Het Ideale 10 cents pakje. ♦♦ d^™®*%¥¥ïïk>t£ \ ♦♦ \_\\___________wSt ü W' U gebruikt 1 pakje Ofö/w) tegen 2 andere, dus bij regelmatig gebruik een belangrijke besparing* --- Leeuwarder Courant Vrijdag 5 November 1926. pERDE BLAD. --- OUD FRIESLAND. Friesche steden en dorpen, merkwaardige gebouwen en hun geschiedenis. LII. De gemeente Westdongeradeel. Nes. v s is het Westelijkste dorp van Westdongera, I is Wierurn een visschersdorp, Nes, meer ?■ «m-vaarts gelegen, was dat minder en is vooral nvoordig een landbouwdorp. Toch is het {til de Nederl. Hervormde kerk is uit 'de 13e »- zoo oud niet als die van Wierurn, en ge- ?eU, opgetrokken van roode baksteen. Het is een klein dorp, en een kleine kerk tevens; bestaat uit westtoren met zadeldak, ver«ld k°°r- Besloten met zes zijden van een ""alfhoek en is een der eerste baksteenkerkjes friesland. *, Zij is gewijd aan den echten rieschen apostel, St. Ludger. In het koor en ie Noordzijde zijn rondbogige raammoeten, •^jg hoeken van het koor pilasters, en onder ? lus' boogfriezen en daar boven andere verleen. De daklijst der kerk loopt door overweg met bogen aan de eene zijde van het koor door. In den toren is gedeeltelijk nog een ttë&la gewelf. De kerk is zeer laag, daar zij •*■, e,en als de andere kerken, later is opgetrok?* -)e tegenwoordige ramen zijn van later tijd , *iolle en schuine dagkanten, spitsbogig af- Van binDen heeft de kerk een houten tongewelf -j^.jgeeeuw en gedeeltelijk een lambrizeering n tin Jizonder soort Friesche muurtegels. • Vja iet meubilair heeft alleen de preekstoel o'(het midden der 18e eeuw eenige waarde; bij is in Lodewijk XV stijl en heeft snijwerk op de boeien, op de paneelen en aan den trapboom en gebeeldhouwde trapbalusters. Op het doophek en op den preekstoel zijn 3 koperen kaarsarmen uil de 18e eeuw. Op eene eenvoudige familielul is een gesneden bekroning met wapens en ornament uit de 17e eeuw van de een of andere reeder, waarop een halve adelaar en drie klavers. Ook in den vloer liggen eenvoudige grafzerken uit de 17e en 18e eeuw. Merkwaardig is de pote klok van 1477, gegoten door Harmanus, narop de beelden van Maria en St. Ludger. De Ueine is van Petrus Voonneyvan Leeuwarden, j-goten in 1686. Dat is de kerk van Nes. Van fa naar het westelijk gelegen dorp KOOREINDE VAN DE KERK TE NES (W.-D.). --- Raard toni men aan het uiteinde van de gemeente. Hier ide Ned. Herv. kerk uit denzelfden tijd als de vonge, n.l. uit de 13e eeuw, ook van roode Friet-t steen, nog zwaarder dan die te Nes, 30 X »X 9 c.M. . Ook deze kerk is veel veranderd, de Westtoren _ geheel ommetseld en de toren met zadeldak Teranderd in een, spits. Het kerkje is klein en heeft slechts vier travees of vakken en een % koorsluiting, op de hoeken zijn ronde kolonnetten. Het kerkje had vroeger Romaansche ramen, maar is erg verminkt en geheel met klimop begroeid. Ook het interieur heeft niet van veel waarde aan te wijzen en is overdekt met een eenvoudig tongewelf. De preekstoel is uit- het begin der 17e eeuw en heeft op de hoeken der kuip Jónisohe kolommen met cannelures, in de paneelen pilasters met cannelures en gesneden borgslukken. Op den fesenaar ligt een bijbel van 1643 met koperen beslag. Dat is alles. In de kerk zijn grafzerken uit de 17e eeuw met wpens, op het kerkhof nog uit de 18e eeuw. ( Twee luidklokken zijn er in den toren, de eene is nieuw, de andere, de groote klok, is van Val ter tan Neurenberg, met Latijiasoh opschrift van 1523. Ten Noorden van Raard ligt --- Foudgum. ,De kerk, vroeger aan de Heilige Maria g.mjd, * * 1808 weder opnieuw opgebouwd, de toren "^ttdeldak is uit de 15e eeuw, zonder eenige *tsieikg. 'M den preekstoel uit de 17e eeuw ontbreekt het benedengedeelte, het doophek heeft gedraaide balusters en is uit denzelfden tijd; de bijbel is van 1737. Eene fraaie grafzerk is van ds. IJpeüs Alting uit 1720 en van zijne vrouw Doet je V rijenburg, overleden 1722. De groote klok heeft een Latijnsch opschrift, met beeldwerk versierd, van 1395, de kleine heeft een Hollandsch opschrift en is van Jan Nicolaas Denck, uit 1732. Doorloopende naar het Noorden komt men te --- FEUILLETON. Het geheim van den ouden toren. Naar het Engelsch van Mrs. C. N. WILLIAMSON. 29. HOOFDSTUK XVIII. Sheila's plan. Vk moet u een oogenblik spreken over een »westie van leven en dood" had Sheila aan Carnngv" geschreven en had in de haast en de spanning "geten een plaats van ontmoeting op te geven, war Carrington wist toen hij het las, dat hij het In tZOU kunnen vinden met hulp van den portier. hart vet nieuw licht, dat Sheila er op geworpen V kreeg de scène die juist had plaats gehad een teil -andere beteekenis. Zij kon slechts één bezems hebben, ze had getracht hem te waarschuschip voor een aanslag op Derby's leven en mis'en ook op het zijne, door middel van vergif. had niet veel op met Franklin, en ziin » t 00' t na diens bruuske aankondiging van nie ï er,oving met lady Viola Rayne, maar hij had karatV*n Seringsten argwaan gekoesterd tegen het Hii h 1" van den man. Van IJler!nnei zich de voorbijgaande uitdrukking glas u,°k- i oP»FranKlin's gezicht toen de hond het wiidAs y soda' dat Dert,y net aan zijn lippen geliik VnSen' had gebroken. Als Sheila Douglas gered had Bruce het leven van zijn meester ' dronk eif We nog én keer Probeeren een afscheidsfranklin i "emen voor we gaan slapen", stelde glaZen» P ac^. nd voor- »Ik heb hier altid enoeS kast mpt - ginS naar een ouderwetsche muurdeur, een door eet> aard'g gordijn bedekte, glas- Neen, dank u", antwoordde Carrington beleefd maar beslist. „Mijn vriend ziet er vermoeid uit, en daar hij nog min of meer invalide is, is alcohol niet goed voor hem. Rust zal beter voor hem zijn dan wat ook". ' .. , >', „Wat zal ik met Bruce doen, mijnheer? vroeg de portier, die nu buiten de deur stond en op bevelen wachtte. ... ~Zal ik probeeren hem weer naar beneden te brengen, of " „We zullen hem voorloopig maar hier houden, dank je", zei" Carrington, het antwoord van zijn vriend voorkomend. Derby was op het punt geweest den hond met den nachtportier mee te geven, maar nu hij bemerkte, dat carrington hem in de kamer wilde houden, liet hij het zoo blijven. Fergus zei de heeren eoeden nacht, sloot zacht de deur en ze waren alleen. Carrington besloot niets aan Derby te zeggen over het briefje van Sheila, totdat hij zelf met het meisje gesproken had en gehoord, waarop ze haar vermoedens gegrond had. Hij verzuimde echter niet de voorzorgen, die hij genomen zou hebben, als hij •de waarschuwing geheel had geloofd. Terwijl Derby den opgewonden collie liefkoosde haalde hij uit de papiermand, waar het glas in gegooid was, een paar van de grootste stukken en stak die in zijn zak. Ook rolde hij een grooten leunstoel over de plek waar de whisky op het kleed was gevallen. „Ik laat je even alleen", zei Carrington. ~Ik moet even naar onzen vriend den nachtportier, maar ik zal gauw terugkomen, en zou het prettig vinden, als je wakker kon blijven, tot je me weer ziet". Wanneer Derby's nieuwsgierigheid was opgewekt, toonde hij dit toch niet. Al zijn aandacht was op den hond gevestigd. Het beest gedroeg zich" heel vreemd. Hij bleef voortdurend kreunen en beefde over het geheele lichaam en scheen op een onverklaarbare manier pijn te lijden. , ,Er is iets niet in den haak met Bruce", zei Derby. „Ik begrijp hem vannacht heelemaal niet". Let goed op hem" antwoordde Carrington, die er "aan dacht, dat een deel van de whisky pp derneus van den hond gevallen was. Toch hield hij zijn meening voor zich terwijl hij wegging om naar de zendster van de waarschuwing te zoeken. Er was niemand te zien in de flauw verlichte gang. Schuldig of niet schuldig, Franklin had geen idee, dat hij verdacht werd. Carrington ging zacht en snel naar beneden, met de bedoeling bij den portier naar Sheila te vragen, maar zij was het zelf en niet de portier die haastig naar hem toe kwam. „Goddank!" fluisterde zij. „Ik was bang. dat iets u zou beletten of dat u zou denken, dat ik gek was." „Ik zou dat van iedereen gedacht hebben, die me zulk een brief schreef, maar van u niet", zei hij. „Vertel me alles". Hoe Sheila door het verhaal heenkwam wist ze niet. Er was geen tijd om alles te vertellen, want ze had een plan voor te slaan, maar ze begon met den brand en wat er in de gang gebeurd was, toen ze getracht had alarm te maken. Ze vertelde, wat ze in de geheime kamer gehoord had en van het doode gezicht, dat ze met haar tastende vingers had aangeraakt. „Het was de stem van mr. Franklin, die ik hoorde, dat weet ik zeker. Maar wie er bij hem was kan ik niet zeggen, maar wie het ook was, die twee zijn samenzweerders. Ze hadden de bedoeling kapitein Derby te dooden, en zij moeten het ook geweest zijn, die hem al eerder probeerden te vermoorden. Toen ik hoorde, dat hij en u in de zitkamer van mr. Franklin zouden slapen was ik bang, dat er nog een andere poging zou worden gedaan nu de brand mislukt was. Maar dat was maar een deel van de reden, waarom ik het briefje zond. Die twee mannen moeten in de geheime kamer verrast worden. Zij zullen daar om mij teruggaan — en gauw ook, als ze al niet gegaan zijn, want ze hebben niet veei tijd te verliezen. Als ze bemerken, dat ik weg ben, zullen ze begrijpen, dat hun spel verloren is en al trachten ze misschien niet uit huis te komen, het zal dan toch vreeselijk lastig zijn om iets tegen hen te bewijzen. Dan is er niets dan mijn woord". „Ze zullen in de geheime kamer gesnapt worden, wees maar niet bang", zei Carrington kalm, „Bedoelt u, dat u er heen gaat?" „Ja, ik zal er heen gaan". „Niet alleen. Ze zouden u vermoorden*. „Ik heb een revolver bij me sinds gisteren. Maar ik zal niet alleen gaan. De man, die uw brief bracht, zal meegaan. „De nachtportier?" „De nachtportier pro tem. Hij Is een detectieve en een knappe ook. Niemand weet het behalve Derby, ik en mr. Mc. Kinnon — en nu u. Derby moet ook meegaan. Het is zijn recht, want het complot was tegen hem gesmeed. Hij zou het me nooif vergeven als ik hem er buiten hield". Terwijl hij sprak ging hij naar het kleine kamertje van den nachtportier en gaf een eigenaardig klopje. Onmiddellijk verscheen de man dien Sheila haar briefje gegeven had. „Zij weet alles" zei Carrington. „Wij kunnen haar vertrouwen. Dank zij haar zullen we het heele complot ontdekken en twee vliegen, misschien meer, in één klap slaan. Haalt u kapitein Derby, terwijl ik nog eenige bijzonderheden aan de dame vraag, — en — denk er om, u zult allebei uw revolvers noodig hebben. Laat hem geen seconde aarzelen. Dit kan een zaak van leven en dood beteekenen". * De man wachtte nauwelijks op het laatste woord maar snelde weg, zijn gestalte werd onmiddellijk door de duisternis opgeslorpt. „Nu moet u me zeggen hoe de weg naar de geheime kamer is", zei Carrington. „Den weg zeggen?" riep Sheila. „Ik zal u er heen brengen. O, als 't u belieft, maak geen tegenwerpingen. U zoudt er zonder mij nooit komen9. ■ „Is u niet bang?" vroeg hij. „Met u niet", antwoordde het meisje impulsief en bloosde toen diep omdat ze haar woorden niet terug kon nemen. ' • . Zoo donker als het was, zag hij haar blos toch. „Lieveling", zei hij, „weet je wel dat ik van houd en je als mijn vrouwtje wil hebben?" ' Hij had lady Marsden vergeten en al zijn vermeende verplichtingen tegenover haar zooals Sheila de geheele wereld buiten hem vergeten had. Het scheen onmogelijk dat ze goed gehoord had Zoon geluk kon, dacht ze, niet bestaan Maar voor ze weer kon spreken kwamen kapitein Derby en de nachtportier haastig de hall in ' .Wordt vervolg.) --- Brantgum. Hier is een kerk uit de 15e eeuw, bestaande uit 5 Iravees of vakken en % koorsluiting. De vroegere toren is weggebroken, thans staat op de westgevel een dakspitsje. De kerk is van buiten geheel bepleisterd en van binnen gemoderniseerd. Onder den vloer zijn nog een grafkelder en verschillende grafsteenen. De preekstoel is nog uit de 17e eeuw, met op de hoeken kolommen met gesneden benedeneinden en van boven cannelures, evenals het ruggeschot, en een trapje met gedraaide balusters; alles is echter gaaf. De bijbel is van 1662. Ik vond op het kerkhof nog een grafzerk van den predikant Haro Wyarda van 1694. In den toren hangt een klok van Jurjen Balthazar te Leeuwarden van 1660 en eene .zeer oude, denkelijk uit de 13 of 14 eeuw, zonder opschrift of jaartal. --- Waaxens. Ten zuiden van Holwerd ligt het kleine dorpje Waaxens, een dorpje van denzelfden naam ligt in Hennaarderadeel; wat de naam beduidt is een raadsel. Vroeger lagen hier de adellijke staten Sjucksma en Tjassens; de eerste is in het laatst der vorige eeuw afgebroken; de omtrek is nog zeer goed te herkennen. Zij werd tot dien tijd toe bewoond door het geslacht van Harinxma. Nog staat hier een poort, gebouwd in 1668; ik geloof, dat zij behoort aan het geslacht van Harinxma thqe Slooten. Het is wel de moeite waard om deze poort te behouden. Zij vormt den ingang tot een boere-, plaats of liever den doorgang,daar de deuren er uit verdwenen zijn. Waarom zij zoo scheef en grillig gebouwd is, is onbegrijpelijk en de profielsteen is er niet aan gespaard. In den voorgevel is een wapenschild, waarop Harinxma- Hij is geheel in renaissancestijl gebouwd en aan de binnenzijde in den gevel bevinden zich gaten voor een duiventil en er zijn, naar ik meen, nog duiven in. Een wonderlijke bouw; ook onze voorouder* konden wel vreemde dingen doen en 't is wel een eenig bouwwerk in Friesland, dat, naar ik hoop, bewaard zal blijven. Ook het kleine kerkje te Waaxens is belangrijk. Het was gewijd aan Johannes den Dooper en ge bouwd in de 13e eeuw. Het heeft een toren met zadeldak, die vernieuwd is in 1815 en is van buiten gedeeltelijk bepleisterd. Het kerkje is zeer klein, hoewel uit 5 travees bestaande, en eenvoudig; het heeft % koorsluiting, contraforten op de hoeken en vroeg Gothische ramen. De kerk binnentredende valt het oog het eerst op eene zandsteenen epithaaf, in den muur geplaatst ter gedachtenis van Douwe van Aylva, gesneuveld in 1592 bij het beleg van Deventer, in den ouderdom van 28 jaren. Zij rust op een kraagsteen, waarop een leeuwenkop, en heeft een Latijnsch opschrift. Verder de wapens van het geslacht en andere, waarbij een moorman;- wat dat beteekent kon ik niet gewaar 'worden. De kerk heeft een houten tongewelf uit de 18e eeuw en een preekstoel uit de 17e eeuw, met gesneden kolommen met Korinthische kapiteelen op de hoeken en paneehverk, een dito doophek met gedraaide balusters. Verder is er een familiebank met overhuiving, uit denzelfden tijd, op dezelfde kolommen en met paneelwerk en gedraaide balusters, op de lijst ie een wapenbord met pilasters en frontespice met bekroning, aan weerskanten zijn obelisken on voetstuk, echter alles geverfd. - Er staan 3 lange banken van denzelfden tijd, met bolpooten en eenig snijwerk. Op den kansel ligt een bijbel van 1637 met koperen beslag. Onder den vloer liggen nog fraaie grafzerken en op het kerkhof, eveneens uit 1707 en 1709 met eenig beeldhouwwerk. In den toren hangt een klok van 1441, gemaakt door Johannes van Wou, met Latijnsch opschrift. L. S. K. --- UIT DE PROVINCIE. Raadsverslagen. Workum, 4 November. Heden kwam onze gemeenteraad büeen in voltallige vergadering. Medegedeeld we_d, dat tot leden van het college van zetters waren benoemd de heeren J. *o. Nauta en C. Gielstra. Aangenomen is een voorstel van B. en W. tot aankoop van een perceel land van den heer S. D. Bokma. Dit land, gelegen bü den nieuwen weg naar Ferwoude, werd aangeboden voor ƒ4OO, onder eene beperkende bepaling betreffende ligplaats voor woonschepen. Besloten is tot uitbreiding van het buizennet der gemeentelüke gasfabriek in de Roggemolensteeg. Door particulieren was daarvoor reeds bijge- Aangenomen is een voorstel van B. en W. tot Aangenomen is een voorstel van B. en w. tor herziening van het raadsbesluit van 23 September j.l. tot wüziging van de verordening houdende voorwaarden voor de levering van electrischen stroom enz. Kit besluit was niet goedgekeurd door Ged. Staten. ;*•*'*■,> ~%. . , De heer De Roest stelde voor, voor licht met 45 maar 41 cent per eenheid te berekenen. Uit werd door leden van de lichtbedrijven afgeraden, doch die commissie belooft diligent te blüjen en wel verlaging te zullen voorstellen, zoodra dit mogelü'k is. • , Een verzoek! van W. Visser e. a. om meerdere straatverlichting bü de Turfkade is niet ingewilligd Een verzoek van het comité tot oprichting van een koloniehuis, speciaal voor herstellende zwakke en prae-tuberculose kinderen, om een büdrage is afgewezen alleen op grond van den financieelen toestand dezer gemeente. Voor kennisgeving aangenomen is een verzoek van de provinciale organisatie van den Christelijk Nationalen Werkmansbond om een commissie voor werkverruiming in het leven te roepen. Herbenoemd werden tot leden van de commissie voor de strafverordening de heeren De Roest en Haütema. ' Daarna volgde de behandeling der nieuwe gemeentebegrooting, en van de begroetingen van het burgerlük armbestuur, het stadsweeshuis en de lichtbedrijven met de drie sectie-rapporten. Die van het burgerlük armbestuur is goedgekeurd met. een ontvang en uitgaaf van ƒ 12,759.32/2, die van het stadsweeshuis met een ontvang en uitgaaf van ƒ 2575.40!-; electriciteitsbedrüf gewone dienst ƒ8906 idem, kapitaaldienst ƒ6652; gasbedrijf gewone dienst ƒ50,298.25, kapitaaldienst ƒ59,000, alles in ontvang en uitgaaf. Een voorgestelde verhooging van ƒ 500 voor den directeur der lichtbedrijven vond felle bestrijding van de niet-leden der commissie van de lichtbedrijven. Motieven als voldoende salarieering, slechte tijd voor verhooging, wanverhouding in de salarieering van gelükwaardige ambtenaren, als gemeente-architect en secretaris, enz. werden telkens naaT voren gebracht ter bestrijding. Wethouder de Vries, voorzitter van de lichtbedrijven, verdedigde vooral met vergelükende cüfers uit andere gemeenten. Wüzende op den grooten vooruitgang der gasfabriek (gasproductie in 1917 ongeveer 145,000 en in 1926 meer dan 500,000 M'), de bekwaamheid en eminente leiding van den directeur, vroeg spreker voor dezen ambtenaar loon naar prestatie. Na een bespreking, die langer dan een uur duurde, is het voorstel in stemming gebracht en verworpen met 7 tegen 4 stemmen. De voorstemmers waren leden van de gascommissie. Het 5e lid, de heer de Boer motiveerde zün zwaai. Daarop volgde een discussie over afschaffing van kindertoeslag of het. verleenen van dien toeslag aan alle ambtenaren. Het was op het kantje af, of we hadden een theologisch dispuut gekregen, doch de voorzitter achtte het punt voldoende besproken en met 6 tegen 5 stemmen werden de kindertoeslagen afgeschaft. Voor wat, hoort wat! dacht de raad. Zonder veel bespreking werd een voorstel van de Roest— Sikkes en beide wethouders, om de pensioensbijdrage van alle ambtenaren van 7 tot 3 pet. terug te brengen, met 7 tegen 4 stemmen aangenomen. Met 9 tegen 2 stemmen kregen de werklieden aan de gasfabriek nog een verhooging van ƒ5O en.de gasfitter ƒlOO. Daarna volgde noe een. douceurtje van f 200 loonsverhoo_in_ voor den directeur door aanneming van het voorstel Ferwerda—de Vries. Wat de gemeente-begrooting betreft, werd tot verhooging van het salaris van den gemeenteontvanger besloten. Aanvang ƒl4OO, maximum ƒ 1650. ƒ 100 verhooging werd in uitzicht gesteld voor secretarie-beambten bij het behalen van een diploma. De conciërge van het gemeentehuis kreeg ƒ5O verhooging. Agent de Vries en de gemeente-architect kregen recht op vervroegde verhooging door hun voorafgaande werkzaamheden in militairen dienst en in andere gemeenten. Alle agenten,' ook de hoofdagent, kregen ƒ 50 verhooging. Een roorstel om den heer v. d. Schaaf ƒ 100 toe te kennen was reeds verworpen. ■ Hiermee was de salarieering afgehandeld en kwamen aan de orde de besprekingen betreffende bestrating, onderhoud van vaarten en wallen, bruggen enz. Verschillende bezuinigingen werden voorgesteld. Het meest op den voorgrond kwam een idee tot flinke verbetering^ niet vernieuwing, van het bruggetje in het Heidenschap. De toestand is daar werkelijk gevaarlijk volgens deskundig oordeel. B. en W. vroegen machtiging tot verkoop van de schoolwoning bij de openbare lagere school en van het huis bij de nieuwe baseulehrug. Na bespreking werd dit verzoek voorloopig ingetrokken en de behandeling verdaagd. De gemeente-begrooting werd vastgesteld met een ontvang en uitgaaf van ƒ108,068.50 gewone dienst. De hoofdelijke omslag is berekend op ƒ55,000 over 8 maanden. ~. ; /{ ■ Ingekomen waren nog 3 adressen, die niet in de vergadering van B. en W. waren behandeld en daarom naar dat college werden gerenvoyeerd voor onderzoek en advies. • Gedurende de behandeling van de begrooting van de gasfabriek werd dé vraag gesteld, of er ook iets gedaan kon worden tot verbetering van het gas? Het bleek, dat deze vraag alleen gesteld was, om het publiek te doen weten, dat men 'met klachten moet komen bij den directeur. lollnmeiland, ca., 4 November. In de voltallige vergadering op heden van den raad dezer gemeente deelde de voorzitter o. m. mee een schrijven van douairière Van Tuyl van Serooskerken te Heeze, houdende gratis afstand van een gedeelte berm langs den weg Buitenpost—Kollum. ter grootte van 300 M". De schenkster zal hiervoor de dank van de gemeente worden betuigd. Op een verzoek van de Friesche Maatschappij van Landbouw, om weer gelden beschikbaar te stellen voor verbetering der vlasbewerking, is conform het voorstel van B. en W. besloten, het verzoek in te willigen en - voor dit doel een subsidie te verleenen van ƒ 30. Verder was ingekomen het bericht van een besluit van den Commissaris der Koningin, waarbij tot leden van het zetterscollege in Kollumerland zijn benoemd de heeren F. Hoekstra en F. Hofman, alsmede een verzoek van den Christelijk Nationalen Werkmansbond om eene commissie voor werkverruiming in het leven te roepen. Voor kennisgeving aangenomen. * Een adres van de besturen der christelijke scholen in Kollumerland, bevattende gemotiveerd verzoek, de kosten van het openbaar onderwijs (lager en u. 1. o.*) te herzien, is gerenvoyeerd aan B. en W. om prae-advies. Naar aanleiding van de klachten in de vorige vergadering door het raadslid, den heer Detmar. over verwaarloozing van de openbare u. 1. 0.-school te Kollum, verklaarde de voorzitter, dat B. en W. enkele voorzieningen hebben getroffen. Gebleken is, dat van verwaarloozing hoegenaamd geen sprake is. Blijkens bericht maken Ged. Staten van Friesland bezwaar tegen het raadsbesluit tot het aangaan eener geldleening, groot ' ƒ 20,000. met jaarlijk*che aflossing van minstens f 500, ter voorziening in de kosten van verbetering van vaarten, den bouw eener noodslachtplaats. enz. Naar de meening van dit college behoort deze leening in ten hoogste 20 jaren te worden afgelost. Conform het voorstel van B. en W. is besloten, aan deze opmerking te voldoen. Voorts wenschten B. en W. de leeningen van de woningbouwvereeniging „Kollumerland" aan de Boazbank te Zwagerveen en aan de boerenleenbank te Kollum, resp. ƒ 10,463.57 en ƒ 18,696.40. geheel af te lossen en ten name der gemeente Kollumerland eene geldleening aan te-gaan van rond ƒ 30,000 af te lossen in ten hoogste 20 jaren, tegen eene jaarlijksche rente van .Vi pet., waardoor -jaarlijks eene aanzienlijke rentebesparing plaats heeft. De totale geldleening zal dus bedragen ƒ 50,000, tegen 4/2 pet. 's jaars en met jaarlijksche aflossing van minstens ƒ 2500. Aldus besloten. ■Op grond, dat de voordcelen. verbonden aan bet aaniuiten der gemeente bij de N. V. „De drie Provinciën" voor ontginning van woeste gronden tot bestrijding van de werkloosheid, eroot zijn, zijn B. en W. gemachtigd, tot die aansluiting over te gaan. Volgde de voorloopige' vaststelling der gemeentebegrooting, dienst 1927, en de behandeling van de daarop betrekking hebbende adressen, na kennisneming van het rapport der raadscommissie, bestaande uit de heeren _De Boer, Beerda, Sikkema, Vries en De Jong. Bij de algemeene beschouwingen wees de heer De Boer op het zoo pas genomen wijs besluit tot aansluiting bij de N. V. ..De drie Provinciën".' betreurde het voorstel van de meerderheid der commissie tot schrapping van den post ad ƒ5O voor het plaatsen der agenda's voor de raadsvergaderingen in de „Kollumer Courant" en het toezenden van een courant met raadsverslag aan de leden van den raad. bepleitte de billijkheid van de heffing van 100 opcenten op de vermogensbelasting, te meer. waar door B. en W. eene gewijzigde progressieschaal is aangekondigd, waardoor de belastingdruk van de grootere inkomens naar de kleinere worden verlegd. .De heer Zomer gaf in ernstige overweging, het openbaar onderwijs te centraliseeren, door b.v.' van twee of .meer scholen één te maken, hetgeen het openbaar onderwijs ten goede komt en gaf den wenk. in alle zaken de uiterste zuningheid te betrachten, De heer Detmar vestigde de aandacht van B. en W. op de voodzakelijke verstrating van de Meccamastraat en den Westerdiepswal te Kalium; op den slechten toestand van den weg te jewoude. bij de boereplaat. sen, in huur bij Prins en Bakker; en op. den luttelen post van onderhoud der openbare scholen. Wethouder Boonstra zei aan het adres van den heer Detmar. dat met het onderhoud van wegen de noodige zuinigheid is, betracht Er zal met een straat verhard met keien eens een proef worden genomen door teerbedekking*. Is het resultaat gunstig, dan zal dit middel meer worden toegepast.- i De heer De Vries wenschte het zware vervoer langs den Westerdiepswal te beperken. Voor zooveel noodig beantwoordde de voorzitter de verschillende sprekers. Bij de behandeling der electriditeitsbegrooting gaf de heer Vogelsang in overweging den lichtprijs te verlagen van 45 op 40 cents per K. W. U. De heer De Vries wenschte den prijs voor kracht ook te verlagen. ' Besloten is, voorshands hierop niet in te gaan. Deze begrooting is hierna vastgesteld, alsmede die van het tehuis voor ouden van dagen op de aangegeven cijfers. , Bij de begrooting van het burgerlijk armbestuur werd opgemerkt, dat er soms te veel weekgeld aan de bedeelden wordt uitgekeerd, vooral, wanneer er inwonende zoons in het gezin zijn. Daartegenover werd aangevoerd, dat de bedeeling veelal te schriel is. Enkele gezinnen werden daarbij genoemd, waar de bedeeling-gering is, terwijl de betrokken gezinnen met ziekte hebben te kampen. Besloten is een en ander onder de aandacht van de armmeesters te brengen. De begrooting van het burgerlijk armbestuur is daarna op de aangegeven cijfers vastgesteld. Bij de gemeentebegrooting kon een voorstel, om het salaris van den concierae met ƒ 100 te verhoogen. de instemming der meerderheid niet verwerven. Na eenige discussie is goedgevonden, het salaris van den con- Fierge, met ƒ 150 te verhoogen en de vergoeding voor iederen kop koffie en thee op 10 cents te bepalen. B. en W. zullen nog eens een juiste berekening opmaken. Niet minder uitvoerig werd er gesproken over de ƒ 50. die de uitgever van de ..Kollumer Courant" ontvangt voor het plaateen der agenda's voor de raadsve. gaderingen en het toezenden van een courant met raadsverslag aan de leden van den raad. Deze ƒ5O is weggegooid geld aldus de meerderheid. De voorzitter deelde mee, dat pas een schrijven van den heer T. Banda was ingekomen, dat hü de geldelijke bijdrage van ƒ 50 niet meer wenschte te ontvangen. B. en W. zijn gemachtigd, de onderwij zere woningen en de scholen te verzekeren bij de Onderlinge, geves tigd te Buitenpost De inwoners van Zandbulten zullen zelf het voetpad aldaar moeten verbeteren. Een voorstel, om een lantaarn te plaatsen op het Noordeinde van genoemd voetpad, is aangenomen met 11 tegen 2 stemmen, die van de heeren Zomer en Van der Schaaf. De verlichting te Zwagerbosch zal iets worden verbeterd door het aanbrengen van 2 lantaarns. Aangenomen is een voorstel van den heer Vries, om op de Wijgeest alsnog een lantaarn te plaatsen. Een verzoek, om bij den boschsingel to Oudwoude nog een lichtpunt aan te brengen, is voorloopig voor kennisgeving aangenomen. < Ook de gevaarlijke bocht te Veenklooster is ernstig besproken. B. en W. wenschten het rijwielpad door te trekken. Wil men nog een bord plaatsen met hel opschrift „rechts houden", dan is alle gevaar buitengesloten. Men kan ook het bestuur van den Alge meenen Nederlandschen Wielrijdersbond nog eens om advies vragen. Het denköeeld van den heer Detmar, om een wegje aan te leggen over De Brink, zullen B. en W. gaarne overwegen Het voorstel van B. en W., om de jaarwedde van den keuringsveearts, hoofd van dienst, op ƒ 1500 en die van den hulpkeurmeester op ƒ 1600 plus ƒ 100 toelage voor een rijwiel te bepalen, is z. h. s. aangenomen. De commissie vereenigde zich met de plannen van B. en W. om met het teren der wegen voort te gaan, zoo in den volgenden winter blijkt, dat dit de proef kan doorstaan. De aandacht werd gevestigd op de waterlossing langs de wegen. De commissie was van oordeel, dat daarin verbetering moest worden gebracht. De voorzitter antwoordde, dat de waterlossing te Kollumerzw-ag voldoende de aandacht van B. en W. heeft Men keurde het plan van B. en W. goed. om aan den architect ƒ6O voor het gebruik van een rijwiel toe te kennen. De belooning voor de bediening der brug over de Kollumerzwaagstervaart is gebracht op ƒ 75. Met waardeering werd gesproken over de verbetering der leermiddelen aan de openbare lagere school te Oudwoude. Eén der leden was echter van oordeel, dat' het onderhoud aan die school, vooral ook van de meubelen, te wenschen overliet. B. en W. zullen bevorderen, dat eenige overtollige banken in de openbare lagere school te Kollum naar die in Oudwoude worden overgebracht. Een voorstel van den heer De Boer, om een subsidie van ƒ 25 aan de Geitenvereeniging te Oudwoude toe te kennen, werd verworpen.. Inmiddels zullen B en W. eens vragen bij het hoofdbestuur van de Friesche Maatschappij van Landbouw. De heer De Boer trok zijn voorstel in tot heffing van 100 opcenten op de vermogensbelasting, totdat B. en W. eene gewijzigde progressieschaal hebben ingediend. De begrooting is daarna op de aangegeven cijfers vastgesteld. x ._.-.' Schiermonnikoog, 3 November. In de vergadering van den raad dezer gemeente was afwezig de heer F. Karst, wethouder. Tengevolge van de opmerking van den heer Boekhout in de vorige vergadering omtrent het niet innen van forensenbelasting op Ameland, waren daaromtrent door den voorzitter nadere inlichtingen ingewonnen, waaruit was gebleken, dat ook op Ameland wel degelijk forensenbelasting werd eeheven. Medegedeeld werd; dat in hoogste instantie afwijzend was beschikt op de reclames van ongehuwde zeevarenden, die bijna een geheel jaar voortdurend een verblijf hadden aan boord van het schip en daarom meenden vrijgesteld te moeten worden van de gemeentelijke inkomstenbelasting. Waar wethouder Karst gedurende enkele maanden afwezig was en het college van B. en W. dezen winter meer dan gewoon eene zeer belangrijke taak had te vervullen, werd voorgesteld over te gaan tot benoeming van een tiidelijken wethouder, waarvoor werd gekozen de heer E. Teenstra, die deze functie, waartoe hij reeds een paar maal eerder was geroepen, weder aanvaardde. Op een verzoekschrift van den heer Van der Werff, om den Badweg van den legger der wegen af te voeren, werd met algemeene stemmen, afwijzend beschikt. Ingekomen was een verzoek van de rijks- en gemeente-ambtenaren, om adhaesie te betuigen met hunne poging, deze gemeente in de tweede klasse, bedoeld bij het bezoldigingsbesluit, te plaatsen. De voorzitter is van oordeel, dat werkelijk deze gemeente niet op een lijn geplaatst kan' worden met eene gewone plattelandsgemeente, daar tengevolge van de badplaats de levensstandaard over 't algemeen hooger is en meer eischen worden gesteld, terwijl vooral dé huishuur veel hooger is. Het is moeilijk bij algemeenen regel steeds buiten eenige onrechtvaardigheid te blijven en daarom stelt de voorzitter voor. aan het verzoek van adressanten te voldoen, waartoe met algemeene stemmen wordt besloten. Goedgekeurd werd eene jaarlijksche huur van ƒ 2.50 voor het leggen van den aanlegdam op domeingrond. Omtrent een voorstel van graaf Bernstorff, om den dijk tussehen Ooster- en Wester-Reeweg in huur over te nemen tegen den gewonen huurprijs van ƒ 60, ontsponnen zich drukke discussies. Het motief was, dat dit stuk straks niet op de gewone manier verhuurd zou kunnen worden, omdat er langs den weg geen puntdraad zou mogen komen. De heer Hofman zou wel willen weten, of de waarde van ƒ6O thans, later nog ƒ3O zou blijven waaromtrent de meeningen verschilden. De heer Hoekstra oordeelde van meer. anderen waren echter niet zoo optimistisch. ' De heer Dobbenga achtte het geheele stuk overbodig en zou enkel willen huren het gedeelte der lengte van den oprit, wat de heer Teensma met spreker eens was. terwijl de heer Hoekstra het voordeeliger vond het geheele stuk in te nemen. De voorzitter was van meening. dat de kosten van aanleg gedragen werden door de gemeente en den graaf samen en dat het dus billijk was, dat beiden ook hier samenwerkten, zoodat de gemeente dan ƒ 30 zou moe ten betalen, waartegen de heer Hoekstra opkwam daar dan de gemeente aan 't langste eind trok omdat het grasgewas toch waarde had. Srpeker stelde daarom voor J 40 te bieden, welk voorstel de heer Teenstra. kon ondersteunen. De heer Boekhout daarentegen bleef aandringen op de helft, zoodat na eenige discussies werd besloten met 5 tegen 1 stem (die van den heer Hoekstra) den graaf voor te stellen, het stuk dijk tussehen Ooster en Wester Reeweg aan de gemeente te verhuren vooreen jaarhjkschen huurprijs van ƒ3O. Bij rondvraag merkte de heer Boekhout op, dat da dijk er zeer treurig uitzag. Bij den laatsten storm wa ren er gaten ingeslagen en het Oostelijk deel was té L^,2-. *rof*er werden er reeds pogingen gedaan den dijk te versterken en daarom adressen gezonden aan den minister en Ged. Staten, maar nog is de zaak hangende, 't Zou een ramp zijn. wanneer de dijk eens doorbrak. Spreker zou middelen willen beramen opdat B. en W. den eigenaar zouden kunnen gelasten den dijk te verbeteren. ' De voorzitter antwoordde, dat eenige jaren geleden hetzelfde reeds is besproken en toen aan den rijks waterstaat was verzocht, een onderzoek ln te stallen, waarvan het resultaat was geweest een advies, dat de dijk zich in goede conditie bevond. B. en w! zullen echter nogmaals een onderzoek aanvragen. Ameland, 2 November. In de heden gehouden vergadering van den raad is besloten den wegwerker; Kanger over 1926 een gratificatie te verleenen van ƒ5O. voor beslratingswerk. De gemeentebegrooting dienst 1927 is vastgesteld, voor den gewonen dienst in ontva_7-t en uitgaaf op ƒ 64,139.15/-* en de kapitaaldienst op ƒ 2480. De armvoogdijbegrooting voor Hollum Is goedgekeurd in ontvangst en uitgaaf op ƒ 787.06 Afwijzend is beschikt op een verzoek van den gemeente-ontvanger, om de kosten vallende op het stellen van borgtocht door de vereeniging van tot zeker heidstelling verplichte gemeente-ambtenaren, van gemeentewege te betalen. ---