Leeuwarder Courant yrqdao » """""" »■». pERDE BLAD. --- TUSSCHEN FLIE EN LAUWERS. XVIII. Hemelum (vervolg). . lotgevallen van het klooster &'" wvoorgaande nummer vermeldden we, dat k L 1419 een deel der kloosterlingen uit l"60*6 naar Hemelum getrokken was. terwijl St»*?**1 pjjs was gaan wonen op een kostelijke h&\* Nadat dit geiVyw echter door Ige en gelie f M de asch gelegd was, Gales^ ej kale mUren va« overgebleven «o°^ \ pj het Hemelumer klooster met de af**'? hierran door abt Jacobus hersteld, en brs» fo monniken verstrooid, deels te ,OOD *aar het kloosterzegel achter slot geioe^ Was en waarschijnlijk waren ook hier de i%l geborgen, die met elkaar de kloostere . eek vormden; daartoe behoorden o. m. kCxïT deelen Tan een werk "De dictis ** „, AlPhonsi regis" (= Over woorden en daden >no.°,lin? Alfonsus), mede een geschenk van :We a heer HertBer- De kloosterhof, >mj n°e tot de abtswoning, was met appel- Tot j ®l en met een muur omgeven. °n_m i- Bigenl'ike kloostergebouwen behoorden t ,mel!jk de kerk met sacristie, het reefter, )nnj^l,e'-. het kapitool en de cellen der 'den1 koor der kloosterkerk, welke || " toren, door de zorg van heer Henui aVStoör te Nijemirdum, met bijstand van 5 on! 0^6"16 en met bijdragen uit eigen beurs eer* j*d' bevond zich het hoogaltaar met alta»aaudlg sacrament; bij hooge feesten was Wp it ' met een Palla (kleed), te voren r Herb van oudemirdum's pastoor, fi "Ber, en door dezen bij zijn overlijden *• bP ge egateerd- Voor het hoogaltaar lag s ji!?^6ll meester Dirk, een der abten, en ar zaï3™3," abt Agge. Tegenover het hoogde k' Zlcn het orgel bevonden hebben. In de öaenuT / "ehoorende sacristie werden de Wn (gewaden, versieringen) bewaard, benevens 3e zïïverseKaï, waafbver Seneden uitvoeriger zal gehandeld worden. In het re e ft e r (de eetzaal) vereenigden de kloosterbewoners zich aan den diseh. die gedekt was met tafellakens en servetten, waarop echolels, borden en bekere. Tot spijs en drank dienden o. a. brood, boter, kaas, koevleesch. haring, wei, bier en wijn. Den abt werden de spijzen door de broeders voorgediend; hij roerde in de eetzaal de schel en alvorens tot den maaltijd werd overgegaan, las een voorlezer het „bene dicite" of de zegening der spijs voor. Het dorm t e r (de slaapzaal), waarvan de deuren van binnen met vele grendels verzekerd waren, bevatte hooge en afgelegen zolders; men sliep er op bedden, met dekens gedekt. Des nachts brandde hier licht. Aan de zuidzijde van het klooster stond tegen den muur van het dormter een toren; door dien toren te beklimmen kon men in het reefter komen. Tot het klooster behoorde een kerker, die stellig hier niet overbodig was. Aan de gebouwen grensde het hooggelegen kloosterkerkhof; van hier zag broeder Paulus den 24n Februari 1516, op omtrent drie malen een boogschot-afstands, de landing der Hollandsche vloot bij Mirns geschieden. Vooral in zoogenaamde „pestjaren" als 1494 en 1515, waarin menig broeder aan de vreeselijke epidemie bezweek, zal er ook menige grafkuil gedolven zijn. Verder moeien nog tot de abdij gerekend wor den de kloosterweide. waarin o. a. paarden en veel runderen graasden, eene schuur, een bakoven en een molen tot het malen van graan. Het Spijker. Ten westen van de Hervormde kerk wijst men thans nog de plaats aan, waar eertijds, binnen den omtrek van het klooster, eene sterkte heeft gestaan, het Spijker geheeten, dat zijn naam ontleend zal hebben aan de voorraden der abdij, die daar vermoedelijk geborgen werden (Lat. 6 p i c ari u m = korenschuur). Men vindt er voor het eerst melding van gemaakt in 1443, toen het den kloosterlingen, die de partij der Schieringers toegedaan waren, moest dienen tegen de aanvallen der Vetkoopers. In dat jaar n.l. sloegen laatstgenoemden onder den Koudumer, Gale Galema, niet enkel het beleg voor „dat bolwerck ofte spyckertoe Hemelum", maar hebben ook „dat dorpe geheel opgebrant". In 1485, omtrent Sint-Maarten, werd opnieuw een aanval tegen het Spijker voorbereid, ditmaal door genoemden Galema's zoon Ige, daarin geholpen door andere hoofden der Vetkoopere, benevens den stadhouder in Holland, Johan van Egmond, „die groetlic Vga Galama vrient was" en op Ige's verzoek met troepen aan wal gestapt was. Met elkaar trokken zij, van geschut en ander belegeringstuig voorzien, naar „dat does ter" to Hemelem, ende beleiden die Spyker, daer in voertyden veel bloedes was omstort. en waar het bevel gevoerd werd door Lieuwe Popkes Roorda, vermoedelijk monnik in het klooster. Teneinde laatstgenoemde te ontzetten werd door abt Agge daarop in allerijl onder Pieter Harinxma en andere Schieringer hoofden „groet volck", n.l. wel 2200 tot den strijd toegeruste mannen, te Sneek bijeengebracht, waarmede omstreeks den laatsten November naar Harich werd opgetrokken. Toen zij den volgenden ochtend zich naar Hemelum begaven, moesten ze onderweg vernemen, dat het Spijker reeds „sonder enighe anstormen ende bloedstortinghe" was overgegeven. Wat was intusschen gebeurd? Nadat Galema van zulk een groote Schieringer macht tot ontzet van de sterkte vernomen had. haastte hij zich een verdrag te sluiten met Roorda, „want hy (n.l. R.) van den ontseth niet en wiste": de belegerden zouden met behoud van lijf en goed aftrekken, terwijl Galema tevens onder eede beloofde geen schade aan het klooster te zullen toebrengen. Een dapper krijgsman schijnt Roorda dus niet te zijn geweest; zeer zeker was hij een beter musicus, want van hem staat aangeteekend. dat hij later zanger was bij de Roomsche curie en een vermaard toonkunstenaar ten tijde van Paos Met groten toomicheit ende weemoedieheit" over het feit „dat die Spycker soe dwaeslick, nonder noodt" was overgegeven, trokken Hannxma en de zijnen weder huiswaarts. Intusschen hield Galema zich niet aan de gedane beloften. Hu nam „alle dat guet ende vMalie" (== levensmiddelen) nit het Spycker „ende worp het ter gronde ende onder voeten"; de abtswoning werd door hem geheel verwoest en al het huisraad van het klooster, alsmede het vee, geroofd. D© Kloosterbevolking omstreeks 1500. Thans nog iets omtrent de bewoners van Sint- Odulf, in het algemeen bestaande uit abt en konvent. De abt, wiens titel in het vroegere dubbelklooster proost luidde, stond aan het hoofd der bewoners; hij werd benoemd door abten en vfsffaforen oer SursfeHer eongregaße m samenwerking met de Gaasterlandsche heeren. en bevestigd door den bisschop van Utrecht. Het feit, dat de naam Staveren niet op de pauselijke registers voorkwam met betrekkine tot de bevestiging van abten in het gebied van Utrecht, gaf menigmaal aanleiding tot veel misverstand en oneenigheid met een deel der kloosterbroeders. Den abt was, behalve het oppertoezicht over de stichting, tevens de zorg opgedragen voor de hem toevertrouwde jaarlijksche renten, benevens die der broeders, die als pastoor bij verschillende kerken dienst deden, zooals te Workum. Molkwerum, Staveren en Hemelum. Onmiddellijk onder hem stond de prior, die o. m. belast was met de kloostertucht, door middel van waarschuwing en vermaning. Als rentmeester der kloosterbezittingen komt voor meester Pibo, pastoor te Wyckel. Behalve zij. die als pastoors kerken in den omtrek bedienden, werden door de aanwezige broeders o. m. de betrekkingen vervuld van diaken, k eldermees ter, kok, kleermaker, ziekenoppasser en molenaar. Het aantal monniken, dat tegelijk aanwezig was, ging waarschijnlijk de twintig niet te boven; vaak was enkel de abt met een paar broeders aanwezig en moesten ook deze wegens de onrust der tijden menigmaal de vlucht nemen, zoodat het klooster dan ledig stond. Aan de conversen, leekebroeders, was de zorg voor huiselijke bezigheden, de werkzaamheden op de boerderij en het land enz. opgedragen. De k 1 e e d i n g der monniken bestond uit een witten rok, waarover een zwart overkleed met kap. A. W. Benedictijner Monnik. --- RECHTZAKEN. De kerkelijke kwestie te Oudemirdum c.a. De rechtbank alhier heeft het volgende vonnis gewezen in de zaak van de Gereformeerde kerk van Oudemirdum, Nijemirdum en Sondel. eischeres, en ds. S. P. Vermeer, wonende te Nijemirdum. gedaagde, en ds. S. P. Vermeer, L. Ottema, J. Eppinga, S. Eppinga en P. Roskam, zich noemende kerkeraad van de Gereformeerde kerk van Oudemirdum. Nijemirdum en Sondel, requiranten tot voeging en tusschenkomst: overwegende, dat de incidenteel gedaagde, gerequireerde tot voeging en tusschenkornst, zich heeft gerefereerd aan het oordeel der rechtbank omtrent de vraag, of de in vrijwaring op te roepen partij, tevens requirante tot voeging en tusschenkornst, is rechtspersoon, onder opmerking, dat deze in elk geval niet is de Gereformeerde kerk van Oudemirdum c. a.; overwegende daaromtrent, dat bij de gehouden pleidooien ten processe tusschen partijen is komen vast te staan, dat in het eind van 1926 eene minderheid in de Gereformeerde kerk te Oudemirdum c a., die zich niet kon neerleggen bij de besluiten der in dat jaar té Assen gehouden Synode, zich van de meerderheid in die kerk heelt afgescheiden, zich houdende voor de ware Gereformeerde kerk te Oudemirdum c. a. en uit haar midden een nieuwe kerkeraad is gevormd; overwegende, dat die afscheiding, wat betreft drie der requiranten tot voeging en tusschenkornst, ook volkomen wordt bevestigd door het door incidenteel gedaagde, gerequireerde tot voeging en tusschenkornst m het geding gebrachte schrijven, luidende als volgt: „Aan dan kerkeraad der Gereformeerde kerk te Oudemirdum c. a.. p./a. weled. heer D. v. d. Meulen Ac Nijemirdum. Eerwaarde broeders, ondergeteekenden S. P. Vermeer, L. Ottema en S. Eppinga, zien zich genoodzaakt, na de naar onze overtuiging onwettige schorsing van ds. S. P. Vermeer en ouderling L. Ottema, zich te onttrekken aan het kerkverband, dat zich gebonden acht aan de besluiten der Synode van Assen. U de leiding van den Heiligen Geest bijzonderlijk in deze ernstige dagen, van harte toebiddende. verblijven wij met broedergToeten, de uwen in Christus, (get.) S. P. Vermeer (get.) L. Ottema (get.) S. Er/pinga". welke onderteekeningen, gelijk ten processe is onbetwist, zijn afkomstig van de drie requiranten van dien naam; overwegende, dat immers, ook al moge, zooals van de zijde van requiranten bij pleidooi is aangevoerd, de in dien brief voorkomende zinsnede ..zich te onttrekken aan het kerkverband" als een minder gelukkig gekozen uitdrukking zijn aan te merken, toch niet kan worden betwist, dat de onderteekenajen bij dat schrijven hebben te kennen gegeven, dat zrj zich van hen, met wie zij tot dusver de Gereformeerde kerk te Oudemirdum c. a. hadden gevormd a scheidden; overwegende, dat, wanneer in een kerkgenootschap eene minderheid zich van de meerderheid losmaakt het naar het oordeel der rechtbank voor twijfel niet vatbaar is, dat het oude kerkgenootschap buift voortleven in de meerderheid, ook dan als de zuivere leer door de minderheid mocht worden beleden^ omtrent welke vraag het aan den rechter met vrijstaat eene beslissing te geven; _j-_ ,_ _. overwegende, dat hieruit volgt, dat, aabmja m vrijwaring op te roepen parti], requirante tot voeging «tusschenkornst, is een kerkgenootschap, zi]i moet werden beschouwd als een meuw kerkgenootschap, overwegende, dat volgens art 1 der wet °Pje kerkgenootschappen, van 10 September 1853 (Staatsblad no. 102) de kerkgenootschappen verplicht zijn <» J»; palingen betreffende hunne inrichting en hun bestuur aan de Koningin mede te deelen; «_,Mx,T,t overwegende, dat naar de zienswijze der r*Mbank. die mededeeling voor de nieuw opgerichte cwjoraües. die als kerkgenootschappen wenschen te worden aangemerkt, eene noodzakelijke voorwaarde is om als rechtspersoon in het rechtsverkeer °P te treden; overwegende, dat het toch een eisch is van maa - schappelijke orde, dat op eemgerlei wijze ontw> e - baar kome vast te staan, of eene vereeniging, mstel ling ot corporatie al dan niet is een ate zoodanig bevoegd zelfstandig aan het rechtsrer keer deel te nemen; . . j. overwegende dat de rechtbank mede gaat met ac meS^hen^die de achten en kan deze uit hunnen aard recht-persoon"^U'ndTSt dan echter ook noodwendig naar buÏÏmoe?blijken, dat de betrokken■ -«^«e kerkgenootschap is en M eerste ver«=*J£ Jaartoe zeker wel is, dat zij zich zelve als zoodanig De overwegende dat als criterium daarvan de aaameldinl^rs kerkgenootschap bij de regeering, op de mKt_ 1853 voorgeschreven wiue moet wor- Sen Waard en een corporatie, die aanjteje ver püchting niet heeft voldaan, moet worden geacht zelve S t^kerkgenootschap in de samenlevingte vagen worden aangemerkt en aan haar dus geene rech.s-persoonlijkheid kan worden toegekend; overwegende, dat het duidelijk is dat met iedere eenheid van godsdienstig gelijk gezinden is een kerkgenootschap, maar noodig is, dat die eenheid als zoodanig zij georganiseerd en hebbe vastgesteld bepalingen omtrent hare inrichting en haar bestuur en van het bestaan dier bepalingen zal hebben te blijken door de toezending aan de regeering; overwegende, dat ten processe is onbetwist, dat de m vrijwaring fe roepen parßf, reouïranfe fat voeging en tusschenkornst, heeft nagelaten, aan de Koningin eene mededeeling te doen als bedoeld in art. 1 dier wet en hieruit volgt, dat zij rechtspersoonlijkheid mist; overwegende, dat ten processe is gebleken, dat de requiranten van hun standpunt uit ook bezwaarlijk de kennisgeving van art. 1 der wet van 1853 konden doen, omdat zij zich niet beschouwen als de kerkeraad van een nieuw kerkgenootschap, maar als die van de bestaande Gereformeerde kerk van Oudemirdum, Nijemirdum en Sondel, welk standpunt de rechtbank echter, gelijk boven is overwogen, niet juist acht, omdat de eischeres die Gereformeerde kerk is, onder welken zelfden naam het aan een tweede kerkgenootschap ook niet zou kunnen worden toegestaan als rechtspersoon in het rechtsverkeer op te treden, weshalve de rechtbank de partij, wier oproeping in vrijwaring is verzocht en die zelve heeft gevraagd in dit geding zich te mogen voegen en te mogen tusschenkomen, in geen geval onder den door haar aangenomen naam in het geding zou hebben kunnen toelaten; overwegende, dat eene corporatie, die geene rechtspersoonlijkheid bezit, niet in rechten kan optreden en dus ook niet in vrijwaring kan worden geroepen, noch ook in een geding zich kan voegen of tusschenkomen; overwegende, dat derhalve het verzoek tot oproeping in vrijwaring moet worden afgewezen, terwijl requiranten tot voeging en tusschenkornst in hun verzoek moeten worden niet-ontvankelijk verklaard. Gezien art. 56 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Rechtdoende in naam der Koningin! Verleent acte waarvan acte is gevraagd. Wijst het door den incidenteel eischer gedaan verzoek tot oproeping in vrijwaring van de hand. Verklaart requiranten tot voeging en tusschen komst niet-ontvankelijk in hun verzoek. Gelast partijen in de hoofdzaak verder te procedeeren. Verwijst den incidenteel eischer in de kosten, op dit incident betreffende het verzoek tot oproeping in vrijwaring gevallen. Verwijst de requiranten tot voeging en tusschenkornst in de kosten op hun verzoek gevallen! --- Rechtbank te Leeuwarden. Zitting van Woensdag 9 November. Tusschen den ingepolderden Zuidoosthoek en het oude gedeelte van het waterschap Hommerts—Sneek, was onder Hommerts een houten doorlooppomp geplaatst, die met een schuif was afgesloten De water, stand in den zuidoosthoek was een halve meter hooger dan die in het oude gedeelte. daar de eerste landen liegen waren. Evenwel in een regenachtigen tijd a 3 den afgeloopen zomer krijgen de ingezetenen van den Zuidoosthoek gauw last van het hooge En toen de voorzitter van het waterschap Hommerts —Sneek op 23 Augustus bij de pomp kwam bleek het raam dat de schroef moest beschermen, weer vernield met een bijl en de schuif open gemaakt Gelukkig had men bijtijds een noodkeerdam gemaakt anders was het lage oude waterschap Hommerts—Sneek geheel ondergeloopen. Als verdacht van dit vemielingswerk staat terecht A. A. 8.. 26 jaar. van boerenbedrijf te Langweer. die ongeveer 80 pondernaat land in den Zuidoosthoek had liggen ■en dus meer dan de andere ingelanden last van het hooge water had. Hem is ten laste gelegd opzettelijk een pomp in het waterschap Hommerts—Sneek. dienende tot waterloozing te vernielen, waardoor gevaar voor overstrooming te duchten was. Verdachte ontkent, maar getuige B. Samplonius. die toen het feit gepleegd was. zich in een naburig stuk land bevond, heeft hem duidelijk het vemielingswerk zien verrichten en heeft voor den rechter-commissaris met de drie gebroeders 8.. die met een boot de pomp waren genaderd, duidelijk verdachte als de dader aangewezen. Verdachte was uit de boot het land ingegaan, had het raam vernield, de schuif weggenomen en deze naar de boot gebracht. Hoewel de president dezen getuige vermaant zdch goed te bedenken, blijft hij bij zijn verklaring. Getuige S. Hilt. die in Samplonius's gezelschap was, heeft zich voor den rechter-commissaris eveneens per. tinent uitgelaten, maar staat nu minder stevig op zijn stuk. Het is hetzelfde gezicht, meer kan ik niet zeggen, zegt deze getuige. Als eerste getuige a decharge wordt gehoord Sytske Haarsma. dienstbode bij de B.'s Zij vertelt, dat op den bewusten dag alle drie B's. thuis zijn geweest President: Hoe weet je dat? Getuige: 's Avonds is opzichter de Groot bij ons geweest om over de vernieling van het sluisje te praten. Getuige Cnossen: Dat was niet op den dag, dat het sluisje" vernield werd. Eerst een Paar dagen later heb ik de Groot naar de B's. gestuurd om te zeg>. gen. dat als zij hun excuus aanboden geen vervolging zou worden ingesteld. Verdachte houdt evenals Sytske vol. dat het bezoek van de Groot op denzelfden dag plaats had dat het sluisje vernield is. Ook nog een andere getuige tracht het alibi van B. aan te toonen. De subs.-officier vraagt veertien dagen uitstel om opzichter de Groot nog te hooren. Aldus besluit de rechtbank. --- Gerechtshof te Leeuwarden. Zitting van Donderdag 10 November. Terecht stonden: 1. A. H.. 23 jaar; 2. C. H.. 29 jaar; 3 J V. 22 jaar, arbeiders te Noordwolde. omdat zü te Noordwolde omstreeks 5 Februari 1927 Boelof Wiederhold geslagen en geschopt hebben. De rechtbank te Leeuwarden behandelde deze zaak den 13en April 1927, en op 29 April d. a. v. werd als vonnis wegens mishandeling aan ieder 1 maand gevangenisstraf opgelegd en om aan Wiederhold een bedrag van ƒl6 te betalen. Veroordeelden gingen hiervan in hooger beroep en op 8 September j.l. beval het hof in deze zaak een nader onderzoek. Het eerst deed Wiederholt een verhaal van t geen bij gelegenheid van een danspartij te Noordwolde bij de wed Pape heeft plaats gehad, waar hij naar te kijken stond, en toen plotseling van Adriaan een klap kreeg onder de bedreiging: We moeten nu maar eens afwerken Daarop heeft Wiederholt zich trachten te verdedigen met een stoel, en werd daarop door verdachten aangegrepen. Bij het naar huis gaan werd hij achterhaald en heeft toen getracht met een stuk ijzer zich te verdedigen. Bij deze gelegenheid trad ac tweede verdachte meer op den voorgrond. Wiederhold werd over den grond geworpen, waarop men zich boven op hem wierc en door schoppen en slaan hem ging verwonden, en daarna door een ruit wierp, waardoor hij een stuk glas in zijn gelaat kreeg, 't welk door dr. Bouma verwijderd werd en door wien ook d« wonde werd behandeld. Een paar dagen heeft hü daarna het bed moeten houden, en een doktersnota van ƒ8 gekregen, terwijl bovendien zijn kleeren versneen waren, waarvoor hij ƒ8 vergoeding vroeg. Eene discussie ontstaat over den vraag of Wiederhold] er wel zoo zeker van is geschopt te zün; aangezien degenen die boven op hem lagen dit toch niet konde? doen. Cathrinus, zoowel als Johannes verklaren, dat zij hem niet geslagen hebben en alle drie verdachten bekennen hunne onschuld. Als eerste getuige treedt op Johannes Wapstra. timmerman. die ook bij de danspartii tegenwoordig was. en niet gezien heeft dat er geslagen werd. maar wel geroepen: „Wij hebben al drie maal ruzie gehad, hij moet nu maar dood". Daarop heeft hij wol gezien, dat on straat de ruzie werd voortgezet, doch iets positiefs kan hu niet verklaren. Tweede getuige is H. de Vries, stoelenmaker te Noordwolde. die ook bij de danspartij was. en getuige was van de vechtpartij die volgde. Echter weet ook hij heel weinig te vertellen van 't geen er feitelijk plaats had. Af en toe trekt getuige met de schouders Wfl zag hij de worsteling, en heeft ook den uitroep gehoord: „Hij zal dood!" Alleen verklaart hij pertinent dat hij C. H. van den mishandelde heeft afgetrokken, wat deze laatste echter beslist ontkent. Vervolgens komt ?. Krol.koopman te Norodwolde.voor Krol was met bij de danspartij, doch thuis, waar hij getroffen werd door een geroep op straat, waarna hij naar buiten ging. en toen zag dat Wiederhold en Cathrinus aan bet vechten waren, waarbu een stuk ijzer als wapen dienst deed. Later zag hij de worsteling over den grond. C. Groenewold, smid te Noordwolde, was ook in het café van weduwe Pape op dien bewusten avond, en heeft gezien, dat Wiederhold door de ruit mi. maar op welke wijze dit gebeurde weet hij niet Ook heeft hij verder niets gehoord en gezien. K. Smid, koopman te Noordwolde. bediende in het café. en heeft gehoord, dat Wiederhold en een der ver dachten bij het buffet woorden kregen. Later heeft hij gezien, dat Wieberhold struikelde of strompelde en door de ruit viel. en dat Adriaan een stuk iizer in zijne hand had. Zelf heelt hij nog een stuk glai nit het gelaat van Wieerhold gehaald. Verdachte A H verklaart niet gedreigd ta hebben met den dood: wèl. dat hij vaker ruzie met hem had. Ook heeft hij de dreigende houding van W met den stoel gezien, zonder te weten waarom. Hij is onschuldig. C. H. heeft ook niets gezien van de herrie in bet café, maar is getuige geweest van hetgeen op straat plaats greep en heeft daar zelfs een paar klappen van W. gekregen, zonder zelf daartoe aanleiding te geven. J. de 0., de derde verdachte, zegt. dat Wiederhold, zonder eenige aanleiding. Adriaan sloeg; hü is volgens zijne verklaring als scheidsrechter opgetre^<-n. zonder evenwel door W. als zoodanig te worden er.md. Ook brj de worsteling, volgende op de vechtpartij, toen W. en C op den grond lagen, heeft hij nog getracht hen te scheiden en heeft zelf heelemaal niet geslagen of geschept Hierop krijgt de procureur-generaal het woord, die meent, dat het vonnis niet kan worden bevestigd op grond van de afwijkende verklaringen. Dat er geslagen en aangevallen is, is zeker, doch het wettig bewijs van gemeenschappelijke mishandeling is afwezig. Wei durft hij te zeggen, dat verdachten hier om het hardst liegen en het is treurig, dat het wettig bewijs van mishandeling op den openbaren weg hier niet aanwezig is. hoewel de verdachten zeer ongunstig bekend staan en de mishandeling vrij zeker is. Ia elk geval is bewezen, dat A. 11. Wiederhold mU handeW heeft, zonder dat deze aanleiding gaf. Dit feit is in elk geval strafbaar. Hij is de belhamel van de ruzie, heeft Wiederhold nog op straat gevolgd en dient een gevoelige straf te ontvangen. Hij requireert vemietiginf van het vonnis van de rechtbank en eischt voor A. H. een maand gevangenisstraf. Voor C H. en J. V. vraagt hij vrijspraak wegens gebrek aan bewrs. Daarop is het woord aan mr. Tiisma, die verklaart, dat zijn taak reeds veel vergemakkelijkt is, doo.dat twee der verdachten zijn vrijgesproken. Dit komt hem niet onverwacht over, omdat het vonnis van de rechtbank onmogelijk kon worden gehandhaafd wegens gebrek aan bewijs. Voor hem staat het absoluut niet vast. dat Wiederholt de blanke onschuld is. integendeel 1 Dan had hij zich naar huis kunnen begeven, in plaats van met een stuk ijzer de menschen te lijf'te gaan. Hiervan is de verdere vechtpartij het gevolg Hoewel hij zich met de conclusie van den procureur-generaal kan vereenigen betreffende het tweetal waarvoor vrijspraak gevraagd werd. meent hu. dat deze opmerking vooraf dient gemaakt Vervolgens bespreekt hij de dagvaarding en bestrijdt den inhoud, en hetgeen hieruit wordt afgeleid. Spreker -raagt vervolgens op het Hof deze zaak opnieuw kan onderzoeken waar de officier van Justitie niet appelleerde. Verder'vraagt hij: „Is de mishandeling wel zoo zeker bewezen?" Slechts één getuige naast Wiederholt verklaart deze. HÜ kan niet gelooven. dat W. gezien V»„ hebben wie hem een klap gaf. t Geen ver-5« een^r geTmgen verklaarde klopt niet met hetgeen W Tetf daar volgens den een, de beide personen „tegenover elkaar" stonden, en volgens den ander '^aa^meent hij dat ook A K. rrinrit behoort te gaan, omdat de mishandeling met bewezen _ Hierop volgt repliek van den P«™™r-«^e™IH«3 dupliceert mr. Tijam- Over 14 dagen zal het Hof arrest wijzen. A P 21 iaar boerenknecht te Nijelamer. heeft on- J ïi.ï.luóid'Tomstreeks 26 Juni 1927'UM Ernst met een mes gestoken, geslagen of gesneden, waardoor Ernst bloedend verwond werd De rechtbank te Leeuwarden behandel*ilO Se£ tember 1927 deze zaak. en wees 2 September d_.v. vonms, waarbij, wegens mishandeling. 3 maan den straf werd opgelegd en om aan Ernst J O) te Detalen. , Zoowel de veroordeelde als de advocaat-generaal ging in hooger beroeip. en heden diende deze zaak. Op de vraag, waarom hij in appèl is gegaan, antwoordt P. ..omdat ik onschuld if ben". Ook deze zaak heeft zich weer in een herbefg afgespeeld, is althans begonnen. Op den weg naar huis is hij door P. en anderen gevolgd en kreeg toen eerst met een stok een slag tegen dc bepnen. waarop zij handgem en P. hem met een mes in den rug slak. waarvan het gevolg werd, dat hij bloedend verwond wenl en men hem naar huis heeft gebracht Daarop is de dokter ontboden, 't Bleek dat de steek door alle kleeren Tn'dTdTtei is later H betaald voor de «dlsehe behandelingen ƒ2l schadevergoeding gevraagd tt&Jttv* *f hii iets te in het café te Wolvega. waar P. en Ernst elkander hebben ontmoet en heeft gezien, dat Ernst P. bij de keel greep, waarop de laatste Ernst met de fiets op het hoofd sloeg en waarna op den Heerenweg een nieuwe botsing kwam doordat Ernst P. een stokslag op het hoofd gaf. Toen volgde een vechtpartij, waarbij hij echter nooit een mes heelt gezien. Wel weet hij, dat Ernst daarop verwond werd. Hij heeft hem zien bloeden en meegeholpen hem te verbinden. De wonde zat aan de linkerzijde. A S., opperwachtmeester te Wolvega, heeft gezien, dat de kleeren van Ernst aan de linkerzijde geheel versneden en bebloed waren. Hij kan niet verklaren, dat P. een bepaalde vechtersbaas is en gelooft, dat hij en Ernst wel aan elkander gewaagd zijn. Daarna geeft verdachte een heel relaas van het voorgevallene, volgens hetwelk hij geheel onschuldig is. en getuige alle aanleiding gaf om een vechtpartij te krijgen, o. _ door hem met een stok te slaan. Het woord is hierop aan den advocaat-generaal. Hij wijst er op. dat positief niet bewezen is dat met een mes gesneden is, hoewel dit wel voor de hand ligt, aan gezien Ernst gewond is, en de kleeren stuk gesneden waren, wat in elk geval met een scherp voorwerp heeft plaats gehad, In zooverre zou hij dus het vonnis van de rechtbank vernietigd willen hebhen. dat hier van geen mes gesproken kan worden. Wat het feit zelf aangaat, de mishandelde is zeer zeker niet «eheel onschuldig, wat echter geen vrijbrief gaf aan P. om als zodanig te handelen. Hij kan zich met de opgelegde straf vereenigen en eischt drie maanden gevangenisstraf. Thans is het woord aan den heer mr. J. W. Tijsma. die deze zaak tot de zeer onaangename rekent, omdat hier iemand aanleiding gaf tot vechten, en die daarna van zijn eigen werk de dupe werd. met gevoW dat iemand die zich verdedigen moest, op de beklaagdenbank komt. Daarom gaat verdediger heel de zaak na. waaruit duidelijk blijkt, dat Ernst actief is opgetreden en zelf aanleiding is geweest van hetgeen verder is gebeurd. Wat slaat nu vast ten aanzien van verdachte? Dat hij handgemeen is geweest, en nadat hij bij de keel gegrepen werd. getracht heeft zich los te maken en toen den aanvaller vast hield Wat verder volgt over de verwondinr van een mes hiervan is niets beweien. anders niet dan dat getuig* verwond was. Met een bewijs uit het ongerijmde moet men echter altijd zeer voorzichtig zijn. Getuige Reida ver. klaart zeker dat hij nooit gezien heeft dat verdachte een mes of ander voorwerp heeft gehad. Zelfs de hoofdgetuige zegt. dat hij niet gezien heeft dat P. een mej had; hij zegt dat hem dit werd ..ingegeven". Verder is het eigenaardige dat getuige op drie plaat. sen .erwond is geweest. Dit lijkt zeer vreemd. Pleiter meent dat getuige het moest hebben gemerkt dat hü door een kleed ing. zoo dik alsof hij in Siberië was, gestoken werd Hij heeft hiervan niets gemerkt. Maar die verwonding dan. en dat versnijden van de kleeren. Dit laatste is eer« anderhalven dag later geconstateerd, zoodat ÏH bewijs van weinig w»«rde is. En nu de verwonding. Kan het niet zijn. dat Ernst op den grond die verwonding gekregen heeft, door een scherp voorwerp? Of dat hij die verwonding ergens kreeg toen hij een stok zocht? Vast staat, dat getuige wel een mooie naam heeft, maar of hij in alles zoo „ernstig" is als zijn naam aanduidt, is iets anders. Al de bewijzen daarvan zijn tegen hem. Hij dronk zich zoo ongeveer dronken, dreigde met een stok. vloog P. naar de keel en toonde zich zeer vechtlustig Ook dat neerzijgen in den berm van den weg lijkt vreemd. Pleiter gelooft veel eerder, dat getuige al verwond is geweest, vóór het aan de zaak toekwam. Daarom zou hij algeheele vernietiging vragen van het vonnis van de rechtbank en vrijspraak van den verdachte. Mocht de rechtbank niet meegaan met deze beschouwing, dan hoopt hij. dat het Hof in aanmerking wil nemen de forsche gestalte van Ernst en de ranke persoonlijkheid van verdachte, lang niet opgewassen tegen de brute kracht van zün aanvaller. Daarom ft de gevangenis voor hem niet de plaats, maar zou hij een geldboete willen vragen, indien hier een veroordeeling moet volgen. Uitspraak over 8 dagen. A L ,22 jaar, koopman te Twtjieltrheida, heeft te Twijzelerheide omstreeks 22 Mei 1927 Lammert de Bruin zwaar lichamelijk letsel toegebracht althans mi-AandeU, welk feit zwaar lichamelijk letsel tengevolge heeft gehad, door hem met een geopend mes in den rug te slaan of te steken, waardoor hu hem eene Pijnlijke sleekwond in den rug toebracht en eene nb trof, die daardoor brak, terwijl door infectie eene beenorvtsteking ontstond, van waaruit eene mfectie van de pleura en daardoor ettenge borstontsteking intrad krijgende in ieder geval door dien steek de Bruin'zwaar lichamelijk letsel, waardoor hu in ernstig levensgevaar verkeerd heeft. Subsidiair, pogen de Bruin van het leven te beroovcn door hem met een geopend mes in zun rug te s__v_ï_tt Bg£/_rs F_£3s^s-Tw« *™ - >— *">« een vo«waardelüke straf willen hebben. 7wa_rwestcinde, was in en men elkaar van weerziiden ging °™*cnn . t schermutseling kwam <^rum£ -1 '^^J^hijop. een slag in den rug aan de linKerznue *> de vluchten, maar kroeg "f" " sleek in den rug. Dr. Douma. van Twnzel heelde wonde verbonden De Bruin kreeg veel ™n_J<™™ «eroorzaatt door vecetterkK. waarom nw* >*** «—" het Diaconessenhuis heeft getransporteerd, waar hij onder behandeling van dr. Nierstrasz is geweest. Dr. Nierstrasz. chirurg te Leeuwarden deelt nu mede hoe de infectie was ontstaan en dat de patiënt in ernstig levensgevaar is geweest. Daarop verklaart Zoelhout. wachtmeester te Buitenpost, de stukgesneden kleeren te hebben gezien, gedrenkt met bloed. Als getuige a décharge treedt op de heer van Lunsen. hoofd der school te Twijzelerheide, die heeft gezien, dat de Bruin op zijn fiets zat met een onen mes in zijne hand, en dat A. L., van de fiets afstappend, gezegd heeft: „daar heb je de „aei-jonkies". Volgens sprekers overtuiging komen de heeren te veel in de kroeg. Getuige de Bruin staat ook met bizooder gunstig bekend. Bij een* voorwaardelijke veroordeeling zou verdachte voor reclasseering zeker in aanmerking komen. Getuige de Groot, van Twüzelerheide, heeft ook gezien, dat de Bruin met een open mes fietste en toen daarmede een zwaaiende beweging maakte tegen A. L.. nadat hij zijn fiets had neergeworpen en de jas had uitgetrokken. Daarop heeft ook L. zijn mes getrokken en ontstond er eene schermutseling met messen. Daarbij is de Bruin gevallen, waarna L. eene beweging met het mes maakte. Ook een zekere Feenstra kwam er nog bij te pas. die eveneens een mes in zijne hand had. Gemeenschappelijk werd naar de Bruin geschopt, waarna men hem met messen achtervolgde. Voor den rechter-commissaris heeft deze getuige veel meer verklaard, dan hij thans wil loslaten. Getuige H. Feenstra, koopman te Twijzelerheide. is met verdachte op pad geweest, heeft in een café een paar glazen bier gedronken en gevoelde zich toen beleedigd door de Bruin, die den herbergier voor hem waarschuwde. Buiten gekomen werd op wraak gezonnen en met een mes naar getuige geslagen. Later op den avond had opnieuw eene ontmoeting plaats, waarbij andermaal van weerskanten de vecht partü los was en de Bruin gestoken werd. Verdachte L. daarop gehoord, heeft vroeger erkend dat hij heel boos op de Bruin is ingestormd en hem met een open mes in den rug gestoken heeft Thans tracht hij eenigszins een andere lezing van het geval te geven, door de schuld op den getroffene de Bruin te werpen, die eene uitdagende houding aannam. Daarop de advocaat-generaal het woord krijgend, meent hij, dat het vonnis van de rechtbank moet worden vernietigd en wel op grond van verschillende gebreken. De poging van doodstraf laat hü vervallen, aangezien hier wel een vechtpartij met messen heeft plaats gehad, doch zonder dat hij daarbij den indruk gekregen heeft, dat doodslag het doel was. Dat hier zwaar lichamelijk letsel geweest is, is met twijfelachtig, alleen is het de vraag of dit de bedoeling was Hij meent, dat hier sprake is van zware mishandeling, waarvan het letsel 't gevolg is geweest Ook het doodsgevaar is voortgekomen uit infectie, niet doordat teere deelen geraakt waren. Wat het bewijs der feiten aangaat, daaraan bestaai wel geen twijfel, evenmin als dat uit de aangebrachte wonden het zwaar lichamelijk letsel voortkwam. Voorts dient gelet te worden op de tartende wijzt. waarop de Bruin is opgetreden, zoodat men er bijna .Tkomen zou om te denken, dat hier de rollen dienen omgekeerd, zoodat de aanklager verdachte zou zin en verdachte de aangevallene. Bovendien is het bekend dat de Bruin een groote vechtersbaas is. Ook 7ün opmerking in 't café betreffende verdachte en F en«t« doet denken, dat hij een vechtpartij gewild nee» De vraag is: wie begon het eerst met het me,,? Soch'een plotselinge overval is hier niet geweest. Men intóe vechten, van beide zijden. Toen de Bruin het n7ef kon houden zou hi, op de vlucht gaan. viel daarbij en kreeg toen den steek van L. Deze Jfs dus niet noodig uit zelfverdediging en mag ook niet beschouwd worden als gevolg van opwinding. De door de rechtbank opgelegde straf is buitensporig licht Het maximum is 8 jaar; de straf werd op - ïaanden bepaald. Spreker is bang. dat rech^ank ?e veel heeft gelet op den persoon van de Bruin en Lrbü te veel aandacht geschonken heeft aan t gun S verleden van den verdachte Hu stelt voor het vonnis te vernietigen en verdachte opnieuw te verdeelen wegen/ het aanbrengen van hchamel.jk letsel tot 2 maanden gevangenisstra!. De'verdediger, mr. J. W. Tijsma, meent, kort te kun. neTziin, omdat hij voor een groot deel met de beschouwing van den advocaat-generaal mee gaat. wat het juridisch gedeelte betreft. lets anders is het, of hij aceoord gaat met de iChte straf. De beleediging van de Bruin was Snd pijnlijk. Daar tegenover staat de verdachte bekend, getuige de woorden van zijn n^fdonderwiizer, die hem zeer zenuwachtig noemde n^iongen wordt onverwacht geplaatst tegenover Iln<\ die hem met het mes tegen loopt, onder den ie?ltep- Schrik". Hij wist wat dit woord beteekende. Hetbeteekende: „Kom nu maar op". tv advocaat-generaal heeft een aureool om de ,DIÏM de Bruin gevlochten als hü zeker nooit Fa h«eft Hij staat zeer slecht bekend; niet één \ ,nd!rs' verklaart en verdediger meent, dat dc il 6 t, ook na deze geschiedenis zich zoo slecht ge?""_, heeft dat hem zelfs het ouderlijk huis is verdragen nee . Mn individu korat nu de timide. bo(^eLphtige verdachte te staan. En in dien toestand Zrnü overmoedig: „Schrik terug" en heeft toen , «teek toegebracht. Wel is waar was op dat (l€n „Mik geen sprake van „noodweer", maar van f*6* verdachte moet worden aangenomen, dat hij dezen verua toestand van „hevige gemoedsverkeerde, • rfoQr hjj niet meer koel overleg pleegbeweging . w demenle ~ee3t van de recht. de. =PreXe . yaJi den advocaat-generaal gaarne bank en omdat in dergelijke gevallen zwaardere erke,nwn geeischt worden; doch juist daaruit slraf,. L» men hier heeft een uitzonderingsgeval, spreekt DO» ' vraag hoe ver men moet gaan •t Is maar ambtenaar van reclasseenn? Aangezien n _ (en VoorwaarJe!üke straf raP_^werd met de bepaling, dat hij onder toezicht zou komen van hef r___ j - ter gaarne zien, daWaai_»l__ *? IbSk- ** __. werd. Het insfi „?™ méer ** aaMadrt** ** ling" is. naar p iV^w^^eii^S zulke menschen waaJT£ *"_, T* het hp*HL De heerVan'TunJ^tï ftB*? verklaard op hem toezicht houdl ook nog mag worden aangemerkt d*f T^v Wa**S eere ah, soldaat den konXkïnJS ** l «spraak over 14 dagen. zekeren Pieter Kunst misha^etó ?„?***» russchenmes te steken of te ska, waïZ^S "n bloedend verwond werd. waardoor Ko^t Deze zaak werd voor den poHtier«4,i~ « schoten behandeld en bij vomÏÏ vaT^^ *"»• 1927 werd verdachte tot 3 maandeTgevar^**** veroordeeld en om aan Kunst fTto "& dit vonms u zoowel verdachte ata de offir?" V"« justiUe m hooger beroep gegaan Kier **> Verdachte had van getuige een geit gekoch*«, de koopsom ,n termijnen betaald w^S^ storting van den laatsten termijn kregel Su, *!* bv welke gelegenheid verdache het meTgreen » "?>*• een steek toebracht, terwijl de vrouw vaV vSuï* hem met steenen wierp. Terdatfcte 't Ging over betaling van den laatsten rüw. „ Mr. dé Groot, van Winschoten, die al, 'JS^ van verdachte optreedt. steH aan getuige