1 __t\ tf?b-rt3Sfc --- U mwfct, dat de zenuwen U parten spelen, wanneer hartkloppingen en verhoogde bloeddruk reden tot bezorgdheid geven, wanneer onrustige nachten Uw gezondheid ondermijnen, en hel klimmen der jaren meer zorg voor Uw welzijn eischt, WO/ft wordt het hoog tijd aan Koffie Hag te denken. De echte Koffie Hag vrijwaart U van de opzweepende werking der coffeïne, omdat ze gegarandeerd coffeïnevrij is. Koffie Hag spaart hart en zenuwen, maar laat U het kostelijk genot van I echte, fijne koffie, zonder Oil dat Uw nachtrust gevaar *£_f]jii Daarom van nu af: --- n WkWT Heeft Ual met Uw win-1 Ë keiier gesproken over Dobbelman's schoonfl heids-pakket? OP GOEDE ZEEP STAAT: --- Het Boek van den Dag. „De slinger van den tijd", door J. M. IJssel de Schepper—Becker. — Nligh en Van Ditmar. „Sofle Blank", door Jeanne van Schalk—WHHng. — Querido. „Die ln het Donker", door Jan Campert — Leopold. „Tsjip", door W. van Elsschot — Van Kampen. gel Sinterklaasfeest nadert met snelle schreden en de bedrijvigheid bü uitgevers en boekverkopers bereikt haar jaarlükseh hoogtepunt. De reien-ent. dio don snellen stroom wil bijhouden, zelfs al damt bij dis naar eigen believen doch niet naar willekeur in door hot aanslibsel maar zoo te laten en slechts acht te slaan op wat de aandacht verdient, do recensent staat voor een onbegonnen taak. Niettemin tracht hü die zoo goed mogelük te vervullen en. meer den nadruk leggend op de informatorische. weg-wüzende functie, dan op den boschouwenden en bespiegelenden kant zijner professie, acht hü het in deze dagen nuttig de hem toebedeelde plaatsruimte niet aan éen te boek te wijden, doch er meer. terzelfder tijd, kortelings zün aandacht en die der lezers te doen voorbügaan. Van mevrouw IJssel de Schepper—Becker. aan wier „Martje Vroom" ik altijd nog'n vriendelijke herinnering bewaar, hebben wü een presentje van büna vüfhonderd dieht-bedrukte paginae ontvangen. Een boek, beeldend (of trillende beelden) een zeker soort Kotterdamseh milieu in een zeker soort tijdsgewricht. Rotterdamsehe sakenfamilies in dezen malaise-tijd. Er zün in dit omvangrijke boek andere conflicten dan dat met de ongunst van den tijd alléöu (al is dit al ruimschoots voldoende in dit milieu). Er is de strüd tusschen den man. de vrouw en de -ïidere vrouw en die eeuwige tusschen de generaties. Op den eersten werpt mevrouw IJssel de Schepper geen nieuw licht, op den tweeden werpt zü — naar mijn cevoel — een al te verblindend, want al te ..subjectief" en dus: al te hatelijk licht. Ik wil geen oogenblik zegsen dat ik dit boek niet „knap geschreven" vind. Ik vind mevrouw IJssel de Schepper zelfs een zéér „knap schrijfster", al zijn di' dialogen die haar sujettan. uit en terna voeren voor mij (persoonlijk) buitengemeen.... ja, ik ma.: hot wol zes-ton vervelend. Maar het is allemaal zeer consciëntieus verantwoord en met gevoel voor beschouwers- en beschrüversplioht opgezet. De fieuron van Prakke de rcchtlijiii-o zakenman, die door oen onbenul van eon verpleegster op dwaalwegen wordt geleid, zijn fijnzinnige vrouw Ada. Daan Tabak en hoe alle andere n:éér heeten mogen, zijn terdege „uit de verf' gekomen. Zü staan als bloedwarme menschen voor ons. Maar noch deze menschen, noch hun leven lieven, lijden zün — in de visie van de schrüfster. juist in dezen tüd, van voldoende belang om te boeien. En wat de „Strijd tussehon do -oneraties" betreft, die wordt zóó eenzijdig beslecht ten gruoste van de andere, dat dit conflict schier caricaturaal wordt Ik geloof onvoorwaardelijk in de goede bedoelingen ten dezen van mevrouw IJssel de Schepper. Ik ben ervan overtuigd, dat zij gepoogd heeft objectief te zijn. Maar deze poging is volledig mislukt. Zelve is zü naar den geest te zeer van de vorige generatie, dan dat zü deze kan beoordeelen. De specimina althans die zij ervan voor ons neerzet (Prik en Leederer) z i.i n geen specimina van de jeugd van heden. Zij zijn specinlina van menschelijk verderf van allo generaties, zü het met eenig oppervlakkig uiter_jk verschil. , Neen. De Slinger van den Tüd moge dan al riaar zijn vorm een knap boek zün 'ik erken dit volkomen) naar sfeer en geest behoort het tot de volstrekt overwonnen standpunten. Len verouderd boek. al is zijn onderwerp nieuw. Al zullen velen erongetwüfold goede uren aan beleven (veten van gelükgeaarde geestesgesteldheid als de schrijfster), onder de boeken onzer dagen tolt het op zijn hoogst mede als goede „ajnusc-ientloctuur". Ms zoodanig geef tt het mijn waardeering. Ais „verschünSel in 1934 is het quantité négugeable. Hoe geheel anders is het met „Jeanno van ..■haik-.Villin-'i „8 of i e Blank! Deze begaafde schrijfster, wier ten onrechte, weinig bekende bellettristische eersteling „l itstel van Executie" ik zoo bewonder, doet niet de geringste poging „modern" of actueel te zfln. Maar boek kon, met eenige kleine uiterlijke wijzigingen, even eoed een vrouwenleven in UI" of 1890 beschrijven. Tóch is dit Sofie Blank een modern boek in den besten en edelsten, ln oen enigen zin van dit veel misbruikte woorri. Waarom dit zoo i 5.... weet ik niet. Ik moet mün onmacht bekennen de sfeer ervan verstandelijk te détallleeren. Sofie Blank Is een meisje dat. alleen met baar moeder (vader is ergens in Zuid-Amerika) opgroei» als eon stil. aenzeiyig en drnomerie kind in een muf papierwarenwmkeltje, dat. vrouw geworden, in een kniitwinkei tsreoht komt (hoe prachtig beschrutt Jeanne van Schaik de roomige. deftige, ingetogen weelde van dit stille milieu Dj zij wordt ds geM_fde ran een dichter (stammend uit den kantwinkol). hooft oen gruwelijk, 1 lichamelijk pijn-dnend on zeer banaal „avontuur" not een ineneer-uit-de-provincie (dit hoeft voor mü iets onverklaarbaars, al aanvaard ik fatalistische beschikkingen, en zoekt ten sjotte steun» redding en (wellicht) eehik bü een stillen man. die gaarne orchideeën kweekt. Mevrouw van Schaik is heelemaal feen „modern" schrijf -ter. Haar pen doet zéér zorgvuldig en voorzichtig haar work. Indien men dit Sofie Blank naast Walschap'. Celibaat legt. is men verwonderd ovor bun bijna gelijktijdig verschijnen. Toch is Sofie Blank ten volle oon boek van dezen tüd. Ergens zag ik mevrouw Van Schaik'B schrijfpen vergeleken worden met de teek-enstift van Daumier. Ik geloof dat die lijking (van l'inniv van Lokhorst) biznndcr treffend Is, want ook Daumier is nóg van dezen tijd (meer hlivoorl bl dan do jongere Johan Rraakensiek en evenzeer als de oudere Qastave Doré). Maar de geest waaruit dit alles voortkomt — deze zorgvuldig, naaldscherpgeëtste menschen en vooral: milieus — ia zóó dat wii yan 1934 dien .verstaan en hegrijpen: zooals die van 1920 hem begrepen zoudon hebben en die van 1960 hem. naar ik vermoed, zullen begrüpen. Omdat bet war,' kunstenaarschap tenslotte onafhankelük is van tijdsbepalingen en omdat de menseh mens eb bluft. . É Jan Campert's eerste roman „Die in het donker" (als dichter, journalist en poene* criticus heeft hü bereids bekendheid veiworveu) doet het beste hopen vau dezen jongen schrijver. Ik wil allerminst zeggen, dat zijn I k van den zelfkant der maatschappü zoo schrijnend is. soo diep-ann-ri.ipcnd':als andero boeken die over hetzelfde ond. de ondergan- van een man „van goeden huize" in do riolen der aamenli — handelen met name boeken als „.Uorl;:i--..]■• \andorplatz" van Döblin of „wie eenmaal uit ■ iiaftje eet" van Falladtj zün van oneindig grooter allure. Maar toch is van d tui«endat het eerlijk is en ti-_V df^ifli-Perl'"evenmin doekje., win van i rrotting, als dat hü tei liet vermooicn. het romtantiSeeren ala ware van wat niet anders is dan rauwe, era-uwe nlükh-id. Camport geeft blijk van •goede milieu-kennis. Hij kont de kleine stille kroegje! waar ouder de ooeon van den slokjesbaas — en dikwüU ook met zün verstalen medeweten — louche zaakjes worden voorbereid en afeehandeld: hü kent de wereld der prostitutie met haar hebzucht, haar armoede, haar ellende en óók wel met haar oprechte, ontroerende liefde, die immers machtiger is dan de wil van uionschen, al zijn die eowend met ..liefde" handel to drijven. Camport maakt ons den ondergang van zijn hoofdpersoon w„tl r. hij overtuigt ons van het gruwelijke fatum, dat dit leven, dezen allerminst slechten metiscb. naar den verschrikkolijken ondergang van alle maatschappelijkheid dwingt. Zijn stijl is boeiend on eenvoudig, zijn begrip mannelijk, zijn dramatische begaving (het afwikkelen van dit leven langs de lijnon der onvermijdelijkheid, boven iederen twüfel verheven. Zoo is „Die in het Donker" een opmerkelijk hook geworden; niot van „wereldschokkende" beteekenis, doch wol van eon kwaliteit die ons mot vreugde Campert's prozaïsch talent doet kennen en de hoop uitspreken doet, dat wü van hem nog méór mogen verwachten. Bij de bespreking van een boek van Eluchol moet ik mij altijd bewust in toom houden. Zelfs een boekhesprekor-van-professio. voor wien „lezen" een beroep geworden is (men mag dit toch wel eens eerlijk zeggen?) en die dus immuun is voor de indrukken die „het" boek op den gewonen lezer-voor-z'n-gcnoogon maakt, zelfs een boekhespreker wordt bij tijd en wijle zulk een gewone lezer, mot zijn eeestdrift en verrukkine om wat bet menschelijk hart treft. Die „tijd en wijle" i. er voor mij als ik een boek van I'Tsschot lees. Ik heb daarvan reeds meermalen in doze rubriek getuigd. Mijn liefde voor dezen erooten Vlaming is schier grenzeloos (zooals zij dit óók is voor Walschap en van Oudshoorn). Daarom moet ik mij dwingen bü de aankondiging van don nieuwen Elsschot „Ts.iip" niet in dithyramben te vervallen. Eén ding dient erkend: ik vind „Ts.iip" niet het sterkste boek van dezen schrijver en de hooggestemde voorbereiding, die Qreshoff (avec trop de zèlo) voor dit boekje gemaakt heeft, heeft tot gevolg gehad, dat ik een klein beetje teleurgesteld ben, niet in de wijze, w« f.lsschot zijn onderworp behandelt, doch in do. mijns inziens al te geringe beknoptheid; die bü eraan gegeven hoeft. „Ts.iip" ts de tragedi. van hot vaderschap (de Vader, wien hef kind. door huwelijk ontnomen wordt) en de jubelende blijdschap van het grootvader zijn. (..Ts.iip" df kleinzoon, „bloeiend en geurend als een roos"). Dit kleine boek is van dozen grooten en eeuwigen vorm van menschelijke „natuurbeschikking" slechts een schetsmatige impressie. Poch als zoodanig is hot weer subliem van humor, van glimlachen achter tranen, vnn geluk on tnenschelüko hulpeloosheid met dit wonderlijk leven van ons. Dit kleine hoek (dat ik in tweeërlei opzicht toch wel „grooter" gewenscht had) is weer een verrukkelijk, warm en teodor ding in onze handen, onze oogen. ons hart. Hot is niet de Elsschot van „Lijmen" en „Villa des Roses", het is Elsschot. Wat milder, wat vlindorachtiger, w-at meer pastel dan ets, en eerdor weemoedig dan navrant. . een blijde Vreugd. Otn er medo iii aanraking to komen on on zich te bedweltnei (1 zijn hsrfstigs geuren en de ontroering van een mannenlcven in den vroegen neergang. Mr. E, ELIAS. --- INGEZONDEN STUKKEN. (Buiten verantwoordelijkheid der Redactie). Het Denkbeeld van Wardenier. Hoewel van plan, niot meer OP '^^ z^k teru« te kooien, xvil ik gaarne mr. Maas van antwoord dienen, te meer, waar ik thans in de gelegenheid bon te verzekeren, dat ik hem in «een van mijn beschouwipgen heb betrokken; Integendeel, zijn beleid na de opschudding, dis de publicatie teweegbracht, beeft mijn volle sympathie. Men zal toegeven, dal in de gedachten van den uitvinder leefde de vaste overtuiging van de ontdekking van een bi/.onderen motor, zij bet vooralsnog op papier; bewijs ik nu. dal de/e een perpotuum mobile (verdei P, M genoemd, is, dan is m. i. do Uitspraak, die mr. Maas aanhaalde, gerecht' vaardigtt Deze geeft oen beschrijving van don motor en zegt dan, dat deze motor in zijn gedachten geon P. M. is. Waarom ik denk van wel, zal ik in het volgende uiteenzetten. ln mijn vorige artikelen heb ik dit eigenlijk al gedaan, maar wil hot nogmaals doen door eenige berekeningen uit te voeren, die het gedrag van don luchtinotor moeten verklaren. Geen verlies in rekening gebracht, doet 1 kg benzine een tienpaardsmotor gedurende een uur loopen; de energie is dan 10 X 3600 X 75 kilogramnieter (kgm) of -.',700,000 kgm. Voor den luchtinotor kies ik lucht van 250 atmosfeer; met behulp van hoogero wiskunde be ik, dat elke cm' H kgm energie bevat of elke liter 11,000 kgm; dit is bijna 200 maal zoo weinig, t 1 kg benzine evenveel energie bevat als 200 1 lucht van 860 atmosfeer. Dezo lucht moet in sterke stalen cylinders bewaard worden; rekenen i' elke liter IS kg staal, dan weegt de energiebergplaats 1000 kg. In plaats van de voorgespielichte motor komt dus oen zeer zware, die t BD meer weegt en slechts het aequivalent van 1 kg benzine bevat. Is er in de vrachtauto iO-P-Srdsmotor, dan loopt de wagen juist 12 minuten. En let wol, dit is zonder verlies. Met verlies zuu die tijd tot bijvoorbeeld 5 minuten gereduceerd worden. Nu kan de uitvinder nog zoo mooi samengeperste .. lucht besparen en opnieuw gebruiken als hij wil, moer energie er uit halen dan er in zit, kan hij niet. Nu is dit te vergelijken met een beurs met 12 guldon; door slordig te werk te gaan kan men er •*> gulden uitnemen en de rest verliezen. Het verlies verminderen, maar wel kan men er 10, 11, j.i 12 gulden uitnemen, doch nooit 13. Evenzoo kan de vijftigpaardsmotor ook wel meer dan 5 minuten werken, maar nooit meer dan 12, hoe de uitvinder zijn verlies ook beperkt. Men kan dus zeggen: volgens deze bec ij tering kan dc motor van den heer Wardenier ten hoogste 12 minuten werken en moet dan weer worden voorzien van samengeperste lucht. Wel moet ik opmerken, dat mün berekening vlug, achter de studeertafel, geschiedde en liever hooren we, wat de practijk zegt. Een getal als B k per liter lucht is in de techniek bepaald en zal wel anders uitgevallen zijn, hetgeen het resultaat iets kan wijzigen. De N.V. W. A Hoek's Machine- Zuuratoffabriek levert Compound-Mljnloco- SB, werkende niet gecomprimeerde lucht en gebruikt dus deze lucht óók langzaam on zuinig. ik zal haar advies over doze becijfering inwinnen en x) desgewenscht inlichten. Om nu weder tot d- eigenlijke motor van Warde-nier torug te keeren. SA Is in de beschrijving van den uitvinder, zooals 'laas die geeft, 12 minuten dc „geruime tijd", *len is Her' 'i p M., maar wel • _* il._ inruim» _____ «chtea ;t maanden i«. (..-.h.--ï?_;"j.n^.n^ MÉeljk onmogelijk. Dat dit een eeuwiglc Utd-tie is, blijkt wel hieruit, dat deze machine' tjelwpöeM- kan worden aan. een compressor en dan dan een uur tijd weer de 200 liter van 350 atmosfeer kan vormen om opnieuw drie maan-' le Toopen. Ik bep nu. dat mr. Maas zal inzien, dat de beschrijving door het ontbreken van nadere gegevens .omtrent „jrerturnen tijd" en „aanvulling" zoowel tot een slechten motor als tot een P. M. kan leiden, maar dal het laatste redelijkerwijs te verwachte: i- I:.t : ichefl is bet- ontbreken van exactheid voor hM al of niet gelden van de wel van het behoud van arbeidsvermogen, een hoofdwet iv de exarte-wetenschappen, wel zeer essentieel — doordat dit een leek niet opvalt, werkt dit zier misleidend en kan ik mij best begrijpen, dat het wel een I' M. was en mr. Maas deze niet heeft kunnen onderkenhen. Ziet men bel ontbreken van de exactheid wel in. dan is het ook zoor gemakkelijk, zooals ik reeds 3 November deed, te verklaren (ik herhaal het slot): Alles samengevat zouden wij willen stellen, dat het bestaan van een motor, zooals die in de dagbladen wordt beschreven, onmortelijk js. Ir. W. H. KOSTKH VAN GROOSS. Leeuwarden, 14 November 1934. --- De veebeperking. Het stemt ongetwijfeld tot voldoening, dat thans ook het orgaan van slagers en veehandelaars zich blijkens het persoverzicht van 12 November heeft aangesloten bij de inzichten, die reeds langen tijd door „Landhonw en Maatschappij" omtrent den steun aan don landbouw zijn gepropageerd. Het advies, dat de vecbouderijcentrale aan den minister heeft uitgebracht, zal er zonder twijfel to. lijden, dal een dool van Friesland's bodem braaK komt te liggen en wanneer we nu bedenken, dat de bestaansmogelijkheid van handel en middenstand wordt vernietigd naarmate de hoeveelheid veeteelten akktrboiiwpiodiiklen, die op Friesland's bodem wordt voortgebracht, afneemt, is bovenbedoeld standpunt verklaarbaar. Men is er inderdaad niet klaar mede don boor te verwijten, dat hij den laatsten tijd te weinig gebruik maakt van de diensten vau handel en middenstand, wanneer niet tegelijkertijd wordt aangetoond, dat de belooning van deze diensten uit de geldelijke opbtengst der produkten kan wordon betaald, Aan do hand van allerlei gegevens kan worden aangetoond, dat dit laatste bü de tegenwoordige prijsverhoudingen nog volslagen onmogelijk is en zoolang onze middenstandsorganisaties niot voldoende meehelpen daarin verandering te brengen, missen verwijten over het werktuigenbureau, het achterwege laten of zelf of zelf doen van werkzaamheden, die voorheen door timmerman, smid of verver werden verricht, allen grond. AGRARIËR. --- „Protesteerende Bedrijfsantohouders". Het bericht onder dit hoofd in uw blad van 12 November 1.1. bevat een enormiteit, die ik niet zonder meer kan laten passeeren, De leider van de vergadering van protesteerende vrachtautohouders (autobusdionstondernemers doen gelukkig niet mede), de heer van der Laan heeft beweerd, dat fr een wetsontwerp klaar ligt, waarin voor vrachtautodiensten vergunning wordt gevorderd. In dat ontwerp zou staan, dat de vergunning voor slechts één jaar moet worden verleend en dat na afloop de vergunning niet behoeft to worden verlengd. Heelt, mijnheer de redacteur, uw verslaggever wel .il id. Dit nu is zrtft absurd, dal er alleen om te lachen valt, <>p neen van dc departementen • ravenhage is dit wetsontwerp bekend. Natuurlijk bestaat bet ook niot in een tijd waarin nog niet eens vast staat of het vergunningsstelsel voor vrachtautodiensten ?j_i .worden ingevoerd. Bovendien zulk een wetsontwerp zou dan toch door de Tweede Kamer moeten worden behahdeld? Het blijkt dus wel met welke argumenten de heer van der Laan zijn in wezen révolutionnaire actie eenigen moet geven. Ik maak tevens van deze gelegenheid gebruik om ook het praatje te weerleggen, dat de Tweede Kamerleden niets tegen het verkeorfonds hebben gedaan. U, geachte redactie, weet, dat ernstige mannen tegen gesproken en tegen gestemd hebben en dat bet slechts 4 stemmen scheelde of het wetsontwerp had hot niet gehaald. Ik vraag mij echter af wat de heer van der Laan in dien tijd deed toen nog de gelegenheid bestond om Inngs wettigen weg tegen het wetsontwerp te ageeren. Toen deed de heer van der Laan nie t e. De actie van den heer van der Laan dateert slechts van den tijd. dat hij het met de rechtbank aan den stok kreeg over taxi-verordening. En nu probeert hij om zijn eigen weg te effenen te speculeeren op den nood van de bedrijfsautohouders. Zóó zit de vork in den steel. Ik heb aangetoond, dat alle beweringen van den heer van der Laan over het wetsontwerp „in de maak" over politieke partijen of bonden (n b. ook dat nog), die niets zouden hebben gedaan, louter op onwaarheid of onwetendheid berusten. ' Dat is ren slotte niets erg. In een leider verwacht ik echter andere ... weltteitea" Kl._-.-_ STEEMANN. secretaris v. d. Ned. Bond v. Autobusdienstondernemers. --- Motor-terreur. Mag ik hiermee doen blijken van mijn instemming terreur van den door het zoor geplaa^den J. R. S.? De gemiddelde chauffeur meent, dat de wég hoofdzakelijk voor hem is, doch daarin vergist hii zich. Dal hij een dik .tuk wegenbelasting betntilt gaeft hem JBHUMU-St recht een logisch voorstel te dooi - zoo mogelijk op het rijwielpad of hoogstens' twee rijwielers naast elkander op det: ten weg. Weineen! laat de fietsers maar gerust bij drieèn, vieren pf vijven de ruimte op den weg in beslag nemen, liefst een beetje stoeiend en baldadig rijdend, zooals men dat zoo dikwijls des avonds groepen jongelingen op heen- of thuisreis naar of van respectievelijk bijeenkomsten kan zien doen, De aanrijdende chauffeur houde alsdan zijn lawaai-ding in rust. en wachte met verder rijden tot de weg weer ems vrij komt. Daar zijn doel toch veelal slechts er- of dunshuis is. bedenke hij. dat men hier trch altijd nog vroeg genoeg komt om drinkende en dansende naar den afgrond te gpan. De chauffeur drijve zijn arrogance niet zoo ver. dat hij lawaaie bij het passeeren van ijsco karretjes enz., ook al denkt hij hiermee de veiligheid op den weg te dienen. Rust en kalmte vóór alles. Daarom zou ik verder willen voorstellen den treinen trammachinisten te verbieden gebruik te maken van de stoomfluit, niet alleen tijdens het rangeeren op emplacementen, maar ook. en vooral, bij onbewaakte overwegen. Men slechte voorts den h-a ne nstapel af — het vleesch hlikke men in — men make de radio geluidloos (J. R. S. heeft niet zoon burenplagcr wil ik hopen); men verbiede. elke 'muziek en zanguitvoering op straat met uitzondering van schoone, gewijde gezangen. Dan zullen dankbaar zijn de hersenarbeiders in huis, kerk en school en zeker d-! zieken en de stervenden, alsmede uw lezer. de J. --- Het departement Franeker der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen. In de Leeuwarder Ct. van 14 dezer komt een artikel voor over het 125-jarig beslaan van het Nut.s-departement te Franeker, opgericht 1 September 1803. Men leest daarin, dat pogingen tot oprichting in 1708 mislukten; dit is echter niet juist. In 1798 is een departement opgericht den 23 October. Het bestuur bestond uit: Samuel Alma. koopman, voorzitter tot 1769; Jan Steenstra, mcd -doctor, tot 1800, Joan Vriemoet Drabbe, J. U. D. en secretaris van Curatoren der Hoogeschool fe Franeker, tol 1801; Isaac Verweij, rector der Latijnsche school te Franeker, secretaris en penningmei De verdere deparfementsleden waren: Dirk Nieubuur, mcd -doctor; Boudowijn van Roes, apotheker, Adrianüs Alma, J. U. D. en secretaris der Academie' Adrianüs Eisma. distillateur. Nicolaas Scheltema Ed.Zn., koopman; Phlliopus Salverda; Sijds T. Banga. J V. itud.; Dionysius Homar, boekvorkooper; Samuel Verweij, littcrarura stud.; Willem B. van der Kopij, preleclor in de tcekenktinde aan de Hoogeschool; Aggerus Ennema, distillateur, Mailen Feenstra; Wijtse Bakkerus; Wljbrandus Orardus Reddingius', predikant bij de Hervormden te Dronrijp. Vermoedelijk is dit departement opgeheven, omdat in later jaren als datum van oprichting 1 September 1809 wordt aangegeven. In de lijst van secretarissen wordt van 1819—18.0 opgegeven J. K. Overbeek; ik vind echter overal K. J. Overheek, soms met de toevoeging V D. M. Hij komt niet voor in de .Naamlijst flor Predikanten" van dr. Romein; het is mij gebleken, dat bedoeld wordt Klaas Overboek, sinds 1812 leeraar der Doopsgezinden te Franeker. Veendam. F. J. DE ZEE. --- Voor een blind moedertje. Op het ingezonden stukje voor het blinde moedertje is zoovee! ingekomen, dat we haar #eer Iwi kunnen helpen met het radio abonnement. Dank zij deze vriendelijke hulp is zij dus voorloopig weer ge* lukkig. Ik kreei/ van een blinde een hall abonnement tegelijk, fijn was dat! Zoo hielp de eone blinde de ander en mag ik alle gevers en geefster? bedanken? Assen. J. C. KANNE—HELDER MAK. J ---