LEEUWARDER COURANT. 185 e Jaargang. Bit nummer bestaat nit 5 bladen. en het Zondagsblad. On» eerstvolgend „Kinderblad" verschijnt weer in September. Abonnement: Per drie maanden voor Leeuwarden /1.25. Buiten Leeuwarden franco ƒ 1.90. N.-Indië /1.90. Overige landen volgens posttarief. Bewijsnummers voor geplaatste advertenties 5 et. Postgiro 9910. Telefoon: Administratie 3241. Redactie 3119. Deze courant verschünt dagelijks, behalve op Zon- en feestdagen. Uitgave der „N. V. de Leeuwarder Courant" (v/h. Erven Koumans Smeding), te Leeuwarden. Zaterdas 18 Juli 1936. HOOFDBLTD van FRIESLAND Advertentiën: Dit Friesland van I—3 regels 80 cent, elke regel meer 20 cent. Van buiten Friesland van I—3 regels 95 cent. elke regel meer 25 cent. In het Zaterdagsnummer en op dagen voorafgaande aan feestdagen 5 cent per regel meer. Reclames (ook Zatprdngs) uit Friesland 50 et. per regel alleenstaande 30 et. p. regel. Buiten Friesland resp. 55 en 65 et p. regel. Minimun p. recl. 10 regels. Incassokosten 13 et Oplaag ruim 22,500 exemplaren. No. 168. --- Buitenlandsch Overzicht. De conierentie te Montren» tot een aceoord Bekomen. — Het Fransche bemiddelinoavooratel. — In feite heeft Engeland groote concesiiei jegens Rnsland gedaan. — De houding van Japan, Duitschiand eu Italië. — Op 23 Juli aal een Engelsch- Fransch-Belgische bijeenkomst te Londen worden gehouden, ter voorbereiding van een Locarno-conferentie op 15 Angnstns, waartoe ook ItaliS en Duitschiand worden nitgenoodigd. — Maatregelen tegen de Duitsche Belijdenis Kerk. Het heeft er gespannen te Montreux, méér dan men bij 't begin der zee-engten-conferentie veronderstelde. Zelfs scheen even het gevaar te dreigen van ecu mislukking, vooral als gevolg der meenhigsverschillen tusschen de Kussieehe en Engelsche delegaties. Dc laatste dagen hebben echter een keer ten goede gebracht en gisteren kwam do tijding, dat overeenstemming vas bereikt. Een venira;: is tot stand gekomen. dat den Turken, die reinilitari>atie van de Dardanellen enz. begeerden, voldoening geeft, maar tegelijkertijd rekening houdt met de wei en belangen der andere bjj de algemeene veiligheid in de Middellandsche Zee betrokken mogendheden. Dat het gelukte, de soms bijna diametraal tegenover elkaar staande Britten en Russen te doen bewilligen in een compromis — waarbij laatstgenoemden overigens aan liet langste eind hebben getrokken. — is in de eerste plaats het gevolg van de handige bemiddelingspoging, door den leider van de Fransche afvaardiging, Paul Bonconr, ondernomen. Men zou verkeerd doen, den omvang van dit succes te onderschatten. Immers, toen de confepntie dezer dagen tot de derde lezing van het ontwerp-tractaat genaderd was — het s.g. Engelsche tegen-ontwerp, dat op eenige hoofdpunten de Turksche voorstellen amendeerde, — bleef er nog een belangrijke materie te redie van de vrije doorvaart door de zee-ongten ingeval van een oorlog, waarbij Turkije niet betrokken was. De Sovjet-Unie heeft er. zooals bekend, altijd naar gestreefd, vrije passage te krijgen voor de Russische strijdkrachten, welke zich uit de Zwarte Zee naar de .Middellandsche Zee zouden begeven; anderzijds wilde zij zich echter zooveel mogelijk vrijwaren tegen het verschijnen van vijandelijke oorlogsbodems in de Zwarte Zee. Rusland, gesteend door Frankrijk en de mogendheden van de Balkan-entente, verlangde, dat de zeestraten vrij zouden blijven voor bet geval, dat de Wjstandsrtoezeggingeß der regionale pacten met inbegrip van de Fransch-Russische overeenkomst, in werking zouden treden. Hoskóu's afgezanten verdedigden de .stelling, dat de te sluiten ronvontic het fnnctionneeren der hulpmaatregelen, in bet Volkenbond-pact omschreven als van toepassing bij een niet uitgelokten aanval, geenerlei beperking mocht opleggen. Van Franschen kam werd deze zienswijze gesteund, onder opmerking' dat Frankrijk niet kon transigeeren op een der hoofdpunten van de z.g. bijstands-politiek. Londen ging evenwel voort, bezwaren te opperen tegen de Russische eischen; vooral de mogelijkheid, dat Turkije niet tot de bclligoronton zou behooren, werd daarbij aangevoerd, ofschoon op grond der internationale verplichtingen van dat land die kans wel tamelijk gering zou zijn! • .1 Intusschen, de tijden zijn er niet naar. dat Engeland's wil bij internationale besprekingen wet is. De regeering te Londen besefte, dat zij water in haar wijn zou moeten doen en zwichtte voor de bedreiging van Russischen kant. dat Litwinof c.s. de conferentie zouden verlaten, Zoo 1,, n i|n, het compromis, door Paul Boncour aangeraden, ook de goedkeuring der Engelschen verwerven. Niéuwe moeilijkheden rezen even- Wel, toen het op de toepassing der gevonden formule in verschillende gevallen aankwam. Donderdag slaagde men erin, ook deze binderoverwinnen; zoodat het gewichtige e] 16 der conventie nu bepaalt, dat oorlogs,.„ bnlpschepen van oen oorlogvoerend land de zee-engten niet mogen doorvaren, behalve in de gevallen, voorzien bij artikel 23 van de overeenkomst, of indien hulp verleend wordt aan een aangevallen Staat, krachtens een pact van wederlUdschen hu.tand. dal ook door TurMe is onderteekend e„ gesloten werd in het kader van den Volkenbond. Thans was dus liet grootste bezwaar om tot overeenstemming te geraken uit den weg geruimd, een des te belangrijker feit. daar OU mislukking aan het beginsel der internationale samenwerking een ernstige slag zou zijn toegebracht. To Londen is te rechter tijd ingezien, dat zulk een échec zeer noodlottig zou zijn, nu zoo juist de politiek der bilaterale verdragen een groot succes heeft geboekt door de totstandkoming van het Duitsch-Oostenrijkscbe aceoord en Italië geweigerd beidt, aan de besprekingen te Montreux deel te nemen. Tot eiken prijs moest een nieuw voldongen feit worden belet, want als de Turken, die keurig den wettigen weg om herziening yan een lerdrai te krijgen lilden volgen, langs dien weg geen voldoening hadden ontvangen, zouden zij ongetwijfeld hun toevlucht tot een meer directe methode hebben genomen. Bn dan had de wereld andermaal gestaan voor een fait accompli, waaruit de zeer betrekkelijke waarde van internationale aceoorden wederom zon zijn gebleken. Zooals de tekst der Maandagte onderteekenen ontwerp-conventie nu luidt, zullen de zee+engten gesloten blijven in geval vau een oorlog, waarbij Turkije niet betrokken is, wat dus elke \errassing, in deu geest van de vlucht der Duitsche oorlogsschepen Qoeben en Breslau (Augustufi 1914) uitsluit. Bet nieuwe régime aau de lbmlanellen zal echter hoegenaamd geen beletsel vormen voor 't normaal functionneeren van de verdragen van onderlingen bijstand, gesloten door Rusland o! Roemenië, heide Zwarte Z.eeoëve'rstalen; de do'orvaail za] vrij blijven voor de koopvaardijschepen, die, in de twee richtingen, voor de ravitailleering der landen, welke door bizondere „pacten" zijn verhouden, zore dragen. Door deze bepaling is een concessie van gewicht jegens Rusland gedaan.en wordt de samenwerking, in het Fransen-Russische gedrag voorzien, ten volle mogelük gemaakt, 't Is dan ook -een wonder, dat de Franschen met zonveel ijver aan het bereiken vau een compromis hebben gewerkt. Het aceoord is dus een feit. doch thans blijft de vraag nog, hoe 4e landen, welke buiten de conferentie zijn gebleven, er tegenover zullen staan. Ook had Japan, ofschoon wèl te Montreux vertegenwoordigd, nog verschillende tegenwerpingen geuit, welke echter vermoedelijk ondervangen zullen worden. Zoo zal in de overeenkomst de doorvaart van duikbooten worden verboden, behalve van die. welke de Zwarte Zoe-mogendheden in het buitenland koopen of die aldaar hersteld moeten worden. Turkije zou hebben goedgevonden, met de verwerking der Dardanellen eerst te beginnen, zoodra uit Tokio een „fiat is ontvangen. Deze bepaling zal waarschijnlijk geen verschtrving van den remilitarisatie-datum (1 Augustus) tengevolge hebbei in beginsel het .Japansche departement van Buitenlandsche Zaken reeds een gunstig antwoord op de vragen van zijn delegatie heeft gegeven. Maar nu Duitschiand en Italië, die beide ter conferentie schitterden door afwezigheid, het eerste als geen partij bij het te wijzigen verdrag van Lausanno. hot tweede om de bekende redenen in verband met sancties, Middelland-che Zee-pacten enz.! Van Duitsche zijde is niets nagelaten, om den kersverschen [taliaanschej vriend tegen het te Montreux beslotene in 't harnas te jagen. Te Berlijn wordt beweerd, dat Engeland zijn traditioneele leer van de vrijheid der zee-engten heeft opgeofferd ter begunstiging van een geheel bondgenootscbeppen*stelsel en wel ten profijte van zijn anti-Italiaansche gedragslijn in de Middellandsche Zee. De Deutsche Allgemeine Zeitung heeft er den nadruk Op gelegd, dat niet alleen de Russische vloot vrijheid van beweging heelt erlangd, maar dat, krachtens het Volkenbondshandvest, het Fransch- Russische pacl en het verhond met Roemenie de Fransche vloot ook ongehinderd de Zwarte Zee kan binnenvaren. Hierdoor is aan de wenschen van Frankrijk, Busland en Roemenië volkomen genoegdoening verschaft. De Berliner Börsen Zeitung stelt in het licht, dat de formule van Montreux vooral van gewicht zal zijn, wanneer men er in slaagt, Turkije door een militair verdrag aan het Fransch-Russische „verbond" te koppelen. Er mag nu in Fransche bladen betoogd worden, dat van militaire allianties geen sprake is, dit weerhoudt do Duitschers allerminst, hun voorstelling van zaken te handhaven, in de hoop daarmee [talie te doen blijven bij dc onlangs uit Kome gehoorde verklaring: „geen zëe-erngtenverdrag, waaraan wij niet hebben meegewerkt." Ander/iids is men ter conferentie zon verstandig geweest, om den Italianen, als mede-onderteekenaars van l.ansanne, alsnog gelegenheid te bieden, zich bij het nieuwe aceoord aan te sluiten. Op het oogenblik- weigert Roste nog. hiertoe over te gaan, maar verwacht wordt, dat dezo weigering geen duurzaam karakter zal dragen. Ze is slechts de. consequentie van 'e sedert het conflict Italië-Volkenbond door Mussolini aangenomen houding. * In die houding zou allicht wijziging komen, wanneer de Loearno-eonferentie tusschen de vijf bij dat verdrag betrokken staten: België, Duitschiand, Engeland, Frankrijk, Italië, in Augustus doorgaat, zooals do Engelsche regeering wenscht en waarmee Brosse! en Parijs reeds hun Instemming hebben betuigd. Op 23 Juli houden Belgen, Franschen en Engelschen eerst een voorbereidende bespreking te Londen; bij welslagen daarvan volgt op 15 'Augustus te Brussel de algemeene conferentie; het heet, dat lord Halifax naar llerlijn zal reizen om Hitler tot het zenden van vertegenwoordigers te bewegen. Maar inmiddels zijn de Italiaansche bladen reeds bezig, de driemogendhedenbespreking in de lirilsche hoofdstad als een soort samenzwering voor te stellen, als het vormen van een blok, dat eensgezind en met een gemeenschappelijk program in do Belgische hoofdstad zou optreden. Daarentegen wordt van Engelsche zijde verklaard, dat juist om eiken boozen schijn te vermij dea de agenda dei J^adeascbe ifioxJjesp.rekingen een zeer beperkt karakter zal dragen. Geruchten over eventueel deelnemen van Polen en Rusland aan de Brusselsche conferentie — die dan het Locarno-karakter zou verliezen — wachten nog op bevestiging of tegenspraak. Wij hebben gisteren melding gemaakt van liet manifest, door de leiders van de Duitsche Belijdeniskerk aan lliiler gericht en waarin den Fiihrer met opmerkelijke vrijmoedigheid de bezwaren dier Kerk tegen den in het Derde Rük heerschenden geest op religieus en ander gebied werden voorgelegd. Zooals te verwachten was, is de dictatoriale straf voor zooveel durf van onderhoorigen niet uitgebleven. Dwars te-en een vonnis ran bet opperste gerechtshof in wordt de naam „voorloopig kerkelijk bestuur" aau dé leiding der oppositionoelo Kerk ontnomen, terwijl deu g.g. hroederraden op korten termijn ontbinding is aangezegd. Het protest zelf blijft onbeantwoord, daar dc „betreffende organisatie" als onwettig en dus onbevoegd tot kla'-ren wordt beschouwd. Met een en ander is den extremisten onder de . wier verbittering over de schikking niet Oostenrijk immers toch door een concessie jegens hun ..binnenlandsch.'" wen-clion tot bedaren moest worden gebracht, alvast een kluif.ie toegeworpen. Fn om hen weer geheel en al tot tevredenheid te stemmen, zal. naar verluidt, eerstdaags llimmler, kort geleden tot algemeen politiechef benoemd, als rijksminister voor Openbare veiligheid in de regeering worden opgenomen. Dit klinkt in elk geval veelbelovend. --- BINNENLAND. DE LICHTING 1937. Het aandeel van Friesland. Van de 25,232 tot gewoon dienstplichtige bestemde ingeschrevenen der lichting 1937 moet door de provincie Friesland worden geleverd 1335 man. berekend naar een getal ingeschrevenen van 1 125. Het aandeel door elke gemeente of groep van gemeenten in deze provincie te dragen, is door den Commissaris der Koningin als volgt vast!d : iwarden 186, Doniawerstal, Gaasterland, Hemelumer Oldephaert c. a., Lemsterland. Blot enen Stavoren samen 87. Barradeel, Harlingen en Menaldumadeel samen 04, Ameland. Dokknm, Qostdangeradeel, Schiermonnikoog en Westdongeradeel samen 7.1 Dantumadeel eu Kollumerland c. ii. samen 60, Bolsward. Hindeloopen. Wonseradeel en Workum -amen 84, Idaarderadeel en Smailingerland samen 67, Achtkarspelen en Tietjerksteradeel -ainon 85, Baarderadeel. Franeker. Franekeradeel. Hennaarderadeel en Rauwerderhem samen 63, Sneek. Wijmbritseradeel en IJls! samen 89, liet llildt. I'erwerdaradeel en Leeuwarderadeel samen 129, Opsterland en I'tingeradool samen SS. Haskerland en Heerenveen samen 109, Ooststellingwerf en Weststellingwerf samen 122. --- KON. NED. POLITIEHOND-VEREENIGING. Afd. Drie Noordelijke Provinciën opgericht. De afdeeling Drenthe van de Koninklijke Nederlandsche Politiehond-Vereeniging (beschermvrouwe 11. M. de Koningin) heeft to Assen tderd met het doel de afdeelingen Drenthe en Groningen, alsmede do daarvoor iv aanmerking komende clubs uit Friesland, samen te voegen en de dan ontstane afdeeling te noemen de „Afdeeling Drie Noordelijke Provinciën". De afdeeling Drenthe was sterk vertegenwoordigd, terwijl als afgevaardigden van de provincies Groninger en Friesland optraden resp. de hoeren Went, rijkspolitiehondgeleider te Onnen en Hnlijn. opperwachtmeester dor Koninklijke Marechaussee te Wolvega. De vergadering werd gepresideerd door den hoer W. Sterk te Assen, die na afdoening van enkele huishoudelijke zaken het punt van samengaan in bespreking bracht. De heer llreeilveld. inspecteur van politie te Meppel. beval mei warmte de samenvoeging aan en legde vooral den nadruk op de hetere gelegenheid vau toetreding van diverse kleine verspreide clubs in de noordelijke provinciën, Daar deze spreker algemeen de meening van de aanwezigen vertolkte, werd hot punt van samenvoegen in stemming gebracht en met algemeene stemmen aangenomen, zoodal thans de K.N.P.V. in de drie noordelijke provinciën is vertegenwoordigd door de aldus genoemde afdeeling. Onmiddellijk werd overgegaan tot het kiezen van een nieuw bestuur, waarin werden gekozen de hoeren W, Sterk, voorzitter; 11. Veld te Nijeveen. secretaris: I. Bolljn te Wolvega. penningmeester. Went te Onnen en Meijer te Meppel als commissarissen. Met groote instemming van de vergadering werd een vöOTStel van den voorzitter om den Commissaris der Koningin in do provincie Drenthe, dio reeds cere-voorzitter was van do afdeeling Drenthe, thans te verzoeken hot eerovoorzitterschap van de afd. Drie Noordelijke Provinciën te willen aanvaarden, aangenomen. De heer Meijer te Croningen. oud-voorzitter van de afd. Groningen, word met algemeene stommen bei md als oerelid van do nieuwe afdeeling. ' Ingesteld werd een propaganda-commissie. waarin warden benoemd de volgende heeren: Breedveld, inspecteur van politie te Meppel; Hisken, leider van de Speurhond te Assen: Bolijn, leider van de club te Wolvega en Went. leider van de club to Onnen. Hierna, volgde bespreking van de op 14 Augustus te Ha volte te houden keuring voor het certificaat voor Verdedigings- en Speurhond. Zeven honden zullen aan die, keuring deelnemen: aan de club Meppel werd de regeling opgedragen, Bij de rondvraag bleek, dat de samenvoeging een gelukkige beslissing bleek te zijn, want Staande de vergadering werd mededeeling ontvangen, dat een nog nieuw op te richten club zeer binnenkort zich onder de vanen van de K. N. P. V. zou scharen. Uit de verder volgende besprekingen, kon de conclusie worden getrokken, dat algemeen do sympathie uitging naar do K. N. P. V. en dat in de naaste toekomst te verwachten is, dat vele aanvragen tot aansluiting zullen binnenkomen. De propaganda-commissie en den secretaris den heer Veld te Nijeveen, werd opdracht verstrekt, met den meesten spoed alle gevraagde inlichtingen en medewerking in deze te verleenen. --- VRIJHEID VAN DRUKPERS. Door den ministerraad gehandhaafd. Naar het I'tr. Dghl. uit doorgaans goed geinformeerde bron verneemt, heeft de ministerraad, alvorens het ontwoi'p-groiidw et-w iiziging aan den baad van State te doen toekomen, de voorgestelde nieuwe bepalingen in zake beperking van de drukpersvrijheid uit het ontwerp gelicht. Hieruit volgt dus. dat il,, tor zake bestaande bepalingen onveranderd zullen blijven. --- DR. COLIJN NAAR ENGELAND. Do minister-president, dr. Colijn. is heden voor een paar wek,.,, mei Mrlof naar bel buitenland ver rokken en zal dit verlof doorbrengen ~, |„.t. zuiden van Engeland. De Daily ielegraph voegt aar) dit bericht toe: Wanneer dr. Colijn naar Engeland gaat. pleegt Wl-MROfiaJJJk met Britsche ministers informeele --- Belangrijkste Nieuws op andere pagina's. BINNENLAND. Het prijspeil der komkommers Ine» gezakt. _, , 2e Blad De landbouwgewassen vertoonden op 13 Juli een gunstigen stand. 7a Blad BUITENLAND. In de Spaansche zone van Marokko I* zouden ernstige ongeregeldheden ziin uitgebroken. (Telegram). Ie Blad Er komen berichten over nieuwe bloedige onlusten in Spanje. Hedenmorgen waren de telefonische verbindingen met Madrid verbroken. 3e Blad Volgens geruchten zou heden te Dantzig de grondwet met geweld worden afgeschaft. Deze geruchten worden door een telegram uit Berlijn bevestigd. Ie en 3e Blad In Polen zijn groote betoogingen gehouden voor de Poolsche rechten in de Vrije Stad. 3e Blad De tegenstand der Zuidelijken in China schijnt geheel en al ineen te storten. 3e blad ARTIKELEN. Eenige grepen uit de bevolkingsbeweging in Friesland. 2e Blad Fietspaden en Heideontginning. 3e Blad Londensche Brieven. 3e Blad De Fransche Wapenindustrie. 3e Bid Een jublleumvlucht over den Atlantischen Oceaan. 3e Blad Tusschen File en Lauwers. 4e Blad De Fondsenmarkt. 4e Had Indische Kroniek. 5e Blad Landbouwkroniek. 5e Blad (Zie verder Telegrammen en Laatste Berichten). --- VACANTIEREIS KONINGIN EN PRINSES. Naar Hohwald in de Vogezen. H. M. de Koningin en 11. K. 11. Prinses Juliana zullen voor de gebruikelijke vacantietcis Maandagavond vertrekken naar Hohwald in de Vogezen. --- Wering van revolutionnaire leden uit openbare lichamen. Het blad verneemt verder, dat in zake het weren van revolutionnaire leden uit openbare lichamen een technische wijziging in het ontwerp is aangebracht, in dier voege, dat de beoordeeling, voorzoover het een lid van een der Kamers der Staten-Generaal of van Provinciale Staten betreft, in handen is gelegd van hot betreffende college, terwijl de beoordeeling t a v leden var, lagere colleges - als gemeenteraden e.t.g. — in handen is gelegd van Gedeputeerde fetaten der provincie, waaronder de corporatie ressorteert. --- DE AANSLAG OP KONING EDWARD. Belangstelling Nederlandsche regeering. De Nederlandsche regering heeft bjj monde yan Ir. Majesteita gezanl te Londen aap de l>ri sche regeering doen blijken van hare belangstelling ,n verband ,„et den gelukkigen afloop van het incident, dat ziel eergisteren bij de vaandeluitreiking aldaar heeft voorgedaan. ---