Leeuwarder Courant Vrijdag 31 Maart 1933. VIJFDE BLAD. --- FRIESCHE BOUWKRING. pfe Friesche Bouwkring hield gisteravond een vergadering onder voorzitterschap van den heer A B4ART in de zaal boven de Coüneratieve Zuivelbank te Leeuwarden Als eerste S-Preker trad °P •""• VAU DER VLIS, directeur van Gemeentewerken te Leeuwarden, die eenige mededeelingen deed over --- De nieuwe Vrouwenpoortsbrug. Een nieuwe Vrouwenpoortsbrug, aldus spreker was noodig om twee redenen die beide terug ziin' te voeren tot het moderne verkeer. Sedert de autotractie haar intrede deed is het verkeer snel toegenomen. _ Sinds de jaren 1925 en 1996 steeg het aantal auto's per jaar met honderden procenten. Ook is het verkeer veel zwaarder geworden vooral sedert 1919 toen de vrachtauto praetisch in gebruik werd genomen. \llerwege ging men als gevolg hiervan tot wêgenverbetering over, ook in onze stad. Men denke hierbij aan de verbetering van Harlingerstraatweg, mr. P. J. Troelstraweg, Sophialaan enz. pc brugverbetenng vormt een belangrijk onderdeel vau de wegverbetering. Zoo werd in Leeuwarden reeds de Oo3terbrug aanmerkelijk verbeterd. Tot de bruggen m onze stad, die ook hoog noodig aan verbetering toe zijn. behooren in de eerste plaats de Hoeksterpoortsbrug en de Vrouwenpoortsbrug. Bij de eerste, die een rijksbrug is, heeft men moeilijkheden met het rijk. Onderhandelingen zijn echter gaande. Bij de Vrouwenpoortsbrug is de gemeente echter vrij in haar doen en laten en de gemeenteraad besloot reeds deze brug te verbeteren. Deze brug is de toegangspoort tot de binnenstad niet alleen van de westelijke stadswijken, maar ook van alle verkeer, dat van den Westkant komt en dat na de openstelling van den Afsluitdijk nog intenser zal worden. Ook met het oog op het scheepvaartverkeer moet deze brug noodig worden verbeterd. Een tweede factor is, dat de bestaande brug uit constructief oogpunt onmogelijk langer gehandhaafd kan blijven. Zij is op het tegenwoordige zware verkeer niet berekend en de pijler zakt aanmerkelijk. Thans de vraag, waar de nieuwe brug moet komen te liggen. Sprekers voorganger wilde de brug meer westwaarts leggen en dan de bocht in de stadsgracht afschuinen. Dit moge voor de scheepvaart enkele voordcelen meebrengen, voor het verkeer te land is deze oplossing minder aanbevelenswaardig. Bovendien is zij uit een oogpunt van stadsschoon niet aan te bevelen, daar alsdan de Vrouwenpoortsdwinger zou moeten worden afgegraven. De raad besloot dan ook de nieuwe brug te leggen op de plaats van de bestaande. Wat voor brug moet er komen? Een vaste brug kan men hier niet aanleggen. Wanneer de onderhandelingen met het rijk slagen, zal de nieuwe Hoeksterpoortsbrug een vaste brug worden en een van beide bruggen moet geopend kunnen worden. Een draaibrug is geen geliefd object. Het openen neemt veel tijd in beslag en bovendien moet de brug voor ieder schip geheel geopend kunnen worden. Ook de breedte van de brug ?ou hief moeilijkheden scheppen. Een hefbrug heeft het bezwaar, dat de schepen haar met staande mast niet kunnen passeeren, terwijl een ophaalbrug bij een dergelijke breedte practisch onuitvoerbaar is. Dus bleef over een klapbrug. Van de twee systemen, basculebrug of rolbasculebrug koos men na rijp beraad het eerste en niet het Amsterdamsche_ systeem, waarbij het overbrengen van de machinerie naar de brug zeer ingewikkeld is, doch het Rotterdamsche type. waarbij de motoren zijn geplaatst op een beweegbare bala*stkist. de kelder heelemaal is afgesloten, zoodat bij het openen geen vuil of water van het brugdek in den kelder kan vallen, en er geen rijverkeer over den staart plaats vindt. Zijn de afmetingen bij de bestaaade brug 3.50 M. voor den rijweg en 0.75 c.M. voor de trottoirs, bij de nieuwe is gerekend op een 9 M. breedeu rijweg en trottoirs van 3 M.. dus in totaal 3 maal zoo breed. Gerekend de breedte van de aansluitende wegen en gezien het drukke verkeer nadat de brug geopend is geweest, zijn dergelijke afmetingen volstrekt geen luxe. De hoogtelijn is evenals bij de oude brug 2 M. boven r nesch Zomerpeil. Omtrent de doorvaartwijdte bestond aanvankelijk eenig meeningsverschil met den provincialen waterstaat. Deze laatste achtte een wijdte van X M. gewenscht. Gemeentewerken meende, dat wel met 8 M. volstaan zou kunnen worden, daar het grootste schip, dat hier in de laatste },nT\\} ls gepasseerd, in 1930, een lengte had van w il. en een breedte van 6.75 M. In den oorlogstijd passeerde zelfs een enkele maal ecu schip yan oO M. lengte de brug, doch dit zijn uitzonderingsgevallen. Het blijft mogelijk, dat dergelijke schepen ook thans, zij het met eenige moeite, door de brug kunnen komen. Voorts is er zeer veel kans. dat over eenige jaren het nngkanaal een feit zal worden. Mocht de grootte van de schepen dermate toenemen, dat extra voorziening notfdig is, dan kan het water naar den kant van den wal meer worden uitgediept. Ten slotte kwam men tot een compromis. De doorvaartwijdte zal 8.25 M. worden. Ten einde de schepen, die de brug moeten passeeren. niet te veel last te doen hebben van de waterver- P aatsing, is alleen met het oog op de waterverplaatsing een tweede opening gemaakt. (Zooals men weet heeft de bestaande brug twee doorvaartopeningen). Nadat het plan door den raad is goedgekeurd zun nog enkele wijzigingen aangebracht. O. m. komt het transformatorenhuisje, dat oorspronkelijk tegen liet brugwachtersverblijf zou worden aangebouwd, te vervallen. De bedoeling is het bestaande brugwachtershuisje eerlang af te breken. Echter laat men het voorloopig staan, zoolang niet met zekerheid kan worden gezegd, dat het onnoodig is de brug "snachts voor de scheepvaart open te houden. Vervalt de nachtelijke dienst van den brugwachter, dan is het ook met meer noodig, dat het brugwachtershuisje bij de brug staat. De toegangsweg tot de Nieuwestad wordt aanmerkelijk verbeterd. Hier komt een rijweg yan 10 M. met aan weerskanten trottoirs van 4 M. en met een verkeerssysteem, zooals bij het begin van den Harlingerstraatweg. De kosten met bijkomende werken zijn geraamd op ƒ 187,500. Maar zooals het zich thans laat aanzien, zal het werk aanmerkelijk goedkooper kunnen worden, uitgevoerd, dank zij de buitengewone goedkoopheid der materialen als een gevolg van de crisis. Bedroeg de raming voor den ijzeren bovenbouw — reeds een crisisraminc: — ƒ40,000, het werk werd gegund voor ƒ 20,000. Het plan bestaat om den ouden pijler in de natte op te ruimen. Dan kan men met den bouw van beide damhoofden tegelijkertijd beginnen, wat een aanmerkelijke tijdsbesparing zal geven. Tijdens don bouw wordt bij de Oldehove aan het eind van de Pier Panderstraat een hulpbrug geslagen met een doorvaartwijdte van 6.25. Deze brug is tiestomd voor voetgangers, rijwielen en handkarren. Het grootere verkeer zal gedurende den bouw worden omgelegd. ■\oor de beweging van de brug zullen 3 motoren worden aangebracht, n.l. een van 15 V.K. om de brug te bewegen en een van 5 P.K om baar na te stellen. Mocht de groote motor weigeren, dan zal ook de kleine voor de beweging dienst kunnen doen. Alleen gaat het dan veel langzamer. Bovendien is er nog een opzetmotor van 3 P.K. Iv normale gevallen zal het 45 seconden duren voor de brug heelemaal open en eveneens voor zij heelemaal weer dicht is. Mocht het heele net stroomloos zijn, dan kan men de brug nog met handbeweging openen. iPb^-wn m6t .het °0K -°p de veilisheid niet gebruik w,llen maken van het een-knon-svsteem. tZi Vsf itee,m' waarbii door den dr»k op een Knop het heele openingsmechanisme volledig nwerk.ng wordt gesteld. Bü een dergelüke werkwijze had het kunnen gebeuren, dat er iets haperde en dat. daar de brugwachter de brug dan met voortdurend zou controleeren. er zoodoende ongelukken plaats zouden vinden. Urn den brugwachter te dwingen voortdurend bv zun werk te blijven, laat men hera gedurende de heele beweging steeds bezig zün. In de eerste plaats moet hü in het brugwachtersverbluf den hoofdstroom inzetten. Dan moet hij de hekken sluiten. Deze zullen de tegenwoordige boomen vervangen. Op het laatste oogenblik nog tusschen de boomen door over de brug te loopen. wordt zoodoende onmogelijk gemaakt. Fierdoor bereikt men tweeërlei. In de eerste plaat?, dat het openen wordt bespoedigd en in de tweede plaats, dat ongelukken worden voorkomen. Deze hekken moeten met de hand geslote n__ worden, doch gaan mechanisch weer open. Nadat de hpkken gesloten zün. gaat de bru-r--wachter naar het bedieningstableau, dat aan de andere zijde van de brug gelegen is. Dus niet aan den kant, waar de kelder zich bevindt. Dit is zoo gemaakt om deu brugwachter vrij zicht te geven op de doorvaartopening. Bü het bedieningstableau gekomen, moet de man in de eerste plaats de opzetbeweging in werking stellen. Is dit gebeurd, dan gaat er een rood lampje op het tableau branden. Wel is waar is het onmogelijk de openingsbeweging in werking te stellen voor de opzetbewegine, maar toch moet de brugwachter weten, dat deze laatste functionneert. Dan kan de openingsbeweging — eveneens door druk op een knop — aanvangen. Deze kan door druk op een anderen knop onderbroken worden, 'ndien volledige opening niet noodig is. Is de openingsbeweging afgeloopen. dan kan door een nastelbeweging de brug zoo mogelijk nog hooger worden opgetrokken. De sluiting heeft op soortgelijke mechanische wijze plaats. In den kelder kan men het heele mechanisme buiten werking stellen. Dit voor het geval, dat hier werklieden bezig ziin. Bovendien gaat bij het openen van de brug in den kelder een waarschuwingssignaal werken. Ongelukken in den kelder worden dus vrijwel onmogelijk gemaakt. Bij avond brandt aan weeiskanten van de doorvaartopening een rood lampje, dat. nadat de brug geopend is. vervangen wordt door een groen. Nimmer kunnen twee groene lampjes tegelijk branden. Bovendien kan het kast.ie van het bedieningstableau niet gesloten worden, zoolang er aan een van beide kanten nog een groen lampje brandt. Dit maakt eventueel den_ brugwachter na het sluiten van de brug er op indachtig, dat hij vergeten heeft het groene lampie te vervangen door een rood. Aan de hand van teekeningen gaf spreker nog tal van interessante bijzonderheden over verschillende details. Ten slotte werden de namen srenoemd van hen, die in de constructie van deze brug een groot aandeel hebben gehad. n.l. ir. Rienks. adjunct-directeur van Gemeentewerken, de heer Zuidema, die het architectonisch gedeelte verzorgde, ir. Westernik, tijdelijk ingenieur en dc heer Halma, dagelüksch opzichter. --- FEUILLETON. LIEFDE IN SPANJE. HOFLEVEN ONDER PHILIPS II. Uit het Engelsch van F. MARION CRAWFORD. Bet leven is te kort. de tüd van te groote ] : Waarde, om onnutte gesprekken te voeren, j -8. Korten tüd nadat iedereen weg was. kwam Adonis van zün boodschap terug en zocht naar oen handschoen, dien de koning had laten val- J6n. Hjj vond hem dadelük en verborg hem in zijn buis. Er was niemand in de kamer, want de lakeien waren, zoodra zü maar konden, heengegaan. Vlug ging de dwerg naar Don Jan's Maats, nam een Venetiaansche bokaal, die daar Wet nog onaangeroerden wün stond, en ledigde öle in één teug. Toen klopte hü zich tevreden °P zün maag en keek peinzend naar de schüfjes touskus-meloen, die op de gouden schaal lagen, geflankeerd door andere schotels, vol met late dnuven en peren. »De hemel zegene keizer Maximiliaan!" zei hü °P vromen toon. .A-mgezien hü toch niet het '■euwige leven had. was 't een büzondere genade ~A oorzienigheid, dat hü aan meloenen stierf". ioen ging hij weer weg en sloot zachtjes ia deur achter* zich, na nog eens omgekeken te hebben, om zeker te zün, dat er werkelijk niemand was, en misschien ook, zooals sommige menschén wel eens doen, als zü ergens vandaan gaan, waar zü aan een groot gevaar zün ontsnapt, om, zü het ook onbewust, alle details met een soort gevoel van dankbaarheid in hun geheugen te prenten alsof de levenlooze dingen het gevaar met hen hadden doorstaan, en daardoor hun blüvende vriendschap hadden verworven In zoon soort stemming verliet de nar Adonis dien avond de kamer, waar de koning had gesoupeerd, den hemel vurig dankende, dat keizer Maximiliaan meer dan honderdvüftig jaren geleden gestorven was wegens het eten van te veel meloen. Inmiddels had de koning de koningin aan de deur van haar particuliere vertrekken verlaten en terwül hü naar zün werkkamer ging, met een boos ii o zicht en met niet meer dan een gebaar van Don Jan afscheid genomen. Toen hü binnen was, zond hü de kamerheeren weg, gelastte, dat niemand hem mocht storen en dat alleen Don Antonio Perez, de nieuwe gunsteling, mocht worden toegelaten. Het souper had nauwelüks een half uur geduurd en het was nog vroeg in den avond toen hü alleen was en de gelegenheid had het gebeurde te overdenken en tevens hoe hij zich op de beste wüze van zün broeder, den held en den afgod van Spanje, zou kunnen ontdoen. Hü kon niet toelaten dat Don Jan van Oostenruk verder ongemoeid zou worden gelateu, alsof hü niet openlük geweigerd had een uitdrukkelijk bevel op te .volgen en alsof hü niet in het geheim kuipte om zich van den troon meester te maken. Dat was onmogelük. Gedurende twee jaren groeide zün populariteit, niet alleen bü het volk, maar ook — en dat was veel gevaarlüker — bü het leger. In dezelfde mate, ja, in nog vlugger tempo, namen 's konings jaloezie en haat toe, zoodat zelfs de soldaten, als de officieren hen niet konden hooren, er over spraken en er grappen over maakten. Hoewel er geen bepaalde reden voor bestond, was zün argwaan niet zonder schünbaren grond. Terwül Philips in zün particuliere werkkamer met onbeholpen stappen heen en weer liep, meer dan eens struikelend over een voetkussen, dat voor zün grooten armstoel lag, zag hü duidelijk de groote afmetingen, die de macht, waartoe hü zelf zün broeder tegen wil en dank had verheven, had aangenomen. Philips was oud genoeg om Don Jan's vader te hebben kunnen zün, en hü herinnerde zich hoe onverschillig hij den aanvailigen twaalfjarigen jongen, die Juan Quixadra werd genoemd, behandeld had, hoen hü, na erkend te zün als zoon van keizer Karel, naar het hof te Valladolid was gebracht. Hoewel hü zün halfbroeder was, had hü hem toen niet eens het voorrecht verleend in het paleis te wonen, en hü glimlachte bü de gedachte dat hü met „doorluchtige hoogheid" moest worden toegesproken. Reeds als jongen was hü belust op vechten, en Philips herinnerde zich hoe hij zich alt-üd oefende met het zwaard of den degen, en kracht- en behendigheidstoeren op half versleten paarden volbracht —' behalve wanneer Dona Magdalena Quixada, de eenige persoon ter wereld, die bij zonder nader Tragen gehoorzaamde. hem aan de studie hield. ledereen had altijd van den jongen gehouden en sinds dien tüd dateerde Philips' jaloezie, want hü, die dooi niemand bemind en door iedereen gevreesd werdi snakte naar populariteit en naar bemind te zün, zoodat hü met bitteren wrok bezield was jegens de wereld, die hem wel gehoorzaamde, maar hem dat, wat hü het liefst had gehad, weigerde te geven. Het was nu tien jaren geleden dat de* jongen gekomen was, en thans was hü tot een jongen man opgegroeid, die verreweg de belangrükste persoonlükheid in Spanje was. Hü was behandeld geworden als ondergeschikte, maar het volk had hem tot zün godheid verheven. Hü was aan het hoofd gesteld van expedities, in de hoop dat hü zou falen en m ongenade vallen. Maar hü had getoond grondiger kennis te bezitten dan oudt* ren, en met roem en eer beladen was hü teru-.. gekeerd, tot hem opgedragen werd Spanje's eindda? hieBn„n tv- Mooren/e.strijden, in de hoon da hu, nu hu eenmaal niet in ongenade kon vallen zou sneuvelen. Maar in plaats hiervan was hu wederom in triomf teruggekeerd na dl onstuimigste krijgslieden van Europa {en onder te hebben gebracht, om daarna op een leeMd wlfr°^nde'.en noe bannelingen wa?enin de' krijgskunde, den rüpen oogst van zün miHtdren L° tC le,n en als heM en gun ein" te wordea toegejuicht door een hof, dat nauwe- Uh zun «cm kon verheffen voor een hoera v^ zun eigen honing. Dat alles was in tien, jarenll-s hied. D. tien volgende, misschien zelfs slechts hÏ' llf*' .het rcrige kunnen bewerk" elliï Ent kon niet anders, of de jonge man had ee£ • ucht en die zou zeker op niets minder dan op let bezit van een troon zün gericht. En toch was hierover nooit zelfs gefluisterd: van zün roem. evenals van zün leven ging slechts bekoring uit. Vruchteloos had Philips zoowel Antonio Perez •tls de prinses van Eboli gelast al hun scherpzinnigheid te gebruiken om te bewüzen dat hü 'k nipte om zich van den troon meester te maken. Zij konden slechts berichten dat hij een meisje -.an de hofhouding liefhad. Mendoza's dochter, en dat hü, behalve om den oorlog, als een soort -port om niets en niemand ter wereld gaf dan i-m Dolorei en zün pleegmoeder. Zü spraken de waarheid en zij hadden alle reden in die te kennen, want alle middelen, die binnen : 'in bereik htltt. hadden zij aangewend om uit te vorsehen. of hü te bewegen zou zün om met Philips te twisten en aan te sturen op een burgeroorlog, die slechts één afloop zou kunnen hebben, want heel Spanje zou zich aangesloten hebben om hem als koning uit te roepen. Hij •-as door allerlei handige vragen en discussies door hen in verzoeking gebracht en zü vervachtten dat hü hun eenige hoop zon geven. Maar zoowel zij zelf als hun medewerkers verloren den moed wegons de onoverkomelüke ï-indernis, die gevormd werd door zün loyaliteit. Weliswaar kuste hü nooit de kling van zün getrokken zwaard, hü zwoer niet bü de Heilige Maagd dat hü zün laatste druppel bloed voor ■11b ienverein en «Un vaderland ecu «tertea. Eu nooit legde hü plechtige beloften af cm te itro vM nur doeleinden, die onbereikbaar waren. Maar weerklonk bét signaal voor deu aanval, .1m di-ikt» hU »ife »*4en bel» aai imm •» zün hoofd, ging zonder gepraat wat steviger in den zadel zitten en reed als de duivel in eigen persoon den dood tegemoet — meer niet Maar ook kon hü wachten on uitküken en weken lang manoeuvreeren, tot hij den vüand dair had, waar hü hem wilde hebben, met een geduld dat zün officieren en soldaten op een te zware proef zou hebhen gesteld, ware het niet dat zü hem altüd bereid tot dadelük handelen en opgewekt zages en zeker van zün zaak, zoodat. al zcu hü twintig maal falen den vüand in de klem te krücen hij ten slotte toch altüd zün doel bereikte. Philips liep peinzend en boos in zün werkkamer op en neer. Indien op dat oogenblik iemand had aangeboden hem van zün broeder te verlossen, zou hü dadelük met een ruime belooning voor den moordenaar hehben klaar gestaan. Maar sinds lang koesterde de koning het plan om Don Jan te laten trouwen met koningin Maria van Schotland — wiens huwelijk met Bothwell gemakkelük ontbonden zou kunnen worden — teneinde aan zijn aanmatigende eerzucht te voldoen, en tevens zün nieuwe koninkrük een machtigen bondgenoot tegen Eilisabeth van Engeland te maken. Het was om deze reden dat hü reeds lang tot het besluit was gekomen het huwelük van zijn broeder met Maria Dolores de Mendoza te beletten. Perez en Dona Ana de la Cerda daarentegen vreesden, dat indien Don Jan zou worden toegestaan het meisje, dat hij met httl zün hart lief had, te treuwen, WJ alles, du§ eek het te relde gaan, /.ou opgeven en slechts de onbeduidende positie van een door en door gelukkig getrouwd man taa mnem-»n. Zij ke-ndw, van hun «tandpunt gezien, de wereld goed: geluk verlamt dikwüls iemands energie, maar lijden en gevaar doen zoowel zün geest- als lichaamskracht ontwakeu. Al hadden de koning en zün verraderlüke gunsteling diametraal tegenover elkaar staande bedoelingen, eenzelfde soort gedachte was door hun brein gegaan, zelfs voordat Don Jan zün kamp buiten de stadswallen had verlaten om naar de poort van het paleis te rijden. Beiden kwamen tot de slotsom dat degene, die zoon recht door zee gaand man, die bovendien geen gevaar kende, zou moeten beïnvloeden, vóór alles den persoon geheel in zün macht moest hebben, voor wie Don Jan zelfs zün leven zou willen opofferen — en die persoon was, zooals beiden wisten, Dolores zelf. En toch. toen Anthonio Perez Philips' studeerkamer binnentrad, hadden geen van beiden eikaars gedachte geraden. HOOFDSTUK VIU. De leden der hofhouding waren nog aan het soupeeren, toen Don Antonio Perez door Adonis bü den koning werd ontboden, zoodat de secretaris, zooals hü in den regel werd genoemd, genoodzaakt was zich te excuseeren, omdat de koning hem onverwacht had laten roepen. Hij had zelfs geen tüd een woord met Dona Ana te wisselen, die op eenigen afstand van hem aan een der tafels zat. Zy begreep echter wat er gaande was en keek ongerust naar hem. Hoswel zün heengaan veer de overigen geen teekeu waa, bracht het torh eenige opschudding teweeg De ambassadeur van het Heilige Romeinsche rijk eieu«e-»rdf zich wegens een ondraaglijk--* hoofdpün en de prinses van Eboli, die naast he» zat, raadde hem daarom dadelük een ri-*tul?.,,1 laten komen; zü vond het warm zei ze en wil» ook graag weg. Beiden stonden op en anderen volgden hun voorbeeld, totdat ook dc weinige»-die liever nog wat waren blijven zitten, wel gedwongen waren het voorbeeld der overigen w volgen. • , Toen Mendoza, wiens dienst eindelük was ajgeloopen, zich naar de souperzaal begaf, o°'. moette hü in den corridor Dona Ana. Hü bleei verbaasd stilstaan, toen hü haar daar zag. ~ „Het souper is geëindigd", zei ze. eveneens*»0" staande en trachtende het harde, oude gezicht i het halfduister der lampen te doorgronden. J>° ik u even mogen spreken, generaal? Laten * samen naar uw vertrekken gaan". ttc ,JJie liggen ver weg, mevrouw", nl'jr,ht Meqdoza op, die haar dadelük er van verdae» Dolores te willen bezoeken. ,n „O, ik vind 't prettig een eindje te loopen « wat frissche lucht in te ademen. Ik herinner », dat de buitenlucht toegang heeft tot uw corriuM • antwoordde zij, doorloopend, zoodat hü wel e dwongen was mee te gaan. „Wat ecu veranderu* weer is 't vandaag toch geweest! Vanmot»e sneeuwde het büua. toen begon 't te regenen daarna te vriezen, en nu lukt 't wel zome-: Dolores is toch niot ziek? Ik heb haar vanavou niet gezien". iWordt vervolg* --- De toren te Hindeloopen. Hierover hield de heer A. BAART een inleiding. Op verzoek van B. en W. van Hindeloopen heeft spreker het vorig jaar een advies uitgebracht over den toestand van den toren aldaar. Sedert jaren maakte men zich bezorgd over den bovenbouw, die noodig gerestaureerd moest worden. _ Van de fundamenten echter was nog nooit notitie genomen, oudanks het feit, dat de toren gevaarlijk begon te hellen. Sprekers eerste werk was dan ook een onderzoek in te stellen naar deze helling, hetwelk plaats had met behulp van een driehoeksmetingsdienst. Hieruit bleek, dat de helling in 1909 bedroeg 132 c.M., in 1913 134 c.M.. in 1929 144 c.M. Dus in 18 jaar tijds was de toren 14 e.M. meer gaan hellen. Een grafische voorstelling wüst uit, dat de helling de laatste jaren aanmerkelük versneld was. Als men daarbij bedenkt, dat de toren 40 M. hoog is, een grondvlak heeft van 6.20 M. en dat de bovenbouw groote scheuren vertoonde, zoodat het zwaartepunt niet meer te bepalen was. dan zal men beamen, dat de toestand hoo?3t gevaarlijk was. Vervolgens werd een onderzoek naar de fundamenten ingesteld. Hierbij bleek, dat men bii de fundeering gebruik had gemaakt van de fundamenten van een vroegeren toren. Dit met-elwerk was aanmerkelijk verzwaard, zoodat in den grond de muren een dikte hadden van 1.50 M. De ruimte binnen in den toren was dus slechts 3 M. bij 3 M. Deze fundeering berustte op een houten onderbouw, welke echter hoven het watervlak; was gelegen, zoodoende aan de lucht was blootgesteld en dus grootendeels was vergaan. Een en ander maakte het gevaar groot, dat bij een storm een groote verzakking zou kunnen optreden. Voor restauratie van den onderbouw zegde de provincie een subsidie toe van 30 procent. Ook 's Gravenhage wilde niet achterblijven en zon-*; doende kou in het najaar van 1932 met het werï worden begonnen. Een merkwaardigheid was, dat de toren helde naar de zijde 'van de kerk, waar hij, zoo zou men oppervlakkig gezien zeggen, toch nog eenigen steun ontving. Aan deze zijde van den toren zitten echter twee beeren, ieder van 30.000 K.G, die zeer onvoldoende gefundeerd zijn en daar* door de helling nog bevorderen. In de eerste plaats zorgde men door het aanbrengen van ankers van gewapend beton, dat de bovenbouw steviger werd gemaakt. Daarna kos men met de fundeering beginnen. De eerste paal werd geslagen op 4 October 1932 en op 30 December van hetzelfde jaar waa alle beton gestort. Mede dank zü de assistentie van ir. Muller wordt de toren thans gesteund door 56 betonpalen in den grond, zoodat de fundeering thans weer stevig is. Dit jaar zal worden begonnen met restauratie van den bovenbouw, waarvoor eveneens door provincie en rijk subsidie is toegezegd. Deze laatste inleiding werd geïllustreerd door tal van belangwekkende lantaarnplaatjes. --- \JC\ij al dat goédkoope goed, het heeft met Pepermunt slechts den naam gemeen, en men eet er zich üit, maar de zuivere medicinale populaire Pepermunt met de 3 letters blij f t men waardeeren en vragen en gebruiken in steeds wijder kring, 100--wel los uit de bus gewogen, als in rolletjes voor 10 rent --- PRIJSVERLAGING PALMOLIVE ZEEP Palmolive, de zeep door meer -*1 dan 20.000 schoonheids-experts ff) /Hf V] aanbevolen om de groote hoe- Kf ilf lAf I IfkJ veelheid verzachtende cosmeti- sche oliën, welke bij de bereiding | worden gebruikt, kost thans / 1/ 17 s et. per stuk, terwijl U bij JL -f /2 Cl. aankoop van twee stuks slechts 30 cent betaalt. é Dus: dezelfde grootte - dezelfde kwaliteit - hetzelfde gewicht - dezelfde hoeveelheid verzachtende olijf- en palmoliën. Alles onveranderd - alleen de «*&*\ prijs is verlaagd! ___éSÉÉP W --- W f^A^Ah' WWWVH 2^_T^/Wixie4m£'fuurf van 20-90 cents ---