*#* Ondertrouwd: DOUWE GRAMSMA en JANNETTE GUNTER. Sarden, } 8 october 1919. Huwelijksvoltrekking 27 October a.s V Ds. en mevr. PETERSE—OBERMAN geven kennis, dat zij door Gods goedheide verblijd werden met de geboorte van hunne dochter PETRONELLA. Herv. Pastorie, ) _. n . ___ -n.n Oud-Loosdrecht, ) 6 octobM 1919- Alles wel. W. J. VELDSTRA en G. VELDSTRA—VAK der Zijpp geven kennis van de geboorte van hunnen zoon A T Z E. Molkwerum, 7 October 1919. In plaats van kaarten. V Geboren ADRIANUS, _oon van D. B. FEENBTRA en _ F. FEENSTRA—Hamstra. Bolsward, 7 October 1919. Heden overleed onze lieve nicht GERDA NEINE van der MEER, eerste Assistente aan het physiologisch laboratorium, in den ouderdom van 29 jaren, Amsterdam, 3 October 1919. G. FELKEMA—v. _. Mrrr. G. KAMMINGA ) v. d. MEER— i Amsterdam. Feikema, ) J. H. v. d. MEULEN, Drachten. J. B. A. DONKER, \ A. DONKER— \ Bolsward. Meindkrsma, ) Mei diepe smart vervul ik den aroeven plicht kennis te geven van , ,°, Jden Tan miJn lieve onvergetohjke vrouw RINSKE db JONG—Roeters , - m den ouderdom van 23 jaren. Haarlem, 6 October 1919, Ged. Schalkburgergracht 55. Mede namens wederzijdscho familie, .8. de JONG. --- W Den 12en October a.s. hopen on»e O |*j) geliefde ouders en groot- _%_ ouders Hj W PIETER van der WOUDE __ 0 en Q éj MAERIGJE van DIJK (ft jgjj) hunne + jj 30-jarige echtvereeniging S gj> te gedenken. jf Ferwerd, Zeedijk, October 1919. § Namens hunne dankbare 0 kinderen, behuwd- en i% S kleinkinderen. __[ F. v. d. WOUDE. Q R. v. d. WOUDE— Z 9 R. v. d. WOUDE^1 $ O 3. v. d. WOUDE-Robijn _ X L. MIEDEMA-v. d. Wotoe X _¥ D. MIEDEMA. "oude. (ft E D. v. d. WOUDI. A _\\ 8. ▼. d. WOUDE. » X DIRKJE v. d. WOUDE I Q M. v. d. WOUDE. ? /lf) YMKJE v. d. WOUDE '1 * YTJE v. d. WOUDE D B en KLEINKINDEREN. Q jj*} Geen receptie. * ♦©@o©@@e€^©@o| Hartelijk dank voor de vele blijken van belangstelling, die wij den 28en September j.l. ontvingen. i Jr. Straatweg 17, Groningen. JOHo. TIMMER, ECHTGEN en KINDEREN. ' i v r ■ .. ■ i ._. v •»• Ondertrouwd: GOOLTZEN H. BIJL on GEERTRUIDA D. 3CHLLSIBA. .wTdMni,60' 2 1919. • Huwelijksvoltrekking D. V. 16 Oct. a.s. . Geen receptie. *> ■ ■ _ %. V Ondertrouwd: * W. de GROOT en _ P. HERREMA. . Den Haag. 2Je Schuijtstraat 59. . Ried. * Hu«elüksvo]trekking 25 Oetober_a.s_ --- Overleden te Souburg ome beste behuwd- en grootvader Dr. J. J. PLUGGE, Arts, in den ouderdom van 86 jaren. Leeuwarden, 7 October 1919. Th. L. SISSINGH— KUTSCH LOJENGA. HELEEN C. SISSINGH. G. SISSINGH, a/b. S. S. „Thuban". ANDREA SISSINGH. Gem btMoek. sjß_B_Bsssßßa__B_aa_B_____Bs__Sß_a_a_BO_s_l' Hedenmorgen 5 uur behaagde het den Almachtigen God ons in diepen rouw te dompelen door plotseling van ons te nomen, onze geliefde echtgenoote en der kinderen zorgdragende moeder TAETSKE van GOSLIGA, in don ouderdom van 35 jaren en ruim 7 maanden. Naeengenoegelijke eohtvereeniging van ruim 12 jaren. Dat haar einde vrede moge zijn geweest en dat de Heere ons moge troosten in dezen zwaren weg van beproeving. Oppenhuizen, 7 October 1919. Uw diepbedroefden, J. LAUTENBACH en KINDEREN. ' ' ' ■■■■■—■■■■ i . - De familie BOORSMA betuigt haren harteltjken dank voor de vele bewijzen van deelneming, ontvangen bij het overlijden van haren geliefden echtgenoot vador, behuwd- en grootvader, den heer P. BOORSMA. Leeuwarden, October 1919! — n p—i . .■;'..' .* DANKBETUIGING. Getroffen door de vele bewijzen van deelneming, ondervonden bij het overlijden van onze geliefde echtgenoote on moeder ANNA AKKE db BOER, betuig ik, mede namens mijne kinderen en familie, mijnen weigemeenden dank. i . üolkweruoi, Qct, 1919. I PRAUFJ_,_ --- By deze betuigen wij onzen hartelijken dank voor de vele bewijzen van deelneming, ondervonden bij het overlijden van onzen geliefden vader, behuwd-, groot- en overgrootvader R. G. van ROUKEMA. Cubaard, 7 October 1919. Uit aller naam, G. R, van ROUKEMA, Cubaard. R. R. van ROUKEMA. L. van ROUKEMA-Winia, Lollum. --- DANKBETUIGING. Aan den WelEd. Z.Cel. heer Or. L. J. BüLLER, chirurg te Leeuwarden, voor de uitnemende en zorgvolle behandeling bij gedane operatie, en aan Eerwaarde MOEDER-OVERSTE en ZUSTERS van het St. Bonifacius- Hospitaal aldaar voor de liefdevolle en met toewijding gedane verpleging onxer geliefde vrouw en moeder, betuigen wij bij deze onzen oprechten dank Franeker, 7 October 1919. \ CHR. SCHOTANUS. R. SCHOTANUS-HOEKSTRA ■Jm..i-*t*&rrïjm*i en FAMILIE. --- j a_p___r_(_» ffVEi-4_. I I I I Boekhouden. Opleiding acte M. O. en L. O. Speciale condities voor PRACTIJK-DIPLOMA. H. HUIZENGA Hzn., Leeraar M. O. Boekh. en Accountant Voorstreek 336 A. --- EmlSm ad t/o. de Waag, | TELEFOON 376, bericht de ontvangst van een uitgebreide keuze w ZIJDE en FLUWEEL in alle kleuren. Groot assortiment in GITGALONS en FRANJE, GBELOTE T tWASTEN, POMPADOUR GALONS, KNOOPEN, TRESSEN, BANDFLUWEEL en BORDUUR . ZIJTH. V He f nieuwste in HAND} SCHOENEN, KRAGEN, ZIJDEN • MUTSEN, ZIJDEN en WOLLEN dapS3eus__S!__i cörg,_TJ> e!BORDUURDE ZAK . ... 0 N I N O E N, belde Markten, lefoon 923. --- Leeuwarder Courant van Woensdag 8 October 1919. TWEEDE BLAD. --- PERSNIEUWS. De Koningin naar Indïë. Omnis comparatio claudicat, doch niet elke ver- j „W* gaat .o* —k al» 4», *?"?»« jr H T Colenbrander in ~D e Gids trekt te«chen de komst van den Souvereinen \ orst » 1813 in Holland en deze reis van H. M. de Koningin naar Indië, betoogt mr. C. W. Wormser m het „Handelsblad". De Souvereine Vorst immers kwam in Holland om de banden, die zijn huis met Holland verbonden hadden, wederom aan te knoopen, om — slaagde hij daarin — als vorst te midden van zijn reik te blijven. . De Koningin zou Indië bezoeken als Keizerin ils heerscheres over een millioenenvolk, over het hi'.ar steeds trouw gebleven eilandenrijk. Hier dus geen komen desnoods in lompen, om- Jat men er komen moet coüte que coüte; hier leen overtroeven van anderen die op haar troon jezeten hebben, maar wel een overtreffen in staatsie van hen, die onder haar oppergezag in ons lr.dië macht oefenen. Hier een zegetocht eener Vorstin door haar landen. Een zegetocht als die van koning George V door Britsch-Indië, een verschijning als de zijne ie Delhi, de Oostersche verbeelding wel degelijk mponeerend door pronkgewaden. De Koningin immers zal niet naar Indiü gaan >m zich het handjevol Hollanders te toonen, die naar kennen, haar liefhebben, haar gaven van rerslaiKl en hart op prijs stellen, die Westerschen eenvoud gewoon zijn en waardeeren kunnen. Maar wel zal zij gaan tot de millioenen, de Javanen, Soendaneuzen, Madoereezen, Maleiers, tot al die Indonesiërs, die Oostersche volken, die ook thans nog, na alle evolutie in de steden, hun vorst, hun regent naderen barrevoets, gebogen ter aarde, hem eerbiedvol brengen den eeuwenoude grot der onderwerping; die den Soenan en den Sultan, die de bestuurders der landschappen der buitenbezittingen, nooit aanschouwden, of als ze behoorden tot de weinigen, die den Vorst zagen, hem zagen in Oosterschen luister, in pracht en praal, in schittering van kleurrijke gewaden, van joud en edelgesteenten, te midden van zijn ver heven hofstoet vol glans en glorie. Dan zit hij neder, de onderdaan, in stillen devoten eerbied, hij buigt het hoofd, brengt de hinden weerloos voor het gelaat, en als de vorst langs tijgt in ongenaakbare hoogheid, zwijgt hij e< ihiedig en durft den machtige niet te aanschouwen. En boven deze allen, deze grooten der aarde, is nog één grooter en machtiger, Sri Baginda Hadja Poetri, de Keizerin, zij, wier beeltenis allen kennen uit de openbare gebouwen, de statige vrouwe, gehuld in hermelijnen gewaad, de schitterende kroon op het hoofd, den heerschersstaf in de hand; de Keizerin in keizerlijk ornaat, wier beeltenis in de zaal der bestuurders en der rechters zij gaarne brengen den huldegroet. Zou zij dan komen in Westerschen eenvoud lot haar Oostersch volk? In den eenvoud, dien de desaman kent als armoede uit eigen eeuwenlange droeve ervaring, maar veracht in den meerdere? In den eenvoud, dien de Oosterling als kenmerk van het ware te onderkennen, dus te waardeeren niet vermag? De nabootsing van den inheemschen luister zal niet machteloos behoeven te zijn. Zal niet machteloos mogen zijn, omdat die luister in het Oosten inhaerent is aan de macht, aan het gezag, waarvan hij de uitstraling bedoelt te wezen. Toen vorige gouverneur-generaals het tand doorreisden in te grooten eenvoud, bracht het langs den weg verzamelde volk gaarne den groet, juichte het op bevel zijner desabestuurderen willig t0e.... den man, die in pracht van pluim en tressen, goud en medailles, den eenvoudig gekleeden Europeaan als adjudant volgde, ziende in hem, den fraaist uitgedosten, den machtigste Maar toen graaf Van Limburg Stirum verscheen in de galakoets, gekleed in een costuum als dat der onderkoningen van Engelsch-Indië, erkende het volk hem als den „toewan besar". Dat zij, die Indië liefhebben, die den Indonesiër kennen uit jarenlange ervaring — niet in de hoofdsteden maar onder het' volk opgedaan — aan ons volk en in de eerste plaats aan onze Koningin, desillusie besparen 1 Laat ons den toestand niet veridealiseeren. Laat lons geen romannetjes maken." ... „._. --- De zaak van Groenendael. „De Tijd", terugkomend op de zaak-van Gronendael, schrijft: Het was erger dan tactloos, dat mr. Van Gröenendael, in stee met een pertinente verklaring en bewijzen de beschuldigingen ongedaan te maken, door niemand minder dan mgr. dr. Nolens uitgesproken op een kiezersvergadering te Roermond, antwoordde met 'n sullig briefje aan..:.. den heer Kellenaers, die met de katholieke partij geen enkele relatie onderhoudt en die dan ook de belangen van zijn katholieken cliënt het best meende te kunnen verdedigen in een liberaal blad. Mr. Van Groenendael wist „nergens van"; aan eenige zorg voor de verdediging van zijn goeden naam, bleek hij geen behoefte te hebben, en met vermijding der daad, aan zijn openbaar ambt verplicht, gaf hij door zijn reis naar België, waar de relaties lagen, van welke men hem verdacht, een uitdagend karakter aan zijn positie. Zijn nonchalance eenerzijds, en zijn prikkelend optreden van: „zie, wat ik durf, — doe mij maar wat", dreven eindelijk de Limburgers zoover, dat zij hem openlijk verloochenden en dat de kathoüeke Kamerclub zich genoodzaakt zag, een termijn vast te stellen, om hem te sommeeren, zich eindelijk te komen verantwoorden." Het blad geeft ten slotte te verstaan, dat een nadere verklaring van de R.-k. Kamerclub over de gronden van haar veroordeelend vonnis niet zal uitblijven. --- Waardeering van geestelijken arbeid. De heer W. N. van den Hout schrijft in „D e Loods" over de geldelijke waardeering van geestelijken arbeid, naar aanleiding van de loonbewegingen ten behoeve van de handarbeiders en de ambtenaren: „Verleden week heeft de Kamer zich vier dagen beziggehouden met het voteeren van tal van millioenen voor de verzekeringen. Gekapitaliseerd bedraagt de totale som, die door beide wetten aan do arbeiders wordt gegeven, het kapitale bedrag van twee milliard of te wel tachtig millioen gulden 'sjaars. Eén, zegge één letterkundige beeft het onuitsprekelijke voorrecht gehad een jaargeld van zegge één duizend gulden te ontvangen. De verzekeringsgrens wordt gelegd bij 2000 gulden. Tusschen de 2000 en de 3000 gulden ligt een zeer groot deel van de geestelijke ploeters. De deur dezer verzekering wordt hun juist voor den neus dicht geslagen." En verder: „Wijs mij in Nederland één wet, die iets doet ter bescherming, om nog maar niet te spreken ter ondersteuning, van de geestelijke arbeiders 1 Het eenige middel zal zijn het systeem te volgen van alle andere arbeiders: zich te vereenigen tot een alles omvattende centrale. Alleen dan zal het hun mogelijk zijn een kracht te ontwikkelen, die in staat is te dwingen tot beoefening van recht en billijkheid. Ik weet hoevele van die werkers een dergelijk optreden tegen de borst zal stuiten. Zij zullen over hun pruderie moeten heenstappen, willen zij niet onder den voet geloopen worden. Zij mogen voor bogen houden dat het niet enkel in hun eigen belang is, dat zij zich handhaven en dat, zji trachten de positie te behouden die zij hebben en die hun toekomt, maar dat zij met dje handhaving de gansche maatschaDoii een dienst zullen bewijzen. JHet zal niet gemakkelijk' zijn de uitéénloopende groepen lot een eenheid te maken. De nood is echter aan den man en het Üjkt mij dat alleen een hoogere vakcentrale van geestelijke arbeiders de redding nabij kan brengen."- ' ' ' ' ' \r■ « ■ ■-.■-■■ --- Vorkwisting. . Professor dr. B". J, Kouver besprak""inde ~V ras e n des Tijd s" de verkwisting __ de natuur en de mersehelijke voortplanting Een overzicht van het aantal zwangerschappen van 1550—1909 geeft een stijging der huwelijksvruchtbaarheid te zien tot en met het tijdvak 1880,89, daarna echter een regelmatige daling. „Het ook voor ons land reed 3 lang bekende verschijnsel, in overeenstemming met hetgeen de geheeie beschaafde wereld te zien ge3ft, wcrdt dus ook door onze becijfering in het licht gesteld: regelmatig dalen der huwelijksvruchtbaarheid sedert 1890. Voorspelt dit ook een regelmatig dalen tot aan of tot voorbij het punt, waarop de natuurlijke sterfte niet meer zal worden vergoed door een voldoend aantal geboorten? Neen, wanneer Nederland zich in dit opzicht anders zal gaan gedragen dan dë overige wereld; ja, wanneer het het buitenlandsch voorbeeld zal volgen. Ik vrees, en velen met mij, dat dit laatste als het meest waarschijnlijke mag worden beschouwd. Wie hierin een al te groot pessimisme meent ts ontdekken, raadplege de geschiedenis der laatste halve eeuw en meer nog die der laatste jaren. Aangezien daling van het geboortecijfer, toeneming van het aantal abortus, vermindering van het aantal huwelijken, stijging van den leeftijd, waarop men in het huwelijk treedt,, zoo algemeen voorkomende verschijnselen zijn, en juist de tijd, dien wij thans tegemoet gaan, zoo buitengewoon ongeschikt is voor verandering in omgekeerde richting, is er waarlijk weinig grond voor blijmoediger beschouwing te ontdekken! Maar afgezien van pessimistische of optimistische beschouwing — niet te weerspreken is het feit, dat ook in dezen hoek van het rijk der natuur van verkwisting mag worden gesproken. Slechts iets meer dan de helft der vrouwelijke individuen, die men ter wereld ziet komen, bereikt den huwelijken staat vóór het vijftigste jaar; van de huwenden blijven 8 pet. kinderloos, van do zwangerschappen eindigen 10 pet. in abortus en van de vruchtbare huwelijken is de opbrengst verre van overdadig. Het groote verschil tusschen deze wijze van verkwisting en die, welke overal elders in de natuur heerschl, is dit, dat zij bij den mensch als grootendeels kunstmatig moet worden beschouwd. Dit geldt tot zekere hoogto voor de rol, die de oeconomische toestanden daarbij spelen, en het geldt ten volle ten opzichte van kindertal". Een maatregel van bezuiniging, die bij zoo groote verkwisting althans in het bereik der mogelijkheid en der oogenblikkelijke uitvoerbaarheid ligt, is vermindering van de sierfte der kinderen. --- RECHTZAKEN. Rechtbank te Leeuwarden. Zitting van Woensdag 8 October, Zucht naar sterken drank is de oorzaak, dat J. 8., 31-jarig sigarenmaker te Lesawardon, met de gevan-i genis kennis zal moeten maken. Hij verdiende als sigarenmaker een goed loon, in aanmerking genomen, dat hij geen huishouding te verzongen had. Maar hij dronk zich een roes en gaf 's daags daarna den brui van het werk. Weg ƒ36 per week, en de handen uit-, gestoken naar het goed van een ander! Op den oven in de bakkerij van Excelsior lagen) sigaren te drogen, toebehoorende aan Bs patroon M, ac Boer. Hij had ze er zelf wel heengebracht. Ja, dat waa een idee! Tn den namiddag van den Bert September haalde B. daar 3200 sigaren in kistjes vre( én verkocht ze in het café van v, d. .Weide aan Twee personen voor f 75. Dat was genoeg' voor een borrel. Weer dronk B< '••*• s«*. »•-*<»« «ï. nnbya-kte den _olfenden morgen .____ de vrije natuur. Zijn ge.a tot ,_w_np: "nar verdwenen. Maar de bakkerij van Exclsior stond er nog. Met een kar reed hij daarheen, haalde nogmaals. 3000 sigaren van zijn baas weg en verkocht ze ii. een café voor ƒ 105. . ~ ■ r Weer dronk hij zich een roes. De politie heeft hem ten slotte, naar het bureau moeten brengen. Nu slaat hij terecht en doet een verhaal van zijn atdwa-» lïnsen. 't Is verschrikkelijk! zegt de president, ia slecht gezelschap. De subs.-officier acht de ten laste gelegde feiten bei wezen en deelt mee, dat den helers nog een vervoli «ing wacht. Beklaagde is een bekwaam werkman. Hij tehoeft geen maatschappelijke drenkeling te zijn. Dit kome in aanmerking bij het bepalen der strafmaat. ~ tisch 1 jaar gevangenisstraf. De verdediger mr. D. F. van Giffen te Leeuwarden) verzoekt op twee «ronden, zijn cliënt een lichters straf op te leggen: 1. is hij een zwakkeling en geen: doelbewust misdadiger; 2. bestaat er kans, dat hi. den beteren weg op gaat. Zijn smaak in den ster* ken drank is zijn ongeluk. Dat verklaart zijn. ver. keerdheden. Hij heeft echter diep berouw en bc' .loofde beterschap. Van ongeveer gelijke natuur als de vorige beklaagde schijnt A. S., 32-jarig los arbeider te Leeuwarden, ts zijn. Op den 6en .September had hij met zijn vriénd. A. v. d. M. eenige café's bezocht en terwijl ze op wes naar huw waren, vertelde de vriend, dat hij een paae beste konijnen wist. Of ze die samen zouden halen?! Het leek S. goed toe. Nog den eerstvolgenden nach! werd het plan uitgevoerd. Onder Snakkerburen lieten beiden zich met een bootje overzetten en kwamenzoo bn de konijnen, die v. d. M. greep en aan S, overleverde. Deze had zich ten huize van zijn kost* baas R. Schaafsma in het bezit gesteld van een paar slagersmessen en een zak, die zij nu gebruiken kon' den. Met een der messen werd den konijnen, toebehoorende aan IJ. v. d. Woude, de levensdraad afgesneden, waarna de zak de lijkjes borg. Toen rechtsomkeert gemaakt. Op een stuk lano" maakte he-t tweetal nog een 9-tal bloemkoolen, het eigendom van D. Plantinga, buit. Niet ver van Leeuwarden werd hun door de politie „halt of ik schiet!" toegeroepen. V. d. Meer zocht zijn heil in de vlucht en is nog op vrije voeten, S. bleef staan en heeft zich voor den rechter te verantwoord den. Hij bekent. De subs.-officier vraagt vrijspraak van den diefstal van messen en zak en eischt voor het overige veroordeeling tot _ maanden gevangenisstraf. De verdediger, mr. J. M. van Hettinga Tromp taf Leeuwarden, heeft niets ten gunste van den beklaagde te zeggen. Daarna komt een bewoner van Marssurn voor, dia den 30en Juni aan E. v. d. W. een fiets heeft verw huurd, waarop de huurder naar Gontom reed, om ze daar aan E. T., 29-jarig rijwielhandelaar, te verkoopen. Deze stond reeds de vorige week deswege voor heling tereoht, maar de zaak werd toen aangehouden, on* heden nog den verhuurder der fiets, uit Marssurn, ts hooren. Als dif gebeurd is, vraagt de subs.-officier vrij-. spraak voor F., daar het ten laste gelegde niet bewe* zen is. Als verdediger treedt op mr. Wassenbergh te Leeir» warden, dio meent, beklaagde van alle blaam tf moeten zuiveren. Een heler is T. niet. --- Verhuringen. Publieke van pi. m. 10 pondernaat greidland of pl. m. 7 pondernaat bouwland aan den Tïjnjedijk onder Huizum, voor den lijd van 5 jaren. Inschrijvers: Rienk Visser te Huizum voor 10 p.m. greidland ƒ.50; Cornelis de Jong te Huizum voor idem ƒ27 per pond. en voor ƒ65 per pond., wanneer hij het de eerste twee jaren mag maaien; J. S. Strooisma te Huizum voor 7 n.m. bouwland ƒ 400. De gunning is aangehouden. ---