Buitenlandsch Overzicht. Europa en Rusland. — Het lot der concessies. — Een moeilijk bestaan. — De zware lasten. — Te hoog gespannen en bedrogen verwachtingen. — Financieels problemen. — Na het Landauer vonnis. — De pot en de ketel. — De mogendheden en China. — Frankrijk* aarzelin. om het Britsche memorandum bij te vallen. Rusland wacht tot de wereld, of tenminste Europa, communistisch zal zijn geworden; Europa wacht er op, tot Rusland weer een staat met Westersche oeconomische begrippen, een ..kapitalistische" staat geworden zal zijn. Al "wachtende op elkaar is het contact natuurlijk niet bizonder levendig, aan beide zijden heersenen zoowel wantrouwen als. moeilijk te overbruggen practische verschillen. Intusschen heeft Europa dan toch wel iets met Rusland te maken, het heeft er zijn voorposten, de houders van concessies voor bedrijven en handelsondernemingen, ls hun positie benijdenswaardig? Dio van voorposten is het zelden en die van de eoncessionarU»cn in Rusland is het zeker niet. Ook een man als Paul Scheffer, de Moskousche correspondent van het „Berliner Tageblatt" en een der meest objectieve en bekwame beoordeelaars der toestanden in het Sovjetland, moet dit erkennen. Hij doet dit in een lang en interéssant artikel over bet vraagstuk der Russische concessies, waaruit we hier een en ander laten volgen. . Scheffer wijst er op, dat de concessionaris, evenals de „nepman" (de man der nieuwe economische politiek, onder Lenin ingeluid en tot op zekere boogie de moderne Russische ~kapitalist*') in het Russische so'vjetstelsel slechts geduld wordt omdat hij den staat krachten moet bijbrengen, die deze voor zijn ontwikkeling nog niet kan missen. Den meesten concessionarissen is het niet gelukt, /mh deze omstandigheid klaar voor oogen te stellen en daardoor teleurstellingen te ontgaan. Over het algemeen acht men, dat Rusland langzamerhand wel «oer in hej "Westersche spoor zou komen en de vraagstukken welke de Sovjetstaat door zijn doeleinden en zijn wereldbeschouwing opwierp, lagen" buiten het Westersche voorstellingsvermogen. Teleurstelling is er tenslotte aan beide kanten; de Russen zijn er vooral door teleurgesteld, dat er maar zoo weinig kapitaal in de concessies belegd is, niet meer dan 30 of 60 millioen, terwijl het buitenland vroeger müliarden in Rusland had uitstaan. Scheffer merkt op, dat de meeste buitenlandsche concessies met verlies werken, hetgeen nu niet bepaald aanmoedigend is voor gegadigden, die nog aanvragen hebben loopen. De geheele gang van zaken is trouwens niet bemoedigend. Verschillende landbouwconcessies moesten alweer „geassaineerd" worden, of van nieuw kapitaal worden voorzien. De eenige werkelijk groote Duitsche concessie in Rusland, de bosohconcessie van Mologales. leidt een moeitevol bestaan en alleen twee of drie kleine industrieele ondernemingen bloeien, zij het dan ook slechts betrekkelijk, omdat ze zich binnen het verband der sovjethuishouding een zekere onontbeerlijkheid verworven hebben. Met de andere buitenlandsche concessies gaat het niet veel beter dan met de Duitsche. De Mangaan-concessie van Harriman heeft na 16 maanden ploeteren ontdekt, dat ze zoo in geen geval vérder kan bestaan; de Engelschen in de Lena-goudvelden hebhen groote zorgen, verschillende concessies van andere nationaliteiten zijn alweer opgegeven. Onvoldoende bekendheid met de omstandigheden, waaronder gewerkt moest worden, is van deze lijdensgeschiedenis een der oorzaken. Hamman wist niet, dat er buiten zijn concessie nog Mangaanbeddrngen lagen, welker exploitatie zijn berekeningen in de var sturen kon. Een groote Duitsche landbouwconeessie verplichtte zich tot graanbouw op land, dat bij nader inzien alleen voor schapenteelt geschikt bleek. De grootste moeilijkheden vormen echter de sociale lasten. Daar waarborgt alle mogelijke voorzichtigheid niet tegen verrassingen. De.sociale voorwaarden zijn zwaar; ze zijn voor de f siona'rissen weliswaar niet veel zwaarder aan rom de staatsbedrijven, maar dat komt omdat de va„-vereenigingen in Rusland een vrijwel onafhankelüke positie innemen en met hun zes millioen leden een staat in den staat vormen. Hun eischen zijn in het laatste halfjaar voortdurend gestegen en zoo hebben de concessie bedrijven de verplichting op zich moeten nemen om allerlei woningvoorzieningen voor dc arbeiders- te treffen; een verplichting waaraün 3e staatsbedrijven zich eensdeels gemakkelijker onttrekken konden en waaraan ze anderdeels gemakkelijker konden voldoen. Tenslotte voelen zich de vakvereenigingen met de staatsbedrijven solidair, de concessionaris blijft voor hen vertegenwoordiger van een vijandelijk stelsel. In de particuliere en concessie-ondernemingen zijn bovendien slechts ongeveer 180.Ö0Ö arbeiders werkzaam, waarvan een derde bij do buitenlandsche concessies. Zij hebben m •de vakTereénigingen niet den minsten mv. gen dus de vijandige houding dier instellingen tegen de concessies niet te temperen. Reeds thans bedragen de sociale lasten 40 pet. der loonen en de vakvereenigingen zijn er op uit om het looncijfer steeds meer omhoog te brengen, hetgeen de oeconomische grondslagen der concessies voortdurend sterker bedreigt. Dan bestaan verder nog de louter financieele problemen. Vooreerst is het uiterst moeilijk, geld uit Rusland te krijgen; er is een uitvoerverbod, waarvan men slechts °P omslachtige en lastige dispensatie kan krijgen. Oente en aflossing van in de concessie gestoken buitenlandsch kapitaal geschieden dus reeds hierdoor met moeite. Bovendien houdt de Sovjet-regeering voor den ..tsjerwonetsj" (den ..gestabiliseerden" roebel) aan een pariteitskoers mrt de buitenlandsche munt vast, terwijl in werkelijkheid de waarde van het Russische geld alweer tot de helft veraiinderd is. Dit betcekent dus een kapitaalverlies van 50 pet. voor de concessies, terwijl het onder deze omstandigheden al heel bezwaarlijk is, nog meer buitenlandsch kapitaal voor de concessies te verkrijgen. Scheffer betoogt, dat, ondanks alles, het stelsel der concessies gezond is. indien men aan-beide zijden slechts bereid is. dc consequenties uit de ondervindingen dezer jaren te trekken en indien men zich slechts inprent, dat men als concessionaris een lid der Russische huishouding wordt en met haar moet mee lijden of mee gedijen/ Zijn relaas over de heerschende toestanden kan echter moeilijk geschikt zijn, om veel nieuwe concessionarissen naar Rusland te lokken, of het aantrekkelijk te doet schijnen, geld in Russische ondernemingen te steker! De storm over het Landauer vonnis luwt, ondanks de Fransche gratie-verleeaing, in Duiischland slechts langzaam en het vlaagt zoo nu en dan nog danig. Zoo heeft nu ds bekende Roerindustrieel Fritz Thyssen ontslag genomen als lid van de Fransch-Duitsche oeconomische toeriaderingcommissie, welke' instelling ten doel heeft, de practische overeenstemming tusschen beide landen na te streven. ~.\a het ongehoorde vonnis van Landau", zoo schrijft hij in zijn ontslagbrief, „is het mij onmogelijk lid van de commissie te blijven. Men schijnt in Frankrijk te gelooven, hel niet de voorwaarden van den wapenstilstand bedrogen en met behulp van '2i naties ontwapende Duitsr-hlnnd. terwijl men zelf tot de tanden gewapend blijft, alles te kunnen aandoen. In het belang van den vredo m Europa Wensch ik. dat dit Fransche «doof zoo spoedig mogelijk worde to hiel gedaan". Het is natuurlijk heel jammer, dat een groot industrieel als Thysseri. het verzoeningswerk den rug toekeert, maar men zal daar vermoedelijk wel overheen komen. De Duitschers, die nu hun mond zoo vol hebben over de partijdigheid der Fransche militaire justitie, zouden echter ook wel eens üe hand in eigen boezem kunnen steken, want met de objectiviteit der Duitsche justitie is "liet ook maar matig gesteld. Dat uit zich nu wel slechts in interne Duitsche aangelegenheden, maar in wezen is de zaak toch hetzelfde. Een blijk vanbevooroordeeldheid heeft nu weer de Charlottenburgsche rechtbank gegeven in een zaak wegens beleediging der republiek. Een student was na een zwaar feest in een politiebureau hulp gaan halen om een vriend naar huis te brengen. Toen de daar dienstdoende agent niet onmiddellijk meeging, maar eerst een collega ging waarschuwen, moet beklaagde zich beleedigend over de politie en de republiek hebben uitgelaten door uit te roepen: Ebert was de grootste schurk, Stresemann is een Barmat-schieber. jullie zijn allen • jodenknechten enz. Toen de agenten hem daarop wilden inrekenen, had hij met een stok op hen losgeslagen. Voor de rechtbank ontkende beklaa.de de hem ten laste gelegde feiten. Hij wist niet meer wat hij gedaan had. daar hij volkomen dronken was geweest. Dit spraken de agenten, die als getuigen waren verschenen, echter stellig tegen. Beklaagde heeft h. i. volkomen geweten wat hij deed. Het O. M. eischte 3 maanden gevangenisstraf, de rechtbank veroordeelde den beklaagde wegens overtreding der wet tot bescherming van de republiek tot 2 weken gevangenisstraf en veranderde zelf deze straf in een boete van 70 mark. Voorts wefd beklaagde wegens beleediging en mishandeling der agenten tot 80 mark veroordeeld. De republikeinsche bladen vijzen er op dat een dergelijk licht vonnis zeker niel zal bijdragen ihoogjng van het vertrouwen in de Duitsche ; en men zou zich kunnen'afvragen, wat een Duitsche rechtbank als de Charlottenburgsche wel gedaan zou hebben, indien zij voor een geval zou zijn geplaatst als dat, hetwelk de Fransche krijgsraad van Landau fe berechten kreeg. •Uit Londen wordt gemeld, dat de Eng jeen officieel antwoord heeft ontvangen van de mogendheden, tot wie haar memorandum inzake China gericht was, maar dat zij meent te weten, dat de nota over het algemeen goed ontvangen is, hoewel Frankrijk zijn voorbehoud handhaaft en Japan zich critisch gestemd toont. Wat Frankrijk's houding betreft: Briand heeft Int de Fransche vertegehwoi in de landen, die bij de Chinees» lick bc tr zijn, le weten de gezanten te Reking, Londen, Brussel, Washington, Rome, Den Haag en Lissabon een telegram gericht behelzende een uiteenzetting der Fransche politiek jegens China. Frankrijk zal, blijkens dat telegram, in zijn afwachtende houding volharden en zich onthouden van inmenging in de binnenlandsche politiek van China, politieke eenheid hel .-. He! i'iiit een discussie oi >n der vn ->-n. achter de tegenover elkaar staande Chineesehe regeeringen om, thans niet gelegen, en geeft in overweging de crisis zich te laten ontwikkelen iotdat onderhandelingen kunnen worden geopend met autoriteiten, die het Chineesche volk inderdaad vertegenwoordigen. Alsdan zal Frankrijk al het mogelijke doen om de betrekkingen tusschen China en de , vreemde naties te verbeteren. De Fransche pers vestigt er de aandacht op, dat Frankrijk tot dusver van de Kantonneesche politiek ni»t te lijden heeft gehad en men is er in Frankrijk blijkbaar bang voor, iets te doen wat Kanton zou kunnen ontstemmen. Een meegaan met de EngelseL° politiek, al heet die dan op tegemoetkoming uit, zou, vreest men blijkbaar, zulk een ontstemming, die de Fransche handelsbetrekkingen zou schaden, teweeg kunnen breng. --- BINNENLAND. De Nieuwjaarsreceptie ten Hove. Gedurende de "Nieuwjaarsrecepties ten Hove op "Maanda.? 3 Januari a.s. zal de rouw, uitgeschreven in verband met het overlijden van den keizer van Japan, worden afgelegd. --- De koninklijke familie naar Het Loo. De koninklijke familie is-voornemens zich den i Januari a.s. voor enkele dagen naar Het Loo te begeven. --- Het stadsvuil van den Haag. Is het „Hdbl." wel ingelicht, dan heeft de minister van Binnenlandsche Zaken en Landbouw zich Maandag reeds, conform de conclusies der regeeringscomniissie voor de vuilverwijdering, gewend tot het college van B. en W. van dèn Haag. De minister wil er dus wel gang achter zetten, nu het rapport van de commissie verschenen is. Bovengenoemde commissie heeft ook een tocht naar Brecht gedaan. Het Antwerpsche stadsvuil bracht de waarde van den grond te Brecht van 115.000 fr. op 1,000,000 fr. (fr. in goudwaarde). De waardetoeneming bedraagt dus 780 procent. Stagnatie in den afvoer is nooit voorgekomen. Verder rapporteert de commissie: „Voorts zou, indien het geheele bedrijf door particulieren werd uitgevoerd, in het geheel geen vuil meer noodig zijn; immers, de grond is dank zij de jarenlange inwerking van het vuil, geheel in een humusrijken, vochthoudenden grond veranderd. Van droogte hebben de bouwlanden en kweekerijen nooit last ondervonden; het grasland alleen in het abnormaal droge jaar 1921. De Antwerpsche reinigingsdirecteur zeide dan ook: Als het eenigszins kan, moet men het vuil niet vernietigen, doch het aanwenden voor het scheppen van vruchtbaar land ter wille van de steeds toenemende bevolking. Het gewicht van het Haagsche vuil wordt geraamd op 135,000 ton-per jaar. Per dag zal 400 tot 500 ton vervoerd moeten worden. Aangezien volgens gegevens der Nederl. Spoorwegen een trein bijna 2 etmalen onderweg zal kunnen zijn en steeds een trein in lading - is, dienen er 3 treinen met 500 ton laadvermogen te zijn of,"met reservemateriaaf, 80 wagons van 20 ton. De commissie wjï de helft van het vuil dadelijk gebruiken en de helft opleggen, om het elders te bezigen. --- De radio-omroep. De „Radio-luistergids" spreekt het bericht omtrent do verdeeling van de zenders —de eene aan de R.-K., de Orthodox Chr. en de Vriiz. Prot., de andere aan 11. D. O. en de V. A. R. A. — tegen. Er is, zegt het blad, heelemaal niets overeengekomen in den geest als het communiqué suggereert. Om te beginnen laat het den IL D. O. volkomen siberisch van welken zender de Christelijke Radio-Vereniging en de Katholieken gebruik gaan.maken in de toekomst. Daarvoor zün wij niet naar den minister gegaan. Feit is, dat de H. D. O. zonder zendvergunning, het departement heeft verlaten. Wel is er eenig uitzicht op zendvergunning geopend door Z. E., maar onder zulke bezwarende voorwaarden, dat het de vraag is of wij die ooit zouden kunnen nakomen. Hieraan kunnen we nog tcvr.ngen, dat gbt»ren. tij/lens den ehristelijken radio-avond, is medegedeeld, dat „wij vermoedelijk A.pril of Mei een eigen zender voor het dagelijksch gebruik zullen hebben"*. Als golflengte werd 1875 M. genoemd. --- Draadlooze uitzending van berichten. De directeur-generaal der posterijen eu telegrafie brengt het volgende ter algemeene kenni»: Voor de draadlooze telefonische uitzending van berichten door een rijksstation en het beschikbaar »tellen van de telefoongeleiding naar dat station is verschuldigd ƒ.3 per gesprekseenheid van drie minuten of gedeelte daarvoor door degenen, die niet_ geregeld van het station gebruik maken, en / 1.50 per ge»prekseenheid van drie minuten of gedeelte daarvan door de gebruikers, die geregeld het station benutten. Ai» geregelde gebruikers worden besiheuwd zij. die op ten minste drie vaste dagen per week. telkens gedurende een overeengekomen tijdvak, van het station gebruik maken en daartoe eene verbintenis van ten minste één jaar aangaan. --- Het spoorwegongeluk bij de Vink. Uit spoorwegkringen schrijft men aan het ~Utr. Dbl." naar aanleiding van hetgeen aan genoemd ! omlr.nl dc n hoofdh uw kundige Leith van Rotterdam naar Utrecht, dat op dezen man, die ongeveer 'O dienstjaren heeft, een rancune-maatregel wordt toegepast. Wat het argument betreft, dat Leith op onverantwoordelijke wijze zou hebben gezwegen over gevaar, dat zijns inziens bestond, wijst de schrijver er op, dat het publiek op verwijtenden toon den heer Leith de vraag zal hebben gesteld: waarom is de heer Leith in gebreke gebleven zich tot de directie Ie wenden toen hij in Augustus van dit jaar dpn heer van Eek als sectie-ingenieur ver» ving, en hij'(Leith) bovendien alle gelegenheid had : om zelfstandig de veiligheid beter te secureeren? In'die vraag heeft het publiek een groote nalatigheid bij den heer Leith willen constatee» ren. Maar laat het publiek nu eens hooren hoe __. de heer Leith den sectie-ingenieur heeft moeten vervangen. Toen de 'heer van Erk in Augustus met vacantie ging, heeft hij aan Leith, die hem als sreüe-ingcnieur geheel vervangen moest, de nadrukkelijke opdracht gegeven: gij, Leith, zult gedurende mijn afwezigheid, de zaken precies zoo laten marcheeren als die loopen onder mijn eigen leiding, want dat is do voorwaarde die ik u stel als gij mij als ingenieur tijdens mijn verlof rempla» ceeren znlt. Dio voorwaarde heeft Leith natuurlijk moeten aanvaarden, want hem was doof dó directie te Utrecht opgedragen als .ectie-ingenieur-op te treden bi.j de vacantie des heeren van Eek. De heer Leith werd dus gebonden: het werk precies zoo voortzetten als de ingenieur het gewoon is. Dat was de nadrukkelijke wil dps heeren van Eek en daaraan had de heer Leith, als de" ondergeschikte'van den ingenieur, zich te onderwerpen. Aan de vervulling van de hem ge- - stelde voorwaarde heeft de heer Leith zich punctueel gehouden; dat was zijn plicht, dat was zijn .eer. Er is bijzonder de nadruk op gelegd, dat het groote punt van verschil tusschen de heeren v. Eek en Leith bestond in de snelheid waarmede de treinen het baanvak na de ballastvernieuwing zoiu den berijden. Neen — gaat de schrijver voort —« daar draaide het verschil niet in hoofdzaak om;' 90 K.M. snelheid was voor dat baanvak geen bezwaar, óók bij Leith niet, mits (en hierop komt het vooral aan) het onderhoud van het vernieuwde baanvak goed was. Maar waar volgens Leith' het bijwerken van de baan onvoldoende was, daar vond hij een snelheid van 90 K.M. niet geoorloofd. En nu was Leith's hoofdgrief deze: de b&anvakken worden onvoldoende door de eigen ploegen ria de ballastvernieuwing in bewerking gehouden — waartegenover. de sectie-ingenieur het, standpunt innam: die nadere bewerking is niet zoo noodzakelijk, de ploegen zijn er na de vernieuwing niet zoo constant noodig. Vandaar ook, dat de ploegen herhaaldelijk op andere plaatsen werkten, zéér tegen den zin van Leith. die zich daarover bij den sectie-ingenieur beklaagde, maar ook even herhaaldelijk op deze klachten ten antwoord kreeg: gij overdrijft, gij overdrijft! En als men dat dan voortdurend te hooren krijgt, al lang vóór den 9ên Septemc-*» toen het ongeluk bij de Vink plaats had. dan is het volkomen mensehelijk, dat men eindelijk zegt: dan za] ik er maar het zwijgen toe doen, ik hob het dan zeker wel bij het verkeerde eind. Laat de sectie-Rotterdam eens opbiechten, hoe. dikwijls Leith, al, maanden vcór September, heeft geklaagd: „het onderhoud van het vernieuwde bal.lastbed is mij niet voldoende genoeg*'. De ploegen zijn véél te gauw op die vernieuwde gedeelten weg. Herinnert men zich te Utrecht niet, dat de heer Driessen, ingenieur uit Utrecht, bij een inspectie op de baan Rotterdam—Leiden tot zijn verwondering constateerde dat er geen ploegen werkvolk te zien waren langs de vernieuwde baanvakken? En heeft de heer Driessen bij gelegenheid van die inspectie — welke op 12 A,ugustus werd gehouden, wij willen den datum er zelfs wel bij noemen — nog niet eens aangetoond hoe het grind in de baan voortdurend moest worden aangestampt? En heeft de sectie-ingenieur v. Eek te Rotterdam, na zijn terugkeer van zomer-verlof, niet héél wat klachten over de baan op zn bureau gcvqnden, zoo goed als die klachten over onvol». doende onderhoud daar al bekend waren vóór dat verlof inging? Is er op het Rotterdamsche sectiebureau niet een lijstje bekend van pi. m. 50 klachten, loopende over een maand of vijf? Is in de sectie Rotterdam niet bekend dat over on» voldoende baan-onderhoud óók is geklaagd door den aannemer Stuy en door den opzichter Nieuwenhuyzen uit Utrecht? Is er op het secliebureau Rotterdam niet bekend, dat de ingenieur v. Eek al lang- geleden tot den bouwkundige Leith zei: „Ik zal je wel uit wandelen sturen, want daar heb. ik de macht toe", waarmee gedoeld werd op een mogelijk ontslag des heeren Leith? Ten slotte geeft de schrijver de hoop te kennen, dat alsnog in verband met het ongeluk bij De *\ ink een justitieel onderzoek komt, niet getuigenverhoor onder eefle. --- Spoorwegongeluk. Dinsdagavond heeft te Baarn op het terrein van de Er. C. S. een treinontsporing plaats gehad. Op het oogenbiik, dat de laatste trein, bestaande uit drie wagons, om elf uur van hier naar Utrecht zou vertrekken, ontspoorde de derde wagen en kwam schuin ep de rails te stann. Door de verwrongen koppeling wn- het niet mogelijk, het tweed" rijtuig los te maken, zo dat de trein m»ï éjéa wagen naar Utrecht moest vertrekken. Gedurende deu nacht werd het ontspoorde rijtuig iv de rails teruggebracht. Persoonlijke ongelukken zijn er niet gebeurd. --- De spoor-marktkaarien. Omtrent de marktkaarten op de Nederlandsche ï-poorwegen is thans bepaald, dat deze uitsluitend • e 111 klasse afgegeven wórden en slechts ; 'n}n In <]> : men De pnjs bedraagt :VA per K.M een veelvoud van 5 . Kinderen die van marktkaarten gebrul zijn _en vo]len Prijs verschuldigd. Noch het afbreken Tan»de reïs, noch het o-arftf—n in een hoogere klasse is geoorloofd. Wel is bet geoorloofd, de heenreis of de terugreis op een slation aan te vangen of te eindigen. Aan reizigers, die instappen op stations of stopplaatsen, alwaar geen plaatsbewijzen verkrijgbaar zijn, worden door de conducteurs in dc treinen marktkaarten afgegeven. ---