STADSNIEUWS. De gemeente Leeuwarden en de Pastoriegoederen. Heden is voor de rechtbank alhier aanhangig gemaakt eon eisch door de kerkelijke autoriteiten di 1 Ned. Hervormde gemeente le Leeuwarden tegen de burgerlijke gemeente. De sffekking van den eisch is het verkrijgen van rekpning en verantwoording van het beheer, door de gemeente gevoerd over het onroerend en roerend goed, toekomende aan de Pastorie alhier. Vóór de Reformatie bestonden in Leeuwarden drie pastorieën, Oldehove, Nijehove en Hoek. Na de Reformatie in 1580 werden dezen tezamen gevoegd en de bezittingen bestemd Tot onderhoud van de gereformeerde predikanten. Het beheer werd zeer spoedig daarna gelegd in handen van het z.g. „Geestelijk Kantoor", dat tot 1800 deze functie waarnam. Dit geestelijk kantoor was een stadsinstelling, welke verscheidene vermogens beheerde, zoo van de stadsarmen nis anderen. Qmstreeks 1800 trok de stad het beheer aan zich zonder bemiddelend orgaan en ze heeft nimmer rekening en verantwoording afgelegd. Thaius wordt deze in rechten gevorderd. De stadsgoederen, waarover bedoeld beheer is gevoerd, bestaan uit onroerend goed, meest in den omtrek der stad gelegen, bijv. arm het Vliet en het Kalverdijkje, een aantal grondrenten en een inschrijving op het Grootboek der Nationale Werkelijke Schuld. Voor de eischers treedt op mr. A. E. Stoop, voor de gemeente Leeuwarden mr. J. M. van Hettinga Tromp, beiden ad-ocaat en procureurs alhiev --- Ondoelmatig vervoer van vee. Zaterdag hebben de inspecteurs der afdeeling "s Gravenhage van de Ncdcrlandscho Vereeniging tot bescherming van dieren vastgesteld, dat in een wagen van een veetreiu uit Loouwarden, met een bodem-oppervlakte van ongeveer 19 M".. elf koeien eu vior stieren geladen waren. Bij de opening van de deur van den wagon bleek, dat drie koeien op den bodem uitgestrekt lagen en door anderen ernstig getrapt waren. Van een der dieren was de staartpluim met wortel afgetrapt, en van een ander waren do tepels en do uier vertrapt. Na slachting en villing vertoonden de verwonde dieren inwendig groote gaten in het vloesoh. --- Beëediging. Heden is door de rechtbank beëedigd als makelaar in onroerende goederen de heer N. J. Krook, assuradeur te Sneek. --- Vrijheidsbond. Als afgevaardigden naar de op 31 Maart en 1 April te Utrecht te houden vergadering van den Vrijheidsbond werden in de jaarvergadering van de afdeeling Leeuwarden van dezen boud gekozen do heeren Flanson Henkemans, Iwcina en Dwinger.. --- Schatting vergunningslokalen. B. en W. hebbeu voor het verguuuingsjaar 192.V2G aangewezen tot plaatsvervangend schatter van do huurwaarde der lokaliteiten waarvoor vergunning is verleend tot verkoop van sterken drank in het klein, in de plaats van den heer H, Krolis, den heer T. Mensonides alhier. --- Wijkvereeniging „Immanuël" Bovengenoemde vereeniging- hield gisteravond in de Waalsche kerk haar laatste wijksamenkomst in dit seizoen, die in elk opzicht volkomen slaagde. JDe voorzittor, dr. C. G. Wagenaar, vertelde van twee legenden aan den lijdensweg vau Christus verbonden, n.I. de sago van den wandelenden Jood en die van Veronica. Het gesprokene werd onder diepe stilte aangehoord. De wijding werd verhoogd door schoopen solozang van moj. P. v. Wijngaarden, terwijl verder werd genoten van vioolsolo's, door kapitein Hansma op uitnemende wijze ten gehooro gebracht, met orgelbegeleiding van den heer Tj. Bijlenga. .Aan het slot reciteerde dr. Wagenaar nog eenige treffende gedichten; het geheel vormde een mooien avond, die op uitnemende wijzo de reek 3 dezer samenkomsten besloot. De kerk was, zooals altijd, vol. --- Biljartwedstrijden. Voor het Noordelijk kampioenschap, dat 31 Maart en 1 April, klein biljart cadre. hier ter stede wordt verspeeld, zijn geplaatst de heeren Wolthekker, Kisch, De vSohepper, denier, de Both, Scholten. Koning- en Steensma. --- Opnieuw gevangen genomen. Zaterdag werd A. 0., do vrouw van J. A. uit do Cornelis Frederikstraat. die was aangehouden verdacht van overtreding van art. 297 W. v. S. bij beschikking van de rechtbank in vrijheid gesteld. De officier van justitie kwam vnn deze beslissing in hooger beroep en gisteren heeft het gerechtshof haar opnieuw doen aanhouden en insluiten in het huis van bewaring. --- AANKONDIGING van vergaderingen, uitvoeringen enz. te Leeuwarden. DONDERDAG 22 MAART. In de zaal van hotel „Amicitia". 's avonds 8 uur, voor het Natuurkundig Genootschap voordracht van professor dr. F. M. Jaeger te Groningen over „Rook en Stof" (met demonstraties). 's Avonds 8 uur, in „de Harmonie", voor de afdeeling Leeuwarden van het Instituut voor Arbeidersontwikkeling opvoering door de N. V. „Het Amsterdamsche Tooneel" van „Gbettó", va.n Herman Heiiermans. Tot en mat 25 Maart, in het Princessehof, voor „Kunst aan Allen", expositie der Vereeniging „Tentoonstelling het BeHns en het Gordijn." Ontwerpen van dr. H. P. Berlage. T. Nieuwenbuis, Jaap Giddine e. a. Behangselpapieren uit de fabriek van Rath en Doodeheefver. VRIJDAG 28 MAART. . Ledenvergadering van de vereentging, .Het Groene Kruis", 's avonds H uur, in de bovenzaal van de Coöperatieve Zuivelbank. In de zalen-Schaaf, 's avonds 8 uur. buitengevone ledenvergadering der Stedelijke Federatie S. D. A. P. InVding van mr. G. W. SanpeS. Bioscopen van 23—29 Maart: Cinema-Palace: ..De gioot" Vlootparade". Leeuw*der Bioscoop: .Schuldig". Friso-Bioscoop: .Ongelukkig in het 5pe1...." ln de ..Harmon'e", 23 2-1 en 25 Maart, ~La rovue dn revue*" --- 447ste STAATSLOTERIJ. le kl. 4e trekk. Donderdag 22 Maart. (Per tel.). No. 9894 ƒ400; 00, f 3065 ƒ800; nos. 34fi7 20159 ƒ 10(i. --- Beurs van Amsterdam. Donderdag '22 Maart 1928. . Vorige Heden pet. koe» Ned Werkl.Scliuld 1922 A./1000 ü 1Q55).S 1051% da do. 1018 ,1000 5 1021/Wl 102 do. da 'UIU .10J0Ö lOl'^gl ton/, da dft ll»16 .100 C 4ilt 1001,, |00-Vj da da 1917 . 1000 41/, IOQI/, 100»/4 do. do. ,1000 4 il/i;,. 971/oti da da . 1000 3l„ 88 88 da da .1000 3 778/ g 773/, Cert. da da , 1000 2i/9 H4l/4 64 Oost-Indlê 1023 D. ,1000 6 Io|l/sb 1011/j,Kb do. 19" .1000 6 1011. lOO^j da 192Ö A/B. ,1000 41'» 985/,, b 987,„,gu Uuitschiand herstell. 1924 £ 100 7 103.^u !03>/4 Hongarije IHO2-IÜIO Kr. 2000 4 41/, i 41/ g Portugal ie serie otgest. £ 3 361/jb 38V< Gr. Russische tip. ISUB U. lt, 4 I\.[ 21/ u Nicolai Sp. IHB/'/üU X' 100 4 5b 5b Geconsolideerde ISSO G. R.Ü2>4 3l 2U/w Hope 1889/00 t). U. 025 4 2'J,,6gt> 21/» b Warscli. Ween. I'.ü. 1890 G. R. 025 4 b>/., Itusland öe Km. 1891 G. K. Ü25 4 2J/i» 2*/ s Japan 1 p.ioan 1908/09 Yensoo/10JO 5 861/2 861/, >ie*ico «11. Sch. te-les.* 100/1000 6 91, u Brazilië O. 1895 100. 5 JM{B 761/ s Aiusteidam 1920 « 1021/..1 1021/3. do. 1923 ó 1011/jb 1021 da 102Ü 4', 99i/4b 99l.4b Friesland 1920 O lo2>/4 102'/a Kotterdaui 1025 ö' e lOIS/wb 10l&/i8. da 1925 6 lulu 101 u da 1925 4h| 981/, b 98i/2b Ainslerdanisehe Bank. A. 137 b 186i;4 Incasso Bank ■ 130 1291/4 Koloniale liank A. 2/31/» ?74i/4 Ned. Ind. Handels Bank A./'lüoo 182» 18lg. iNederlandscne ilauk C. v. A./' 1000 2l9gb 220g0 .Neder., naadel Mij. G.v. A./1000 175>/9 't*l!* Kouerdaiuscne Bankver. A. 103;, 103 Argent. .\au Hyp. Bk.Cedula's L. O lOdijKigO 1001/ t Uo. da K.. 6 96 . 96. Calve neut ir.il. üliclaur. A. / 240 83b 830 (Jentra.e tiuikei Mij. A. 102gb 1031/4 Holl. a-unstzyde lud. A, 1951/4 203^ Juigeus Ver. labi. gew. A. 274 274i;a luigeua prei. Aand. A./'lOOO 101 IOI«/g JurBeusprei. winstil. Aand.ta,/1200 991/4 W»is Alaesuoee kunstzijde A. I6lj/g '64>/4 Sua. Kuusuijde taor. A 474 4/s*/, .Ned. seheepsoouw Mij. A. 971/^i 96 i'hülps uioenaupeu A. 569 569;,4 V. k. Papienaur. van Gelder Zn. A. 2241;, 224e3g b kVestei buikerruitinaderij A. 115 i H3>/4g Auiericau ijui. ougai Cy. C.v.A- a 15% > t»V|U IMI/s mv Mero. Marine Orig. gew. A ii/M iliu do. prei. A. 3Ji(S 3J''18 J , , Goldbonds ö 104 i/w 104 i/M BodioiiK A. 274 275, Cnnuui Mij. d. Vorstemanden A. 183 1921/ijgb 00, do. Winst Aand. 176 t/6 Handcisver. Amsleidatu A 783V4gb 7881.'4 Javascne Cmiuu.-Mij. A. 41/ 422f3 Poerworedjo suiker ond. A. 125gl 124 Suiker Cuituu,-My. A.l 302 293 Arendsburg Tabak Mij. A. 660 660 Besoeki Xaoak .Mij. A. / 3001 510 b 510 b Ucu Baiavla Tab. Mij. A./260/.000 6211/2 626 Weli Mij. ■*•• 4«5 465 iSencuioab Mij. A. 4981/3 498 i Itongya Landbouw M. A. 340 339 I'truvian Corjj. 0. v. prei. A. 58 581/4 do. Moitg Bonds 0 IOJb 100 u Holl. IJzeren Spoorw.-Mij. A. 1131/4 1131/ g do. va , 1915/25 5 101 101 da do. , 1910/13 4 93J/4 93-l/4 Mij. tot Expl. Stoaisspoor A. 1231,^1 1277/ g do. ao. , IUI6/2Ó 6] lolg. 101 do. do. . 1013/.0 41/, 100 99<'/BBb da do. , 1901/13 4 931/2gl 93wgb Rjasan Uralsk 1604 G. K. 025 4i 3i 2i^u Wladikawkas Sp. laou M. öoo/i:0O0 HM 3o 3% V» ladlkawKM o('. 1694 G. H. o2ó 4 21' u 2»/8 ZuiU-Oosl 6p. ,897 do. 4 2b 21/4 b Atchison Topena C. v. gew. A. 1871 188 Vi va uo. Alg. Hyp. * 971/; 98i -einra. lacilic le Kei. Hyp. 4 95u 95 1 Lrie Spoorweg Mij. gew. A. 57^/18 58b Kansas Cltv Soutiicm gew. A. 561;2 561/ob do. piel. A. 73 74, uo. Ie hyp. i 777/ s T7»/g New ïoik Onlario A. 29Vs 30»/w Norl.lV, Western dcc. lo Hyp. « 96 96 Southern Pacillc gew. A. 1221 12U..1 Southern Puciiic Goud Obi. i ü3 V 4 93V4 South. Pac. i;.Cy. leßt. Hyp. 4 95:i/4o 961 Southern Kanway Cy gew. A. 140 Union Paoifio Ud.uy. C. v.gew. A. !93i/4 195 Prolongatie 4 pet. --- Omrekeningskoersen voor wissels. (Officieel). Vorige Koer». 22 Kaart Londen /,12.127/18 12.12»/,, i erlijn ....... , 55.39 i . , 59.39 l'aniB , 9.77»/., , 9.77.1/. Brussel (Bclga) .. . ,34.611/.. , 34.61 l/a Zwitserland 47.841,;. , 47.85 Weenen , 34.95 , 34.571/ o Kopenhagen .... ,66.j7H0 , 66.571 ,i Stockholm .66.70 ,66.70 Oslo .66.321.. ,66.3211., New-York zioht ... , 2.483,8 , 2.48»/* O n o 11 ie ïccL Spanje ,41.771,'. ,41.63)/.-. Wii" 13.121 U . 13.171/3 --- RECHTZAKEN. Kantongerecht te Leeuwarden. Zitting van 22 Maart 1928. Verboden autobusbedrijf. De ambtenaar van het 0. M. heeft tegen (I. D., wonende to St. Anna Parochie, geëischt sen geldboete van ƒ25 sttbs. 25 dagen hechtenis, wegens het op verschillende tijdstippen iv de maand Januari vervoeren van personen in strijd mot de voorwaarden door (led. .Staten opgelegd. Uitspraak 5 April. --- Vleeschkeuringsverordening. O. do W. te Leeuwarden werd overeenkomstig den eisch veroordeeld tot een geldboete van /12 subsidair 12 dagen hechtenis, daar hij een hoeveelheid gerookt spek, welko vleescbwaar van buiten die gemeente was ingevoerd en niet op de olaatseu. bedoeld in artikel 24 der Veo- en Vloesohvorordening dier sremeento van de ste.mpelmerke.n van bedoelde gemeente was voorzien, in perceel Dij de Pnt 2 in voorraad heeft gehad. --- De Indonesische studenten. Van opruiing vrijgesproken. •1 Oiaveuhiio» 88 Maart. De Haaoohe rechtbank ]~■,(! de vier Indi studenten, die terecht Leb» 1,,,,, gestaan als verdachl van opruiing iagan het staatSißeaaK in Nederlandsoh-Indjï en legen wl vanaenisstraMe» van 3 tot ;l jaren waren gevorderd, heden vrijtaesprokM --- FINANCIEELE MEDEDEELINGEN. Faillissement. Da rechtbank te Leeuwarden heeft heden failliet verklaard: A. Harinirsuia. timmerman eu aannemer te Heeronveeii rei/hter-coiiimissiiris mr. B. Ph. baron van Harinxma thoe Slooten. curator mr. ■\V. T. van det l.ei.i. advocaat en procureur te ||eoren\eoii. ln de fristeren gehouden vergadering van aandeelhouders der Coßp. Boazbank (W. A.) te Leeuwarden werden de balans en verlies en wipstrekeninir niet een nette winstcijfer van f 30,799.48 uoedaekeurd ei gesteld. Het eigen kapitaal der verecnigiue bedroeg na de winstveraeelins / Uiti,057.17. Het dividend werd vaall;i OC 10 PCt. Tot coiiire end gekozen de heer B. Anema, burgemeester van Be,rradee] te Mlnnertsga an tot IW van het bestuur mr. H. Veldman te Leeuwarden. --- De Nederlandsche Algemeene Verzekeringsmaatschappij en Voorschotbank failliet Amsterdam, 22 Maait. Do rechtbank alhier hoeft hedenochtend failliet verklaard de Ncderlandsche Ugemeene VeraekerinffamaaUchapplj ~,i Voorschotbank, met benoeming van mr. Yaillant tot curator. --- MARKTBERICHTEN. V7OLVBGA. '-'I Maart. Heden ter markt alhier aan. gevoerd 1625 varkens, vetto 26—29 cent. zouters 24— 27 cent. Londensche 21—24 cent, 216 biggen } 7— ƒ 12. 18 nuchtere kalveren f 7—fil. 18 schapen ƒ 21-/35. DRACHTEN. 21 Maart. Op de heden alhier gebonden, e.icrmarkt waren aangevoerd 82,000 eieren. De prijzen waren voor de kippeneieren van ƒ4.75—ƒ5 50, tendeneieren van Jb—/fl por 100 stuks. Handel flauw AMSTERDAMSCHE MARKT. IMBTERDAM, 22 Maart. Raapolie. Loco ƒ—.—. Lijnolie. Loco ƒ --.—. April ƒ 31%—ƒ32. Mei -ƒ 32Vi. Mei—Augustus ƒBB. September— December ƒ 84)4. Stemming kalm. AMSTERDAM. 82 December. Suiker. Stemming prijftboudend. Omzet 21 contracten. Maart ƒ'7'i nl. Juli ƒ 17% Augustus /17% ge. boden. St plember ƒ Yin gedaan, ƒ 17% geboden. Rotterdamsche Maisnoteering op termijn. Medegedeeld door de Fa W Mylius te Leeuwarden 22 Maait '21 Maart Vruesn. Slotk. Vroevlc Maart . . 233 230 23f11/, Mcl . . . 2211,.- 220»/, , 2281 J, Juli . . . 193 1981/4 198 September 1873/, 1931', 184 Rotterdamsche Tarwenoteerlna oer IN K.G. 22 M >art gl Maait Stoa.-*. Slot*. Vio«gk. dlotk. Maart. . / 13.121. f \Vl.\_ ' IB.IJ f lkla Mei. . . / 13.40 f 13.371/, '13 45 / 13.4*1 j JuH ... f 13.621.3 f 13.80 l .m.TiVi t 13.571,9 September f 13.M f 13.K21/, f IMiVt f 13.70 DEENSCHE BOTERNOTEERING. KOI'ENHA KN ti Maait. 380 kronen zijnde 10 kronen hooger dan de vorige week Deo n'-teeriiu* m ca. 1 2.20 t*r kl --- INSPECTIE-VERGADERING LAGER ONDERWIJS. Heden had in de zalen-Schaaf te Leeuwatden een inspectie-vergadering plaats, waarbij Varen uitgenoodigd gemeentebesturen, commissie van plaatselijk schooltoezicht, alle hoofden, onderwijzers en onderwijzeressen, ten en kweekelingen in de inspectie Dokkum. --- De opening. Klokslag tien uur opende de voorzitter, de lieer K. v. d. GRAAI•', ir van het lager onderwijs in de inspectie Dokkum, de bijeenkomst met een woord van welkom aan autoriteiten, de beide sprekers in de morgenvergadering, de hem n mr. J. Bakhuizen van den Brink en R. [dolt den directeur der rijkskweekschool tt Leeuwarden, den heer K. Harts, die zoo vriendelijk was geweest zijn ing te verleenen door het inzenden van werkstukken aan de kweekschool vervaardigd, oiulcr leiding van deu heer 0. Makkes van der Deijl en mej. van ürooge, de uilgevers op onderwijsgebied firma Wolters en Niigb en van Ditmnr en de talriik opgekomen onderwijskrachten. Dat wel de gemeentebesturen en niet de oudercommissies van openbare en bizonderc scholen zijn uitgenoodigd, vindt zijn reden hierin, dat men het oog bizonder had op autoriteiten, welke van regeeringswege speciaal hei toezicht op hel onderwijs is opgedragen. Niettemin is deze bijeenkomst er eene die zich boven en builen eike verdeeldheid plaatst, omdat hier behandeld worden zaken, welke op beider terrein liggen, omdat deze onderwijszaken gemeenschappelijk zijn. Waar in dezen tijd op onderwijsgebied zooveel nieuws naar voren wordt gebracht en de aandacht trekt, als nieuwe methodes en stelsels, kan er gemeenschappelijk gezocht worden naar het beste en het evenwicht, dat gewenscht is bij lal van onderdeelen bü onderwijs en opvoeding, kan aldus worden gezocht en bewaard, Waar iedaal en werkkracht bij het onderwijs voorzitten, het eene als stuwkracht, het andere als een kracht, die naar beneden trekt, moge een derde kracht steeds haar toepassing viuden als ds .-.luwkracht, de motor, d. i. het. plichtsbesef. In de hoop. dat deze bijeenkomst, er toe moge meewerken, dat die stuwkracht alzijdig versterkt wordl, opende spreker de bijeenkomst. --- Toekenen op de lagere school. Daarna was hef. woord aan MB. J. BAKHUIZEN VAN DEN BRINK, die een korte beschouwing houdt over de nieuwe methode voor teekenen op de lagere school van C. Bakhuizen van den Brink—Ozinga en \V. v. Leusden. Ter verdere kennismaking zijn in een der zijzalen de verschillende voorwerpen en voorheelden, voor deze methode benoodigd, uitgestald. Spreker zegt, dat bi] het samenstellen van dsW methode allereerst is uitgegaan van de psychische gesteldheid *an het kind en dat deze is gebaseerd op het mui., kenen van den leerling. De leergang Is verdeeld in perioden, waarvan de schema-periode de eerste is Een kind geeft in zün teekening wal hel dingen weet en niet wat er aan te zien is; daarom is deze methode legen het voorleggen van tee';envoorbeelden. Wat het kind wel ter beschikHnu kriwt is een voorwerp, allereeist b.v. een kwadraat van karton, dan een mc-rhoekig of cirkelvormig voorwerp, een bladvorm en eindelijk diervormen Het is vooral het dier, waartoe een kind zich voelt aaögetrokkep. Vóór het b.v. een vieftani moet leekenen, moet het dat eerst in handen hebben, de lijnen en den vorm er yan voelen. Het peripectlvlsch teekenen wordt in deze methode ii,ri behandeld, dal krijgl eer I een beur! bij lingen van 11 jaar en ouder. liet kind van de lagere school toont bêlangstelhn; in hn teekenen van voorwerpen ol figuren uit een verhaal) een versie, de geschiedenis. Hel natet iran voorbeelden ls machinaal werk ~n geeft waarborgen voor bekwaamheid in het teekenen. Spreker bi 1M een onderwijsinrichting het werk van een klasse waar men naar voorbeelden le, De betrokken onderwijser meende, dat /uu leerlingen al heel wat vaardigheid aan den dag legden met dil copiewerk. Een leerling lei ~,r een voorbeeld, bij beeldde een voetbal. Balen uit en deze leerling was b Preker, van wie men kon /eggen, dat hij knap leekt Ook het decoratie! teekenen krijgt een beurt. Oradal het kind nelging heefl tol dei mt het B, ,| [icht toe een grondfiguur door Innen in vakken ir verdeelen en dete een kleur le geven. Om kort Ie gaan, 3e methode Bakhulten van Leusden moge tekortkomini is er altijd op tut de teerlingen over de moeilijkheden hoen b helpen- ...,,., . ■■ Van de gelegenheid tut bet stellen van een injaag of het maken van een opmerking maakte de heer Bos' gebruik, dooi er zijn bevn uil te drukken dat bet perspectief leeken hakeld terwijl de ondervinding Iw ook met vrucht kan worden onderw e li,. inleider ie.de, dat ito perspectief niet ffordt behandeld omdat de kinderen het met begrijpen. Daarna was het w 'k' de daad aan den IDOLF, ambtenaar van tien handenarbeid bjj het depariement van Onderwij- m Nederlandsch Oost Indié. ... , Spreker demonstreerde hoe hu op de school kinderen leert teekenen. ln een op het h ird introkken cirkel trekt hij vier diameters, rondl n al of maakt insnijdingen, toekent knopjes (meeldraden). geeft er een kleurt er is een bloemmodel '! boven I Langs den geleidelijken weg kwamen andere I tot stand. . , Verscheidene der aanwezigen teekenden een en ander na op daarvoor verstrekte velletjes papier. De paras werd benut *oor het bekijken der vele inzendingen, waarvan die van de "^kweekschool wel de meest,, aandacht trolken. Werkstukken uit de vier verschillende leerjaren, van het eenvoudig lepeikisiic tot de fantastische glaeschitóerine uit het ti leerjaar, gaven met de daartussen en vervaardigde voorwerpen blijk, dat de leerlingen een alzijdigi ontwikkeling krijgen naast de gt 'kken nandenarbeid en leekenen. In de mi.ltlagvergadering werd het woord gevoerd d ii i 1- \v. Brugman*, van Groningen, De gewoontevorming. i On deze lezing komen wij morgen terug. --- DE AUTOBUSSEN-ACTIE. lli-l.■mniddag had dan in café Spoorzicht do reeds ungekoodifl rgadering inzake het au: . aagstuk plaats. De groote zaal vau Spoorzicht was goed bexet Bit alle deelen van de provincie had men de reis naar Leeuwarden onder- Zoo waren o. m. de da^ejjkschn Ivan verschillende gemeenten tegcnwqprdig. Als voormtter der vergadering trad op de heer B. P. TALSMA. i Warga. voorzitter van de afdeeling and van de N. E. B. A. D. 0. Deze heette de aanwezigen welkom en wees op het doel der vergadering. Het is een vergadering, zooals in Leeuwarden nog niot eerder is voorgekomen. n bijeenkomst -hillende corporaties inzake het autobusvraagsluk. Spreker geeft vertrol•:.< ce ■ tertud deur ssies sentmeu. Top,, , aren. kwam ippijcn kwamen in beroep. En de be ':i den Raad - op deze beroepen wsj mg, «at meer en krachtig stelling legen moet nemen, met alleen in het belang dcc autohu-dvuders, maar voor»! in het algemeen belang. Vandaar, dat de afdeeling Friesland van den tteaerlandschen Bond van Auto'; ....lern-mingen. de afdeling Friesland van den Pla :*>nd. de gezamenlijke Leeuwarder Middenstands- en Winkehersvereerj n de afdeeling Friesland van den Dedrijlsautt.houders in Nederland hier deze vergadering hebben belegd. De SECRETARIS doet mededeeling van vi stukken, o. m: van tdiginvijf plaatselijke reizigersvereen wingen, ren Koophandel vaa Friesland, dat zij instemming betuigt CD tering en dal ,: igenwordurd door den heer Weima, benchl -ni verschillende Kamerleden, n. a. de heeren Bnu trs, dsj zij verhinderd zijn de vereadcrinc bi) te wonen, de lafttsta beide heeren verzoeken toezendinjr. van ' voorstellen. Hierna was het woord aan de sprek> --- Rede jhr. mr. van Beijma. De burgei sn Leeuwa '■ 5 VAN BEIJMA, verklaarde de uitnoodlging ' ! hel. houden van een inleiding bij den zeer ernstiger van zaken op het oogenblik te hebben aangenomen. Spreker motiveerde dé positie, waarin hij aÜAI 00 het oogenblik hier gevoelt. Op den voorgrond stelde hij. dat hü met dezen zeer ernstigen stand van I ('at sO/nn' mige. busondernemers hun bedrijf niet langer '!Un" . voortzetten; zij zijn het niet, die. op het oogenmiX zijn belangstelling geheel tot zich trekken; op (le*= vergadering moet tot uiting komen, dat er veel me. en veel grootere heiangen op het spel st-ian dan va hen alleen. ... k De véél sterkere groep gedupeerden is het pub'" zeil in de eerste plaats en verder /ü, die, m wc opzicht dan ook, van veel reizend publiek voordeel hebben. Kn India spreker nu van oordeel wa ir dal die groote groep gedupeerden er möesl sön;."™_ flat andere eu gl chten, dal zi) ge* . dan zou hü nrijgen: hü vermag na echter niet id te zien. . Vooraf gaf spreker ter verduidelijking oen inkort overzicht van da thans geldende bepalingen. De wet op de openbare middelen van vervoer » reeds zeer oud. van 1880. Er werd toen met ne stelsel van concessie, 't welk tot-dusverre heersendgebroken en het is wel zeer merkwaardig de woor den te gedenken, waarmede de Memorie van o» lichting het ontwerp van de wet van 188 D nluioue„Hel cnncessiestelsel, welke ook de historische om sprong daarvan zij, is thans als verouderd te schouwen." , ,„ Maai ziet, tijden veranderen en wi] met <\cr\ de Tweede Kamer vond bet noodig in seDle™3' 19M de wet te wijzigen, zoo, dat wel weer vo°* gaande vergunning noodig was, speciaal voor ~ ujt Was deze wijziging werkelijk toen noodig h óogpunl r*. censuee- Ja.' omdat er toestanden op autobusgebied heerschten. die niet door den beugel konden, maar dan sociaal on het gebied van den strijd van au'obus ie«-autobus. , . nni. De minister beeft bij de verdediging van het o» werp der wetswijziging in de Eerste Kamer van verklaard, dat het ontwerp niet strekte ter oevo deelmg van de spoorwegen tegenover de *nWD' vooral ten plattelands lor bescherming bus legen bus. Neen, omdat Ik", aldus spreVer, van oordeel hen, dat de 'concurrentie van bus tegen spoor of tram, op enkele lijnen na, sterk overdreven is en men geen goed inzicht heeft in het wezen van het vervoer door de bussen in deze provincie. Spreker herinnerde aan enkele uitlatingen door den minister, hetzij in Tweede of Eerste Kamer ol in een memono van antwoord geuit tol verdediging van het ontwerp, als: dat de autobus een noodzakelijke, nuttige en goede plaats heeft ingenomen en ds wet er niet komt om baar het leven zooveel mogelijk benauwd te maken; ,lal de weigering der vergunning alleen mag geschieden op gronden van publiek belang; dat het stelsel geen andere strekking heelt dan om tusschenkomst der overheid ook voor het ontstaan van autobusdiensten noodig te maken eu daarmede te voorkomen, dat door onjuiste of te ruime voorziening met vervoermiddelen ac duurzame \er- Iteersbehocften worden Eeschaad. De heer van Beyma behandelde tien feitelijken loop v;Lii zaken zooals deze bij een vergunning te pas komt. De ondernemer doet een aanvraag bü God. Staten; een openbare zitting wordt gehouden; Gedeputeerden doen uitspraak: al of niet verleend of op bepaalde voorwaarden. leder belanghebbende kan van deze uitspraak bij de Kroon in beroep komen en, zooals te doen gebruikelijk is, brengt de Raad van State, na in een openbare zitting de zaak behandeld te hebben, advies uit. Bij Gedeputeerde Staten zijn 202 aanvragen om een wrgunning ingediend, waarvan er 188 werden toein en 14 geweigerd (waarvau 2 gedeeltelijk). Tegen 92 van de verleende diensten is beroep ingesteld (legen bijna alle door de Nederlandsche Spoorwegen of Nederlandsche Tramwegmaatschappij; tegen een enkele door een geweigerde ondernemer of een concurrent). Blijkens provinciale bladen zijn 51 uitspraken bekend, waarbij zijn: ongewijzigd gehandhaafd 16; met kleine wijzigingen gehandhaafd 8; door do Kroon loegeslaan tegen een weigering grootendeels door Ge<». Staten 1; geheel geweigerd 1; zóó ingekrompen, dat dit practisch met weigering gelijk staat 88. Uit de tot nu toe gevallen beslissingen zouden dezo conclusies kunnen worden opgemaakt, dat de Noot». Friesche Locaalspoorweg geheel wordt beschermd en dat men tracht aanvoercentra van passagiers voor de spoorwegen te maken, n.I. Sneek, Heerenveen, Akrkum en Franeker. Reeds in 1878, bij verdediging der aangeboden latere wet van 1880, werd gewezen op de heilzame werking van concurrentie. Spreker wil van de bescherming der Noord- Friesche Lokaal alleen dit zeggen, dat toegestane concurrentio misschien juist aldaar een niet overdreven bate voor het zou kunnen afwerpen. Er zijn 22 diensten, die zóó ingekrompen zijn, dat dit practisch met weigering gelijk staat. Het zijn de diensten, die een der genoemde centra willende passeeren, niet verder vergunning hebben gekregen tlan tot daar en meestal met de voorwaarde de passagiers aan het station af te leveren. Nu zal men oogenschijnlijk zeggen: dat is wel goed; waar een trein rijdt, behoeft geen bus te rijden; het is wel jammer voor die ondernemers, da' zij nu niet meer naar Leeuwarden bijv. door mogen rijden, maar nu kunnen zij die passagiers over een kleineren afstand vervoeren en zij verslijten dan ook hun wagen en hun banden niet, verbruiken geen benzine, behoeven geen chauffeur te betalen, doch nu komt het merkwaardige: zij kunnen een grootere route, die hen meer lijd, meer banden, meer benzine kost met dezelfde passagiers wel rendabel maken en de kortere rit naar het een of andere aanvoercentrum niet en wel hierom, omdat zij voor het langere niet en wel hierom, omdat zij voor het langere traject die passagiers wèl, doch ze voor het kortere niet krijgen. Deze diensten zullen dan ook worden stopgezet. Er is dus een groote groep van het door de bussen vervoerd wordende publiek — en dit slaat in het bijten en overstappen in het spoorstation van een aanop alle bussen — voor wie de moeite van het wachten op overstappen in het spoorstation van een aanvoercentrum te groot is en die niet gaat indien men niet rechtstreeks van zijn plaats van instappen in de bus naar het einddoej kan doorrijden. Reeds het feit trouwens, dat verscheidenevan de zoo ingekrompen diensten zullen worden stopgezet, bewijst, dat de menschen nu thuis blijven en daarmee vervalt het geheele concurrentie-idee met da spoorwegen. Rijdt de bus dus niet verder dan het bepaaldo aanvoercentrum, dan krijgt de spoor een groot deel van de tot nu toe door de bus vervoerd wordende menschen toch niet. Spreker begrijpt niet, waarom of men niet de bepaling heeft opgelegd, dat een bus bij elk station, dat hij binnen bijv. 200 meter passeert, moet stoppen. Slappen alle menschen er dan uit om met do spoor verder te gaan, dan zal die bus van zelf wel uitscheiden met verder te rijden: men is niet op dat idee gekomen of men heeft het niet aangedurfd. De reden kan zijn de door den minister verdedigde verkeers-economie. Wat dit antwoord precies in verband met de wet betéekent, heeft spreker nooit geheel begrepen en hij gelooft, volgens de Handelingen tier Tweede en Eerste Kamer, velen met. hem ook niet, nadat wederom dezelfde minister het vertaald had door vervoerbehoefte, waardoor de zaak niet duidelijker is newortletl. Maar speelt dan deze verkeers-occonomie. opgevat naar de meest ganghare gedachte dat bijv waar e»n l"^.»!'^ *ifn aut,ob"s behoeft te rijden, een rol bi] het denkbeeld zooals dit door spr. straks naar voren is gebracht omtrent het publiek dat de marktbussen bevolkt? Naar spr. oordeel niet. Het grootste deel komt toch niet in den trein terecht als de bus niet rijdt Men kan het dus zoo stellen dat deze groep menschen derhalve — omdat zij er pleizier in hebben met elkaar met een Fordbus op onze nooit volprezen klinkerwegen te. rijden of om welke psychische reden 'lan ook — den bus mèt zijn ondernemer betalen. Mag deze niet rijden, dan blijven zij thuis. Men zou kunuen zeggen, dat het met ooconomie te maken heoft — het zou misschien oeconomischer voor nen zijn om thuis te blijven — doch met vorkcersooconoraie, opgevat in den zin van voorstanders van zeer beperkt busvervoer, he ft. het niet te maken Gedeputeerde Staten van Friesland hebben blik eggeven dal. zij oerj juist inzicht hebben gehad in hel wezen van ecj -rroot deel van het autobusverkeer en zlh) rubliek in deze provincie. De minister heeft op dit punt geen regelen willen Stollen, omdat ook naar het oordeel van Z. E. fïed» . ii.v-den terecht zouden kunnen zeggen: laat dat nu maar eens aan ons over. Door de vele beroepen is het zwaartepunt thans 'erplaatst wat nooit de hedoelins kan eeweest zijn. ..Maar waar dat nu eenmaal het geval is heb ik, aldus spreker, deze woorden nogmaals wesr eens in het publiek willen doen klinken; niet als burgemeester eener stad, die bij het binnenrijden van zooveel mote'iik autobussen belang heeft, maar omdat die woorden "aar miin meening juist zijn en er groote belangen "0 het spel staan. ( Hot is het stadsbestuur om het even of de mensohen omen ner trein, per tram of per bus . maar.... >ts men de bussen wegneemt, verdient zelfs ac oor niets aan hen. welnu laat ze dan to?h rijden". STHTOi&S* was hot woord aan flc heer N KRAAK 'vi Z, i' _***mimaa der N. E. 13. A. D. O. Deze i-i-oTi gtr' make"' wat h'J viw*er bedorven heeft. «*« heeft spreker in een radiorede versch u TC. meester van Leeuwarden vergelen Thans wil spreker tien Furgemeester de hulde bYengen, 3ie hem vanwege het aulobusbedrijf toekomt, (Applaus). De aulobusdienstondernemers zullen in deze vergadering geen revolutie ontketenen. Zij zijn groote ,nders van wet en orde. maar hel is hun-goed recht te |>i-ole.->teeivn. De autobus dien! een al belang. Heel veel neringdoenden moeten leven van hetgeen de autobussen 01 id uitstorten. Kr is een tijd geweest, dal men de autobu nemers nergens kon vinden als zij recht moesten hebben, dat zij alleen maar konden worden gevonden door den fiscus. Toen de wegenbelasting ln de Tweede Kamer werd behandeld bleek, dat er een autobusondernemer was, dio ƒ 12,000 aan tol betaalde. Toen in 1923 de Bond van Autobusondernemers werd opgericht was een van zijn eerste daden hij den minister aan te dringen op een wettelijk! ling. Thans dreigen zij de dupe van deze regeling te worden. En tlat ondanks het rapport Patijn, dal uitdrukkelijk zeide, dal de regeling niet moes) dienen am spoor en tram te ontdoen van ongewensobto concurrentie, maar dat de autobussen'de plaats m krijgen, die hun toekwam. Ook de minister sprak mm.ie woorden. Het geleek wel alsof alles in orde was. Maar toen de concessies in handen van Gedeputeerden waren, kwamen de bezwaren van spoor en train lbs. Deze ontzagen zich met zich zelf zon gewichtig te vinden, dat zij Gedeputeerden een handleiding zonden hoe ze moesten handelen. Toen deze tactiek met gelukte, heeft het spoor getracht zeil autobusdiensten op te richten en aldus gedeputeerden te overtuigen, dat particuliere bussen niet meer noodzakelijk waren. Welke eigenaardigheden zich hierbij voordeden bleek wel op een der vergaderingen ter behandeling van concesie-aanvraaarbij een der vertegenwoordigers der spoorwegen de autobussen schetste als eendagsvliegen, die gedoemd waren om te verdwijnen, terwijl in devergadcring een ander spoor wegvertegen wooidiger het autohusbedrijf der spoorwegen ging verdedigen! Deze inwendige tegenspraak is misschien wel een der redenen, waarom het het A. T. 0. bedrijf niet naar de vleeze gaat. Gedeputeerden waren het college bij uitnemendheid om over het autobusbedrijf te oordcelen. Zij waren op de hoogte van plaatselijke toestanden. En hun bedoeling was nooit het autobusbedrijf to weren. Toen heeft men de hooger beroepgoschiedenis gekregen. En hiermee is het een janboel. lederen Woensdag is het in den Haac bal. De Raad van State is goed en volkomen te goeder trouw. Maar ieder komt er maar met een brutalen mond en zegt: die of die bus moet verdwijnen. Men kan zooiets maar gerust beweren. Baat het niet, het schaadt ook niet. Verschillende sterke staaltjes haalt spreker hieromtrent aan. Dikwijls worden menschen, die zelf persoonlijk belang bij het behoud van tramdiensten hebben, als deskundigen gehoord om den geest van de bevolking van de streek te leeren kennen. Er is een tweede manier waarop onwettig wordt gestreden, die ook in Friesland betreurd is. De spoor- en tramdirecties ontzien zich zelfs niet om menschen aan te zetten om nieuwe concesie '.e vragen, om dan voor den Raad. van State te kunnen betoogen, dat een reeds verleende concessie overbodig is, omdat de nieuw aangevraagde concessie in samenwerking met spoor en tram beter in het vervoer kan voorzien. v Spreker roept het publiek op lot een krachtige actie, opdat de rust in het autobusbedrijf, die thans veel te wenschen overlaat, weer wordt hersteld. De autobusondernemers maken een moeilijken tijd door. Spreker roept het publiek toe: het particuliere bedrijf heeft u nog nooit in den steek gelaten. Laat gij het particuliere bedrijf thans niet in den steek. Vervolgens is het pauze, waarna het woord is aan de heeren K. Tamminga, F. P. J. westra en mr. Ruurd Heeg. Aan het slot der vergadering werd de motie, die we de vorige week hebben vermeld, met algemeene stemmen aangenomen. ---