H Gesprongenjjanden J --- Leeuwarder Courant Donderdag 29 December 1927. VIERDE ÖLAD. --- KRABBELS UIT ZWITSERLAND. Kwesties. Genève, December 1927 Brood en Spelen. Die twee zaken, oudtijds de wenschen van het volk van Rome, zijn op 't oogenblik de spil, waarom het pvlementaire leven van Zwitserland draait, in die mate, dat het huidige parlement genoemd wordt het '„Parlement du Dié". Het betreft een oude kwestie, vroeger door ons reeds met een enkel woord besproken, maar die noc steeds niet tot een oplossing is gekomen. Kort gezegd komt het op het volgende neer: zullen de boeren hun zin krijgen, zal de landbouw beschermd blijven tegen buitenlandsche concurrenüe, de vrije invoer en handel in koren verboden, slechts een monopolie zijn in handen der regeering of wel zullen alle beperkingen opgeheven, invoer en handel vrij gegeven en zal daardoor het dagelijksch brood eindelijk goedkooper worden? Over deze puzzle hebben velen in en buiten het parlement zich reeds het hoofd gebroken en is in de Kamers heel wat gepraat, maar het laatste woord is er nog altijd niet gezegd. Dat de boeren het ten slotte winnen zullen, althans in hoofdzaak, is echteer hoogstwaarschijnlijk. En de andere zaak. die de gemoederen in beroering brengt, die der „Maisons de jeux" is evenmin een novum. Sinds bijna een halve eeuw heeft men in Zwitserland getracht de speeelhuizen er onder te krijgen en na het referendum in 1920 dacht ieder, dat het nu voor goed uit was met bet hazardspel in de Kurhauser. Maar het blijkt dat het spel, hoewel officieel dood verklaard, slechts schijndood is. Nadat in 1920 het doodvonnis over den zondaar gestreken was, werd den delin•quent nog een overgangsperiode van vijf jaar toegestaan om zich voor te bereiden op het einde. Daarna moest het onherroepelijk uit zijn. En nu, nauwelijks een jaar na den fatalen termijn, tracht men den doode weer leven in te blazen en is een initiatief genomen om het hazardspel weer in de Kurhauser toe te laten. De beide Kamers zijn gebombardeerd met verzoekschriften uit alle deelen van het land, de meesten pro, slechts weinigen contra het spel. De oppositie komt bijna uitsluitend van clericale, met name evangelische zijde. Eigenaardig dat in het -grootste de»el van Zwitserland ook de vrouwenbonden het speelduiveltje in bescherminghebben genomen, zich voorstandsters betoortden van de heropening der speelgelegenheden. Als hoofdargument voeren de voorstanders aan dat het spelverbod Zwitserland enorm veel kwaad heeft gedaan, van een deel van zijn vaste bezoekers beroofd. WanL zeggen se, terwül in Frankrijk en Italië hel toeristenverkeer weer even groot is ais voor den oorlog, hebben wy, wat het bezoek van vreemdelingen betreft, een v-arlies van 25 pet. te boeken. Niettegenstaande al het schoons dat de natuur hier biedt. sijn er toch menschen die daarmede met tevreden, nog andere attracties wenschen, meer prikkelende genoegens begeeren. En om zich wederom de gunst te verzekeren van die veeleischende klanten, moeten we dan maar de roulette en de paardjes in eere herstellen. Een redeneering waar zeker wel iets vóór. maar stellig veel meer tegen te zeggen valt. Het eind van het liedje is geweest dat, nadat ook van de regeeringstafel het voorstel verdedigd was, de Conseil National, met 110 stemmen voor en 53 tegen, zich verklaard heeft vóór de opheffing van het speelverbod. Merkwaardig in dit geval is de .eensgezindheid van alle partijen. Links en rechts gingen ditmaal broederlijk samen. Pecunia non olet. Er bestaat natuurlijk nog de mogelijkheid dat door de volksstemming in einedbeslissing het voorstel verworpen wordt Daar de Zwitsers nog al nuchter en practisch uitgevalen zijn. kan men echter met vrij groote waarschijnlijkheid voorspellen, dat het volgend jaar voor degenen, die daaraan behoefte hebben, in Interlaken en andere centra van verkeer de gelegenheid open zal staan zich van het overtollige geld te ontdoen. Behalve het brood en heat spel houdt ook nog de beruchte en eindelooze geschiedenis der vrije tónes het publiek bezig. Na jarenlang geharrewar en tallooze conferenties, waarbij Zwitserland heel wat concessies gedaan heeft, o. a. afstand gedaan van zijn recht in tijd van oorlog Savooye militair te bezetten, verkeerde men hier in den zoeten waan. dat die onaangename kwestie met Frankrijk tot aller genoegen geregeld was. Op het allerlaatste oogenblik hebben eenige senatoren uit Savooye echter weer roet in het eten geworpen en wacht Zwitserland nog steeds op de goedkeuring van het compromis d arbitrage door den Franschen Senaat Die houding van buurvrouw Marianne is zeer te betreuren, want ze heeft m heel het land en vooral in Genève, dat er het meest onder MU "nsüge ontstemming verwekv Dec»mber neemt een groote plaats in in ons p£ke leven, wegens de in deze maand plaats hinde mutaÜe'S in Tf ho°ge rT i tel De beèedigine van den nieuwen Conseil d'itat was en is in Genève steeds een gebeurtenis van beteekenis. Gelijk de traditie voorschrijft, marcheerden ook ditmaal onze Conseülers d'Ètat krijgshaftig, op de maat der militaire muziek, geëscorteerd door stafdragers en gendarmen in groot tenue, omstuwd door het officierscorps der eerste divisie, van het regeenngsgebouw naar de cathédrale de SL Pierre. Hier waren reeds aanwezig de deputés van^den Grand Conseil. afgevaardigden der Federale Kamers vertegenwoordi3ers van het corps consulaire benevens tal van universitaire. gemeentelijKe en cantonale autoriteiten, benevens een u.tsielc en publiek Onder de tenen van t orgel. staanJc door allen aangehoord, schreed onze regeering plechtig den tempel binnen. Do voorzitter van den Grooten Raad opende de zitting met een rede. waarin de voorn^mste gebeurtenis^ van het afgeloopen jaar herdacht werden. L*. is de verbetering van de financieele -positie van one canton tot stand gekomen, dank ztJ ingrijpende bezuinigingen zoowel als door verhooging der belastingen; verder memoreerde spreker de invoering van de wet op de verplichte ziekteverzekering van schoolkinderen, de instelling van eeen autonome faculteit van Protestantsche tbeologie. de opening van het instituut „de 6 hautes études internationales", de onvoorziene en betreurenswaardige vertraging in zake het verdrag der vrije zone's etc. Hierna werd het gebruikelijke eedsformulier voorgelezen en onder het opheffen van de rechterhand zegden achtereenvolgens de zeven conseiliers de woorden „je le jure". Artilleriesalvo's op de TreUle deden op dit oogenblik den volke kond. dat de nieuwe bestuurderen de regeering aanvaard hadden. Nu nog een toespraak van den president van het nieuwe college en onder het gebulder van het geschut verliet het cortège de kerk. de Conseil d'Etat ditmaal voorafgegaan door den Grand Conseil: verder als steeds muziek, gendarmen, etc. Toen men in het reageerin-gspaleis was teruggekeerd, hadden de gebruikelijke voorstellingen plaats, allereerst van het officierscorps, daarna van de ambtenaren der diverse departementen, waarmee deze plechtigheid geëindigd was (officieel althans). Elk Genevees heeft deze gebeurtenis tallooze malen meegemaakt, maar evenals bij de „promotions" voelt hij zich verplicht bij deze gelegenheden steeds acte de présence te geven. Trouwens iedere zaak. waarbij gendarmen, soldaten, trommen en muziek te pas komen, trekt hier. Hoe democratisch ook, toch voelen alle Zwitsers in hun hart voor ~das Militar". Gelijktijdig met de verkiezing van de hoogwaardigheidsbeklceders onzer kleine republiek, vond in Bern de verkiezing plaats van de hooge Bondsautoriteiten. Door de „Assemblee Federale" (Vereenigde zitting van b-eide Kamers. Conseü Nalioneal en Conseil des Etats) werd tot president der Confédéralion Helvétique benoemd de heer Schulthess. De nieuwe president b, klonk het niet te oneerbiedig, wat men zou kunnen noemen, „een oude parlementaire rot", die reeds driemaal dit hooge ambt heeft bekleed en onafgebroken gedurende zestien jaren deel uitmaakt van den Conseil Fédéral (Ministerraad). Hoewel minder populair dan enkele van zijn voorgnagers, met name een Motta, is Schulthess toch een zeer geziene en gewaardeerde persoonlijkheid in ons parlement. Voor alles staat hij beekend als een actief en handig politicus. Men heeft hem echter wel eens dictatoriale neigin gen toegedicht, verweten te veel „étatiste" (alles door den staat) te zijn, ten einde zelf veel macht in handen te krijgen. Het verwijt van beginselruiter is hem nimmer naar het hoofd geslingerd. Eerder is hij iemand, die inziet, dat men verder komt met een beroep op materieele belangen dan op grondbeginselen. Beperking van het aantal werkuren, verhooging van invoerrechten, regeeringsmonopolie's hebben hem beurtelings den steun bezorgd van de socialisten, zoowel als van de agrariërs en industrieelen. Als St. Nicolaas?urprise bracht December ons de lang en smartelijk gemiste Russen. Toch waren de Geneveezen, boe verheugd ook. dat de banvloek uit Moskou eindelijk opgeheven was, maar matig gecharmeerd op deze gasten en het heeft veel moeite gekost een passend onderdak voor de Sovjet-delegatie te vinden. Hoewel ze payinggueests waren en zelfs zeer royaal betalende, waren de hotels niet happig op hen. Blijkbaar vonden de directeuren het niet aangenaam hun etablissement in kleinen staat van beleg te zien, van binnen en builen bewaakt door gendarmen en geheime agenten. De Russen konden zich niet in veler sympathie verheugen, maar des te meer bewond-a--ring en verwondering verwekten de parelen en diamant>en, waarmede de dames behangen waren. Dr KLAUS. --- GENEESKUNDIGE BRIEVEN. CXLII. Gestel en ziekte. Gestel is een van die woorden, welke dikwijls gebruikt worden, zonder dat men er zich rekenschap geeft, wat men er eigeniük onder verstaat Hot moge algemeen begrepen worden, wanneer van iemand gezegd wordt, dat hü een krachtig gestel heeft, maar dit wordt anders bü meer negatieve uitdrukkingen, als: „zün gestel deugt niet", of: „wat hem mankeert, weet ik niet goed, het zit 'm zeker in zün gestel", of: ..mün dokter zou ik niet graag missen, want die kent mün gestel zoo goed". Wanneer wü trachten uit te vorschen. op welke eigenschappen van den menseh de gedachten gericht zün bü het gebruik van het woord ..gestel", dan krijgen wü een heele verzameling, een bont mengseL zoo groot, dat alles wat den bouw en de verrichtingen van het lichaam betreft, er in begrepen is. In groote trekken komt het er op neer, dat het bepaalde gestel, dat men iemand toekent, hem ondersebeidt van zün medemenschen, en dat do term gewoonlük gebruikt wordt om in één woord een zekere karakteristiek van zün persoon te leveren. Inderdaad is door alle eeuwen heen geprobeerd, zekere soorten af te zonderen en op die wijze de menschen in een aantal duidelük van elkaar te onderscheiden groepen te verdeelen. Het was alweer dc practische blik van den ervaren arts, die het hierin het verst had gebracht zoodat hü met overtuiging zün patiënt iets kon aan- of afraden omdat het bü zün gestel wel of niet paste. Het was evenwel zuivere empirie. In den laatsten tüd wordt echter beproefd, zooals onlangs Borchardt gedaan heoft het vraagstuk meer wetenscbappelük te behandelen. Hiervoor is in de eerste plaats noodig. een goed uitgangspunt te kiezen. En daarvoor komt dan als vanzelf in nanmsrking bet type van den normalen menseh. Dat kan dan als uitgangspunt dienen en men heeft slechts te onlerzooken in welko opzichten iemand met een bepaald gestel daarvan afwijkt om dat gestel te kunnen definieeron Maar hoo eern-mnlicr dit fok klinkt de toepaste i» niet gemalkelijk. 'N'ant wie H zeggen. hoe de normale menseh er uit ziet en hoe hü functionneert? Wel is reeds dikwijls geprobeerd om uit een zeer groot aautal menschen het gemiddelde te vinden, om dan tot het besluit te komen, dat een normaal menseh zóó en zooveel -*.a.iin t -.rs lang moet zün, zooveel kilogrammen moet wegen, zooveel behoort te eten en te drinken, zoolang behoort te slapen, enz. De eerste moeilijkheid is dan echter de keuze van het onderzoekingsmateriaal. Zal men mannen of vrouwen, jonge of oude personen, Europeanen. Negers of Chineezen kiezen? Om bruikbare resultaten te verkrijgen zou men voor elk ras. voor eiken leeftijd, voor beide geslachten enz. een afzonderlijk onderzoek moeten instellen. Andere onderzoekers hebben personen uitgezocht, die aan alle mogelijke eischen voldeden en zoo goed als geen afwijkingen vertoonden. Op die wijze zou men het beeld van den idealen menseh verkrijgen, zoodat bij vergelijking ieder, die later onderzocht werd, in alle richtingen een tekort zou vertoonen. Dit staat wel vast, dat de constitutie van den afzonderlijken menseh gedurende zün leven volstrekt niet altüd dezelfde moet blijven. Dat gedeelte, wat hü als erfenis van zün ouders heeft meegekregen, zal wel niet veel wüziging ondergaan, maar door voeding, leefwijze en ziekte kunnen ook in zün gestel belangrijke veranderingen optreden. We mogen het dus wel als onmogeHjk beschouwen om een vasten norm te vinden, geschikt om iedereen aan te toetsen. Maar toch zijn er tal van afwijkingen, welke afzonderlijk of met elkaar gecombineerd, zoo dikwijls worden waargenomen en daarbij een eigenaardig stempel op den betrokken persoon drukken, dat wij daaraan het recht ontleenen om van bepaalde gestel-typen te spreken. En zonder twijfel maken zekere gestel-typen iemand meer vatbaar voor bepaalde ziekten evenals omgekeerd ziekte in staat is het gestel te wijzigen. Als een zeer eigenaardig voorbeeld noemt Borchardt het feit. dat in Zweden, waar het blonde type overheerscht, de bruinoogigen grooter ziekte- en sterftekans hebben, terwül in Italië en Frankrük de verhoudingen juist omgekeerd zün en daar juist de blonde menschen eer ziek worden. Ook bü de dieren kan iets dergeüjks waargenomen worden. Het is bekend, dat raspaarden veel gevoeliger voor ziekten zün dan werkpaarden. Of in overeenstemming hiermee, zooals Borchardt schünt te gelooven. adellijke en geleerde families zich als raspaarden gedragen, zou naar mün meening nog nader bewezen moeten worden. Het gestel is dus een samengesteld geheel. Als we beproeven zouden, hot nauwkeurig te ontleden, zouden wü daarbü moeten letten op lichaamsbouw, op vorm en gestalte, op de levensverrichtingen, vooral ook op geestelüke factoren, hoe op allerlei invloeden van buitenaf gereageerd wordt, op het weerstandsvermogen tegen schadollike invloeden als besmetting en vergiften, op de snelheid van de ontwikkeling en van het verval, zoowel van het geheele organisme als van bepaalde onderdeelen. Zonder dat we een vasten norm hebben, komen toch in al deze punten zoovele afwijkingen voor, dat bepaalde typen tegenover elkaar geplaatst mogen worden. Zoo kennen wü de slappe menschen, van het zoogenaamde asthenische type, die gemakkelük verkonden worden en allerlei ontstekingsziekten krijgen, wü kennen het arthritische type. waarbü bü voorkeur jicht, aderverkalking en rheumatiek optreedt, wü kennen de verschillenele diathesen, waardoor een zekere geschiktheid voor huiduitslagen, klierzwellingen enz. ontstau: Terwül de eene soort ontstaat door uitwendige omstandigheden als voeding, bepaalde leefwüze, zijn andere als aangeboren te beschouwen. Zoo is bekend, dat in eenzelfde familie vele opvolgende geslachten een groot aantal lijders van het zenuwstelsel vertoont: de neiging tot ernstige bloeding, ook bü kleine verwondingen, wordt zolfs op zeer bepaalde wüze overgeërfd. Een fraai voorbeeld van tijdens het leven gewüzigde constitutie vinden wü bü besmettelüke ziekten. Terwül iemand, die door een besmettelüke ziekte wordt aangetast, daarmede het bewüs geleverd heeft dat zün weerstandsvermogen tegen het besmettende agens onvoldoende was. zien wü in vele gevallen, nadat de_ ziekte genezen is, een volmaakte onvatbaarheid ontstaan, zoodat die ziekte onmogclük ten tweeden male hem kan treffen. Maar ook bierbü komen afwükingen voor in dien zin. dat die onvatbaarheid een enkelen keer nitblüft zoodat de betrokken persoon later nog eens dezelfde ziekte Bü besmettelüke ziekten is het reeds gelr-K de vatbaarheid opzettelijk te verminderen Dit geeft moed, dat door voortgezette studie en onderzoek het eveneens gelukken moge om in andere opzichten een gestel, dat in de een of and"---> richting den menseh minderwaardig maakt zoodanig te veranderen, dat kwade gevolgen uitblüven, al moge het dan ook voorloopig niet zoo ver gaan. dat bü tot een ideaalmensch wordt gemaakt h. a. a --- INGEZONDEN STUKKEN (Buiten verantwoordelijkheid der Redactie). Het Geheim van het Oera-Linda-Boek. Van bevriende zijde gewerden mij de nummers van de ..Leeuwarder Courant" van 15 en 16 December 1927. waarin een bespreking voorkomt van mijn onder bovenstaande titel verschenen boek. van de hand des heeren S. D. de J. Ofschoon er alleszins reden toe zou*zijn. bei/rijp ik. dat u mü niet kan toestaan een anti-kritiek te schrijven. Wanneer zich geen geschikte gelegenheid voordoet, de betekenis van deze kritiek in het licht te stellen, dan zal ik het gericht over hem en mij aan de tijd moeten overlaten. Waar ik van de meest vooraanstaande mannen op het gebied der Nederlani-e, -Germanistise en Sacskritistise taalwetenschap reeds de ondubbelzinnigste bewijzen van instemming met de door mij geleverde wetenschappelijke bewijsvoering mocht ontvangen, kan ik ■dat met een gerust hart doen. U zal het echter, (reachte redactie, vergeeflijk vinden, wanneer ik niet nalaten kan beroep aan te tekenen tesen feitelüke onjuistheden in de mededelingen van -de e-nti<-us betreffende mijn werk. - wanneer die geen kleinigheden betreffen, maar de grondslagen raken, waarop het rust Al het andere over het hoofd ziende, zij het mij daarom geoorloofd, de aandacht te vestigen op de volgende zinsneden uit het stuk van de heer ?. D. de J.: „Het is dr. de Jong gelukt heel wat bewijsmateriaal aan te voeeren voor de stelling, dat de ideeën van Verwijs op maatschappelijk, godsdienstig en wetenschap, pelijk gebied veel overeenkomst vertoonen met eiie van het Oera Lirida-boeuk". En verder: „Alleen mag hier de vraag gesteld "orden, of de ideeën in het Oera-Linla-boek verkondig, nu specifiek het eigendom van dr. Verwijs ziin. of dat zij min of meer gemeengoed waren onder een xroot deel der zx „verlichte" intellectueelen in hel mrdden der negentiende eeuw." Hoe ontzaglijk veel misverstand er in deze enkele zinnen opgesloten ligt. valt in een paar woorden niet te zeggen. Ik moet hier volstaan met te verklaren, dat ik niet heb willen bewijzen, daL gene waarvan het bewijs mü. volgens de heer S. D. de J. zoo goed gelukt is. Het zijn niet Verwijs* ideeën, die zich duidelijk en overal weerspiegelen in het 0. L. B, maar juist