Door een aantal Fokker-vliegtuigen is Dinsdagavond boven Scheveningen gedefileerd, ter gelegenheid van het diner, dat daar aan de deelnemers van de bijeenkomst der International Air Traffic Association werd aangeboden. Een fraaie luchtfoto van Scheveningen. --- Leeuwarder Courant Donderdag 29 September 1929. DERDE BLAD. --- De vrouw in de 20e eeuw XLV. DE VROUWEN EN DE CONFERENTIE. ' In Genève hebben de internationale Vrouwen,*ereenigingen een Internationaal Bureau, dat altijd ■Jiauw in relatie staat tot de organisaties van den Volkenbond en met de vrouwen, die in en voor iden Volkenbond werken. Zoo is daar medeleven met het Volkenbondswerk bij alle ontwikkelde iVrouwen. Of er tijdens de jongste internationale leonferentie in den Haag ook zoon milieu was? Zelfs al had men den duur der Conferentie van ïevoren nauwkeurig kunnen bepalen, dan ware hel nog in den vacantietijd niet mogelijk geweest leen voldoende aantal dames bij elkaar te krijgen, öm hier de belangstelling voor de Conferentie gaande te houden. Wel gaf het aantal dames, dat dagelijks voor het Binnenhof een soort eerewacht ■Vormde, den indruk, dat het vrouwelijk den Haag bijzonder veel voelde voor het politieke herstelwerk, maar.... het is zeer waarschijnlijk, dat juist de trouwste wachtsters voor de poorten van het beloofde land, dat zij niet mochten betreden, slechts de berichten in de bladen omtrent het behandelde volgden. Dan zou ik bijna nog meer vertrouwen hebben gehad in de wijsheid van de juffrouwen bij het buffet van den Haagschen Kunstkring, die heel wat groote mannen hoorden spreken over de puzzles en wellicht wel iets opvingen. En zeker waren dan beter op de hoogte de jonge dames, die op het persbureau in de Lairessezaal hielpen, onder wie een paar van het bureau voor Vreemdelingenverkeer en misschien ook die van de telefoon, die in de Rolzaal werkzaam waren, waar de extra-cellen waren gebouwd. Zij behooren tot de Nederlandsche vrouwen, Öie voor de conferentie werkten, ieder op haar eigen wijze. Van de buitenlandsche, die erbij betrokken waren, was een groep enkel tegenwoordig als vrouw vaij haar man, wat een mijner Vrouwelijke collega's gewend is te noemen: „de aanhangsels", maar misschien is de benaming onbillijk, want wie weet, of er onder haar niet secretaressen en typisten en zelfs inspiratrices van haar man waren? Voor het meerendeel waren deze vrouwen van gedelegeerden en journalisten er voor de sightseeing, al was mevrouw Pertinax heel blij met haar coupefile, die hij haar maar half gunde en al heeft mrs. Snowden zich laten interviewen en toen verzekerd, dat haar man niet blufte, maar altijd zeide, wat hij meende. Evenals mrs. Henderson, die mij met veel verrukking over den Haag sprak, had zij een min of meer Duitsch type, en evenals deze gaf zij verder niet den indruk, of zij hier was om stemming te maken, zooals bij een verkiezing. De eigenlijk werkende vrouwen op de conferentie waren de journalisten, sterk in de minderheid, voorts de secretarissen van gedelegeerden en journalisten en de teekenaarsters van bladen. Slechts een paar vrouwelijke journalisten ver- Vulden haar taak geheel zelfstandig, de meesten werkten samen met de mannelijke collega's van de bladen, waarvoor zij gezonden waren, zooals ook de dames, die hier als correspondente werkzaam zijn en ditmaal hulptroepen kregen. De meeste bladen van beteekenis hadden immers meer dan één correspondent voor het moeilijke en ondankbare conferentiewerk. Onder de reeds in Nederland gevestigde vrouwelijke correspondenten zou ik willen noemen Frl. Rosenfeld, van de Telegraphen Union, die gewoonlijk in Amsterdam woont en .steeds ijverig in de weer was, al verzekerde zij bescheidenlijk, dat zij ditmaal slechts secretaressewerk deed. Dan toch zeker zeer intelligent, daarvoor waarborgde haar schrander smal gelaat. Mme Jars de Gubernatis, de correspondente van de Petit Parisien in den Haag, ken ik heel wat langer. Reeds in 1907 was zij hier bij de 2e Vredesconferentie, toen nog ongehuwd. Van internationale afkomst, spreekt zij het Nederiandseh bijna even vlug als het Fransch en zij behoort tot de buitenlandsch correspondenten, die altijd sympathiek over Nederland schrijven en ons volk kennen in zijn deugden en gebreken. Zij heeft goede relaties met alle binnen- en buitenlandsche journalisten, is lid van den Nederlandschen Journalistenkring, Haagsche Journalistenvereeniging en Buitenlandsche Pers en altijd bereid werk op zich te nemen. Zoo werd haar ditmaal weer 'opgedragen het bewerken van het „Bulletin", dat gedurende de Conferentie dagelijks verscheen en men kan wel zeggen, dat zij het leeuwendeel van het werk had^ het vertalen, corrigeeren en redigeeren. Niets is moeilijker dan goed Vertalen, ebt weet ieder, die het wel beproefd heeft en talen kent. Misschien is het nog moeilijker, het onvolmaakte Fransch van een Nederlander te corrigeeren, en zich diens mentaliteit in te denken en, zijn gevoelens sparend, van zijn taal toch beter Fransch te maken. Zij heeft het klaargespeeld. Toen ik haar een van de eerste dagen verzocht even voor bloemen te zorgen, was zij dadelijk bereid en, haar echte vrouwelijkheid kwam ook voor den dag, toen zij op een middag dat allen buiten stonden te wachten op de persconferentie, — bang te laat te zijn — op het Binnenhof aanstapte met een pak sandwiches, welke zij voor zichzelf had gekocht, omdat zij geen tijd had gehad om behoorlijk te eten, maar dadelijk uitdeelde onder de collega's, van wie er waren, die evenmin tijd hadden kunnen vinden voor hun maaltijd. Zij is het type van de handige Fransche vrouw, die zelf voor een deel haar kleeding maakt en niet minder handig haar nieuws verzamelt, hollend van conferentie naar Hof van Justitie en vandaar naar de Telegraaf, maar uiterlijk steeds verzorgd, met een altijd frissche orchidee op den mantel. Wel zal zij verkondigen, dat journalistiek eigenlijk geen vrouwenwerk is en dat zij niet tot de feministen behoort. Een van de velen, die het woord miskennen en eigen gaven onderschatten, al kan het zijn, dat de taak, die zij zoo dapper verricht, haar wel eens te zwaar lijkt, omdat zij niet als de mannelijke journalist thuis wordt vertroeteld en ontzien. Ik heb ook wel mannelijke collega's, wier huisgenooten geen eerbied hadden voor hun zenuwen, hooren klagen, dat journalistiek hondenwerk was. Een heel ander type is mlle. Weiss, die niet den geheelen duur der conferentie tegenwoordig was. Zij voelt zich wel, als redactrice van de — naar men zegt semi — officieele „Europe Nouvelle" en logeerde dan ook in Hotel des Indes. Toen zij een paar jaar geleden in ons land kwam om voordrachten te houden, bereidde de Haagsche Journalistenvereeniging en de Vereeniging Volkenbond en Vrede haar een thé. Thans had zij geen tijd voor thé. Bij die van den Roemeenschen minister van buitenlandsche zaken verscheen zij het laatst, als een der weinige dames, die er werden genoodigd, en zij speelde het klaar een interview van den minister te krijgen. Rustig, zelfbewust is haar optreden, de vrouw, die iets heeft bereikt. De Belgische mlle. Kastner is veel bescheidener. Zij woonde de persconferenties bij, al had zij het niet zoo noodig voor haar weekblad, de „Renaissance de I'Occident". Ook zij spreekt goed Nederiandseh en toonde Nederlandsche sympathieën. Mlle Hilmar Biche, een Deensche, bleef maar kort. Zij woont in Parijs en werkt sinds jaren voor een Deensch blad uit de provincie. Zij maakte een zeer beschaafden en beminnelijken indruk De verdere vrouwelijke journalisten behoorden, geloof ik, voor het meerendeel tot de teekenaressen of de secretaressen, in èlk geval was het niet mogelijk de meesten harer te zien te krijgen. Wel ontbraken zelden op Persbureau of excursies en ontvangsten de twee teekenaarsters, wier werk het meest naar buiten kwam, n.l. mlle. Gerardin, een Fran<;aise en baronesse von Wedele, een Amerikaansche weduwe. De eerste, uiterlijk een cowboy, die met evenveel plezier altijd door sigaren als sigaretten rookte, altijd opgewekt, klaar met dames zoo goed als met heeren te dansen, behandelde haar onderwerpen, die zij snel teekende, met veel idealisme, zeer verfijnd waren haar Briand en Shaw, enz. Eenvoudig bon garejon in den omgang, vond zij iedereen bereid voor haar te poseeren. Zij had het voorrecht bij Kleykamp te mogen exposeeren en ook haar werk in „Bulletin" en Nederlandsche bladen geplaatst te zien. Dit laatste was ook het geval met het werk der Amerikaansche, dat forscher indruk maakte, terwijl de Amerikaansche zelf als persoon damesachtiger was! Baronesse von Wedelé woont al eenige jaren in Nederland en behalve het vreemde accent, spreekt zij het Nederiandseh uitstekend. Ten slotte de secretaressen: Zij waren natuurlijk ook ingewijd in het conferentiewerk en als zoodanig meer betrokken bij cle conferentie dan de „aanhangsels", maar zelfstandig werkten zij slechts ten deele. Zoo was het aandeel der vrouwen in de conferentie betrekkelijk nog gering. Maar vergeleken met vroeger, was het alweer belangrijk, en als alle vrouwen evenveel belang stelden in de vraagstukken, welke thans worden behandeld, als zij, die m de omgeving der conferentie leefden, zou de wereld wellicht toch een andere richting uitgaan. EMMY J. BELINFANTE. --- Een interessante foto van een derde deel van den 140 meter langen ijzeren bovenbouw van de IJselbrug bij Zwolle. Als Lilliputters ziet mon de arbeiders bezig, die tijdens hun werk gevaarlijke acrobatiek mooten verichten om de hooger gelegen stukken te bereiken. --- Het ernstige spoorwegongeluk op de lijn Aken—Keulen, waar de expresstrein Parijs—Warschau ontspoorde, heeft 15 menschen het leven gekost, terwijl vele reizigers gewond werden. Een overzicht van de ruïne, door het deraillement veroorzaakt. --- Christelijk Nationale Werkmansbond : (Vervoïg). In de middagvergadering trad ds. H. W. TE WINKEL van Sneek op met het onderwerp --- „De arbeider en de kerk". „Niet omgekeerd", ■— aldus begint spreker. Want dit is niet hetzelfde. Daar tusschen ligt verschil bij alle overeenkomst, omdat het twee vlakken zijn die elkander niet dekken. Als spreker het zou hebben over „De kerk en de arbeider", dan zou hij moeten spreken over „de sociale roeping van de kerk". Thans is zijne bedoeling een andere. Hij wil het hebben over de vraag: „Hoe staat de arbeider tegenover de kerk". Dit is een probleem. Dit is een gewichtig onderwerp, ook voor belijdende kringen. De onkerkelijkheid grijpt wijd om zich heen. Misschien dat voor ons de kerk nog midden in het dorpsleven staat, maar tal van arbeiders hebben met haar afgerekend. In aantal en kracht kunnen wij ons niet meten met de moderne vakbonden. Wij hebben te vragen: „Hoe komt het dat velen met de kerk hebben afgerekend?" En tevens: „Wat moet er gedaan worden om deze te winnen, en weer terug te brengen tot de kerk?" Hierbij dient dus gezocht naar de oorzaken die verwijderign brachten tusschen arbeider en kerk, en de mentaliteit der eersten niet over het hoofd gezien. Spreker wil eerst de lichtpunten op zoeken, want die zijn er óók nog. Men heeft gezegd dat de kerk het bolwerk voor het kapitalisme is, waar de bourgeoisie zich thuis voelt, en den arbeider enkel onderworpenheid en berusting wordt gepredikt. Dit is onwaar. Hij wil de zonden der kerk niet verbloemen, maar de volksklasse heeft ook onnoemelijk veel aan de kerk te danken. Den armen wordt het Evangelie verkondigd. Christus was van de armen omringd, koos uit hun midden zijn jongeren, en riep het: „Wee u" toe aan de rijken. Ook Paulus heeft niet geschroomd te zeggen van do gemeente van Corinthe, dat er onder hen „niet vele rijken en edelen" waren, maar dat God het verachte en dat gene wat niets is heeft uitverkoren. De christelijke godsdienst leek vooral in den aanvang slechts voor vrouwen en slaven te zijn. In Christus is geen dienstbare of vrije, maar een verlost zondaar, met den eerenaam van kind van Godt Dit bindt vele arbeiders aan de kerk. Bij Jezus Christus wordt men een mensch Gods. De S. D. A. P. is bij de jongste verkiezingen wel' gewaar geworden, dat ook nog breede scharen arbeiders zich onverbreekbaar één met de kerk gevoelen. Echter wil spreker daar niet op roemen, maar vragen: Vanwaar de vervreemding van de kerk bij zoovelen? Hier dient gezegd, dat de kerk te veel de „laat-maar-waaien-politiek" heeft gevoerd. Daarbij komt, dat de tijdgeest een vruchtbaren bodem gaf aan het socialistisch zaad. De tijd van de zoogenaamde „bewustwording" kwam, waarin men God niet meer noodig had. Daar was geen wereldraadsel; de evolutie loste alles op. Voor den denkenden mensch bestonden geen geheimen meer. 't Historisch materialisme werd alles. Zoo kwam de ontkerkelijking. Niet enkel bij do arbeiders, maar ook bij dc intellectueelen. En bij de dominees, die zelf niet meer geloofden, wat zij moesten prediken. Daarbij kwam nog den invloed van het neutrale onderwijs en de ommekeer in het bedrijfsleven, door de reuzensprongen in de techniek. De arbeider zag zich verlaagd tot een verlengstuk van de machine, en een nummer. lemand, die niets dan zijn lichaamskracht had, die hij duur verkoopen moest. En die alleen hoorde spreken van de dividenden der aandeelhouders en de tantièmes der ambtenaren. Dit alles moest diep indruk maken op allen, die zich voelden uitgebuit. De wrevel nam toe van hen die moesten slaven en zwoegen en slechts weinig konden genieten. Daarbij kwam de trek naar de centra, met de veranderingen in het leven in de stad en het mijngebied. Hier raakte cle persoonlijkheid weg. Niemand lette meer op. hen; niemand bemoeide zich met hen; niemand vroeg naar hen. Zij warenl vergeten. En werden nergens gemist; ook niet in de kerk. En wie nog al den band met de kerkj trachtte vast te houden, diens geloof werd w-eg-t gespot. Door deze veranderingen is de kerk oven-om* peld. Rome ontwaakte het eerst, door haar parochiestelsel. Helaas in menig opzicht is de kerk! niet meer de draagster van 't Goddelijke Woord, door ingeslopen ketterijen en ongeloof. Daar kwam bij, dat de kerk meermalen staats* dienaresse werd, vooral in Duitschland. Ook bleef zij t e vreemd aan de stoffelijke nooden desi volks. De kerk moet een open oog hebben voor het gedragen onrecht en het daaruit voortvloeiend levensleed. Zoo gingen velen voor de kerk ver-t loren en zochten in de organisatie wat zij niet gaf. Zoo werd het socialisme voor velen een religie^ met Marx als kerkvader en Domeia Nieuwenhuis en Troelstra als martelaar en profeet. Engel'g heeft gezegd: „Met God hebben wij afgedaan", en velen volgen hem. Religieuze onverschilligheid is in de kringen van de S. D. A. P. algemeen. Mem beluisterde slechts de taal harer dichters, waar-i van spreker fragmenten aanhaalt. Hier is geea schuldbekentenis en geen verootmoediging. Mea strijdt enkel voor een betere toekomst en is daar* voor hoopvol gestemd, 't Is een religie uit den mensch, pessimistisch voor het heden, optimistisch! voor de toekomst. Toch voelen velen zich teleurgesteld. Daan komt eene matheid in de gelederen der socialisi ten, omdat men voelt, dat betere levensvoorwaarvi den nog geen betere menschen geven. Ook bc* gint men in te zien, dat ingewikkelde vraagstufci ken niet zoo gemakkelijk zijn op le lossen als werd voorgesteld. De verzen van Henriette Roland Holst bewijzen het zoo. Marx' grondslagen beginnen tel wankelen, 't Historisch materialisme heeft afgedaan. De religieuze adem clie over de wereld vaart, laat ook den arbeider niet ongeroerd. Alleea in God ligt zijn rust. Wat nu? De ontkerstende mensch moet terug naar God, maar hier zijn vele moeilijkheden. Men heeft bezwaren tegen de kerk en den godsdienst, en toch kunnen werk en genot den mensch niet bevredigen. Dood en eeuwigheid wegen op de zielen. Hier is noodig een blijmoedige Christuspredi* king. Deze is nooit onvruchtbaar en hiervoos moeten alle krachten mobiel gemaakt. Ook vooi! den Christelijk Nationalen Werkmansbond ligt hier een schoone taak, juist omdat hij den band met de kerk vast houdt. Dit doet de bond in woord en in daad, door zijn pers en zijn arbeid. Niet met tromgeroffel en wapengekletter en uniform, maar rustig en fier, overeenkomstig zijn devies: „Do: rechtvaardige is moedig als een jonge leeuw". In deze kracht dient voortgegaan, het wagend met God en Zijn Woord en door Zijn Geest bestuurd. En de drieëenige God moge den Bond als middel gebruiken om tot heil te zijn voor heel het volk. Omdat het heil enkel en alleen in Christus is, ook voor den arbeider." Met groote aandacht werd dit woord beluisterd, uitgesproken met den gloed der overtuigii Van de gelegenheid lot gedachtenwisseïrag werd gebruik gemaakt door de heeren Tijsma van Workum, en Bakker van Menaldum. Bizonder werd er op gewezen, hoe juisi dit onderwerp thans aan de orde is, en zoo noodig door heel de kerk moest worden gehoord. De wensch werd uitgesproken om o. a. de Confessioneele Vereeniging te verzoeken een onderwerp als dit eens op hare najaarsvergadering te doen behandelen, en tevens om de gemeenten per circulaire op te wekken, gedurende komende wintermaanden weer gemeente-avonden te beleggen, waai dan het Provinciaal Comité van den Hond mede kan optreden. Hieraan zal de noodige aandacht worden gewijd. Nadat dc voorzitter ds. Te Winkel nogmaals hartelijk dank gezegd heeft voor diens kostelijk woord, sluit deze de vergadering met dankgebed. ---