Leeuwarder Courant Zaterdao 11 ****■«* 1922. TWEEDE BLAD. --- Het ontworpen Lyceum. UtrrU it kleden 'iW *•<<■»*•* van den OnWraad, aan den minister van Onderwijs -n d,l blad behandelen, het z,j mv C* vergund het door denzelfden nummer inge- ZZe wetsontwerp middelbaar onderwijs nader te bespreken en te beschouwen. . .._ Het door den minster ingediende ontwerp » .tifeld- Wet np het Middelbaar Onderwgs, waar£ dus ook he gymnasium ,n het vervolg to, het Middelbaar en niet meer tot he. hooger onderwijs aal gerekend worden. I„ artikel lüeft men hel volgende aan: M,d- Jbaarondemj, heeft ten doel: .algemeene vorming van hen, die meer kerm* behoeven dan IZZT onder.-!, «eeh. ** ««» *«"><»« wetenschappelijke oplenUng nood,g hebben, b voorbereiding v*>r een bepaalde 1 schappelijke opleiding van hen. die zoodan..- J-eidiing noodig hebben. Middelbaar onderwijs wordt gegeven aan: a. Lycea. b. fiymnaeia. c. Hoogere burgerscholen. d. Middelbare scholen voor mesjes. e. Andere, aan te wijzen scholen Berien wij thane eerst bet lyceum. ' deeld in een onderbouw en een bovenbouw. De onderbouw :s VOOI alle leerlingen gemeenschappelijk en heeft een duur van 2 jaren. De bovenbouw kan besrtaan urt drie afdeeün■en. van welke de afd. A en B een vierjarigen cursus en afd. C een driejarigen MHM bevallen. Door den Onderwijsraad was voorgesteld den bovenbouw voor alle afdeelingen 4-jarig ~* n de H. B. S. zou in dat geval een zeejangen cursusduur krijgen. De oppositie legen dit voorstel was echter zeer groot, o. a. van den sena.v Technische Hoogeschool le Delft en van hel hoofdbestuur der Maatschappij van Nijv. - hetwelk o. a. betoogde: ~m de levende maatsc-happij dringt met den dag het besef meer door, (Jat mannen, die handel en industrie moeten en voorurtbrengen, zoo jong mogelijk in de praktijk van het leven zelf hel i - deel van hun laak moeten leeren. De H. B. S.. of afd. C van het lyceum, zal do» waarschijnlijk vijfjarig blijven. Hierdoor onbillijkheid echter blijven bestaan en ook door (ïèn minister erkend, dat de opleiding op de Hf B. S. voor arts. leeraar »:_-• en natuurkunde enz. een jaar korter is dan over het gymnasium, of afd. A of B van het lyceum. De afd. A zou men kunnen vergelijken nv jrymnasium. dat echter levens blijft beslaan. In de eerste 2 klassen van het lyceum zullen dus geen oude falen onderwezen worden en in de 4 hoogste klassen wel. Afd. A van het lyceum zal kunnen gesplitst worden in A' en A'; deze eerste afd. ii g, ▼oor as. klassiek-hteratoren en theologen en A» meer voor natnurondenoekera, die een Ha opleiding wenschen. Afd. B is iets geheet nieuw., fo deie afdeemg toch wordt alleen Latijn onderwezen, geen r.neksch; deze afdeeling zal- n,M bezocht worden door a., Juri,ten, moderne !,».„. teren doch ook door medici enz.; men zou deze afdeeling een ~ S. met Lat,]n kunnen n~m*n de volgende vakken zullen daar oadarwgain wor den, behalve het Latijn: Nederlandsch Fransch Duitech en Engelsch, geschiedenis, staatsinric.h' Jing van Nederland en zijn koloniën, staathuishoudkunde, sardrijkskunde, wiskunde natuur fc^de, scheikunde, plant- en dierkunde, teekenPn *n lichamelijke oefening. t>e. Onderwijsraad had voorgesteld ook der» «jeeling te splitsen in B 1 en B'; dit v,-.,^, «cher met overgenomen, daar er geen vei «pirtamf Zal plaats hebben. De meer natuur-,, schappelijke aMeelmg is waarschijnlijk toegedacht aan afd. C, waarover straks nader. De derde afdeeling C bevat geen onderwijs ,n de oude falen, dooh is nagenoeg gelijk aan de tegenwoordige M. P.. & , lok afd. C kan ,n de 2 hoogste klassen gesplitst worden en wel jn afd. C', waar het Ondenrjjs in de letterkundig, eoonomische vakken op den voorgrond treedt en G , meer voor de wis- en natuurkundige, vakken md. Waf het onderwijs aan meisjes aangaap er •> ontworpen een hoogere, burgerschool voor meisjes met zesjarigen cursus, gelijk aan die van jr.ngcns, welke dm.3-jarigen.'ïirMi'i.eft en een middelbare school van meisjes, welke alleen dfgOMM vormend onderwijs geeft. In het ontwerp WOrdt venier over een hoogere burgerschool met driejarigen, doch ocx een met vierjarigen cursu- gr sproken; deze taaiste heeft beh-^re de gewone, ▼akken nog staathuishoudkunde en handelswetenschappen op het programma. Naast hel ontworpen Ivee,,m blijven de H. B S met 5-jangen cursus en het gymnasium due be!T\ ?e ***« ■*•* n.l. dal de ervaring, -Tlrl ", 2te kunMn -^'^eeren, dat ie is ruet te verwachten. dat d. '' druk bevolkt zullen worden. Deze afdeelingen zijn immers slechts verplichtend gesteld voor -s. mid.literatoren en theologen. Vreemd genoeg zullen de moderne literatoren en historici hun vooropleiding ook over «le afd. Fi kunnen genieten. Nu de \ende taa meer dan vroeger beoefend wordt en de _>. Studie der moderne talen in het \ »er de universiteit tal gaan, is het te \er\\ onderen, dat noch in het wetsontwerp zelf, noch in de memorie \-n too_ieh!iii2 ov^r afdeelinn A l voor deze categorie van studenten geducht Door de eventueele instelling van een afdi B van het lyceum dreigt de klassieke opleiding in Nederland echter een groot gevaar. Het ia n.l. te vreezen, dat deze afdeeling de ontvolking der afd. A, dus ook van het gymnasium, zal veroorzaken. Afd. A t.H-h is, zooals wij zagen, alleen verplichtend gesteld voor a i theologen en klassiek literatoren. Het aantal ten in de theologie nu is afnemend en het blaat te bezien, dat indien de maatschappelijke »an den predikant niet verbetert, dit aantel nog steeds zal verminderen. Het aants denten in de klassieke letteren is daarentegen stijgend, doch verdeeld over alle gymnasia zal het aantal van deze A-leerlingen toch zeker nie worden, een gereede aanleiding voor sommige gemeenten deze afdeeling of niet in te stellen, ol i.p te heffen. Laat or* zien, wat de minister zelf over de efd. B zegt (pag. 25 memorie van toelichting): afdeehng (B) zal geen klassieke vorming en zelf» geen semi-klaaaieke vorming geven". Poch dezelfde munster x*t op pag. 24: Een studie der humaniora gedurende slecht* één ©f twee jaren loopt uit np afnebting voor hnt examen. Bv ■rten duur van de »tu»he der klaeeieken komt «Je vormende waard* niet tot haar recht De kerm» van de oode talen heeft alsdan geen gelegeaheid le bezinken. Zij kan. in k» korten tyd verworven, mrt grondig, niet degelijk wezen. Op die wijze worden mv4. de clamci favormd. aan nvlo « d. naar vaste vertnifing van ondergeteekende. het drukke, veelszin» oppervlakkig*. maalnehapp elijk e leven van dea tegenwoordigen tijd ioo dringend behoefte hee ft." Terwijl du« »«n dn e. erkent, dal de klaawake vorming MB goeden invloed kan uitoefenen, ml hij door de inelelling van een afd. B van het lyv^tim «onder eemgi a medewerken, di* klaaateke opleiding te benadeelen. wellicht geheel ta ondermijnen. Vanwege het Genootachap van Leeraren aan N»d. Oymnaaia ia door dr. Wiger. IGravenhage. 'tn brochure uitgegeven, om het goed der kWeeieke lerland •.. dedtgen. waarbij ook bet rapport, veritden zo»*r in Engeland over de klassieke vorming ingllÜff 1. aangehaald. Bovendien ia do&r e«-n groot aantal -nache hoogleeraren »n aan de Tweede Kamer gronden, on op dit ■' le wijzen eR 7ai «r etn eomilé gevormd w"Hen. bestaande uit mannen en vrngwea tot geheel Nederland, om ach t*gen d* besnoeiing van het onderwij* in de oude Uien te vemtlen. Deze commissie «al apoedig haar werkzaamheden aanvangen. Het ligt niet op mijn weg hier de afd. C te bespreken. Ik Isal dit l,ev«r san meer bevoagdsn op dr pgemerkt, dat de m-v n H. B. S. Hvre , > o. a. reeds het eeval - \mrterdsmsch Ly<*um. Wat hel onderwij» aan meisjes betreft, ik mi» hier de. instelling van l k de oude talen zullen onderweien morden. Hieraan is vooral in de gr - In bejaren geleden Veft wch in den Haag reed» een comitó gevormd, om lot de oprichting van een meisjesgymnasium te eersken. Fr zijn toch vegggMÜMdg ooderv "^ ''■!<" rbbon Met jg daar- aan deze zaak de sanda wuden. Dl middelbar* school voor meisjes (wel te M• »M de |.jgrigg H & &, of lyceum Mig)«g) ik gedarbi bed voor meisje?, die «en algemeen vormend eindonderwijs ontvangen, een school. $_~ Jl|ut. WIJi 71J e,Pn opleiding bedoelt te „PW_n tow hpt h(V,z„r omi. nog meer dun de hoogere burgers.-hooi voor meisjes met 6.jarigen r,,r„lt kan lp)t(,n (,p ~„ r.^en. V ,IPt maatfohappeluk leven aan de be-chaaf'** 'n bet algemeen Me|t Dl mechanica, <*'■ mr*™'>e. & rtsatfmisfcoadkunda en hei lijneekenen behooren niet _*&***» vakken, r*IJ' hH ,n de w„k(]n jmiflh. «mg, natuurkunde, s^eikunde en bn geloopen, ik denk b.v. aan he( bpf^p van „rfgUatapotheker. helpster ,n een leeesaal onr. IM is reeds bekend, dat het wetsontwerp in den loop van deze zitting niet meer behandeld zal worden, doch het is in elk geval te wenschen, dat de Tweede en ook & Kamer Jiet ont■ootli let <\ «• **>t' ■f*' zullen Aannemen. Terwijl de 11. B. S. vrijwel intact blijft, moet bej gymnasium een laten en !■ aanneming der wet, binnen i *• »•*** Iht is nog niet' zoo Lip.- dat de laatste reorganisatie van het gymnasium, tot tevredenheid, heeft plaai •* *e' ld. dat men afwacht, of deze instelling van "iiderwijs in haar nieuwe gedaante VoW (Hel in «li n plaats. Sneek. Dr. J. W VAN ROOIJEN --- Wat ieder wel eens weten wil. WII De meteorologie en wij relf — Koude-nperatuur. — B igeeren op stralende zonnewarmte — De thern. en de wind. — Invloed van vochtigheid der lucht — Wanneer noemen wij het „drukkend"? — Zonder owrja» in de sneeuw. — Onz* persoonlijke tamperatuurschaal. — De formule voor den „normaten" mensch. Het .-.virkomt ..ns allen herhaaldelijk, dat een voet van persoonlijke tegenspraak staan met de verzekeringen van de weerkin 'l I- cci; b dag van ideaal ijsvermaak en in deu klaren zonneschijn heeft niemand I kou gehad. Daar komt in di iking opde lucht betrek-. lereen ie bibberen . Maar de thi -en paar uur geleden bijna lu grade: en is nu lot slechts een naar graden onder het dooip-.i Een wonderlijke tegenspraak. Toch blijkt de thermometer gelijk te )-.• gehad, want de dooi valt in. - had natuur., het oogenblik zelf ÓAk gelijk: de temperatuur van de hieht was werkclyk verscheidene graden gestegen; toch was het voor ons gevoel Bedriegt on» dan ons gevoel? n, dat is het ni hermomc wu hebben in 100' n geval beiden schoon . maar hel zijn geheel verschillende dingen, welke WIJ w hennometer geeft ons de werkelijke luchttemperatuur aan, w*nn< rament goed is opgehangen. On* persoonlijke gevoel van warmte * behalve van Al* ie zon helder schijnt, i» bet volstrekt niet enkel de luchUemperaluur die ons gevoel bepaalt Ook levenloote voorwerpen nemen dan volstrekt niet alle de temperatuur van de lucht e- zelfs niet allemaal gelijke temperatuur aan. De stralende warmte van de ton wordt door donker gekleurd» voorwerpen het 'sterkst opgenomen en h't minst teruggekaatst Zij nemen belangrijk h - gen temperatuur aan: Zoo gaat "t ons zelf Wordt echter dn we bij ervaring maar al te goed — i« bij stil weer een zeer lage temperatuur veel beter te verdragen dan hg min of meer hevigen wind. In de reisbeschrijvingen van Poolreizigers vindt men opgaven van overmatig lage temperaturen, die toch bij stil weer volstrekt niet ondraaelijk waren, maar.nog gepaard gingen mei een betrekkelijk gevoel van behagclijkheid. • Ver-dagaat gepaard met een st' warmte. Bij aiil weer nu, is de ü •e luchtlaag tot een h graad B*at *erd tegen. Blaast een sterke wind evenwel steeds -en. dan is •i onze huid grex werkelijk kou ! van grootere Wl* ger: len werkelijk meer af. *e den thermometer in -igen door hem I kleeden nvt een voihtigen lap. dan tOOCt bg OM n. Hu zal dan bij wjnd . 'and aannemen dan m van :■ 'i Hem pera tuur en windstilte. Zeer eigenaardig is de invloed van dm vocht.ig'it op ons gevoel b peraiuren. Pu luchttempera irmle üu tal poote vochtigheid van de lucht . ■ .oei van ergere kilheid geven. Dat komt doordat waterdamp vereischt om in temperatuur te . dan het geval il met dl damp b.-7,;t een zeer |W ' ij k e warmte). Wordt du* door wind voortdurend nieuwi ■" lucht van perntuur in 001 kleeding gebln7.cn. dan il een groote warmtelichaam noodig om die luchtlaag ns heen I -warmen. ■ el omgekeerd is bet de? ion ■ htigheid van de lucht ten gevolge, dat wij ds warmte als i ir drukkend gevoelen dan bij droog WMI I"" WOl warme, vochtige lucht 'och tal geen warmte aan Mts tra onttrekken, maar juist de verdamping van vocht uit onze huid tegengaan. Als die verdanifnig, die ons een natuurlijke afkoeling he. I, overvalt ons een gevoel van zwoelheid en loomheid, dat zeer hinderlijk proeven door verschillende waarnemer- ie gebleken, dal. een luchttemperatuur van 7-J Fahrenheit bij een vochtigheidsgelralle van 70 pd, eenzelfde gevoel van drukkende hitte geeft all een luchttemperatuur van M Fahrenheit bij een vochtigheidsgehsJte van 40 pel. Als men nu weet. dat in de tropen herhaaldelijk bij laatstgenoemde temperatuur vochtig! en van 60 pot komen, dan is het begrijpelijk, waarom dezelfde warmte daar hinderlijker kan wezen dan m ons klimaat Of wij ons dus bij een bepa.Me hi 'tuur behagelijk Vagelijk zullen gsvo« hangt mede af van de stralende warmte, w. tot ons komt, de beweging der lucht en ,ad. In w.nterbadpiaatsen J, waar heldere gn, besch geven dal en droge lucht gepaard gaan, W het niet zoo .rl.jk, dal uw kan gaan wandelen ls herhaaldelijk zgn door meteorologen •.et verb. •:.er • in een formu leggen •alinir bijv. nog _ lijk gevo. op na: ondragelijk kou koud en aangenaam, friM-h. zaebl, "«•f»»-1 warm zeer warm heet, zear her ondragelijk warm. Maar, i. grip „dn. worden gero«-. lanige «« .ren, dat daaruit het verband m* loorschun ttr...rdeering toch tUttl - een g< normale men»ch^ heorelisch weaea, maar ook de begrippen passen verstandige kle. beweging en mede een at de nu en dan voorkomende tegenspraak hen de meteorologie . .rlooptg nog wel niet geheel uit de --- UIT DE PROVINCIE. jaar*. 10 Maart. G«ur%vood wa» b* *_-**** Jo bUids w» «ter ia, raw kerkgafcou». » alte op*eh'.4m-.rn.ut «n boog. ! rammen slroomdea de beUngstoOsodtn toe_m godsfau» propvol ladrakwekMM het Nfu *n dtse graote schar* psalm 150 verzen 1 en 8 en daarna peahn IW *«v| 1 aa: De predikant en voorganger da J naar aanleiding van de uksiwoordan 1 Petrus ? ook «sa w»m woe;* dank en bukte tol den kerkeraad. da bonwoonmüwtej de bwren Nauta. architect De Groot .n.dageltlkschopzK medegewerkt aan teno*gsde artikel gezegd wordl. kanaal nauw en b !e koa van on» - - - • -. ■■ . - - - dan zal bet voorkomen, dal soms aeer dia Mn u . zen. de kon .-aart te WMnehawa naar ' *n bet zuiden ■lan ook t. t aaiasinMM oa ir.Winwordt op het 3 hond geteekend Walr'b aloude r Ie zaak ook ni- Dr oor tip, 10 v, behingen dei teravnnd bij d*P ■ ring. "'' . bedroegen ƒ 2027 10 en de mlnven' _ nog te L bc e " • «Wtnrfjk ds vereeniging werkt, bleek no. hier uit, dal van pleging in 209 | n TT h w - iote meer-i ging werd dr. Va- , ......?"'" tot. ',r,tr m aa. de geweien w_)irverr.. den. I. »f' 6Sa |edep_ St Ann,r alhier' kH" de h' verantwoor den p^aawesta ev*T w JtJ^Wt,v«««teldlnootv^ Blijkens het jaarverslag was ano ma- PlemngsartiVel uitgeles»*] Tw- re*< . in <\« gom* z m I^2l in 214 i brachten als 1- -. ■ - ■ üW I In dat jaar 't. aan wbadie voor de wijkvwokting Zsa tuberculosebestrijding ontvangen van het rij"k f ƒ 1098, van de gemeente f 2100 en van een particuliere vereeniging ƒ5O. • • De vereeniging ontving m het afgeloopen jaar Swee giften, van ƒ424.58 en ƒ2885.50. ( — De inzameling voor het brood- en boterfonds, Ken behoeve van hongerend Rusland, heeft in dit dorp ff 404.62 H opgebracht. Beetsterzwaag, 10 Maart. De hier bestaande 'christelijke vrouwenvereeniging had een „bazar" georganiseerd, welke opbrengst, zou strekken tot geldelijken isteun aan de Nederlandsche zending. Zoowel binnen- als buitenbewoners hadden daartoe .een steentje bijgedragen, door toezending van onderscheidene cadeaux. j De geheele opbrengst van den verkoop was ruin. IfIOOO. Hallam, 10 Maart. Het fanfarecorps ..APol!o"; 'directeur de heer H. Dijkstra te Oudebildtzijl, gaf 'Dinsdag voor gehuwden en gisteravond voor ongehuwden een uitvoering. Zoowel de muzieknummers als de beide blijspelen „Het Boerke' van ï. b. tmjbertsma en „De Directeur" van Barend zijn zeer (verdienstelijk gespeeld. , Harlingen, 10 Maart. Hedenavond had hier fcen vechtpartij plaats in de Nieuwstraat. De stoker IT. Tigchelaar, die een zekeren T. de Jong belette 'te vechten, ontving van deze een messteek in ac .'linkerborst. Hst mes is blijkbaar op een rib afgestuit, want de getroffene is zelf naar dr. Schurink geloopen. om zich te laten verbinden. \ De dader, die zich zou inschepen op een „titan- Bries", is gearresteerd en in verhoor genomen. Sezbierum, 10 Maart. In de vlasfabriek al«hier had de jeugdige werkman P. S. hedennamiddag •het ongeluk, dat zijn rechterhand tussehen de rollen der machine verbrijzeld werd. De ongelukkige is. na voorloopig verbonden to zijn, direct naar Leeuwarden [vervoerd. . i i»■■■ _■ in—aaiiimiin~n—WïïlTflTmMTl ---