STADSNIEUWS. Verloopend getij. Het was ons zoo vaak al uit Weenen verteld. We waren wantrouwend geworden. Maar nu schijnt het dan toch inderdaad zoo te zijn: in Hongarije is de dictatuur van het proletariaat aan haar einde gekomen. Wij kunnen ons felicileeren. Want dit bewijst, dat wij het hoogtepunt van de Bolsjewistische vloedgolf nu doorgemaakt hebben. De stroom loopt weer terug. Er was het gevaar, het zeer ernstige gevaar, dat, als een olievlek, de Bolsjewistische heilstaat zich over gansch Europa uitbreiden zou. Het is zoo verlokkend voor zwakke en moreel laag staande naturen: luierend te leven van diefstal en roof, in plaats van, dag aan dag, hard ingespannen werkzaam te zijn. Want het utopistische ideaal van de gemeenschappelijkheid van bezit bleek in de practische toepassing neer te komen op de vampyristische heerschappij van het rapalje, van dief en diefjesmaat. Dit gevaar is thans wel voorbij. De vloedgolf is ingedamd. De wateren loopen weer terug. Alleen bij de Russen, het meest achterlijke volk van Europa, altijd bestolen, uitgezogen en onderdrukt, zal het Bolsjewisme zich misschien nog een poosje handhaven kunnen. Maar ook daar is zijn ondergang nu nog slechts een kwestie van lijd. --- Provinciale Vrouwen-demonstratie. In verband met de door de volksvertegenwoordiging aangenomen wet, waarbij aan de vrouw in ons land het kiesrecht is toegekend, had de gewestelijke federatie der S. D. A. P. in Friesland gisteren een betooging van vrouwen uitgeschreven. Deze werd gehouden op een terrein voor in de Schrans en is, het weer in aanmerking genomen, goed geslaagd. Behalve door een aanzienlijke schare vrouwen, weid ze door eenige honderden mannen bijgewoond. La meeting werd geopend door mej. G. van Dijk, lid der ïiaten van Friesland, die na een korte uiteenzetting van het doel der betooging en na te hebben medegedeeld, dat van den Bond van s.-d. vrouwenclubs in Nederland een telegram was ingekomen, waarin hulde werd gebracht aan de dappere strijdsters voor het vrouwenkiesrecht in Friesland, het woord gaf aan mej. Suze Groeneweg, lid der Tweede Kamer. Deze herinnerde er aan, dat, als ze vroeger hier optrad als spreekster, ze dit altijd met eenige schroom deed: ze ging toen immers nog niet voor rol door; als vrouw werd ze in ons beschaafd Nederland nog te „stom" beschouwd om te kiezen. Aan 3ie dwaasheid is thans een einde gemaakt: aan de vrouw is 't kiesrecht verleend. Spreekster betoogt dan, dat dit niet de vrucht is van den gegroeiden rechlvaardigheidszin van de Nederlandsehe mannen in 't algemeen. Ook is 't niet te danken aan de vrijzinnig-democratische Kamergroep, maar aan een langen strijd er voor, in de eerste plaats van de sociaaldemocraten. Zij weidt over dien strijd eenigszins uitvoerig uit, herinnert er daarbij aan, hoe door de invoering van het algemeen mannenkiesrecht onder Cort v. d. Linden het program van actie der S. D. A. P. natuurlijk gewijzigd werd en de Kamerfractie dier partij onmiddellijk een voorstel tot invoering van het vrouwenkiesrecht in uitzicht stelde. Zij critiseerde de houding van de v.-d. en noemde het „kleine politiek" van deze groep van 4 leden met een kiesrechtontwerp naar de griffie van de Tweede Kamer le draven. Die groep heeft echter, zegt spreekster, den oogst met binnengebracht — dat heeft de „Novemberstorm" Redaan. Deze heeft in den politieken tuin aan de lakken geschud en de vrucht is er afgevallen, vóór ze eigenlijk nog ten volle rijp was. Met het algemeen mannenkiesrecht was 't juist andersom: daar was de vrucht overrijp. Spreekster zet dan uiteen, wat ze met „onrijp" bedoelt en zegt, dat er gelukkig nog 3 jaren overblijven om de vrucht „murw" te maken. Aan „onze" actie om de vrouw te doen inzien «vat ze met haar stembillet moet doen, zal 't niet liggen, als daarvan geen goed gebruik wordt gemaakt, segt ze. Zij bracht daarbij een woord van groote hulde aan aetgeen ook door de vrouwen van burgerlijke partijen n ons land voor het verkrijgen van 't kiesrecht is jedaan: de nobelsten en besten van dezen hebben voor Jien strijd alles ingezet. Spreekster betoogt dan, na een woord van felle kri•iek te hebben gericht aan het adres van dr. Kuiper wer diens beschouwing omtrent de vrouw in de poli■ieK (zij citeerde uit diens „rede der heilige orde") aoe de vroegere tegenstanders thans hun best doen le beloogen. dat het zoo goed is, dat de vrouw aan Politiek doet. Zij staan daarbij echter, zegt spreuk- Ster nog steeds op 't standpunt, dat de vrouw ondergeschikt is aan den man. dat ze dus haar stem door dezen zal laten bepalen. In het kiesrechtdebat in de Kamer is de klank geboord, dat de vrouw haar stem zou overdoen aan den man. Zoo wordt er dus nu om de vrouw gevochten. Spreekster zet dan uiteen, hoe haar partij tegenover de zaak staat. Hier in 't Noorden zal 't, meent ze, wel-ipsloopen. In 't Zuiden staat de zaak eeni<-s--zins anders. Daar heeft de geestelijkheid grooter mvloed op de vrouwen en ze staat daarbij meest ave al aan de zijde van 't kap.taal. Er is dus geen aanleiding om z.ch omtrent de uitoefening van 't kiesrecht in die streken illusies te maken Op den duur zullen echter „onze" beginselen zegevieren, vertrouwt spreekster, spijt den feilen tegenstand van kerkelijke zijde, waar men zich niet ontziet ons in onzen strijd voor een nieuwe en betere wereld op allerlei wijze verdacht te maken. Dit zal ..ons" niet terughouden dien strijd voort te zetten tot het doel is bereikt: een maatschappij, waar ieder zich geheel zal kunnen uitleven De volgende spreekster, mevr. de Boer-Baltjrs ■StnrIP«K I ■***' na ««-«--«tata-"! 'e hebben, £bben'S'iTSSen df I illl|w 2 Aug. nam. 8 uur 759.0 b 16.1 b 61.0 ZW 3 97 10 3 Aug. morj. S uur 757.4 b 13.6 b 56.5 W 4 00 85 9 minimum vorig etmaal 12.6 54.7 maximum vorig «tmaal 17.3 63.1 nam. 1 uur 759.0 b 13.2 b 55.3 WNW 6 89 J 0 nam. 8 uur 760.2 b 13.0 b 55.4 WNW 6 82 10 4 Aug. morg. 8 uur 761.0 a 13.6 b 56.5 NW 4 0.4 85 7 minimum vorig etmaal 12.0 53.6 maximum vorig etmaal 15.9 60.6 nam. i uur 761.ïa 15.5 b 59.9 W 3 78 9 a. bo-sn normaal; b. onder normaal; c. normaal. [Bovenstaande cijfers worden ons medegedeeld door den plaatselijkcn waarnemer aau de K. H. B. 3. alhier) De stand van het boezemwater wu heden ta Leeuwarden 8 c.M. boven Z.P. " rP* ,te'Vl?.c*;-ltl!,ur TaP J"1 water « het Zwembad de .Groote Wielen" was heden 15. --- Rijwiellantaarns op: g Aug. «.H'savonds-oa,morgen, yi • »•** ; _s:_ • ara ' ».10 , -j.oi ' 8/9 > V.OS _603 --- BUITENLAND. NachrichtPn'-h", Wllhelffi* De „Hamburger van P al f" open brief van Prins Heinrich onder ren "" k°ning Van En««--«-<-* waarin onder meer gezegd wordt: Nu de stemmen in de entente-pers betreffende de uitlevering van Wilhelm f niet willen verstommen, richt ik tot uwe ma es " der. volgenden brief, in aansluiting aan mi n onbe antwoord gebleven telegram van 7 falT om ™ * een beroep op uw gerechtigheidsgevoel te doen dien uwe majesteit en haar verantwoordelijke' gevers nog werkelijk in hel onzekere mochten vo'ïs*'5*' ren omtrent de oorzaak van en de schuld aan j wereldoorlog, dan verzoek ik te bedenken dat wezige documenten en feiten zonder twijfel wijzen, dat alleen de Engelsche regeering het F °* die sedert jaren dezen wereldoorlog voorbereidd *** Duitschland als lastig concurrent uit te schak*0* zoodat ook deze regeering alleen de schuld aan ï!"' ontstaan van den oorlog en zijn gevolgen draajt De prins herinnert dan aan de ontmoeting Va koning met Sasonof (den Russischen minist/ ij" buitenlandsche zaken bij het uitbreken van d<» **■& log) September 1912 te Balmoral en dan de t %x' door den koning gedane uitlatingen over het 1 » aan de Duitsche handels- en oorlogsmarine J iai gedacht. nas toe- Behalve Engeland dragen ook schuld de met v land verbonden naties. De prins zegt verder h" zich een gerechtshof zou kunnen voorstellen *"i gesteld uit lieden uit neutrale staten met' Sia,ia' Madrid, hoofdstad van een land, dat een rech'26'6' '* denkend souverein bezit, die er naar gestreefde"* onvoorwaardelijk de neutraliteit te betrachte ' De schrijver schildert vervolgens hoe iw' v niet door. de waoeueji öer entente maar door haai tuig der hongerblokkade bedwongen en aan de en heblust zijner vijanden overgeleverd Duitschland is wel zwaar getroffen, maar niet & De Duitsche geest leeft voor en zal .eenmaal rek schap van zijn vijanden vorderen. Daarom vra de prins te twaalfder ure den koning — nje' ■ minst in zijn eigen belang — af te zien van de h rechting van Wilhelm II of zijn invloed aan te » den tegenover de daarop gerichte stroomingen Een brief van prins Rupprechtn, voormalige Beierxhe kroonprins en legeraanvoèrd heeft in de „Münchener Zeitung" den inhoud"va» een brief openbaar gemaakt, dien hij aan den voor zitter van den Beierschen Landdag heeft gericht D' brief luidt: „Tot dusver heb ik gewacht op het in stellen van een Duitsch staatsgerechtshof, dat de ver' antwoordelijkheid zou moeten vaststellen van allé leiders van het Duitsche volk voor het politieke bestuur van de laatste jaren en voor de militair-politieke leiding gedurende den oorlog. Door het vormen van zulk een staatsgerechtshof zou de gemeenschappelijke verantwoordelijkheid van alle Duitsche stammen e» daarmee het vaste innerlijke besluit om te deelen opnieuw zijn soevereiniteit ten hebben bewezen. Doch dit is niet geschied. DeR. geering heeft zich daarom gedwongen gezien de droe. vige verplichting op zich te nemen om overeenkom. stig het vredesverdrag de uitlevering toe te staan «a allen, die door de vijandelijke mogendheden beschuldigd zijn van handelingen, die in strijd zijn met het oorlogsrecht. Ik ben mij van zulke daden niet bewust, maar mocht niettemin mijn uitlevering geëischt worden, dan teeken ik plechtig protest aan tegen eet rechtbank, waarin de aanklager tevens rechter is ca die inderdaad dienen moet ter bevrediging van wraakgierigheid of om de zuiverheid van de oorlogsmorail van onze tegenstanders aan te toonen. Deze vredesvoorwaarde tast het recht van den Duitschen staal om zijn eigen zaken te regelen aan en bewijst, dal opnieuw de macht over het recht heeft gezegevierd, want zonder den duidelijken wil tot en een krachüj vasthouden aan het recht der volkeren om zeil hm zaken te regelen, is het onmogelijk om te komen tot een op recht en niet op geweld berustende wereldorde en daarmee tot de zoo toegejuichte verzoeninj der volkeren. De overwinnaars hebben hiermee aangetoond, dat zij niet de dragers willen zijn van cci moreele gedachte, maar slechts de dienaren van eea plutocratische wereldheerschappij. Ik wensch mij niet vrijwillig voor zoon tirannie te buigen en zal onder geen voorwendsel aan den eisch, om mij voor een niet Duitsche rechtbank te verantwoorden, goedschiks onderwerpen. Ik verklaar hierbij plechtig, m mijn hoop op de instelling van 'n Duitsch staats)* rechtshof vruchteloos gebleken is, dat ik bereide mij ter beschikking van het Beiersche volk en w een Beiersch staatsgerechtshof te stellen, daar * recht van elk volk, om zijn eigen zaken te regela en het daarmee verbonden behoud van de Beierse» soevereiniteit, mij zeer ter harte gaat. Daaroa mijnheer de voorzitter, stel ik mij hierbij ter beschikking van den Beierschen Landdag, die op het oogenblik de eenige drager is van het Beiersche staatsgezag Mocht de Landdag in het geval, dat mijn uitlcverinj voor een internationale rechtbank geëischt mochl worden, een dergelijken eisch inwilligen, dan zal il mij daarbij neerleggen. Ik ben dan ten minste van de verantwoordelijkheid ontheven door mijn persoonlijke houding tot de verachting van de soevereiniteit van het Beiersche volk te hebben bijgedragen. Ook hij! Ook Scheidemann, tot den staat van rustig burger weergekeerd, begint te onthullen. Hij publiceert zijn „gedenkschriften" in de „Vonvarts". Zijn mededeelingen zijn zeer bezwarend voor den toenmaligen staatssecretaris voor buitenlandscb» zaken von Kühlmann. Scheidemann heeft het onderhoud opgeteekend, &j hij met von Küblrnann gevoerd heeft en waarin bii er steeds opnieuw op aandrong, dat de regeering duidelijk zou verklaren van België af te zien. fy- Küliimann weigerde een dergelijke verklaring * geven, daar hij geloofde, dat de vredesonderhand*' gen zouden aanvangen en hij het niet gewen*» achtte voor het begin der besprekingen zulk een* klaring al te leggen. Den 9en September zeide von Kühlmann iotSd** demann: Over drie of vier weken zult gij u Zondagmorgen, waarop gij bij mij op deze roode & zit, duidelijk herinneren; er zijn namelijk, naar 4' met de grootste stelligheid kan verzekeren, onderbedelingen tussehen Engeland en ons over de Belgi*" kwestie aangeknoopt. Scheidemann besluit zijn aanteekeningen uit * dagboek als volgt: De definitieve tekst van het antwoord aan den Paus is een ieder bekend. Toen * bij gelegenheid von Kühlmann aan de roode gofa, herinnerde en hem naar de onderhandelingen met Uff land vroeg, haalde hij de schouders op. Altijd weer dTe schuldvraag. I» * „Deutsche Allgem. Zeitung" verklaart de vroege* beiersche vertegenwoordiger te Berlijn, von Sch* da Eisner bij de publicatie van zijn rapport vtf » Juli 1914 over het Oostenrijksch-Servische opzettelijk zinnen heeft weggelaten, zoodat het » schijn had, alsof Schön over een Europeesch coeH'" schreef. De Duitsche k rij gs ge van ge nen- J de Nationale Vergadering verklaarde de Du*'s**, regeeringscommissaris, dat de berichten in de blad-» betreffende den terugkeer van 'krijgsgevangenen °» luist zijn. De terugkeer zal volgens het vredesverow eerst geschieden nadat het verdrag door drie ano} toe vergeefs getracht den termijn vervroegd te kntf** De Internationale te Lu z e.rl?,',cr. internationale socialistische conferentie »3 ƒ"% uagorhtend te Luzern geopend met een rede Arthur Henderson, den gewezen minister, waarbij deze o. a. er op wees, aai de phcht der arbeidersleiders is, de regeer»" in te lichten over de groote politieke en t muche crisis en haar roor de dreigende te waarschuwen. , To*ke- Voordat de winter voorbij is, kunnen uC ,rde« ren van Europa ilcor woede en wanhoop > ;g