VIERDE BLAD. Zaterdag 10 Augustus 1929. --- VOOR DEN ZONDAG. GODS DOEL. Dit halfuur is ledig voorbijgegaan. In mijn tuin heb ik gewandeld van perk tot perk, van bloem tot bloem. Ook ging ik den moestuin rond en Zag, dal ik hier te veel en daar te weinig van zou hebben. Een pereboom, die in Mei één witte blocseinboeket was, draagt geen enkele vrucht. Daarentegen kan ik met de opbrengst van mijn aardappelland een weeshuis voeden. Onder een ouden, wijzen vlier ging ik zitten en dacht over hel geval na. Over dat teveel en dat tekort. Welk een ten top gevoerde doelloosheld zit er toch in die natuur! Als ik eens al het zaad zou verzamelen, dat dit bloemperkje mij oplevert het zou een paar bunders bloemen het volgend jaar beteekenen. Daarentegen blijft, in weerwil van mijn zorgen, de kostelijke vrucht, waarmede ik gaarne mijn disch zou versieren en mijn kelder vullen, weg. Welk een doelloosheid ! Oi het is een overdaad, die de grens der verspilling zelfs overschrijdt, öf de bedeeling is karig, bij het schriele af. En zie daartegenover nu, hoe doeltreffend het in onze maatschappij toegaat. O, daar kent men het gevaar, gelegen even goed in het spillen als in het beperken. Daar weet men een doel te stellen, een doel, vat je, en ter bereiking van dat doel nu, daarvoor wordt zoo 't een en ander in het werk gesteld. Zie, zoo straks zag ik een zonnebloem, die in haar tocht omhoog een zwaren tak, die op haar rustte, had meegenomen en ik vond dat een heel ding voor zoon plant van een paar weken. Nu lach ik er om, als ik er aan denk, wat de mensch, die een doel najaagt, al niet verzetten kan. Die overwint niet alleen de hem bekende bezwaren, neen, hij duorvorscht ook de tot dusver onbekende krachten en maakt ze dienstbaar aan zijn doel. Nu zit ik stil in de vallende schemering en zie uit over de velden. Ik heb vandaag in redelijkheid mijn doel bereikt. Zou God zijn doel ook bereikt hebben ? Zie, ik kan wijzen op resultaten, 't Is niet veel, maar toch iets. Maar dat andere? Duizend jaar vóór dezen dag bloeiden dezelfde bloemen die hier staan zoo tennaastenbij ook al. Dat scheelt zooveel niet. In de Egyptische koningsgraven wordt hetzelfde koren gevonden als waarmede ook wij ons heclen ten dage plegen te voeden. IJen doel? Een doel? Wat kan het doel zijn van een schepping, die een honderd, een duizendvoudige herhaling is van zichzelf? O, als ik het doel zie, zoo menig doel, dat in de laatste jaren werd bereikt door de groote geesten, die iedere fantasie aangrepen en niet rustten, voordat de fantasie realiteit was geworden dan springt telkenmale de vraag weer naar voren: De mensch bereikt dagelijks zijn doel. Zou God het Zijne bereiken ? Gods doel. Daar staat de eerste ster. Honderdduizend jaar geleden straalde zij in even schoonen glans en duizend eeuwen na dezen dag zal zij wellicht dezelfde plaats innemen, dezelfde plaats in het Heelal, in Gods oneindigheid, ln het heelal, dat geen grenzen kent, in die oneindigheid, waar middel en doel één zijn. Want waar het doel wordt gesteld, daar is de begrenzing, daar is de eindigheid. Waar het oneindige begint daar wordt alle doel te niet gedaan. En daarom wil ik niet vragen waar, niet mij verdiepen in Gods doel. Waar wij den blik van de aarde wenden en op de sterren richten, daar is geen vragen, geen streven, geen verlangen. Daar is slechts vertrouwen. Gods doel is de doelloosheid. Neen, niet de 'doelloosheid van een ledig bestaan, maar de verheven dbelloosheid van een eeuwige scheppingskracht, een eeuwige renovatie, eeuwig, dus onbegrensd en alle doel van alle tijden in zich besloten houdend. Nu deert mij het onbekende niet. Gods doel staat mij klaar voor oogen. En de nieuwe morgen moge mij wekken tot hernieuwd streven naar een nieuw doel en de lust moge ook in mij ontwaken, steenen te veranderen in brood, aan den avond van den dag wil ik mij verdiepen in eeuwigheidsbespiegeling en mijn zorgen en mijn streven gedragen voelen door de eeuwige zorg, die Gods doel is. D. --- VOOR HET THEE-UUR. Waar komt de glans van het weefsel vandaan? De verschillende weefsels, waarvan onze kleeren vervaardigd zijn, hebben elk hun karakteristieken glans. Zijde bijvoorbeeld heeft een -/achten, fijnen glans; kunstzijde een glasachtigen, harden. Katoenweefsel glanst gewoonlijk niet, evenmin als wolweefsel, behoudens enkele uitzonderingen. Hel volgend voorbeeld moge dienen om te verduidelijken, hoe de glans op een stof ontstaat. Wanneer een stille watervlakte bevroren is en d ■ zon «shijnt er op, spreken wij van spiegelglad ijs. Is daartegen deze oppervlakte door schaatsenrijden flink bekrast, dan is de glans verdwenen. oppervlakte reflecteert de zonnestralen; de ruwe daarentegen slorpt ze gedeeltelijk op en kaatst ze voor het overige deel diffuus terug. Vandaar het verschil, dat wij met het oog waarnemen. Nemen wij nu eens een katoenen zakdoek onderhanden. Deze glanst niet, omdat de oppervlakte ruw is. Wanneer wij er over heen kijken, zien wij tallooze kleine vezels uitsteken. Gaan wij nu een deel van dien doek glad maken, door ei met een hard voorwerp over te strijken, dan (lijnt daar ter plaatse eon glans. Kijken wij langs die oppervlakte, dan zien wij aanmerkelijk minder mels uitsteken. Merkwaardig is, dat de katoenvezel al reeds vóór het polijsten glanst en dal er hij hel poTijslen niels anders eedaan wordt dan de op»taand» vt'zels Plal le«en- Onder ,1e loupe lijken de mels nel ;>i> ppqüiw. <" een bosch, dio uil den gnwl opgeiehotea /ijn. De gepolijste plek op den zakdoek maakt den mdruk van een vlakke strook terrein temidden van het De'glans van zijdo wordt veroorzaakt, doordal de vezel uit 15—20 of meer fijner» vezels bestaat, waaruit de zijden draad gesponnen wordt. Hierbij zien wij geen vezels uitsteken. Het licht word! er prachtig door gereflecteerd, vandaar do glans. Bestaan schering en inslag uil niet getorste draden wuurdoor de gereflecteerde oppervlakte nog grooter wordt, dan glanst hel weefsel nog veel meer. Een idealen clans bezit kunatsijde, omdat de vezels zoo regelmatig zijn. Wij spreken van een te sterken glans, doch «loze# wordt tegenwoordig gemakkelijk gedempt door het profiel van de vezel niet geheel glad, doch een weinig onregelmatig te maken. --- De tien geboden voor de Huismoeders. Een Vlaamsch blad publiueerd» onlange de volgende „tien geboden der huismoeder": Laat in uw woning groot of kleen, Uw kindren spelend nooit alleen. Pax op, dat lucifertje» nooit Voor 't grijpen liggen rondgestrooid. Zet om uw kachel, vuur of haard. Een hek, dat 't kind voor brand bewaard. Laat kokend water nergens slaan. Waar bij geval het wicht moet gaan. Vortr ge ze vult, blaas uit uw lamp; Aldus voorkomt ge groote ramp. Hit» met pelrool het vuur nooit aan; De vlam mocht in 't gezicht u slaan. Sluit heengaand steeds uw put met zorg, Pit blijft u voor gerustheid borg. In 't koper worde uw spijs nooit koud, Wee wie dit niet voor oogen houdt. Is in uw spijs azijn vervat. Bewaar ze nooit in zinken vat. Tot mijding van een treurig lot. Houdt doodend gift steeds achter slot. --- Verkiezingspropaganda 20 eeuwen geleden. De jongste opgravingen in Pompeji hebben aan het licht gebracht, dat deze Romeinsche villastad midden in den verkiezingsstrijd voor den gemeenteraad stond, toen zij door do uitbarsting van den Vesuvius onder gloeiende lava en asch werd bedolven. Hoe vreemd het ook moge klinlen, da verkiezingsreclame geleek heel veel op de gebruikelijke, alleen met dit verschil natuurlijk, dat strooibiljetten voor do Ft-meinen onbekende dingon waren. Toch waren de gevels der huizen van de thans blootgelegde straten met verkiezingsplakkaten „versierd" en zij geleken heel veel op onze verkiezingsleuzen. De plakker» van Pompeji stonden echter voor een heel wat moeilijker taak dan hun moderne navolgers. Want in de eerste plaat» moesten zij c(P de urnen een geschikte plaats uit/ Wanneer men die gevonden had, kwam do „Albator" in actie, die den muur wit kalkte. Hij maakte de oppervlakte, die voor het verkiezingsplakkaat was uitgekozen, helwit. Dan kwam de „Scriptor", de -^hsijver, die bij zijn werk werd bijgestaan door den „Lalemarius", den fakkeldrager, opdat hij ook als 't donker was zijn laak kon volbrengen. De aanbevelingen der candidaten op de plakkaten geschiedde gewoonlijk op zeer pakkende wijze. Zoo leest men b.v. op een verkiezingsplaat: „Stemt op Mansa. Hij is nog nooit dronken geweest". Een ander plakkaat roemt „Julius Flavius Sabinus, die een wit schaap in een zwarte kudde „Wanneer gij goed brood wilt eten, kiest dan Cleontus Prisius", leest men elders. Ofschoon de vrouwen geen stemrecht hadden, speelden zij toch een groote rol in den verkiezingsstrijd. Dit schijnt in het bijzonder het geval geweest te zijn met een zekeren Asilina, want zij onderteekent een plakkaat van den volgenden inhoud: „AsilinS hoopt, dat iedere vrouw haar echtgenoot zal aansporen om zijn stem uit te brengen op Lucius Secundus". Op een andere plaats kan men lezen: „De candidatuur van Lucius Tirrenus wordt door zijn trouwe grootmoeder warm aanbevolen". En een heel bijzondere reclame is wel de aanbeveling van een dame voor „Julius Politius, een candidaat, die geroemd wordt even knap te zijn al» Apollo". Deze opschriften zijn zoo goed bewaard gebleven als waren zij pas gisteren op de muren geverfd. Dat is te danken aan de lava, die de plakkaten luchtdicht afsloot. --- De maat van de bruid. In het Engelsche plaatsje Roydon (Norfolk) bestaat een overoude gewoonte, zooals er in Engeland zooveel zijn. Volgens een oude nalatenschap ntbet daar ieder jaar tusschen de jongste, de oudste de grootste en de kleinste bruid, die in de afgeloopen 12 maanden getrouwd zijn, een bruidschat van J 12,000 worden verdeeld. Daarom wordt van a e bruidjes in het dorp vóór de plechtigheid niet alleen de leeftijd, maar ook de lengtemaat ongeschreven. * --- Haar krullen. Het krullen van het haar is reeds een zeer oude uitvinding. Zelfs de oude Romeinen aebruikten kru ijzers. Op het eind van de twaalfde eeuw krulden onze voorouders hun haar en bonden het in een netje. Zij gingen dan uit zonder hoed ten einde het aan de menschen te laten zien --- Zeven maaltijden per dag. Hoeveel maaltijden gebruikt u per dag? In ons land varieert dat aantal van drie tot vier p<>r dag doch onze broeders in Zuid-Afrika, of liever de Hollandsche kolonisten aan de Kaap denken er anders over. Zij hebben namelijk de gewoonte om met nunder dan zeven maaltijden per dag té gebruiken en deze maagvereerders vormen daarmee een uitzondering op nagenoeg alle landen s Morgens om zes uur beginnen zij den dag met het nuttigen van een tamelijk zwaar voorontbijt bestaande onder meer uit eieren, brood en visch' Dan volgt om elf uur het eigenlijke ontbijt, . dat zoon beetje het midden houdl tusschen een ontbijt en een middagmaal. DU laatste vindt om twee uur plaat» en hestaaf uH lal van stevige gerechten. Om drie nor wordt koffie mei voedzaam gebak aan de dan alweer hongerige magen diend, 's Avond» om iel uur koml ie thea mei brood op tafel en om negen uur in den avond ■tilt de Zuid Afrikaan lijn rammelende maag mei een rijk avonduuiul van wanne schol M.i.ir, ïooals reeds gezegd, deze geweldii lust is een uitzondering op den regel. Hel iband wel interessant oa to weten, cisehen vroegere geslachten stelden aan de bevre diging van Ac lusten van hun maag.' pronkelijk schijnl de mensch op dit gebied zeer sober te zijn geweest. In vroegere eeuwen i men ta volstaan met twee maallijdw per dag: 's morgens onmiddellijk na het opstaan en 's avonds. i later, in de twaalfde eeuw, was de gewoonte van vier maaltijden daag» reeds ingevoerd, alleen met dit verschil, dat toen bij het ontbijt Aijn gebruikt werd. Tot in de achttiende euw was het algeme* bruik om 's middags om twaulf uur het mi moai te gebruiken. Toen werd door' voorname lieden hel diner-uur eerst op drie uur en later op vijf, zes en zelf» wel zeven uur in den avond |MCt Het is een typische bijzonderheid, dat nog in 1788 in Frankrijk de handorbeider» al om negen uur 's morgen» het middagmaal nuttigden, de menschen in de provincie om twaalf uut, de Purijzenaar» om twee uur, de kooplieder om half drie en de adel om drie uur. --- De eerste advertentie. Over de eerste advertentie vinden wij het volgende vermeld: 't Was m 1 -nden op den 13den April van het jaar 1840 dat the honorable «ir Henri Horaefriend het bureau van de „Impartial Intelhgencer" binnentrad. Mr. Blackwhite, eigenaar, redacteur an drukker van I- loenterti l verschijnende Londenaohe blad, stond mt sün bunal ■ ie ganieveerpen op de schrijftafel en inforie, waarmee hu den bezoeker van dienst kun zijn. „Ik kom u vertellen", aldu» de edelman, „dat men in den afgeloopen nacht mijn beide aarden heefl gestolen en dat het mij veel waarfl zou zijn die terug le krijgen". „DM begrijp ik", antwoordde de eigenaarredac teur-drukker, „maar het is mij niet duidelijk wat M te maken heb". ~GJj I in uw „lutelligencer'* plaaUen". ..In de . lo »ir, dat gaat „Wh» aotf Ik wd er graag vijf »hilling» vqpr b. tulen". Meteen werden de tilverttukken op tafel gelegd. Maar Hluokwhitc bekeek ze. bokeek ie no* krabde aan zijn wilgrijzo pruik. Dat wa» iets nieuws onder de zon. De „Intelligf waarin tot dusver alleen reg> gde nieu cdcdecling opnemen over een paardendiefstal. „U. -t ge 't niet." vroeg de itble gentleman en maakte aanstalten zgn shilhhgs weer op te btnjken. „Ik zal probeeren er 'n mouw aan te pa»»en", de krantenman. „That'» nght", constateerde de ander en verdween. Mr. Rlackwhite dook weer in zijn IeUJ - in den inktkoker en- ■ kwartier later was de eerste advertentie g< ven. Met niet weinig verbazing werd de ai door Londen* burgeru gele/ Henn 1 zijn vindingrijkheid beloond zag, vermeldt de historie niet, maar wel is bekend, dat zijn voorbeeld in die male werd nagevolgd, dat jjclit jaar later speciale advertentiebladen in Londen konden verschijnen. --- Historische oorvegen. Toen keizer Karel V als Heer der Nederlanden zijn intocht hield binnen Antwerpen, bemerkte hij, dat zijn oudste zoon, de latere koning Philips 11, die destijds nog maar lien iaren telde, voor niemand den hoed afnau n zijn vader de toejuichingen van 't volk beleefd en vriendelijk beantwoordde. Hij wendde zich dl Philips met de woorden: „Heb jij van je geleerd, hoe je moet groeten, dan wil ik je dat op snelle en afdoende wijze leeren". Met gaf hij den knaap, ten aanzien van alle aanwezigen, een oordie den hoed in een wijden boog van diens hoofd deed vliegen. Ijverzucht dreef koningin Elisabeth van Engeland er toe, haar gunsteling den graaf van Essex 'n klinkende oorveeg toe te dienen. Daarnn niet tevreden, liet zij later proces tegen hem opmaken wegens hoogverraad; de.n 2östen Februari 1601 werd hij onthoofd. 't Was een oorveeg, die aanleiding gaf tot een gewichtige verandering in den loop der gebeurtenissen tijdens den oorlog van koning Karel XII van Zweden, tegen Tsaar Peter I van Rusland. Do hetman der Kozakken, Mazeppa, had den Tsaar bijgestaan in den strijd tegen de Turken en Tartaren en was daarvoor met hooge onderscheidingen beloond. Desondanks kwam het tusschen hem en den beheerscher aller Russen, tot een twist, toen deze verlangde dat hij den baard zou afscheren, een maatregel door Peter ingevoerd om zijn volk althans een uiterlijken schijn van Westersche beschaving te geven. Mazeppa weigerde en de oploopende Tsaar fcraakte daarover zóó in toorn, dat hij hem een oorveeg toediende. Dit was voor den hetman een reden om zich met Karel XII te verbinden en zijn I Kozakken maakten het den Russen dikwijls laetig genoeg, totdat het Peter gelukte het Zweedsche leger bij Poeltawa te verslaan. Nog een andere oorveeg speelt een rol in de geschiedenis van Rusland. Terwijl Tsaar Peter 111 een groot bewonderaar van den Pruisischen koning Frederik II was en het leger, dat in den zeven-jangen oorlog tegen Pruisen vocht terugwierp, was zijn gemalin Katharina. een Duitsche prinses, er op uit, zich de genegenheid der Russen te verwerven door hun zeden on gewoonten aan te nemen. Peter wekte de ontevredenheid der soldaten, door Pruisische drilmeosters aan te stellen. Toen Katharina zich daarover eens op spottendn wijze uitliet, gaf de Tsaar zijn vrouw een slatr in 't «zicht. Die oorveeg zou hem duur te staan komen; door bemiddeling van haar gunstelimz Orlof knoopte de Tsarina verbindingen aan met de ontevreden troepen en dit leidde tot een revolutie waarin 3e tsaar 3oor 'O'rTof en an3ere samen ders werd vermoord. Om zijn dochtervaan?*" zijn dood de opvolging op den troon t 6 \,.Lm n 4 had koning Ferdinand \ 11 van wel afgeschaft, die vrouwen \ sloot. Velen waren daarover ontevreden ' U"" plaats des konings broeder Don Carl '" ?e vond een trouwen aanhanger in den eerst nister Calomarde en dezi i,,.u,.l.^1!'tl "••- Ferdinand, toen hij d *uk "' M leekende, waarbij hij zijn besluit terugnam Jf" munster liet bekend maken, dal de konina leden was, ofschoon deze nog leefde, » "V|'*'r* C.üilos door de hovelingen als den oovolo«». ,'"• "'«"erkoa, /oinlra een tante van Jsabella, de Infant, CX lotla, hiervan kennis kreeg, sp ,* ■ Klr• bed. Calomarde trachtte haar tege,', • !UUlr din, waarop de vastberaden prinses hem cci veeg toediende, die klonk al» een klok. Verbi !"r" over zulk een ongewone behandeling, y*teJ* minister haar gaan en zij wist den koning te L gen het laatslgenomen besluit te herroepen v' d.n kort daarop gevolgdon d p 0 ,' N» werd Isabella tot koningin gekro. "aH overgeleverd aan een burgerwj-rlog, die^'i""'^ duurde. JWen --- Kunnen de visschen klanken onderscheiden? l enigta tijd geleden hei ft dr, Karel Prichs, zoöloog en profeaeor aan 4mm\WL^n te Muncfcén, in de II "^ schappen een 'i der vissohen m< " ge' Het ia een «md probleem, dat intus?, i„.ri . i nog niet afd 0j j 9} sahen al dan niet kunin De vraait* van grvot belang. Want io het mwei orgaan di t het gedeek in de anat d wordt «j^h, en bij de meiuchen i n_t dieren aJ| ■*. -_C^~ .it men dus van dit standpunt uit, dan M„ men ook moeten ajuinemen, teld wordit onderscheidingsvermogen w geluiden bv visschen gaat. Over het algemeen worden tonen, die een octaaf verschillen, n^^H onderscheiden. De vlugste dieren (ook de^H individueei-'ii aanleg/ leerden een kw lerta en zelfs de kleine terts jsch kon zelfs gebr.i len, dat hij vijf ver tonen (3 ,en en tw : '?ïenflB waarschuw-tonen) goed beai. .^ Zulke prestaties zou men reeds als echt ~Mt ren" willen beschouwen. Het voornam ontbreekt echter nog: er is n.l. geen be•*)•?" leverd, dat er een inwendig gele |lfS / daar het „slakkenhuis" ontbreekt. Het kan oot wel een zeer fijne ontwikkelde tastzin der opp* huid zijn, waardoor de visschen op bep***B klanken, dus trillingen, reageeren. --- De grootste en de kleinste orchidee. I». 10l nog loc beken e *' in 1869 naar Engeland gebrachL Zij lltL.[lfj hoogte van 180 en een omvang van 21') c M.W* reiziger, Sanders geheeten, ontdekt haar in II hergte op dc noordkust van Afrika; zij *^^H niet minder dan 1500 bloemen. I' '|ri waarop deze sehoone woekerplant gro**|^^H onder en boven de orchidee - — doorgezaagd en naar Engeland iver^nn etd met de verpakking woog zij fioo K.(>- '■'' j een afzonderlijke bloeikast voor haar I 2 " waarin men het blok hout aan een ijzer ophing. De bloemen zijn purperrood. Tt Öe kleinste orchidee werd in Australië as Richmondiwier gevonden. Zij groeit op z steenen, tusschen 't mos en komt voor uit kn° die een middellijn hebben van slee' vijf m.M. --- De springende tarwekorrels. In sommige streken van den Elzas houde boeren er een eigenaardige gewoonte op n*'jjjt zich van geslacht op gedacht heeft voortg V In den avond vóór Driekoningendag !f [ia&n-twaalf mooie tarwekorrels uit, die de twaal» den des jaars voorstellen. Zij leggr' warme kachel, waar M door de hitt' totdat ze eindelijk barsten en in 't rond . eren geslingerd. Den volgenden morgen zien de na welke korrel 't verst van de kachel ligt' b.v. de negende in do rij en beantwoordt aan September, de negende maand van _ dan zal de tarwe, meenen zij, in die maa t. meeste geld opbrengen. Zij bewaren nur (gfl raad daarom tot in die maand en weigeren eerder te verkoopen, ook al wordt hun cc deelig bod gedaan. ---