I Voor ƒlB3,- 's-Jaars yf ƒlO.OOO,- I verzekert 30-jarige -^ uitkering bij overlijden --- VERWEKT GEEN KRAMP Bij opoiti.k.r. tn drogisten In v.rpokking.n van 10, 30 _n 60 labl.tt.rv --- kleine Advertenties, bestemd voor de eerstvolgende plaatsing op Zaterdag a.»., moeten uiterlijk morgen. Vrijdagavond, in ons bezit zijn DE ADMINISTRATIE DER LEEUWARDER COURANT --- Geestelijke stroomingen HET ISOLEMENT VAN HET „CHRISTELIJK VOLKSDEEL" Mr. G. E. van Walsurn: Het isolement van „Het Christelijk Volksdeel, Tijdseinen no. 5. 's Gravenhage, Drukkerij C. Blommendaal. Toen wij eenigen tijd geleden in deze rubriek de figuur van Karl Barth bespraken, vroeg iemand, die zich niet voor theologie interesseerde: Is die man nu zoo belangrijk, dat men daar vijf artikelen aan moet wijden? Wat wij destijds antwoordden, doet niet ter zake, maar bij het doorlezen van bovengemeld boekje schoot deze vraag ons weer te binnen. 't Gaat er tegenwoordig veel op gelijken, dat Barth's invloed zich — met name in ons theologiseerend volk — niet tot het gebied der theologie zal beperken. Immers Nederland is niet alleen op kerkelijk, doch ook op politiek en maatschappelijk gebied, in minstens twee kampen verdeeld. Naast de linksche politieke partijen vindt men de Christelijke, naast algemeene of neutrale vereenigingen op elk terrein, confessioneele. En nu komt Barth, die op zeer vele orthodox- Hervormde predikanten en andere rechtzinnige intellectueelen een grooten invloed heeft, met de vraag: Is het een Protestantsch Christen geoorloofd — en dus, let wel, niet: is het voor een Christen noodzakelijk— zich op politiek en maatschappelijk gebied Christelijk te organiseeren? Nu moeten wij voorop stellen, dat er in de werken van Barth niet gemakkelijk een plaats zal zijn aan te wijzen, waar over deze afzonderlijke Christelijke organisaties rechtstreeks de staf wordt gebroken. Maar toch, Barth's leer houdt hier consequenties in, die voorstanders noch tegenstanders van aparte organisatie van het Christelijk volksdeel naast zich kunnen neerleggen. Zulks hangt ten nauwste samen met wat Barth leert over dat deel van de Apostolische geloofsbelijdenis, dat wordt aangeduid met: „Ik geloof in de gemeenschap der heiligen." Volgens Barth is hier kennelijk bedoeld de z.g. onzichtbare kerk, n.l. de gemeenschap van diegenen, die God tot zaligheid heeft uitverkoren en wier namen geen sterveling weet. Wel is naast deze onzichtbare kerk ook nog de z.g. zichtbare kerk, doch deze — aldus Barth — heeft geen enkele andere opdracht dan de bediening des Woord (prediking) en de uitdeeling van sacramenten (doop en avondmaal). Weliswaar erkent deze kerk verschillende aardsche gemeenschappen als families, volken, klassen, rassen, vereenigingen en parttijen. Maar zelve staat zij hier geheel buiten, haar belangen loopen nimmer met de belangen dezer andere gemeenschappen, onverschillig of zij zich Christelijk of niet-Christelijk noemen, parallel. Welke consequenties nu trekken de Nederlandsche Barthianen, wat betreft het politieke en maatschappelijke organisatiewezen uit deze leer? Volgens mr. van Walsurn teekenen zich op het oogenblik in hun rijen twee stroomingen af, n.l. de consequente Barthianen en de anderen. Om misverstand te voorkomen, moet er op worden gewezen, dat beide stroomingen het er over eens zijn, dat het zich tot de Christelijke Kerk rekenen, zeer zeker consequenties meebrengt voor de houding, welke men op elk gebied des levens aanneemt. Doch volgens de z.g. consequente Barthianen mag dit er nimmer toe leiden, dat men zich in eigen organisaties uit de wereld terug trekt. Een Christen heeft zijn verantwoordelijkheid voor God en menschen te dragen in elk milieu, waarin hij zich ziet geplaatst. Hij mag dit nimmer ontvlieden. Het zou een zich onttrekken zijn aan de verantwoordelijkheid, welke het menschdom als één geheel jegens God heeft. Zeer sterk drukt dr. J. Eykman zich uit, als hij in het tijdschrift Ethelto met een beroep op het gebod: Gij zult geen andere goden voor Mijn aangezicht hebben zegt: „Het antwoord Gods, geen andere antwoorden voor Zijn aangezicht, geen programma's, geen richtlijnen, het gaat van weide tot weide: de Heer zal het voorzien. Geen enkele zekere koers zal voor Zijn aangezicht bestaan." Het overgroote deel der Nederlandsche Barthianen denkt er evenwel anders over. Zoo betoogt mr. van Walsurn: Als Eykman zegt: „Geen andere goden voor Zijn aangezicht, geen programma's, geen richtlijnen", dan wijs ik deze probleemstelling af als te eenvoudig, te onwerkelijk. Dan herinner ik mij het woord van (prof. Paul) Schollen, dat het goed is, dat wij stelsels bouwen voor gezin en maatschappij, voor het staatkundige en de opvoeding, dat het niet anders kan. Dus wel richtlijnen en misschien zelfs wel programma's, maar geen richtlijnen en geen programma's als directe openbaringen van Gods Wil, die voor goed bindend mogen en moeten worden beschouwd. Met andere woorden, men kan zich wel Christelijk organiseeren, maar dan alleen, als men meent, dat het Christendom eischen stelt, welke in andere z.g. neutrale organisaties niet tot hun recht kunnen komen. Zoo verdedigt mr. van Walsurn o. m. Christelijke politieke partijen. Christelijke arbeidersorgam Christelijk lager onderwijs. Hij maakt hierbij echter twee restricties. Ten eerste, dat Chi Ujke organisaties in een van oudsher Cl) lijk land als het onze eigenlijk een noodtoestand uitdrukken, iets abnormaals. Een Christen moet zich in een algemeene 01 satie thuis kunnen gevoelen en mag deze slechts noode verlaten. Verlaat hij haar toch, dan moei hij iedere poging om het 01 terrein voor hem weer bewoonbaar te n toejuichen. Gedacht wordt hierbij aan dm Bijbel op de openbare KhOOl en aan het inruimen van den godsdienst op de programma's van de A.V.R.O. De tweede conclusie van mr. van Wa Immer verlieze men uil hel oog, dal alle Christelijke organisatie zuiver menschei is en daarom in die mate betrekkelijk, dal het andersdenkende mede-christenen niet kan binden. Barthlaanach Christen mag flti zijn b.v. van Ce Chr. H 'ie Unie, zijn kinderen naar een bijzondere school sturen, de N e i; v. steunen, zich m zijn vakorganisatie Christelijk organiseeren; hij mag nimmer iemand, die zich aansluit bij een der z g. link iche partijen, Voor ziin kinderen openbaar Onderwijl verlangt, lid wordt van de A.V.R.O. of da V.A.R.A., of van een neutra m veroordeelen of de benamjfig belijdend Christen onthouden. LAÏCUS. --- Bij de puinhoopen Blauwe rookwolken stegen op van tusschen muren en gebinten, die eens de boerderij vormden. Piet is een prachtig plekje. Zware dennenboomen staan rond het huis, de akkers liggen er hoog en eikenhakhout vormt er de omheining van. En dit zijn de eenige getuigen van dit gruwelijk gebeuren. Een kleine groep menschen staat voor de oprijlaan, waarin veldwachters heen en weer loopen. Rond de ruïne loopen wat kippen op zoek naar voedsel en roodbonte kalveren liggen vereenzaamd in de. weide. „De Greutinks hadden een klein boerenbedrijfje", zoo vertelde ons G. Timmerije, een van de naaste buren van de Greutinks, een goede vriend van den 33-Jarigen zoon, die de moordenaar werd. „Ze hadden één paard, wat koelen en wat land en ze hadden het arm", zegt hij. „Of dat er nu ook nog van invloed op geweest is!" Hij haalde zijn schouders op en zegt, als ze hem wat vragen, dat het zoo een wonderlijk heerschap was. Voor zijn omgeving was hij erg lastig en voor wie bang voor hem was, zelf gevaarlijk. „Maar van men bleef hij af", zegt Timmerrije, „want ik kon he man." --- PERSOVERZICHT OSS De Maasbode (<•-:..) constateert een merkwaardige tegenstelling tusschen de Kamer en de linksche pers, en zegt o. a.: „Men he_ ft de bewering geuit, dat de minister te voortvaren:! is opgetreden. Hij had even moe.en afwachten, of de zaak binnenkamers mo.ten afwerken. Wij kuincn ons niet voorstellen, dat men, onder andere omstandigheden, dergelijke aanmerkingen zou hebben gemaakt of d< lijke desiderata zou hebben geuit ten opzichte van politiemannen, die, hoe verdienstelijk overigens ook, o. a. in de meest ernstige verdenking stonden van mishandeling van „verdachten". Men zou eerder een algemeenen eisch tot onmiddellijk en onverbiddelijk ingrijpen hebben verwacht, zooals hij ook er wel is gesteld tegenover.... een ander politiecorps! Die wachtmeester, zegt men, kon zich niet verdedigen. Wat zullen wij nu hebben? Had men wellicht een contradictoir proces tusschen minister en wachtmeester gewild? De minister is verantwoordelijk aan Koningin en Kamer. De marechaussees hebben alle kans geliad hun optreden toe te lichten. Hun chefs hebben van dit optreden kunnen kennisnemen uit de stukken en daarna hun oordeel kunnen geven. Maar de loopende zaken te Oss? wordt er gevraagd. Er zijn te Oss geen loopende zaken. De zaak — alles wat dien man in deze omstandigheden aangaat, gaat volkomen buiten den minister om — de zaak van den bankier is finaal uit en in de overige kwesties waren er ' verdachten. Wat ons verhaast, is het gemak, waarmee een deel van de pers het politieele optreden ..lijkt. Alsof het een kleinigheid Is, onjuiste verbalen te maken, huiszoekingen r verlof te doen, menschen op klaara dag met veel gerucht in te sluiten en totaal onschuldig een dag of tien preventief ,i tegen andere menschen, die -..elf niet gehoord worden, getuigen te hooren op i van zeer verdachte aangiften. Ja zelfs getuigen wijs te maken, dat zoogenaamde verdachten hebben „bekend". Vindt men dat kleinigheden? Oók als ze achter elkaar gebeuren in een kleine geteld vnn een ruchtbaarheid, alsof het prij'iMtdeelingen gold? Laat men toch bedenken, hoe men zichzelf zou voelen, nen aldus geslachtofferd werd zonde,- dal de Overheid ingreep". Voorts betoog! het blad and-rmaal oan de hand van citaten dat er wel degelijk van antime sprake is geweest Id de campagne voor de marecnaunee te Oss. De N. Rott. Crt. (lib 1 betoogt dat men. na de Maandag door dat blad gebrachte mededeelingen over de togen de Brigade Marechaussee te Oss getroffen maatregelen zal begrijpen, dat deze zaak, nóg minder dan zij het voordien reeds voor ons was, als afgedaan kan worden beschouwd. „De minister van Justitie heeft bij de behandeling van de interpellatie in de Tweede Kamer terecht opgemerkt, dat hij zorgvuldig rechtmatige belangen had te ontzien, „rechtmatige belangen èn van individueele burgers èn niet in de laatste plaats ook van het personeel der brigade." Hij heeft daarbij tevens voor zich als maatstaf willen laten gelden „krachtige en evenwichtige hanonaving van het gezag." Niets anders bezielt ons, indien wij vooralsnog en sedert gisteren in nog versterkte mate van oordeel blijven, dat 's ministers beleid ten aanzien van de rechtmatige belangen van het personeel der brigade en ten aanzien van een evenwichtige handhaving van het gezag is tekort geschoten. Wij voegen daar dadelijk aan toe, dat wij gaarne aannemen, dat de minister niet met opzet tweeërlei weegsteen heeft gebruikt met betrekking tot het opsporingsonderzoek van de Ossche marechaussee en het opsporingsonderzoek van andere justitieele ambtenaren in den lande in tal van gevallen. Wat dit laatste betreft, denke men maar aan de interpellatie over de Haagsche zedenzaak onder den vorigen minister van Justitie. Wij willen evenmin beweren, dat de tegenwoordige minister met opzet bepaalde persoonlijke en kerkelijke belangen ontzien heeft op een wijze, die eveneens het gebruik van tweeërlei weegsteen in de gedachte oproept. Maar de minister kan als ieder ander dwalen en het is zelfs mogelijk, dat hij — óók menschelijk — ln sommige opzichten bevooroordeeld is geweest. De eene mensch leeft nu eenmaal in een andere sfeer dan de andere, en ieder mensch is onderhevig aan het gevaar, te veel gevangen te blijven in eigen sfeer op oogenblikken, dat hij als overheidspersoon heeft te handelen in een qualiteit, die een ruimeren gezichtskring verlangt." Het blad betoogt verder o. a., dat de minister van Justitie niet het recht had, de brigade van het opsporingsonderzoek te ontheffen en verzekert ten slotte zich van antl-paplsme vrij te weten. --- De vijfvoudige moord te Lochem Een speciale verslaggever schrijft ons: Bloed en vuur hebben ontsteltenis en schrik gebracht in het landelijke Lochem, waar allerwege het nieuwe leven uit boomen en struiken naar voren springt. Een waanzinnige heeft zn familieleden vermoord, zijn huis in brand gestoken en daarna de hand aan zichzelf geslagen. Het is een gebeuren, zoo ontzettend, zoo tragisch en zoo onmenschelijk ook, dat men er in Lochem verbijsterd van is. Toen we er gistermiddag kwamen, stonden er overal langs de straten groepjes menschen het geval te bespreken. Allen wisten ze precies de plek aan te geven, waar het drama zich had afgespeeld, doch het was eigenaardig, dat rond de rookende ruïne van de boerderij de belangstelling veel geringer was. Waarschijnlijk was dit een gevolg van den grooten afstand tusschen het dorp Lochem en de plaats van de misdaad, de buurtschap Boekhorst, enkele kilometers op den weg naar Zutfen gelegen. HET FAMILIEDRAMA TE LOCHEM. De boerderij de Broekhorst, die door den zoon des huizes, na het plegen van zijn ontzettende daden, in brand werd gestoken. --- Een bezoek op den middag „Mijn vrouw is gisteren nog op de boerderij geweest", zegt Timmerije, „maar ze mocht niet naar binnen; dat was heel gek, want wij gingen altijd zoo de deur in, maar hij heeft toen natuurlijk de familie aan den kant gehad, en zegt hij, dat blijkt ook wel uit het feit, dat de moordenaar 's morgens nog bij Timmerije was geweest." „Of het jongetje maar wilde zeggen tegen den meester dat Jantje niet op school kwam, hij was ziek." Jantje was het jongetje Keihout, uitbesteed bij de familie Greuting, omdat zijn moeder overleden was en zijn vader in de werkverschaffing werkte. „En dat zeide hij zoo heel kalm", aldus Timmerije, „terwijl hij hem net vermoord had". „Oh", zoo zegt hij, „zij hadden heel vaak ruzie en dan dreigde hij steeds met moord en doodslag, het is er dan eindelijk van gekomen." --- De brand „En de brand?" hebben wij Timmerije gevraagd. „Daar merkte ik niks van", was het antwoord v „Vanmorgen haalden ze mij om inlichtingen te geven. Ik was toen 't bosch al in, maar later ben ik er heen gegaan en toen vonden we dit." Hij wijst naar de ruïne. „In het weiland lag een bebloede bijl en in het bosch een lantaarn, die nog brandde. Greuting is dus, nadat hij zijn zuster en zwager gistermiddag, even nadat mijn vrouw bij hem was geweest, had vermoord, het bosch nog in geweest om dan de boerderij in brand te steken en zichzelf van het leven te berooven." „En vond u het heelemaal niet gek. dat hij zoo rustig was?" vroegen wij Timmerije. „Dat verbaast me niks", was het antwoord, „hij was een groote comediant." --- Een andere buurman Wij hebben ook nog een knecht gesproken van den landbouwer Bannink, wiens bedrijf vlak tegenover dat van Greutink is gelegen. De Bannink's waren niet erg toeschietelijk in het vertellen van hun ervaringen, doch de knecht vertelde, dat hij gisteren nog met Greutink Jr. gepraat had. Hij had toen niets aan hem gemerkt. --- DE WERKLOOSHEIDSBESTRIJDING Ons Noorden (r.-k.) wijst er op, dat momenteel in hooge politieke sferen een zeer ernstige druk wordt uitgeoefend op het Kabinet, speciaal op den minister-president en den ml ■'" Financiën, ten einde een belangrijk bedrag, het blad hoorde 150 millioen noemen, beschikbaar te stellen, om door uitvoering van groote werken, de werkloosheid eens krachtig te gaan aanta.-ien „Een druk, die, niet alleen buiten, maar ook Intra muros van het Kabinet uitgeoefend wordt. Vrij kort na Paschen, zal de Tweede Kamer zich Ix'z.ig houden met de interpellatie van den sociaal-democraat prof. van Gelder over de bestrijding van de werkloosheid en het ligt in het voornemen, dat daarbij het beleid van het Kabinet, ten opzichte van de bestrijding der werkloosheid wordt afgekeurd. Mocht het Kabinet onverhoopt, dan voor dien tijd of bij deze interpellatie geen vèr-strekkende toezeggingen doen, dan is het niet uitgesloten, dat voor deze motie een meerderheid in de Kamer gevonden wordt. Dit alles wijst er wel op, dat momenteel dit vraagstuk, ook van Katholieke zijde, zeer sterk naar voren geschoven wordt en als het allesbeheerschende wordt beschouwd". ïntusschen meent Ons Noorden te mogen opmerken, dat de oplossing van dit vraagstuk niet alleen van financieelen aard is en het blad betoogt o. a., dat reeds bij de verwerking der thans toegestane werkverruimingscredieten groote stagnatie wordt ondervonden tengevolge van den tragen gang der bureaucratische machine. „Wanneer dan ook niet ingrijpend doorgetast wordt in onze omslachtige bureaucratie en vooral wanneer er niet een veel vluggere vereenvoudiging wordt gebracht in de onteigeningsprocedure, dan kan van een krachtige bestrijding der werkloosheid ten onzent geen sprake zijn, ook al zouden de Katholieke ministers en de Katholieke Kamerfractie er in slagen het dubbele van 150 millioen, van het Kabinet voor werkverruiming los te krijgen. Van de langzaam werkende bureaucratie hebben we dezer dagen nog een merkwaardig staaltje meegedeeld, bij de uitvoering van de werken voor het groote kanaal Groningen— Amsterdam. Wij hebben hier te doen met een belangrijk object, dat reeds meer dan tien jaar voor uitvoering geheel gereed was, maar waarin nu reeds jaren groote stagnatie bestaat, omdat enkele ambtelijke instanties het niet met elkander eens kunnen worden, of het kanaal in Lemmer of in Stavoren moet uitmonden. Minister van Buuren heeft nu maar weer eens voor de zooveelste maal een commissie benoemd. Het benoemen van commissies zit onze bureaucratie in het bloed en moest wettelijk maar eens verboden worden Want dat zijn beruchte kapstokken geworden voor besluïtelooze ministers en traineerende potentaten. De misère is ook niet te overzien als er twee of meerdere overheidsinstanties aan te pas komen. Dat brieven over urgente kwesnaandenlang blijven liggen tusschen twee departementen, is heuseh geen uitzondering. herhaaldelijk wordt er in den Raad van Groningen niet geklaagd over het stroeve contact tusschen gemeentebestuur en provinciaal bestuur. Over den afstand van nog geen 5 minuten, van de Groote Markt naar het Martinikeil: hof, doet een ambtelijke brief vaak maanden. Een groot obstakel voor een vlotte afdoening van zaken is ook onze onl wet. Keu enkele koppige boer kan 'zonder veel moeite de uitvoering van een belangrijk werk ongeveer een jaar tegenhouden. En dat gebeurt herhaaldel IJk, Nog dezer dagen werden ons twee gevallen hier in de nrnvineie genoemd waarbij een boer. hel aanleggen van een nieuwen weg, waarbij voor een groot aantal werkloozen arbeid was, reeds 8 maanden ophield. Men vrage uitvoerders van groote werken eens, hoe geweldig vele obstakels de omslachtige onteigeningswet biedt. Waarom zou ook hier niet eenvoudig door een permanente commissie van arbitrage, terwijl het werk gewoon door ging, en eventueele schade kunnen worden opgemaakt?" --- Bij het hoofd der school In de openbare school te Klein Dochteren hebben wij het hoofd, den heer Walkotter, gesproken, die vertelde, dat de 12-jarige Jan Keihout zoon rustig ventje was. Hij had nooit aan hem gemerkt, dat hij het in zijn huis niet prettig had. Dicht naast de school staat een klein cafétje, waarin de vader van den kleinen jongen woont. Hij was nog niet thuis uit de werkverschaffing, maar er was hem een boodschap gestuurd. Zoo ging er gisteren een huivering door Lochem. Men vraagt zich af, hoe een dergelijk individu, die in de omgeving als zoo gevaarlijk bekend stond, zoo lang ongemoeid gelaten is. Eenmaal werd hij veroordeeld wegens mishandeling en toen kreeg hij ƒ 25 boete. „Maar die betaalde hij grif", zeide Timmerije, „want hij had geld genoeg, hoewel zijn ouders arm waren".... Lochem zal nog lang over dit drama praten. Gistermiddag hebben dr. Hulst uit Leiden en dr. Hesselink uit Arnhem sectie verricht op de lijken van de vijf slachtoffers van den moord te Lochem en op dat van den dader. Hierbij is komen vast te staan, dat de vijf slachtoffers door moord om het leven zijn gekomen, nog voordat de brand was gesticht. In de nabijheid van de boerderij is een met bloed besmeurde lantaarn en voorts een bijl gevonden, waarmede de moord moet zijn gepleegd. Wat de dader na den moord gedaan heeft is niet precies komen vast te staan. Zijn lijk, dat onder de resten van de hooiberg werd gevonden, was door het vuur verkoold, hetgeen de sectie zeer heeft bemoeilijkt. Het is niet komen vast te staan, dat de man zich door ophanging van het leven heeft beroofd. Na de sectie zijn de'stoffelijke overschotten naar het lijkenhuis te Lochem gebracht. Gistermiddag smeulden de puinhoopen van de gedeeltelijk afgebrande boerderij nog. De nog overeind staande resten zijn in den laten middag omver gehaald. --- DE BEDRIJVEN EN DE WERKLOOZEN De Standaard (a.-r.) betoogt, dat de meeste bedrijven in verband met seizoenwerkzaamheden en ups en downs behoefte hebben aan een zekere arbeidsreserve en dat het dus principieel niet juist zou zijn dat zij zonder meer de zorg voor alle werkloozen overlaten aan de liefdadigheid of de overheid. Er kan verschil van gevoelen opkomen over de grootte van de reserve, die bepaalde bedrijven behoeven. Men kan ook aannemelijk trachten te maken, dat een bepaalde groep van ondernemingen, dat bijvoorbeeld het landbouwbedrijf thans in economische omstandigheden verkeert, die zelfs het geven van een bescheiden bijdrage niet wel veroorloven. Maar het principe, dat ook de bedrijven hier een taak hebben, wordt daarmede niet aangetast. Over de werkloozenzorg in een vroegere periode valt zeker niet te roemen. Veel ellende is in barre winters geleden. Toch gevoelden niet weinige werkgevers in vroeger tijd, dat zij verplichtingen tegenover hun arbeiders hadden óók in perioden van bedri.jfsslapte en in den winter. Zij poogden hun arbeiders zoo lang mogelijk aan het werk te houden, ook al leverde die arbeid weinig of in het geheel geen rendement op. Ook voor de losse arbeiders, die in drukke tijden assisteerden, poogde men nog wat te doen. Men erkende en onderhield de relatie. De werkloosheidsverzekering, de steunregelingen hebben schier overal de ondernemers van dergelijke zorgen voor hun arbeidsreserve ontheven. Sterker nog. De bedrijven rationaliseeren. Zij voeren arbeidbesparende machines in Maar bij de overweging van de vraag, of de kapitaalsinvestatie, waartoe de rationalisatie noopt, ten slotte rendement zal opleveren, laat men geheel buiten beschouwing dat althans tijdelijk een aantal arbeiders door de rationalisatie werkloos wordt. Voor die werkloozen zorgt immers de overheid. Het eventueele voordeel van de rationalisatie kan ten volle komen aan de onderneming. Men versta ons wel. Wij ontkennen niet, dat in een aantal gevallen de rationalisatie, ook uit algemeen maatschappelijk oogpunt beschouwd, noodzakelijk was en is. Afzetgebieden zijn, dank zij de verlaging van de productiekosten, waartoe zij leidde, behouden gebleven, die anders vermoedelijk verloren zouden zijn gegaan. Nieuwe afzetgebieden zijn gewonnen. Maar in een aantal gevallen zou men toch minder over de rationalisatie roemen, indien men een geheel zuivere rekening opmaakte en mede in aanmerking nam de lasten, welke op de publieke kassen zijn afgewenteld. lets kan uit privaat oogpunt beschouwd een middel zijn, terwijl het voor de volksgemeenschap, althans tijdelijk, een ernstig nadeel beteekent. Niemand is in staat, om hier alles in preciese cijfers uit te drukken. De situatie in het' eene bedrijf verschilt van die in het andere. De eene onderneming heeft ook wat meer belang dan de andere in hetzelfde bedrijf bij de instandhouding van een zekere arbeidsreserve. In den landbouw is hier bijvoorbeeld een niet onbelangrijk verschil tusschen de veehouderij en den akkerbouw. De laatste kent meer dan de eerste afwisselende drukke en slappe tijden. Overziet men echter de bedrijven als geheel, verliest men niet uit het oog, dat het bedrijfsgemeenschappen zijn, waarin men naar goede beginselen verantwoordeliikheid voor elkander heeft, dan zal men de billijkheid van een regeling, waarin ook de bedrijven althans bijdr a g e n in de kosten der werkloosheidsvoorzieningen, op principieele gronden moeilijk kunnen betwisten. De minister van Sociale Zaken wil zich nu benerken tot een voorziening tegen de geldelijke gevolgen van „normale" werkloosheid. Tegen de omvangrijke werkloosheid in crisistijden kunnen, naar hij meent, werkgevers en arbeiders zonder overheidshulp geen voorzieningen treffen. Te groote (.fiers zouden van hen gevraagd worden. Bij abnormale werkloosheid zal de overheid wel in den nood moeten voorzien, voor zoover althans het partieuier initiatief, via crisiscomité's e d geen leniging kan bieden. '' 8 De vraag is nu: waar ligt de grens tv „normale en „abnormale werkloosheid? Do rn.n.ster geeft in zijn toelichting Ie kennen, , i er u -_,het belan2 van de bedrijven een zekere arbeidsreserve moet zijn, die niet hei geheele jaar door werk kan vinden |[,j acht H' principieel [ulst, dat de werkgevers meebetalen in de kosten der voorziening, die voor deze reserve behoort tot stand te komen Wij kwamen tot dezelfde cone, , Maar ler, _." me.kt de rn.n.ster op, dat het ),i, een d< aantnihe;'1';" •«**«**_____« ï I ■<■ nta bedrij.., ~,, ~„„„.„ , raetiseh r'fn' .In """" '""'"'l dit rhot»n t'":":ikk'',i'k<-'- vallen dnn ~ „' i' 7- Eeü v" beperking van :<: _i\;:.';;t _eerd'",;,,s do ~iM"r- -dc *ü- ---