De Luchtbeschermingsdienst te Leeuwarden. Propaganda-avond in de Harmonie Ten einde het nut en de noodzakelijkheid van een goed functioneerende luchtbeschermlng uiteen te zetten en de ingezetenen van Leeuwarden en Huizum aan te moedigen bij de luchtbescherming dienst te nemen, werd gisteravond in de Harmonie te Leeuwarden een propaganda-avond belegd. --- De opening Dat er ln steeds breeder wordenden kring belangstelling voor den luchtbeschermingsdienst begint te ontstaan, bleek wel uit het groote aantal aanwezigen op deze bijeenkomst. De burgemeester van Leeuwarden, jhr. mr. J. M. VAN BEIJMA, die den avond, mede namens zrjn ambtgenoot in Leeuwarderadeel, jhr. W. J. H. Hora Siccama, met een inleidend woord opende, uitte hierover zijn dankbaarheid Evenals over het feit, dat de Commissaris der Koningin, mr. P. A. V. baron van Harinxma thoe Slooten, ook nu weer metterdaad toonde, dat hem de organisatie der luchtbescherming zeer ter harte gaat, door dezen propaganda-avond bij te wonen. Het verheugde spreker voorts, dat zoovele hoofden van diensten, autoriteiten en gemeenteraadsleden gevolg hadden gegeven aan de uitnoodiging. Er zijn nog altijd vele menschen, zoo vervolgde jhr. van Beijma, die het nut van een perfecten luchtbeschermingsdienst niet inzien, die hem beschouwen als hen militair instituut en er daarom niets van moeten hebben. Spreker hoopte, dat dezen zullen zeggen: „Ik vind het niet goed, dat het gebeurt, maar als gevaar uit de lucht dreigt, zal ik meehelpen rampen te voorkomen". Alleen georganiseerde hulp kan redding brengen en moet verleend worden door menschen, die behoorlijk geschoold zijn. Spreker wees er verder op, dat men net luchtgevaar niet overdrijven moet — overdrijving kan alleen maar schaden — maar aan den anderen kant moet men het ook weer niet onderschatten. Practisch is het natuurlijk uitgesloten, dat de vijand een geheele stad vergast, evenals het onmogelijk is door verduistering een stad voor den vijandelijken vliegenier onzichtbaar te maken. Het doel van den luchtbeschermingsdienst is vooral de gevolgen van een luchtaanval zoo klein mogelijk en door het nemen van allerlei maatregelen de veiligheid van de burgers zoo groot mogelijk te maken. De dienst moet kunnen rekenen op de hulp van veel dames. In oorlogstijd zullen tal van mannen elders geroepen worden, waaruit men wel kan opmaken, dat de plaats van de vrouw in de samenleving veel belangrijker wordt. Verheugend vond spreker het dan ook, dat deze bijeenkomst door zoovele vrouwen was bezocht, van wie hy hoopte, dat velen zich voor deelneming aan den luchtbeschermingsdienst zouden opgeven. Op de cursussen zal wel blijken, dat er allerlei werk is te verrichten, waarvoor de vrouw bij uitstek geschikt is. --- Uiteenzetting door kolonel b.d. P.E. Hajenius Vervolgens werd het woord verleend aan het hoofd van den Luchtbeschermingsdienst, kolonel b. d. P. E. HAJENIUS, die een uiteenzetting gaf van den luchtbeschermingsdienst in het algemeen en dien in Leeuwarden/Huizum in het bijzonder. Hij sprak de hoop uit, dat na deze uiteenzetting velen van het nut der luchtbescherming overtuigd zouden zijn en ijverige propagandisten voor deze goede zaak worden. Zij, die de realiteit van den algemeenen wereldtoestand niet over het hoofd zien, aldus spreker, zullen begrijpen dat een oorlog in West-Europa niet meer tot de onmogelijkheden behoort. We mogen wel zeggen, dat die toestand meermalen zorgwekkend was en dat alleen de slechte economische situatie de landen ervan hebben weerhouden een oorlog te beginnen. Komt het tot een oorlog, dan zal het vliegwapen een geweldigen invloed hebben; de gevechten in Spanje en in China toonen dit wel aan. Wat de gevolgen van aanvallen op steden zijn, waar geen goede luchtbescherming is, dat heeft Sjanghai getoond, waar de straten vol menschen waren, die bij honderden door de vliegtuigbommen werden getroffen. Een goede luchtbeschermingsdienst had deze ge- Volgen tot 10 pet. kunnen beperken. Velen zullen vragen: „Als we oorlog krijgen, zal Nederland er dan niet buiten blijven?" Rekening houdend met onze neutraliteitspolitiek kan toch niet worden ontkend, dat het Nederlandsche leger een bedreiging vormt voor eventueel naar Frankrijk ln opmarsch zijnde Duitsche troepen. Wij liggen op de flank van hun verbindingslijnen en zij zouden al zeer kortzichtig moeten zijn om deze bedreiging niet te zien. In 1914 was deze toestand ook aanwezig, maar toen waren de Fransche en Belgische oostgrenzen nog niet zoo versterkt als thans het geval is. Ook al weer een punt in ons nadeel. Duitschland zou daarom wel eens kunnen besluiten deze bedreiging uit den weg te ruimen en ons met één slag uit te schakelen door aanvallen op onze mobilisatiecentra. Gebeurt dit, dan loopt Leeuwarden, zijnde een der mobilisatiecentra, ook gevaar. Bovendien staat hier de electrische centrale — waar geheel Friesland op is aangesloten — ook een dankbaar aanvalsobject, daar vernietiging hiervan tot gevolg heeft, dat de geheele industrie in ons gewest wordt lam gelegd. De luchtaanvallen worden gepleegd met •brysant-, brand- of gasbommen, terwijl voorts chemicaliën gesproeid kunnen worden. De ervaring is deze, dat aanvallen met gasbommen bijna niet plaats hebben, beducht als de vijand is dat hij met hetzelfde wapen zal worden bestreden. Op vergassing van steden behoeven we dan ook niet het zwaartepunt te leggen, al houdt dit niet in, dat er geen rekening met dergelijke aanvallen behoeft te worden gehouden. Aanvallen met brysantbommen zullen ook niet dikwijls voorkomen, daar een vliegtuig slechts enkele van deze projectielen — die soms tot 2000 kg wegen — kan meevoeren. Veeleer zal er met de zeer gevaarlijke brandbommen worden gewerkt. Immers deze zijn licht en kunnen in groote hoeveelheden worden uitgeworpen. Dat deze bommen het gevaarlijkst zijn, is te begrijpen als men weet, dat deze een hitte van 3000 graden ontwikkelen. Is er geen georganiseerde luchtbeschermlng in een stad dan zullen de tallooze branden groote verwoestingen aanrichten. Het gevaar brengt als vanzelf decentralisatie van de onderscheidene diensten mede. Spreker gaf in groote trekken nog eens de bizonderheden weer van het voor Leeuwarden en Huizum op te stellen luchtbeschermingsplan. Zooals we reeds eerder meldden worden deze in vakken verdeeld en wel als volgt: Vak I omvat de binnenstad, gelegen tusschen de stadsgrachten. Vak II strekt zich uit van de Harlingertrekvaart tot de Dokkumer Ee, in het oosten begrensd door de stadsgracht. Vak IV ligt benoorden de gracht bij de gasfabriek en reikt van de Dokkumer Ee tot het Nieuwe Kanaal (Emmakade). Vak 111 wordt gevormd door den hoek bezuiden het Nieuwe Kanaal tot de Potmarge (grens Huizum). Vak V strekt zich uit over Huizum en het gedeelte van Leeuwarden ten zuiden van de. Harlinger Trekvaart en de Willemskade totde Potmarge. Elk vak wordt verdeeld in wijken over elk waarvan een wijkhoofd wordt aangesteld en elke wijk weer in huizenblokken met een blokleider aan het hoofd. Deze blokleiders moeten menschen zijn, die het vertrouwen hebben van de bewoners. De blokleider moet zijn menschen ervan doordringen, dat zelfbescherming in de eerste plaats komt. Deze zelfbescherming brengt mede, dat de bewoners hun zolders ontruimen, waar enkel een bak zand, schoppen en ander klein materiaal achterblijft. Een brandbom namelijk zal wel door een dak kunnen slaan, doch blijft dan op den zolder liggen. De brandwacht, die in ieder huis aanwezig is — een van de bewoners — zal dezen brand met zand trachten te blusschen. Kan een blokleider in zijn blok een brand niet baas of gebeuren er andere ernstige ongelukken dan wordt de hulp van het wijkhoofd ingeroepen. Deze beschikt over drie patrouilles met motorbakfietsen en snelt op het eerste alarm te hulp. Het principe is dus steeds: Eerst zelf trachten hulp te verleenen; gaat dit niet dan vraagt de blokleider het wijkhoofd om hulp; staat deze machteloos dan wordt de medewerking van het vakhoofd ingeroepen en kan ook deze het niet klaren, dan wordt de centrale brandweer, die onder direct bevel van het hoofd 1. b. d. in reserve wordt gehouden, gerequireerd. Ongeveer in denzelfden geest werkt de geneeskundige dienst. In ieder vak zijn hulpposten voor gaszieken en niet-gaszieken: brancards en ontsmettingsmiddelen. Men beschikt over transportgroepen om de menschen naar de hulpposten te vervoeren; in iedere wijk is zoon transportgroep, welke 4 bran* cards tot haar beschikking heeft. In ieder vak dus 12 brancards. Bovendien worden 3 transportgroepen met materieel in centrale reserve gehouden. Van onderscheidene diensten zijn voorts herstelploegen aanwezig, om breuken in gasen waterleidingbuizen, aan het electrische net, waterovergangen enz. te kunnen herstellen. Bij goed functionneeren van al deze onderdeelen zullen de catastrophale gevolgen van luchtaanvallen tot een minimum kunnen worden beperkt. --- Toespraak van den heer L. Hofman Vervolgens richtte de VOORZITTER van het voorloopig bestuur der onderafdeeling Leeuwarden van de Friesche Vereeniging voor Luchtbescherming een oproep tot de aanwezigen om zich bij de vereeniging aan te sluiten. De taak der vereeniging is een dankbare, aldus spreker, omdat propaganda gevoerd zal worden voor een schoon doel. Wij allen moeten elkaar helpen, daarbij denkend aan het Bijbelwoord: „Hebt uw naasten lief als u zelve" en het Bijbelverhaal van den barmhartigen Samaritaan. Dat deze hulp noodig is, begrijpen we licht als we denken aan de duizenden, die niet 'elooven aan zelfbescherming, aan tal van ouden van dagen, die zichzelf niet kunnen helpen. We denken ook aan de onrust, welke een luchtaanval verwekt en welke groote gevaren mee kan brengen. Tal van mannen en vrouwen zullen op pnfr«