V^»Vp Y^Xzijn een afdoende bescherming tegen fm^)po\ OfYI'WoTOS'" besmetting met griep, keelontsteking l g J WVHW*»^' tn »trkoudheld. \JL/ --- Matt-Creme Wil I geeft aan de huid Wil I I de zoo gewensch- // / / il \ \ HES 2 te matte temt. Uit- I I I stekend als onder- / / '/^^Tjl^At^Ê laag voor poeder. _mW__\i_mSM 35en Sb-^-a^S^^tl ÊBw u__-i_ilfff^r' «^S-^-j__t-_jfl "4711" De klassieke Schoonheids -Crèm e --- De Friesche Bouwkring. HET UITBREIDINGSPLAN VOOR AMSTERDAM. In de gisteravond gehouden vergadering van den Frieschen Bouwkring, welke gehouden werd in hotel Amicitia te Leeuwarden, onder leiding van ir. J. C. N. RINGELING, die er zün voldoening over uitsprak dat zoovelen van hun belangstelling voor het te behandelen onderwerp blük gaven, sprak ir. L. S. P. SCHEFFER, hoofd van de afdeeling Stadsontwikkeling van den Dienst der Publieke Werken te Amsterdam, over het onderwerp: „Het uitbreidingsplan van Amsterdam". Men zal vragen, aldus de heer Scheffer, wat ik over dit plan, dat op 2 November j.l. door de Kroon is vernietigd, heb te zeggen. Dit zal echter nader blüken. Eerst echter iets over de geschiedenis, aan de hand van de kaarten. Aan den vorm der stad is te zien dat men miet een vesting te doen heeft en is nog na te gaan waar de eerste muur geweest is in 1450 en zoo vervolgens. Wilde men daarna gaan uitbreiden, dan moest er een nieuwe muur worden aangebracht, waarbinnen men dan verder ging bouwen. Die uitbreiding geschiedde door onteigening. Men moest zich dus wel terdege rekenschap geven waar de nieuwe muur moest komen en dat nam men dan ook ruim. Zoodoende kon men zich dan ook redden tot 1860. Het mooiste van Amsterdam uit stedenbouwkundig opzicht ligt dan ook in het gedeelte van dien tijd. Toen kwam er echter een groote trek naar de steden, daardoor planloosheid en een groote steenwoesteny. Door een slecht plan sticht men onherstelbaar kwaad. In 1901 kwam dan de Woningwet en verandering en in 1928 werd de afdeeling Stadsontwikkeling ingericht. Er moest voorzien worden in de maatschappelyke behoeften der bevolking, wat een geweldig omvangryke studie eischte. We begonnen met de groeistudie en zagen dat er 7 a 8000 personen meer kwamen dan gingen. Eerste conclusie: „een mlllioenenstad". Die meening hebben we nu niet meer. Het gaanen komencijfer is nu byna constant, het geboortecüfer daalt en het sterftecyfer is iots gunstiger geworden Dit zal echter in 19Ö0 ook wel ongeveer gelyk zyn. De bedrüfsoutilleering wordt echter ontzaglük verbeterd en daardoor kan de toestrooming weer toenemen. Nu is het inwonertal 785,000; wy rekenen op een grens van ruim 900,000. Behalve in de middeleeuwen heeft men nooit aan een stad gedacht die af is, dus van een bepaalde grootte. Men heeft later maar aangebreid. Nu moeten we dus op het voetspoor der middeleeuwen voort en weer een stad maken die af is en ongewild voor profeet spelen. De strenge vorm van vroeger bestaat niet meer; toch is de kern van nu goed te onderscheiden en tamelijk schoon en niet wild. Dat komt, omdat er een regeering is geweest, die goed vond dat er werd geannexeerd. We mochten van 7500 H.A. tot 17,500 H.A. uitbreiden. Noodzakelijk was het ook wel, omdat de randgemeenten, waar we niets te zeggen hadden, het nog slechter deden dan Amsterdam zelf. Bovendien hebben we te maken met de moeilükheid van polders, waarvan sommige opgehoopt moeten worden. Zoodoende komen we op een grondbezit van f 200 miliioen. Toen we begonnen te werken hadden we 4 rubrieken tot klaarheid te brengen, n.1.: het werken, het wonen, de ontspanning en het verkeer. Wat het verkeer betreft, het oude, n.l. de ringvormige vaarten, was van zeer zuiver type en dat hebben we hardnekkig voortgezet. Op de kaart toonde spreker aan hoe alle verkeerswegen, zoowel te land als te water, radicaal zyn en ringvormig. Nadat we de wegen hadden aangegeven, konden we het „werkgebied" vaststellen, dat eerst in het Oosten lag, maar zich langzamerhand, onder den druk der dwingende omstandigheden naar het Westen verplaatst. Thans stagneert dit waterwerkgebied even door de tüdsomstandigheden, maar men xlet het Westerhavengebied duidelyk aangegeven. Geweldig veel industrieterrein is ontworpen in de nabijheid van het Noordzeekanaal, in welk verband de merkwaardige en onlogische groei van den overkant van het IJ den spreker werd gecritiseerd, daar het zoo geweldig chaotisch ligt. We wilden dan ook graag het RÜnkanaal achterom doortrekken om daardoor een afsluiting te Krijgen. Ook een tunnelverbinding was veel beter geweest dan een pont. In verband met de Industrieën en de daarin werkzame bevolking hebben we berekend hoeveel terrein we daarvoor noodig hadden. We kwamen op 120 M. per arbeider, wat 550 HA. zou vorderen. Die hebben we, zoodat dit schitterend uitkwam. Hierop schetste spreker de moellükheden, die waren voorgekomen bü het bepalen der gebieden voor tuinbouw, landbouw en veeteelt en hoe dit is opgelost. Hierna moest de woonafdeeling worden vastgesteld, waarbü moest worden uitgegaan dat het plan berekend moest zün voor 970,000 inwoners. Het nu geprojecteerde lijk* 22 maal zoo groot als de stad nu is en dat lukt niet juist. We moesten dus gaan berekenen, wat niet zoo eenvoudig was. We zagen daarbü dat 10 jaar geleden het gemiddelde gezin kon worden gesteld op 3.84 en nu 3.74. Zou dat nog meer dalen? Voor 2000 moeten we het stellen op 3.37. Daarnaast moesten we rekening houden met de Cityvorming, met een saneering (krotopruiming, waarvoor veel minder woningen in de plaats komen), met de wensch tot eensgezinswoningen, daar de 4 hoogbouw aanleiding geeft tot hartkwalen. Maar by eengezinswoningen kwamen we op 70 woningen per H.A. met veel te nauwe straten. We moesten dus een vergelük treffen tusschen 4, 2 en 1 hoog. Voor de ontspanning moesten we ook lets rekenen, door het aanleggen van parken, liefst met een werkingssfeer van hoogstens 400 M. straal De modemsten willen daarvoor rekenen 40 M:. per persoon. Door onderzoek kon onze norm worden gesteld op 4'/_ M*. per inwoner. De ruimte voor sport is moeilüker te beoordeelen. Alleen beschikten we over de nu niet meer in Duitschland in gratie zijnde Martin Wagner, die daarover voor Berlün een boekje heeft geschreven, waarmee we nu rekening hebben gehouden, hoewel het iets verouderd was. Wü kwamen op 5 M?. per Inwoner, maar omdat men in 2000 meer oudere menschen heeft, stelden we het op 4 M. Voor volkstuinen, een zeer netelige kwestie, waar tal van problemen bü betrokken zün, 3M'. Zoo hebben we 3 complexen van tuinsteden geprojecteerd, ieder voor 50 a 60,000 inwoners, die onmiddellijk aan de stad aansluit. Een zeer groot probleem (we liggen aan polderland, wat wel mooi is, maar waar men geen duizenden menschen kan bergen), was het natuurschoon. Hoewel we daaraan nog niet toe waren, hebben de omstandigheden bevorderd, dat we met het boschplan zijn begonnen. Verder hebben we dichtbij een groote plas geprojecteerd. Wat het beteekent, idraks daar te mogen wonen, is niet te zeggen. Het is heel mooi en ongetwüfeld met geen enkele andere groote stad te vergelijken. Interessant is, wanneer men de groei van een en ander per inwoner nagaat: 1903: 17 M . woongebied, 2 M. ontspanning, 17 M. werk. 1930: 25 M\ woongebied, 9 M. ontspanning, 25 M. werk. 2000: 37 M». woongebied, 35 M. ontspanning, 43 M. werk. De vermeerdering lukt geweldig en toch, het is de natuurlyke ontwikkeling. Voor leder ongeveer ._, zooals we zelf ook rekenen. We hebben gezorgd, dat het plan soepel Is en dat men het hoofdstramien naar omstandigheden kan invullen. Hoofdzaak Is voor de groeiende eenheid, dat slechts van binnenuit wordt aangebouwd. Op 14 Januari 1935 werd dit plan nu ter visie gelegd en 53 menschen kwamen er tegen in verzet; bü Gedeputeerden waren het er nog 40 en bij de Kroon nog slechts 27. De bezwaren werden echter alle ontzenuwd en ten slotte kregen we over de hcele linie geluk en toch . op 2 November 1937 kwam het afwüzend Koninklük besluit, omdat we in een noodige juridische orr-zeiling van een moeilijk practisch puntje precies niet ver genoeg waren gegaan. Dit is nu verbeterd en nu b'gt het plan weer ter visie om nogmaals denzelfden weg af te leggen. Het plan is dus niet dood, maar Integendeel springlevend. Op enkele gestelde vragen ging spreker daarop nog op enkele détailpunten dieper in, waarin hij opmerkte, dat by geen enkele stad van die beteekenis de afstanden naar de city zoo gering zijn. Ir. RINGELING bracht den spreker dank voor zijn schitterende uiteenzetting, waarop in de huishoudelüke vergadering nog werden benoemd in een commissie tot herziening van de statuten en het huishoudelijk reglement de heeren ir. J. C. W. Ringeling, W. J. van Zuilen en Sj. Meinesma. --- VERKOOPINGEN. Ten overstaan van notaris R. NUdam tfl Jorwerd van: _-„i„_ A. 3 perceelen greldland te en onder Huins behoudens recht van samenvoeging geveild ln 3 perceelen, als: 1. Een perceel greldland. gelegen ten Oosten van en aan den kunstweg te Huins, groot 1.9970 H.A. (5.4 x 38,/, A.), tot 5 Maart 1938 in huur by D. Koldyk. 2. Een perceel greldland, gelegen ten Zuid- Oosten van en aan het vorige perceel, groot 2.00.60 H.A. (5.5 x 36^ A.), tot 5 Maart 1888 ln huur bü B. Stienstra. Kooper bü samenvoeging de heer D. KoldU* '« Huins, voor nader te noemen lastgever, voor ƒ 10,131.80. 3. Een perceel greldland nabü den grlntweg, tusschen Rewerd en Hoptllle onder Huins, groot 1.77.40 H.A. (4.8 x 36^. A.), tot 5 Maart 1938 in huur bü K. Koldük. Kooper de heer J. Melnsma te Baard voor 4.0 x ƒ777 = ƒ3729.60. B. Twee perceelen greidland op Schrlns onder Oosterllttens, behoudens recht van samenvoeging geveild in 2 perceelen, als: 1. Een perceel greidland „de zes" genaamd, groot 2.21.— H.A. (6 x 36 Vi A.), tot 5 Maart 1938 in huur bü D. OH vier. Kooper ds. C. Nüdam te Zeist, voor 6 x ƒ 718 is ƒ 4308. 2. Een perceel greidland „de zeven" genaamd, gelegen ten Zuid-Oosten van en aan het vorige perceel, groot 2.64.90 H.A. (7.2 x 36H A.), tot 5 Maart 1938 in huur bü D. Olivier. Kooper de heer B. B. Boonstra te Huins, voor nader te noemen lastgever, voor 7.2 x ƒ 737 Is ƒ 5306.40. --- OFFICIEELE CRISISPUBLICATIES. Blooen geoboren voor 1 Januari 1938 dienen voor Maandag 3 Januari 1938, 's middags 12 uur ter merking opgegeven te worden. D» Landbouw Crisis Organisatie voor Friesland brengt onder de aandacht der varkensfokkers, dat alle bijgen, welke vóór 1 Januari 1938 zijn geboren, en welke men nog gemerkt wenscht te hebben met biggemerken 1937, voor Maandag 8 Januari 198"*, 's middags 12 uur dienen te worden aan^geven bij den opzichter van hun district of bij (ien tecretaris der districtecommissie. Biggen, die m 8 Januari 1938, 's middags 12 uur worden tangegven. kunnen alleen worden gemerkt met de voor 1938 toe le wijzen biggenmerken. ---