Leeuwarder Courant Zaterdag 30 Juni 1923. TWEEDE BLAD. --- De Uurwerkmakerskunst in Friesland De bijdrage in de laatst verschenen „Vrija Fries" over de uurwerkmakerskunst in Friesland was een gereede aanleiding tol het inricht. hel Friesch Museum, van een kUsine tent line van voorwerpen, betrekke»! hebbende op deze oude kunst in onze provincie. H hierbij natuurlijk het mooist «cwc.ct-t zijn, wanneer OOk kunstwerkje* van de Leeuwarder horlogemaken» uit het laatst van de 16e en 17e eeuw getoond konden worden. Dese tak van kunstnijverheid Stood, zooals in bedoelde bijdrage is uiteengezet, omstreekr 1800 en daarna hier toch op zeer hoog peil. Wie daarin belang stelt kan de ~Vrije Vries" ter hand nemen. Hij vindt daarin afgebeeld kunstwerkjes van horloge-, makers uit omstreek.-, 1600, als W. W-.jbrandi, Jacob Wtfbranfez, Koenrad Jocobsj en J, SUlfcman. De horloges van deze PMOaiON z'l" "ver de wereld verspreid en wie de oriaineelen hiervan wil zien SOU voornamelijk naar de groote musea te Londen en Parijs en buitenlamlschc. collecties moeten trekken. Slechts één enkel exemplaar is mij hiervan in OM land nog bekend, n.m. het horloge van omstreeks 1610 van W. Wijbrandi. dat wordt bewaard in het museum. Wille) Hollhu\scn tr Amsterdam. Onder de vroegste stukken, die thans in het museum zijn tentoongesteld, behoort het astrolabium. dat in 1606 door den Leeuwarder mathematicus Pijbe W uters gegnaakt is. Deze, die zich, als gestudeerd man, Pibo Gualtheri noemde, had le Franeker zijn opleiding genoten. icht nog een oodet stukje kunstnijverheid op deze tentoonstelling i> een verguld houten beeldje, dat eens een onderdeel heeft uitgemaakt van een klokkespel. De vroeg renaissancevereiering van het harnas, waarin dit goed gemodelleerde poppetje is uitgedost, is een gereede aanleiding om het nog te daleeren als afkomstig uit de eerste helft van de 16e eeuw. Deze beeldjes, in Frankrijk bekend als „Jaequcniarts'. sloegen met de bronzen hamertjes en de metalen voetjes tegen de klokken van het carillon aan. Waar dit stukje kunstnijverheid door mij in Friesland is opgescharreld en voor zoover ik kon nagaan ook uit Friesland herkomstig is. is het niet «onmogelijk, dat het afkomstig is van een Friesch klokkespel, aangezien, zooals in bovenbedoelde bijdrage te lezen is, vast staat, dat deze reeds zeer vroeg in het Noorden in zwang waren. De midden voor bet raam geplaatste vitrine bevat een aardige collectie 18e eeuwsóhe zakuurwerken met gedreven gouden en zilveren kasten met email en «andere versiering, soms vergezeld Tan de buitenkast in schildpad en robbevel, alles een aardig beeld gevend van deze kleinkunst in de 18e eeuw. In de eerste plaats vindt men hier de horloges, die reeds lang in het bezit van het Friesch Museum zijn. Een er van is vervaardigd door Feddo Andeles. zeker een Fries van geboorte. Het andere draagt het adres van den stichter van het Bataafsch Genootschap voor Proefondervindelijke Wijsbegeerte. Sleven Hoogendijk te Rotterdam. Verder vindt men hier eene inzending van onzen stadgenoot, den heer .1. Huisinga, n.l. eenige Fransche horloges, bijzonder rijk met emailwerk en pareltjes versierd. Deze horloges zijn juweeltjes van 18e eeuw-sche emailleerkunst, die vooral in Frankrijk tot hoogen bloei kwam, doch waarmede ook sommige kunstnijveren in den Haag in dien tijd zich bezig hielden. Van een geheel andere techniek is een Fransch horloge, voor deze tentoonstelling afgestaan door den antiquair S. van Messel alhier. De buitenkast er van is versierd met inlegwerk van goud van verschillend alliage. Deze techniek, die gewoonlijk in vier verschillende kleuren is uitgavoerd, is algemeen bekend ak „Or en quatre couleurs". Een zeldzaam fraai gedreven gouden horloge werd door een particulier hier ter stede afgestaan en was van oudsher reede bij zijn familie in bezit geweest. Het draagt een Engelsen adres uit het midden van de 18e eeuw en waar ook de gouden kast van een Engelsen merk voorzien is, is ook het drijfwerk, voorstellende de vlucht van Jozeph en Maria naar Egypte, zonder twijfel van een LonHensch goudsmid afkomstig. Het is geheel gedreven en a jour uitgewerkt, terwijl aohter de openingen van de buitenkast een gouden plaatje is aangebracht, zoodat het drijfwerk er als bijzonder verheven uitziet. Verder vinden wij hier de reeds in bovenbedoelde bijdrage door mij beschreven Friesohe hor. logee en horlogewerken van Folkert Wijngaarden uit Franeker en diens naamgenoot uit Sneek, van den Grouwster klokmaker J. Andriesse en van eenige anderen. Bij verschillende van deze horloges behooren fraaie gedreven gouden en gedreven en geciseleerde zilveren kasten, afkomstig u»t de 18e eeuw. De laatsten zijn o. a. van de kunstenaars Coohin en Mauris, die "lijkbaar door horlogemakers in dien tijd gekocht "érden om ze om hunne horloges te doen. er linkerzijde van deze vitrine vinden wij eene verzameling kunstig bewerkte horlogewerken. De kloven, die de binnenwerken bceohermen. zijn echte juweeltjes van kleinkunst. Men vindt er allerlei voorstellingen op: jaohtvoorstellingen, monogrammen en diverse andere versieringen. Vele vroegere sierkunstenaars hebben tal voor dezen tak van kunstnijverheid teekeningen gemaakt, die door de horlogemakers werden nagevolgd. Aan de andere zijde van de vitrine voor hel raam vindt, men gegoten looden ornamenten, die eeal de versiering hebben uitgemaakt van of bestemd waren voor de z.g.n. Friesche stoeltjesklokken. Deze klokken werden vroeger in vele plaateen van Friesland gemaakt, doch in het laatst van de 18e en begin van de 19c eeuw verkreeg de industrie daarvan in de Joure boven andere plaateen de overhand. Wie er meer van wil «eten kan gemakkelijk bovenbedoelde bijdrage SSI raadplegen. De thans ten loon gestelde collectie is op zich »eil ten zeerste het waard, daar de verschillende ornamenten den stijl en den tijd, waaruit zij dateeren, aangeven. Naaa! deze vitrine is opgesteld een werkluie, van rden gehouden. De nieuwe weg is 14 kilometer lang en biedt ruim gelegenheid voor fietstochtjes door de aardige dorpjes, en langs de hooge duinen tot aan en voorbij Ooslerend. Men kan er volop genieten van de kalme en mooie natuur, welke zoo in de Terschel- vokszangen worden verheerlijkt. Moogt ge ooit Terschelling eens bezoeken, Richt dan uw schreê naar alle hoeken;- Waar ge dan ook uw blikken wendt Vindt ge mooie natuur in abundant Van duin en strand.... het land Roept om te genieten. Leeuwarden. B. JOUWERSMA. --- UIT DE PROVINCIE. Baira d e e 1, 28 Juni. Heden vergaderde de raad dezer gemeente. Het eerste punt, waarover zich discussie ontspon, was het bekende adres in zake het vloekverbod. B. en W. stelden voor, om het adres en het schrijven van Wijmbritseradeel voor kennisgeving aan te nemen. De anti-revolutionnaire fractie kwam met het voorstel, om B. en W. uit te noodigen in een volgende vergadering met een concept-verordening te komen. Het voorstel van B. en W. is aangenomen met 8 tegen 4 stemmen, het voorstel van de anti-revolutionnaire fractie verworpen met 8 tegen 4 stemmen. De geloofsbrieven van de nieuwbenoemde leden zijn onderzocht en in orde bevonden. B. en W. zijn gemachtigd tot het aangaan van kasgeldleeningen tot hoogstens ƒ 100,000 en tot publieke verpachting van het vischwater voor den tijd van 1 jaar. De woning te Sexhierum is opnieuw verhuurd aan H. van 't Veer voor ƒ 225 per jaar en een woning te Oosterbieram aan Simon de Vries vcor ƒ 180 per jaar. Omtrent de laatste woning stelde de heer Bruinsma voor, de huur te verlagen. Met het oog op een adres van H. van 't Veer en T. A. de Jong (omtrent verlaging van huur), dat behandeld zal worden bij de begrooting 1924, is besloten de huur voor deze woning thans ook ongewijzigd te laten. De politieverordening en de verordening op de winkelsluiting zijn gewijzigd wat betreft den Zaterdagavond met het oog op den zomertijd. Voor uitbreiding van de bijzondere school te Oosterbierum zijn de noodige gelden toegestaan. Besloten is tot restitutie van te veel betaalde reinigingsrechten. Eveneens tot verkoop, met beding van werlerinkoop, van aandeelen in de N. V. gasfabriek Barradeel. Voor het maken van een wisselplaats zal te Minnertsga een stukje grond worden verkocht. De uitkomende grond wordt dan gebruikt voor demping van een sloot. De rente van het in 1902 aan de Noord-Friesehe locaalspoorwegmaatschappij uitgekeerde renteloos voorschot (voor 20 jaren) is bepaald op 4, aangezien de minister geen hooger percentage wil goedkeuren. Een verzoek van J. B. Winsemius te Oosterbierum, om de voormalige aschbergplaats te huren, is afgewezen. Een verzoek van.de vereeniging Dorpsbelang te Tzummarum 1. om een stek te plaatsen, is afgewezen; 2. om enkele lantaarns in den winter 's nachts door te laten branden, zal onder de oogen worden gezien voor de volgende wintercampagne; 3. om verplaatsing van een lantaarn is aangehouden totdat B. en W. in loco een onderzoek hebben kunnen instellen. Het verslag van het armbestuur en de rekening van armbestuur en armhuis zijn in handen gesteld eener commissie, bestaande uit de heeren Hoogterp, S. Dijkstra en Miedema. Voor het nazien van de rekening van de woningstichting zijn aangewezen de heeren Bruinsma, Hoogterp en S. Dijkstra; voor het onderzoek der gemeenterekening 1922 de heeren Th. Diikstra, Miedema en Kloosterman. Besloten is tot het aangaan eener geldleening, groot ten hoogste ƒ 11,050, voor d?n verbouw der bijzondere school te Tzummarum. Het kohier van de wcgcnbolusling 1922 is vastge-; stild tot een bedrag van /2{,R99 36. Hunnerwonde, 29 Juni. Gisteravond was er jaarvergadering van aangeslotenen bii de gasfabriek te, Dokkum, wonende te Murme.rwoude en omstreken. De rekening sloot met een ontvangst en uitgaat van / 516.74. Het getal aangeslotenen sieeg tot 130, Harllaiaa.29 Juni. De volk'esangdag is hier dit Jaar bepaalt o° aanstaanden woeososg. iieiengen aal sreedsa Uaere I H o 1 w • i '.. iirlukda n*n o .&. de . I ' Pokkum; J. ' nsksr, 11. 1 Her Hagen, 1 ■lura ( na t« I'raiick' rlingen. Bij funstig weer kan de Kon*o m, SB Juli Heden had een v !i<»i! ~Stavo" van St»--■ '■ren > . an Koud urn. v igds roet de >tand I partijen speelden --- P. LUIKS Mz., v/h. S. A. Bakkers, hoek Niouwostad-Wirdu mor dijk, Leeuwarden :-: Tel. 588. Specialiteit in TROUW- en VERLOVINGSRINGEN en deukvrijo ZEGELRINGEN. ---