f^yfCTWpT^Fjy^ii is de fiJnBte vruchtendrops in rollen; heerlijk verfris- [ smS_ W_W Bchend- Let op dat men U geen ander merk geeft. ■^■""■^■^"■■««■■l Fabr.: Naaml. Venn. J. C KLENE & Co. " " --- geeft AetJum em/métigen gkns Prijs per pakje 20 cent, --- Hoogspanningsnet. ■ De totale lengte van het ondergrondsche hoogspanningsnet, in bedrijf op 31 December 1928, was 877,289 M., zijnde ruim 28 K.M. meer dan op 31 December 1927. Het bovengrondsche hoogspanningsnet werd uitgebreid met 1100 M. door den bouw van de lijn Wieuwerd—Zwarte Molen; daarentegen verminderde de lengte met 2100 M. door de afbraak van de lijn Weisrijp—Winsum. De lengte van het bovengrondsche hoogspanningsnet was dus op 31 December 1928: 123,021 K.M. De totale lengte van het provinciale hoogspanningsnet, in bedrijf op 31 December 1928, was iets meer dan 1000 K.M., tegen 973 K.M. op 31 December 1927. --- Onderhoud hoogspanningsnet. Storingen op het hoogspanningsnet kwamen niet meer voor dan redelijkerwijs verwacht kon worden. Een tweetal kabelfouten (één bij Achlum en één bij Ried) moeten worden toegeschreven aan beschadiging van den hoogspanningskabel tijdens het leggen van buisleidingen voor de N.V. Intercommunale Waterleiding, gebied Leeuwarden. De ijzeren nulleider op de bovengrondsche lijnen naar Sneek en Opperkooten brak op enkele plaatsen, vooral wanneer daaraan bij storm (25 November 1928) of vorst hoogere eischen werden gesteld. Ter voorkoming van verdere storingen is deze nulleider over een groot deel der lijnen voorloopig weggenomen. De gegalvaniseerde ijzerdraad, waaruit deze geleider bestond, bleek van ondeugdelijke kwaliteit te zijn (een gevolg van aanschaffing in de eerste na-oorlogsche periode), waardoor roest optrad. De bedoeling is, in 1929 eep nieuwen nulleider aan te brengen. In den zomer werden door onweer een paar storingen veroorzaakt. Door de figuratie van het net en het beschikbaar hebben van personeel over de geheele provipoie kon de duur der storingen in den regel tot een korte onderbreking worden beperkt. --- Stroomverkoop. De vooruitgang van het stroomverbruik der industrieën is vooral belangrijk. Een vermindering van den verkoop ten behoeve van bemaling is enkel toe te schrijven aan minderen regenval in verhouding tot het natte jaar 1927. De electrisch bemalcn oppervlakte ging wel vooruit. Eenigszins teleurstellend is het dalende cijfer van den vooruitgang van Leeuwarden, n.l. 6.36 procent tegen 9.40 procent in 1927. In verband hiermee zij echter reeds thans vermeld, dat 1929 in dit opzicht beter inzet. De totale stijging, n.l. 10 procent tegen ruim 15 procent in 1927, is nauwelijks bevredigend. Voor een deel is dit cijfer afhankelijk van natuurlijke factoren, waarop geen invloed kan worden geoefend (regenval); anderdeels moet deze vermindering van vooruitgang voor allen, bij den stroomverkoop betrokken, een aansporing zijn tot voortdurende werkzaamheid, vooral tot voortdurende aanpassing van tarieven en verkoopmethoden aan de gewijzigde omstandigheden. Zulks in het belang, zoowel van verbruikers als bedrijven. Aan de bevordering van het stroomverbruik voor verschillende doeleinden, vooral voor huishoudelijk verbruik, werd geregeld doorgewerkt, in het bijzonder door de ontwikkeling der tarieven, welke hiervoor in de eerste plaats noodig zijn. Verder werd op allerlei wijzen getracht in nader contact te komen met de verbruikers, waarbij vooral de districts-kantoren te Sneek en Heerenveen goede diensten bewezen. Verwacht wordt, dat de voorbeelden van het ruim en doelmatig gebruik van electrischen stroom die hier en daar in de provincie bestaan, langzamerhand meerderen zullen opwekken van de voordcelen en gemakken van den eleetrtechen stroom partij te trekken. Blijkens do opgedane ondervinding is deze verwachting niet ongegrond. --- FEUILLETON. HET RAD VAN AVONTUUR. Naar het Engelsch van RAFAEL SABATINI. 31. Het sloeg zeven uur van den toren van St. Clements' Danes, toen Holles langs den achteruitgang van den schouwburg juffrouw Farquharson wachtte. Wat verder in de smalle straat stonden een paar mannen, die op eenigen afstand konden gehouden worden voor de dragers, die hij slapend in de herberg had achtergelaten. Hun eenvoudige kleeding was ten minste bijna dezelfde, en zij hadden breede, ronde hoeden op, zooals de dragers van juffrouw Farquharson ze ook droegen, die zij diep in do oogen getrokken hadden, zoodat hun geziclit bijna niet zichtbaar was. Langzaam loopend, kwam kolonel Holles bij hen. De straat rondom wa.s geheel leeg. „Is alles in orde?" vroeg hij hun. „De menschen hebben den schouwburg ongeveertien minuten geleden verlaten," antwoordde een van hen in vrij slecht Engelsch. „Naar je plaatsen dan. Jelui weet, wat je te zeggen hebt, als er iets gevraagd wordt." Zij knikten, en liepen verder, om te leunen tegen den muur van den schouwburg in de buurt van den stoel, blijkbaar als de dragors. Zoo n moesten zij zeggen, dat Jake ziek was gew men vreesde, dat hij de pest had, en dat Nat, die bij hem bleef, hun gevraagd had, hun plaatsen bij oen -loei in te nemen. Holles stond verscholen in een portiek, vanwaar hij kon zien, wat er gebeurde, en daar bleef hij en. Het bleek, dat hij lang moest wachten. Zooals Jake tot zijn kameraad gezegd bad, zou juffrouw Farquharson laat vertrekken waarschijnlijk. Op dezen laatsten avond van den HertogsschOuwburg zou zij moeten pakken, en do spelers moesten afscheid van elkander nemen. Van deze waren reeds \ - uit de klemo deur gekomen en Ie voel trokken. Nog kwam juffrouw Farcjuharson nfc\ en iie avondschaduw begon reeds te vallen in do' straal. Zoo kolonel Holles aan den eenen kant een «eker ongeduld koesterde, werd hij aan den en kant getroost door de gedachte, dat Uitstel zijn onderneming ten goede kwam. Hotgeen hij Ie doen had, werd beier m de schemering gedaan; het best inderdaad in donker. Hij wachtte dus en de twee Fransche lak, ien van Buckingham, als dragers vermomd, wachtten 00k. Zij hadden hel voordeel, juffrouw liarson van gezicht Ie kennen, daar zij haar iaai dichtbij gezien hadden, een, \,\\ XC- van haar bezoek aan Wallingford House, en toen weer op den dag van haar zoolde redding in Paul's Yard Eindelijk, even na halfnegen, toen de voorwerpen op eenigen afstand al wat onduidelijk weiden, verscheen zij aan den uitgang. Zij werd vergezeld door Detterton, en gevolgd door den i van den schouwburg. Zij bleef staan, om dozen laatsten nog iels te zeggen omtrent haar bagage. Toen bracht Betterton haar beleefd naar haar stoel. De dragers waren al op hun post, waarheen zij onmiddellijk gegaan waren, toen zij te voorxduin kwam. Dt 0, adder den stoel staande, maakte zich zelf, door het oplichten van hel leherm VStl den (toel toovssl mogelijk onzichtbaar, De andere, die vooraan stond, trachtte door den itosl zdi g«dekl te worden. Haar mantel met kap om zich heen slaande, stapte zij in don stoei, Betterton boog diep over haar hand tot afscheid. Toen hij achteruit ging, sloot de voorste drager bot deurtje, terwijl de andere het dek liet zakken t,„.„ namen tij hun plaat nn in tusschen ds stangen, lilden den stoel op en gingen n mede heen, Van den stoel uit wuifde .juffrouw Farquharson met een fijn handjo naar Betterton, die blootshoofds boog. HOOFDST! K XVII. De ontvoering. De stoel ging Janus het eigenaardig houten gebouw van Temple Har en I'leetstreet in de toenemende duisternis van dien zomeravond, en daar dit de gewone «eg -.- ma or tot ÖU (,„, voor de inzittende neen reden, om zich I ontrusten. Maar toen de dn hst punt varen, rechts af lo slaan, ou, in de naUWS slranl te komen, die naar Salisbury Court leidde, kwam ecu man plotseling uit het duister to schijn, die beu logonliield. De man was Holle-, ■lic do plek vroeger dan zij bereikt had. „Terugl" riep hij hun toe, terwijl hij vooruit trad. „Ge kunt niet verder. Er is daar een opstootje over een besmet huis, dat gebroken is, en de pest is naar alle kante i spreid. Ge kunt dezen weg niet gaan". De dragers bleven staan. „Welken weg dan?" vroeg de voorsta. ..Waarheen wildet ge gaan?" vroeg de man. itiry Court". , n je „Nu. dat is mijn weg ook. Ge moei £n Fleet Dilch gaan, evenals ik. Kom. volgt»» • hij liep hen vlug vooruit langs Fleelstreei. De Stoel vervolgde zijn weg m de yeianu> richting. Juffrouw Farquhareon had zich voc» men stilstond, om te hooren,, gd werd. Zij had geen gesloten lll'l°.g uren in de straat, toen zij er bij daglicht cnkeie ie vo.cn door kwam. Maarzij bnd geen rede». aan de waarschuwingen te twijfelen. IK* huizen werden nu ecu gewoon verschunse» straten van I, len, en zij was blij. nat het s (e uwburg baar toeliet, naar Duiw weg van deze atmosfeer van pes . Zij ging weer achterover zitten met een nv zucht van vermoeidheid, en liet zich zwijgend zij aan dc Fiool. Ditch kwagj bleven baar dragers recht door gaan, m ) , van rechts om te slaan, en volgden dien w'b man in mantel, die aangeboden bad, hen n Zij waren halfweg over do brug, ,( juffrouw farquharson bemerkte, wat er gene Zij boog zich voorover, en nop hun toe. a don verkeerden weg insloegen. Zij b'll,,n eo min op haar, alsof zij'pofdoof gcwees «nr''(jri„. gingen rustig vorder. Zij riep hun harder en i- toe. Zij namen ei " 1,01,1 m vVls tl, . do brug over, en bogen nu naar ree in de richting der rivier. Juffrouw Farquhiw kwam tot het besluit, dat er een weg terug ,e dien zij niet kende, en dat hun gids een g D had, om dien weg te gaan. Dus. llISO' zij bet nog wel vreemd vond, dat de <"*__■! ze doof voor haar bevelen geweest waren, het w nu verder gaan, zonder er zich verder mede te bemoeien. Maar toen, in plaats van het water weer over te steken, de stoel links om sloeg in de richting van Baynard's Castle, werd haar angst dubbel zoo groot. „Houdt op!" riep zij hun toe. „Ge gaat den verkeerden weg". Toen, ziende, dat zij er zich met aan stoorden, riep zij: „Zet den stoel dadelijk leer; zet neer, zeg ik!" Maar nog namen zij er geen notitie van. Zij gingen niet alleen verder, maar versnelden hun schreden, struikelend over de groote straatsteenen in de duisternis, die nu heerschte. Zij werd bang. ..Vilhaniel", riep zij met schrille len., ■ich voorover buigend en tevergeefs trachtend den schouder vast te grijpen, die juist buiten haar bereik was, „Nathaniel!" Haar angst werd grooter. Was dit werkelijk Nathaniel of was het iemand anders? Er was iets onheilspellends opzettelijks in de kalme wijze, waarop de man voortliep, zonder op haar te letten. De groote man voor ben, weinig meer dan een vage omtrek nu, had zijn stap vertraagd, zoodat de stoel hem spoedig inhaalde. Zij Irachtte op te staan, de bedekking van den stoel op te lichten, het deurtje voor zich le Opepen, Maar zij weken niet voor haar pogingen. En eindelijk begreep zij, dat beide vastgemaakt waren. Dat maakte een einde aan allen twijfel. Waarmee zij zich misschien nog gerust gesteld had. Schrik bekroop haar en haar hulpkreten wekten de stille echo's van de straat. De lange man bleef staan, keerde zich om. stiet een vloek uit en gebood de mannen op hoogen toon, den stoel neer te zetten. Maar terwijl hij het bevel Baf, werd op eens het schijnsel van een fakkel zichtbaar op den hoek van Paul's Chains, en in den lichtkrans daarvan zagen zij de donkere omtrekken van drie of vier zich bewegende gedaanten. Het licht en de gestalte stonden even stil, getroffen door de kreten van het meisje. Toen kwamen aij op eens snel in hun richting. „Verder! verder!" gebood Holles de dragers kortaf en hij liep weer vooruit, de stoet hem volgend met juffrouw Farquharson, die onophoudelijk om hulp riep en als een razende tegen het deurtje en het bovcndek sloeg. Zij had ook die, door don hemel gezonden redders gezien, die toesnelden, om haar te helpen, en zij had bij het fakkellicht misschien den glans van degens gezien, die tot haar bevrijding getrokken werden. Het was een gezelschap van drie heeren, voorgelicht door een jongen met een fakkel, op weg huiswaarts. Zij waren jong en avontuurlijk, en zeer bereid, hun degens te ontblooten ter bescherming van een dame in nood. Maar toevallig was Holles geheel voorbereid op zulk een omstandigheid; hij had die ook niet buiten zijn berekeningen kunnen laten. De voorste van die Bpoedmakende ridders stond op eens voor hem, de punt van zijn degen op de borst van den kolonel gericht, en schreeuwde damatisch: „Sta, schelm!" „Sta, jijzelf, gek", antwoordde Holles op een toon van toornige minachting, en geen moeite doende, om zich te verdedigen. „Terug — allen — afs het leven je lief is! Wij brengen deze arme dame naar huis. Zij heeft de pest". Dat matigde hun voortvarendheid. Zij gingen zelfs wat achteruit, en trapten elkander op de teenen in hun plotselinge vrees. Dapper genoeg tegen gewone mannen en gewone, doodobjke wapens, werden zij als met lamheid geslagen voor den vreeselijken, ontaslbarcn vijand, wiens nabijheid hun zoo aangekondigd werd. Juffrouw Farquharson, die de waarschuwing van den kolonel gehoord en de verlammende uitwerking gezien had op die bevrijders, die zij als door den hemel gezonden, beschouwd had, boog zich voorover, in doodelijken angst, dat de val weer voor haar gesloten zou worden. ""'i kegtl Hij hegt!" gilde zij in haar angst. „Het is een leugen. Ik heb de pest niet! Ik heb de pest niel! Ik zweer het! Luistert niefnaar 111 'm, heeren! Luistert niet naar hem! Bed me van die deugnielonl O, hebt medelijden, heeren... m hemelsnaam.... verlaat mij niet, of ik ben verloren!" Zij stonden stil, getroffen door haar jammerkreten, toch aarzelcjjd, wat te gelooven. Holles sprak op droevigen toon met hen. ..Al is krankzinnig, het arme schepsel. Gek. lij ben haar echtgenoot, heeren, en zij denkl, dat l* oen vijand ben. Ik heb gehoord, dat bel veel voorkomt bij hen, dio door deze vreeselijke ziekte ziju aangetast". Hot was een waaibeid waarvan geheel Londen nu op de hoogte was, dat een aanval van de post gewoonlijk gepaard ging met waanvoorstellingen en een verward brein. ~En ik moet u waarschuwen heeren, dat ik dat ik zelf al besmet bon. Ik verzoek u dus, nnj met op te houden, maar op zijde te gaan, zoodat wij thuis komen, voordat mijn krachten uitgepit zijn". Achter hem ging juffrouw Farquharson voort met gillen, dat het njj t waar was en met haar smeekbeden, dat zij haar zouden bevrijden. Als zij nog twijfelden, durfden zij toch hun twijfel niet op de pmof te stellen. Daarenboven schenen haar uitroepen in haar doodsangst werkelijk de bewering van den man te bevestigen, dat zij krankzinnig was. Een oogenblik bleven de redders nog aarzelen. Toen opeens gaf een van hen zich over aan zijn toenemende vrees en afschuw. „Weg, weg", riep hij, en zich omkeerende rende hij de straat af. Zijn schrik deelde zich onmiddellijk aan zijn vrienden mede, en zij liepen hem na, de jongen met de fakkel in dc achterhoede, zijn toorts boog op houdend. Versuft, uitgeput door de inspanning, zonk juffrouw Farquharson kreunend achterover, zij gevoelde zich afgemat en verlaten. Maar toen een der dragers, op bevel van den kolonel, het deurtje opentrok, sprong zij op eens op en er uit, en zou weggehold zijn, als de andere drager baar niet om haar tenger lichaam gegrepen had, en haar stevig vasthield, terwijl zijn kameraad een langen doek om baar hoofd wond, dien Holles hem voor dat doel gegeven had! Na dit gedaan te hebben, bonden zij haar banden op baar rug met een Zakdoek vast, zetten haar weer in den stoel en sloten haar op. fWordt vervolgd). --- Financieele overzicht. Met 1927 blijkt, mede dank zij de hulp der provincie, de verliezenperiode van het Provinciaal Electriciteitsbedrijf in Friesland afgesloten to zijn, 1928 toch sluit voor het eerst met een winstsaldo, terwijl van 1920, dat gebaat zal worden met }" 120,000, n.l. de renlen van ƒ2,000,000, der 3e en 4e eloclrioiteilsleoiiingen, welke van 1 Januari 1929 af voor rekening der provincie Friesland zullen zijn, geen terugkeer tot de verliesbrengendJ jaren te waohten is. Na 12 bedrijfsjaren, waarvan liet eerste slechts I kwartaal omvatte, was het verlies gestegen tot een totaal van ƒ8,084,494.81. De winst over 1928 ad ƒ 63,358.74 verminderde dit bedrag op ƒ6,021,136.07. Een groot aantal jaren met zeer behoorlijke winstsaldo zal noodig zijn om het geaccumuleerd verlies geheel te d°en verdwijnen. De winst over 1928 ad ƒ63,358.74 beteekent, vergeleken met het Verlies over 1927 ad ƒ66,081.54 een vooruitgang in bedrijfsresultaat van ƒ129,440.28. De reeks van resultaatsverbeteringen, die van 1928 al' in ronde cijfers bedroede. ./ 303,000, ƒ2115,0110, ƒ270,000, ƒ272,000 en ƒ 174,000, wordt dus vervolgd in de dalende lijn, en zelfs op een veel lager niveau gebracht, Voor de komende jaren is verdere daling te wachten, behoudens de gevolgen van het hierboven genoemde Statenbesluit om ƒ 2,000,000 6 procent obligaliën renteloos te maken en van eventueelo verdere conversies van leeningen. l'it de cijfers van het. vergelijkend overzicht der bedrijfsresultaten blijkt, dal de baten niet rond ƒ 100,000 stegen, de lasten met rond ƒ 30,000 verminderden. Daar de meerdere verwin kilowatturen geschiedt tegen lager gemiddelden [>rijs, dan het gemiddelde van de reeds verkregen opbrengst, en verhooging van buitengewone baten niet te verwachten is, mag opvoer van het vooruitgangcijfer der baten naar de pl.m. ƒ 200,000 van vroegere jaren niet waarschijnlijk geacht worden. Dat de totale lasten van 1927 op 1928 teruggeloopen zijn, is hoofdzakelijk het gevolg van toevallige oorzaken. Niet alleen zullen de uitbreiding der centrale en de 60,000 V. verbinding met Groningen de lasten belangrijk verhoogen, maar ook de overige posten zullen volgende jaren vrij zeker vermeerderingen vertoonen. Brachten in 1927 de rentelooZe voorschotten der provincie een voordeel van f 78,610.87, in 1928 liep dit op tot ƒ 103,365. In 1929, is uit hoofde van de ƒ 2,500,000 voorschotten in 5 jaren verleend, gerekend a 4^ procent een bate te wachten van ƒ112,500 te vermeerderen met ƒ 120,000 leeningsrente, hierboven reeds toegelicht, in totaal dus ƒ 232,500. De interestrekening over 1928 is met genoemde ƒ 103,365 belast. De opvrage van de zijde der geldgevers van de 3'A procent leening, behoorende tot de le serie van de 6e electriciteitsleening, deed weliswaar het bij de sluiting betaalde disagio ad ƒ 20,625 in de kas terugvloeien, maar verzwaart de rentelast, door het oversluiten ii 4.Vi procent met ƒ 4900 in het eerste jaar, terwijl een disagio van ƒ 1225, gedurende den loop der leening zal moeten worden gedelgd. Nog had een conversie plaats per 31 December 1928, waarvan dus geen invloed meer uitaing voor het verslagjaar; van ƒ239,000 zal van 1929 af 4H procent rente betaald worden in plaats van 5% procent, en dus een aanvankelijk jaarlijksch voordeel verkregen worden van bijna ƒ 3000. Uit de conversie van een der overgenomen leeningen vloeit nog een voordeel van pl. m. ƒ 800 voort. De financiering van de uitbreidingen kon geschieden zonder beroep op de geldmarkt, zelfs kon een tijdelijke kasgeldleening van f 150,000, die op de balans per 31 December 1927 voorkomt, afgelost worden, terwijl per ultimo 1928 aan vorderingen op de kassiers en tijdelijk belegd I bijna f 300,000 uitstond. De belangrijke uitbreidingen, blijkens den z.g. nfschrijvingsstant netto bijna en do aflossingen- der leeningen ad ƒ 4 10,000 te zamen dus ruim ƒ1,300,000, v voorzoover het overname van distributiebedrijven betrof bijna geheel gefinancierd door overname van de desbetreffende leeningen, en verder door de gelden vrijgekomen door de afschrijvingen ad pl.m. ƒ578,000, de winst ad pl.m. ƒ63,000. de bijdragen in eens ad ongeveer ƒ 100.000 en het renteloos voorschot, der provincie ad 7 Reeds in 1928 verwachte betalingen voor uitbreidingen in de centrale zijn door omstandigheden naar 1929 verschoven. De daarvoor benoodigdo gelden, die blijkens \ opstaande cijfers reeds ter beschikking stonden, zijn aangewend ter aflossing van de reeds vermeldt tijdelijke kasgeldleening en verder voorloopig belegd. De gunstige toestand der kasmiddelen is mede een gevolg van de zich steeds uitbreidende Eigen Laagspannings Distributie-netten. Uit de verliesen winstrekening blijkt, dat in 1928 ontvangen werd wegens verkoop van laagspanniiigssfro.ini ƒ598 085.07, terwijl de levering van stroom van hooge spanning aan en gros-afnemers en grootverbruikers (dus zonder de mterne boeking voor eigen verbruik en voor levering aan eigen distributienetten) ƒ1,360,817.75 bedroeg. In totaal een inkomst uit stroomverkoop van ƒ 1,958,852,82. --- PROV. STATEN VAN FRIESLAND. VOORSTEELEN. VERBETERING EN WATERVOORZIENING BUITENSTVERLAAT—BAKKEVEEN. Punt 59. In de vei ran den 12ell Februari 1929 werd, naar aanleiding van het TOOTstel van Ged. Staten in verband met de verbetering van de kanaalverbinding tusschen het oosten van Friesland, het zuidwesten van Groningen en het aansluitend deel van Drenthe, Insloten: 1. tot uitvoering van de verbetering op beperkte schaal van de kanaalverbinding tusschen het oosten van Friesland, het iuid-ten van Groningen en hei aansluitend deel van Drenthe, zooals die is uiteengezet in het rapport van de hoofdingenieurs van den provincialen waterstaat iv Drenthe, Groningen en Friesland van Mei 1923; 2. te aanvaarden den daarvoor in uitzicht gestelden steun van het Rijk, zoomede dien van de betrokken drie. gemeenten; 3. Ged. Staten uit te noodigen een onderzoek in te stellen naar de wenschelijkheid van den bouw van een keer-, tevens schutsluis, bij de Voorwerksbrug en van de kunstmatige voeding alleen van de kanaalpanden beneden deze sluis tot Buitenstveriaat; en tevens na te gaan of het, voor het geval de wenschelijkheid hiervoor bedoeld mocht blijken, geoorloofd mag worden geacht gelden beschikbaar te stellen voor de verbetering van het gedeelte van de sluis bij de Voorwerksbrug tot Drenthe zonder dat dil deelle kunstmatig van water voorzien wordt; 4. de uitvoering van de werken bedoeld sub 1. en van die betreffende de kunstmatige voeding, zoomede het treffen van een definitieve regeling voor het kunstmatig toevoeren van water met de gemeenten Marum en Leek, worden opgeschort totdat zekerheid zal zijn gegeven, dat 65 pet. van de over eenig jaar voor deze kunstmatige voeding gemaakte kosten aan de provinciale kas zullen worden terugbetaald; 5. Ged. Staten uit te noodigen, om aan de Stalen in de komende zomerzilting een voorloopige overeenkomst met de gemeenten Marum en Leek voor te leggen, betreffende het daar opgemalen water, voor zooverre dat het provinciaal kanaalpand Friesehepalen— Bakkeveen ten goede komt; 6. op de provinciale begrooting daartoe de nodige geldon uit to trekken. Bij besluit van 20 Februari 1929 noo.i Ged. Malen den hoofdingenieur van den provm cialen waterstaat uit: a. in te stellen hot onderzoek als bedoeld onder 3. van voormeld Statenbesluit; b. te ontwerpen een voorb akomst met ds gemeente Marum en Leek, als Ih sub 5. van het Statenbesluit, Verder verzochten zij dien hoofdambtp /.oo tijdig het resultaat van het hiervoor bel onderzoek en eventueel daarbij behoorende * uilen, zoomede een ontwerp van een voorinI"^'1"^' overeenkomst met de gemeenten Marum en°IP'ge aan Ged. te doen toekomen, dat zij, overeenk ' stig de in de vergadering gedane 'toezegging* staat zouden zijn voor de zomerzitting u;( werkte voorstellen aan te bieden. ™e' --- Het rapport van den hoofdingenieur. Ged. blaten ontvingen van den hoofdingenie» het volgende schrijven, waaraan we ontkenen- Door den bouw van een schutsluis nabü'dn Voorworksbrvg en opmaling van water op d kanaalpanden beneden deze sluis tot Buitenst verlaat, wordt ook in droge perioden de beschik king verkregen over een doorgaanden vaarwej naar Groningen. In zooverre geeft deze oplossing dus een uitvoering van het beperkte plan van Mei 1928. De genoemde sluis is noodig geacht om waterverlies, tengevolge van de open verbind™ met de z.g. Meeuwmeerswijk te voorkomen. Hei gevolg hiervan zal echter zijn, dat in droge 'tijden wanneer de sluis bij de Voorwerksbrug gebruikt' wordt, het pand tusschen deze sluis en de sluis te Bakkeveen weinig water zal bevatten, daat et geen natuurlijke voeding is, daarentegen we\ waterverlies tengevolge van kwel en verdamping. Deze daling van den waterstand zal optreden zoodra de deuren van de sluis bij de Voorwerksbrug gesloten worden. Het peil in dit korte afgesloten pand zal zich regelen naar den gemiddelden grondwaterstand in het betrokken gebied, dit is het kanaal en de Meeuwmeerswijk. De hoogte van het maaiveld is op 3.50 M. + N. A. P. te stellen en de grondwaterstand minstens 0.50 M. lager, dus ongeveer 3. M. + N. A. P. Het normale kanaalpeil is 3.95 M. + N. A. P., zoodat dus een peilverlaging van ongeveer 1 M. te ver. wachten is. Practisch zal dus onder die omstaiv digheden de doorgaande vaarweg naar Drenthe afgesloten zijn. Deze oplossing zou dus een aanmerkelijke achteruitgang ten opzichte van het oorspronkelijke plan beteèkenen, waardoor ook de belangen van de thans bijdragende gemeenten geinders worden. De kosten van een zeer eenvoudige schutsluis kunnen op f 13,500 geraamd worden. Berekent men nu: voor rente en afschrijving 6 pet. per jaar ƒBlO, voor bediening ƒ 150, .voor onderhoud ƒ 40, dan bedragen de kosten totaal per jaar ƒlOOO. De vraag is nu, of het niet beter is, dit bedrag uit te geven ten behoeve van de watervoorziening. De kosten van deze watervoorziening laten zie!) als volgt berekenen: Oppervlakte Meeuwmeerswijk met zijwijken O M. (lengte 8000 M., gemiddelde breedte 5 II.) Oppervlakte kanaal van de Voorwerksbrog tot de sluis te Bakkeveen 20,000 M. (lengte 2000 M., gemiddelde breedte 10 M). De totaio wateroppervlakte is dus 60,000 M. Rekent men — in overeenstemming met het voorontwerp van de kanalenverbetering — dat per elmaal een schijf water van 5 c.M. moet worden bijgemalen, dan bedraagt de per dag voor dit gedeelte op te malen hoeveelheid water 0.05 X 60,000 = 3000 M. Aannemende dat per jaar gedurende 200 dagen moet worden gemalen, welk aantal zeker ruim gesteld mag worden geacht, dan is totaal per jaar benoodigd 600,000 M*. Volgens genoemd voorontwerp» voor het geheele 4e pand per jaar noodig 1,700,(X» Ml. (19 M. per minuut, gedurende 1500 « waarvan de kosten op ongeveer 0.3 cent per«• . u orden. Dc 600,000 M\ nojtt voor de watervoorziening van het pand vo sluis te Bakkeveen kosten dus / INI Door een meer uitgaaf van ƒBOO pc;-jaar bijt de vaarweg naar Drenthe gehandhaafd. In verband hiermede komt het mij voor, dat door den bouw van een sluis bij de Voorwerksbrug de opg in een verkeerde richting zou worden ge '/' Kl 11 mneer de voeding tot de sluis te Bakkeveen wordl doorgevoerd, zal het waterschap Dracn e moeten worden uitgebreid met de gronden, wei Hoor middel van 3e wijken in hel fe pand water iïevoerd krijgen. De kosten van dit water zul- Koor deze gronden moeten worden betaald. De totale kosten van de voeding van het 4e pand zijn te ramen op ƒ 5100. Ik moet nog opmerken, dat van de Meeuwtneerswijk met zijwijken ongeveer 2000 M. in de provincie Groningen ligt, «"dat K van de op 5 1800 geraamde kosten, of ƒ 300. door gronden ;,, do-/e nrovincie zou moeten worden gedragen. Van de 5e f 1500 komt ƒ 900 ten laste van de Meeuwmeerswijk, en ƒ 600 ten laste van het te beantwoorden vraag is, of het geoorloofd mag worden geacht, indien de sluis bij de Voorwerksbrug wordt gebouwd, toch gelden beschikbaar te stellen voor de verbetering van het kanaalvak van deze sluis tot Drenthe. Wanneer „een sluis wordt gebouwd, ware deze vraag iets anders te stellen, n.l. of het wenschelijk is het kanaalpand boven de sluis te Bakkeveen tot de Drentsche grens te verbeteren, zonder dat dit pand kunstmatig van water wordt voorzien. Bij uitvoering van het grondwerk overeenkomstig het beperkte plan zal een diepte aanwezig zun van 1.90 M. in het midden en 1.70 M. in de Vimmen beneden het nominale kanaalpeil van f) 82 "f" N.A.P., waardoor dus een grootere vaardiepte wordt verkregen. Wordt echter geen kunstmatige voeding toegepast, dan zullen de lage zomerwaterstanden op dit pand blijven voorkomen zoodat op de bruikbaarheid van den vaarwegnaar Drenthe niet onder alle omstandigheden gerekend kan worden. Deze laagste standen zijn voor de jaren 1910—1919 als volgt geweest: 1910-0.37, 1911 —1.11. 1912 —0.81, 1913 _063 1914 __0.38, 1915 —0.44, 1916 ■—. 0.20, 1917 —0.56, 1918 —0.75, 1919 —0-56.' , . , , Daar do kanaalbodem evenals de bovenslagdorpel van de sluis te Bakkeveen op 1.70 M. K.P. ligt, blijkt uit deze cijfers, dat de vaardiepte in droge zomers gering is, zoo b.v. in 1911 1.70 , 1.1 lis 0.59 M. Uitvoering van het beperkte plan zonder kunstmatige watervoorziening geeft voor dit pand niet de gewenschte verbetering. Wil men hier iets bereiken zonder kusntmatige voeding, dan is verdere verdieping noodig, tot b.v. 2.20 M. — K.P., terwijl dan ook de bovenslagdorpel van de sluis te Bakkeveen 0.50 M. moet worden verlaagd. Indien deze verbetering wordt tot stand gebracht, is in een abnormaal drogen zomer, zooals b.v. 1911, nog 1.10 M. vaardiepte aanwezig, terwijl in droge zomers als b.v. 1912 of :1918, nog 1.40 M. vaardiepte aanwezig is. Het zou dan ook te overwegen zijn, de gekapitaliseerde bemalingskosten uit le geven ten behoeve van een verdere verdieping van het kanaal tot 2.20 M. — K.P. De opmafingskoslen zijn als voïgt te berekenen: Benoodigd voor het pand boven Bakkeveen 21 M*. per minuut gedurende 1500 uur is 21 X 60 IX 1500 is 1,900,000 M. per jaar. 1,900,000 M 3. 6 0.25 cent per M. te koopen van de gemeenten Marum en Leek ƒ4750 Kosten gemaal en installatie ƒ 25.000 Rente en aflossing 6 pet van ƒ 25,000 « 1500 Vast recht „ 700 Btroomkosten „ 1000 Bediening • » 100 Smeerolie en meterhuui „ 125 Onderhoud gebouw „ UK) id. gemaal ~ 125 Bemalingskosten bovenpand ƒB4OO De provincie heeft zich bereid verklaard 35 pet Van deze bemalingskosten voor hare rekening te nemen, d. L een bedrag groot ƒ 2940, hetgeen gekapitaliseerd naar den penning 20 een bedrag vertegenwoordigt van ƒ 58,800. Hiertegenover zijn dan te stellen de kosten van een verdieping tot 2.20 M. — K.P. Deze kosten Zijn globaal te stellen op ƒ105,000. Naast deze kosten van uitdieping staan de kosten van zwaarder onderhoud, welke niet zijn te ramen, doch die naar te verwachten is, wel van beteekenis zullen zijn. De uitbreiding tot 1.90 M. — K.P. volgens het beperkte plan zou, zooals in mijn schrijven van 5 Februari 1929, is genoemd ƒ44,000 kosten, zoodat de uitdieping tot 2.20 M. — K.P. ƒ2200 meer zal kosten dan de uitdieping tot 1.90 M. — K.P. plus de gekapitaliseerde voedingskosten. Deze uildieping zou waarschijnlijk met de baggermachine moeten worden uitgevoerd, daar de grondsoort niet geschikt is om in den droge — dus door grondwerkers — te worden verwerkt. Samenvatlende ben ik van meening, dat het niet wenschelijk is een schutsluis nabij de Voorwerksbrug te bouwen, terwijl voor het pand boven de sluis te Bakkeveen, in plaats van kunstmatige watervoorziening, een verdieping tot 2.20 M. — K.P. zal kunnen worden overwogen. Ik moet evenwel opmerken, dat ik ook in verband met het zwaardere onderhoud deze verbetering te duur acht. Aan de opdracht, vervat in de resolutie van 20 Februari 1929, zal ik kunnen voTdoen nadat het door mij to plegen overleg met de gemeenten Marum en Leek beëindigd is." ---