Dampo geneest alle verkoudheden m • i „V.r-sJ Groote doos 30 et. Bij Apothekers en Drogisten bij groot en klein, snel en radicaal, urooic --- BURGERLIJKE STAND LEEUWARDEN Van 16 tot en met 23 September Geboren 25, t. w.: Roelof je, d. v. P. Stellingwerf ~„ i, is; Grietje, d. v. B. Zwaagmani en K van der I.eij*. Leentje, d. v. C. Zeedcrs en M. de Jong, van Terschelling; Marlo Hans, z. v. W. H. lui KapteUn en G. E. M. van Hulten; Chris, tina Agnes Margaretha, d. v. D. J. Overdyk en E Wolf; Douwe Hendrik, z. v. H. van Seijs» en H. pklitra; Anna Chrlstlna, d. v. A. W. Brouwer en Iman; Jan, z. v. F. Hemnunga en R. h. Brugman, Ruurd Henk, z. v. R. S. H. I. Visser en H Langendijk; Cornelia, d. v. S. G Breedenbtch ~„ n WiJnla; Dirk, z. v. H. Ritskes en S. Hempenius: llendrika Jacoba Johanna, d. v. R, Ozinga en T. J. Spandaw; Jacoba, d. v. W. Bulslng en T. de VnVs; Anneke Grietje, d. v. L. Rozema en G. Geertsma; Sjoerd, z. v. F. Landstra en G. Bottinga; Grietje, d. v. D. Siegersma en A. A. ra; Pieter. z. v. L. Runla en A. A. van der ,1. v. J. EiJ»mga en G. Eijzenga; lacoba Hendrlka, d. v. D. Zoodsma ca Johan, z. v. J. Hensen en G. Wip. I h-uwe Jan, z. v. J. Westra en A. Oesterschmldt; in, d. v. H. Ploeg en C. van Gelderen; Akke, d v D Botenga en R. Bron; Maria Wilhelmina Gerarda, d. v. J. T. H. Buiël en A. M. van Erp; Doqke, z. v. H. de Vries en T. Geertsma. Ondertrouwd 8 paren, t. w.: S. Postma, 22 j. en s. Zandstra, II J.j L. Smeding, 29 j., van Huizum en T. vm, der Meer, 29 J.; S. H. Bouma, w«adn. van J. Wiersma, 61 j. en A. van der Zee, wed. van J. de Jong, 59 j.; L. van der Tempel, 32 j. en K. van der Werf, 31 j.; A. W. Koch, 31 j. en T. J. M. Ovenneer, 32 j.; R. Faber, 29 J. en A. van der Wal, 24 j., van Joure; G. de Jong, 23 j. en R. Hoekstra, 26 j., van Sint Annaparochie; J. Brouwers, 24 j., van Huizum en H. Weistra, 22 j. Gehuwd 5 paren. Overleden 11, t. w.: F. Jelsma, 49 j., wed. van W. Stel wagen, overleden te Groningen; H. van der Net, 74 J., man van H. Ytsma; W. van der Molen, 74 j„ wedn. van H. Heeringa; A. Santeraa, 64 J, wed. van W. P. H. Vlnke, overl. te Franeker; J. Plat, 54 j., wedn. van J. Schaaf; K. de Haan, 72 j., wedn. van J. Heldema; H. Anema, 70 J., vr. van B. van der KooU, overl. te Franeker; F. van der Werff, 94 j., wed. van R. Bontekoe, van Huizum; S. Postma, 61 J., vr. van G. Zijlstra; H. M. D. van Krugten, 22 j., vr., ongehuwd; D. de Jong, 75 j., wed. van K. Breeuwsma, van Huizum. --- It keatsen yn Fryslân XL Keningen fen nou en eartiids Dêr sit ik den wer ré om dit jier myn léste keatsartikel to skriuwen for de alde Ljouwerter Krante. De trije jier det ik it nou dien haw binne hjiryn allyk west: men wist net hwer't de tüd bleau. By it bigjin tinkt men: der is wol tüd, mar och ljeave man, it simmerhealjier is sa mar forstoarn. It past my den nou om in wird fen hertlike tank to sprekken oan de redaksje fen de Ljouwerter Krante, hweroan ik in tige stipe hawn haw. Ek in wird fen tank oan hjarren dy't my dit jier wer stof oanbrochten for in keatsartikel. Alle lof ek oan hjarren. It sprekt fensels, det net elts dit jier noch in beurt krije koe, ik bin der fen oertsjüge, det ik gun, dy't nei foaren moasten, oerslein haw, foaral ünder de alderen; miskien letter noch ris, frjeonen. It is net in tüd tsjinwirdich om greate plannen foarüt to meitsjen. It scoe ommers barre kinne, det op in moarntiid, as men fen 't bêd kaem, in frjemde trompetter reveilje blies.... en det men ierpelskile moast foar.. ja, for hwa? Ik woe mar sizze, det myn meske klear leit! As ik witten hie, hwet ik nou wit, wier ik miskien noch net nei de keatser tagien, hwaens namme hjir boppe stiet. Ommers, yn it oare jier hat er 25 jier keatser west en my tinkt, det der tige by tige reden is for it doarp Berltsum om soks net stil foarby to gean. lenkear haw ik sein, det dizze keatser de motor wier fen de keatsers yn Berltsum. Der binne Sape wolris fragen dien óp somlike partijen en der binne grapkes oer makke ek as men sei: „hwe* for motor bist' dou eigentlik?" Ik se» 6Jir it andert wol jaen: ien fen de beste mstors dy't jimme mar bitinke kinne, hear! Hwet namme dy hat üt my en oaren.... tige kald. Takomme jier hat dizze keatskening 25 jier oanien op it mêd stien. Hy scil net faek ütkomme mear, mar hy rekkent der al op, det Sjouke Helfrich him der den noch ris in kear trochskoert. Wol de bakker fen Wynaem dêr efkes om tinke, takomme jier, en net al to gau for it hiele jier him fêst lizze mei oaren? 25 jier, det is in hiele rek, ik wist soks net, mar dochs hie myn komste by him as léste fen dit jier wol degelik in reden en in bidoeling. De reden wier dizze, det ik foaral oan de jongeren dizze keatser sjen litte wol as ien dy't altüd deselde wier en det wier sa fül as in foarke, fen bigjin oant ei n. Nea gyng de moed derüt. Dêr komt noch by, det dizze keatser in stipe west is IJ^d., «« keatsers yn it doarp Berijm en ne^m^ jongeren. P*™* " '5/ better sein, hy U der op syn müle *•"«*« Aa oP '• Bounspartij de prüs hjoed!" Tn w«hte rede-riker, dizze keatser, en om los to' kammen frege 'ik him: ..Hwet; ttakt jo de Haan, kinne de keatsers noch ike goed as Foarhinne?" It is ln f rage dy't ik noch al craech ris dwaen mei en dy't üngelyk biandere wirdt It andert fen dizze keatser scil ik hjir den nou ris letterlik werjaen, sels scil ik der fierder neat oan taheakje. „Dot ik bigoun yn it greate spil", seit de Haan, „wier ik fen de 36 beste keatsers ien fen de minste. Dot ik 15 jier keatser west hie, waerd ik fest ütnoege by de 24 beste keatsers. Nou't ik 20 jier yn it greate spil sit, bin ik der noch stéfêst by! Ik hoopje det ik düdlik bin!" Det wieren de wirden fen dizze kenlng-keatser, dy't altüd mei yn it spier west is. Hy mei den net len fen de alder-alderbésten west hawwe, as men Sape de Haan by hlm hie as maet, wist men ho fier men komme koe. Det wier de man, dy't troch alle tiden punten makke. It trochsné publyk merkt det faeks sa net, ef ljeaver hja nimme it for gewoan. Mar as der ln ütslagger is, dy't 6 misslacht en den twa oer alles hinne, den seit it publyk: „hwet sloech dy fint dy twa ballen in glilpend ein, net?" Oer de misslaggen wirdt net mear praet. Sa sit it nou ienkear. En det Sape de Haan ien en oar by elkoar slein hat, det liet de frou my wol sjen; oeral yn it hüs hingje en stean de prizen en eareprizen. Det bigoun ünder de jonges al; as jonge fen 14 jier kaem er al üt mei syn maten en yn 1915, as jonge fen 15 jier, keatste er mei op 'e Freule-partij yn Wommels. „Beppe", dy't in goed each op 'e jonge hie, sei: „Ast' de pris winste, Sape, den krigest fen my in gouden keatling!" Der wieren 84 pertüren dy deis, mar Sape en syn maten keatsten op lt lést om prüs en premy tsjin Ids Jousma fen Dokkum. Efteryn en for best op, det wier de taek fen de jonge keatser Sape de Haan. Op s—e, 6—B mei in keats waerd de del bisletten, de prüs gyng nei Dokum ta.... en Sape krige fen beppe gjin keatling. It oare jier dêr wer hinne op 'e selde foarwaerden fen beppe, en wer om prüs en premy der of, nou tsjin Teade en Jan Annes fen Wytmarsum. Mar it wier mar sa, det de lytse man sjen litten hie, det er hwet koe. Vn Frjentsjer woun er it Onder de Jonges mei Klaes Sytsma en Sybren Vellinga. En yn 1918 kaem er al üt yn it greate spil. ütnoege yn Wytmarsum lotte er dy dels by Teade en Jappie Dykstra. Det jier wier der in keningspertür, to witten: Jan Reitsma, Piet Helfrich en Ids Jousma, en lotten dy trije mannen net by elkoar dy deis? Om prils en premy moasten dizze beide pertüren tsjin elkoar oan. It waerd 5—5, 4—4, mcl twa keatsen for it keningspertür. It wier itoarmwaer en Sape sloech beide keatsen der moai twisken troch. Det wier syn earste greate prils, dy't letter folge is troch folie oaren. As ik syn kaske ris nelsjuch mei al dy prachtige medaljes en silveren lauwerkransen ensf. ensf., den siz ik earlik: „jo hawwe mei care op it griene mêd stien, Sape de Haan." Boalsert, det wier syn plakje, dêr hat er It 3 kear efterelkoar woun en mei elkoar 4 kear. Dêr woun er syn iennichste gouden horloazje, hwer't er tige wis mei is. Vn 1932 woun er de P. C. mei J. v. d. Leij en Klaas Kuiken. Vn 1934 gyng lt der wer om, om prüs en premy tsjin M. v, d. Hem, 5—5, 6—6. Dy deis waerd v. d. Hem kening. Oeral is dizze keatser west en faek hat er keatst mei syn broer A. de Haan en mei Teake Laverman. Dy léste man wier ünwis, mar as it trof, den wier it alhiel maT. Ik scoe jlmm' dêr staeltsjes fen fortelle kinne, mar it pompier det rekket njunkelytsen fol. En ik wol jimm' dochs noch efkes sizze, det de Haan ek noch in medalje hat for de measte boppeslaggen yn ien party en det wieren der do 14. In medalje as beste keatser, üt Dokkum wei, en gean sa mar troch; 6 pendules hat er woun, silveren leppels, bekers en safolle oare dingen mear, tofolle om op to neamen. Op de BounspartU woun er wol 10 kear in premy, great en lyts, mar 1938 dy brocht den itjinge eltsenien hjarren ginde, 1938 brocht oan de ófdiellng Berltsum de Bounspriis. Hy waerd woun troch J. v. d. Leij, A. de Haan en S. de Haan. Der wieren wol mear beste keatsers yn Berltsum, mar troch somlike dingen dêrta oandreaun sei it bistjür: de trije boppeneamde keatsers gean nei de Bond. Det wier hwet! En den ek mar ris in kear mei de prüs thüs komme, dêr kin Berltsum noch net oer üt, tominsten somliken net. Hilde oan de jonge keatser Bouke Wiersma, dyt' efter de touwen stean moast, mar dy't de earste wier, dy't nei Berltsum fleach en it doarp fortelde, det de prüs yn Berltsum kaem dy joun. Dy sportive geste fen jo makke wer folie goed. En takomme Maeitiid, as de kenlng-keatser 25 jier op it griene mêd stien hat, den moat Berltsum de silveren bal wer oerdrage oan de foarsitter fen de N. K. B. Foarsitter fen de N. K. 8., ik siz it jo fen dit plak óf: de bal is goed to plak west yn dit jier. Hja binne it dêr mear as wirdich west en net it minste de keatser, hwaens namme hjir boppe stiet. Eare hwa't care takomt! Ünderskrlft. De interviewer liket üs yn it bigjin in lyts bytsje pessimistysk mei syn reveiljeblazen. Syn meske leit klear, mar wy hoopje, det syn pinne ek ré büuwt, hwent as er seit det der binne, dy't noch in beurt hawwe moatte, den scil «» dêrta de gelegenheit jown wirde. Red. Lj. Kr. SAPE DE HAAN --- VROUWEN VAN BEKENDE NEDERLANDERS Jeanne Kloos-Reyneke van Stuwe Mevrouw Jeanne Kloos is geen vreemde voor ons. Reeds jaren geleden mochten wij het voorrecht hebben deze begaafde schrijfster te interviewen. Het is niet zonder een lichten schroom, dat wij ons na de zoo grif gegeven vriendelijke toestemming naar de Regentesselaan in den Haag begeven. Hoe zullen wij de vrouw aantreffen, die nog maar zoo kort geleden door zulk een zwaren slag getroffen werd? Als maar niet hartelijke belangstelling en oprecht medegevoel den indruk wekken van onbescheiden beroepsnieuwsgierigheid en indiscrete bemoeizucht. .. . Als maar niet achter die zoozeer gewaardeerde bereidwilligheid spijt schuilt. Als maar niet. ... En dan staan wij al in de vriendelijke kamer en wij herinneren ons het gedempte licht, dat over de gekleurde onderramen binnenvalt en de gemakkelijke sofa met de mooie kursens in warme donkere kleuren en de aardige kleine theetafel, waar de vrouw des huizes zoo gezellig achter troont. Hartelijk en innemend als een goede bekende treedt mevrouw Jeanne Klooi ons tegemoet en zet ons op ons gemak. Wij praten over onze zoo Juist doorgebrachte vacanties, over den kouden zomer en over de jubileumfeesten in Amsterdam en den Haag. Wij vergeten, dat hier een „slachtoffer" voor ons zit! Maar opeens denken wij weer aan het interview, dat straks geschreven zal moeten worden. Vertelt u eens een beetje van vroeger? vragen wij, van toen u pas begon? Dat is allang geleden! glimlacht mevrouw Kloos. Toen ik als heel jong meisje begon te schrijven, leefden wij nog in een tijd, dat het jonge meisje van goeden huize verondersteld werd totaal onkundig te zijn van de meest elementaire levenswaarheden. Onschuld noemden ze dat, en het stond gelijk met fatsoen. Fatsoen met een Hoofdletterl Wie niet onwetend was (of deed alsof) was onfatsoenlijk. U kunt zich dus voorstellen (de ouderen onder mijn lezers herinneren zich dat zeker nog wel) wat een beroering en ontsteltenis, wat een edele verontwaardiging het wekte, toen daar opeens een piepjong freuletje een zedenroman schreef onder haar eigen naam nog wel en daarin de dingen allerminst verbloemde, maar het geijkte en zoo geliefde manteltje der liefde, dat zooveel moest bedekken en verdoezelen, kalmweg aan den kapstok hing en de dingen ronduit bij den naam noemde niet alleen, maar tevens niet schroomde verschillende maatschappelijke wantoestanden aan de kaak te stellen. Ik ben veel geprezen, Ja zelfs opgehemeld om mijn moed en durf, maar naast veel lof heb ik heel wat blaam en hoon moeten slikken! Ik was anders dan de rest en zooleta wordt niet gauw vergeven. Aanleg voor kudde-dier heb ik nooit gehad! besluit mevrouw Kloos en dan wordt men al spoedig van allerlei minder mooie karakter-eigenschappen beticht. Wij kunnen het ons levendig voorstellen. De menschen zullen in ruim een kwart eeuw wel niet veel veranderd zijn: zij, die geen blad voor den mond nemen, hebben zich ten allen tyde blootgesteld gezien aan de schampere opmerkingen en de onwelwillende kritiek van de minder overmoedigen. En dan vertelt mevrouw Kloos verder hoe zij met haar eerste literaire product naar een uitgever toog en hoe zy toen naar een ander werd verwezen en hoe blij en verrukt zij was met haar eerste zelf verdiende geld. Hielp uw man u wel eens of bemoeide hij zich heelemaal nooit met uw werk? vragen wij. Hij gaf mij zeker wel eens raad. En werkte u samen in een en dezelfde kamer? Neen zeker? Jawel, toch wel! De bedoeling was dat aanvankelijk niet. Hierboven is een kamertje voor mij ingericht en daar zou ik werken, maar hoe het komt weet ik niet, ik zat altijd in de kamer van mijn man. Het was zelfs zoo, dat hij onrustig was als ik'" niet op mijn gewone plaatsje zat. — Is een groot en beroemd dichter niet verschrikkelijk lastig en moeilijk om dagelijks mede samen te leven? Men hoort vaak, dat geniale menschen zoo onhandelbaar zijn, omdat zij altijd in hoogere sferen leven. Is dat heusch zoo? vragen wij onbescheiden. Mevrouw Kloos glimlacht daarom. Alle groote geesten hebben ongetwijfeld hunne eigenaardigheden, zegt zij, maar als men zoo lang samen lief en leed gedeeld heeft, dan kan men zelfs eikaars eigenaardigheden en kleine hebbelijkheden niet goed meer missen. Overigens, en dat erkent ieder, die hem persoonlijk heeft gekend, was mijn man de beminnelijkheid zelve. Las u elkaar uw werk voor? Ja — o ja. Hij las mij alles voor wat hij gemaakt had en besprak met mij zijn ideeën. Wij hebben ook heel veel gewandeld samen, heel veel. Wij lazen ook veel samen. Mijn man had een enorme bibliotheek. Hij was van een ongeloofelijke belezenheid. Het tuinhuis hierachter staat vol boeken. De heele verdieping hier boven staat ook vol boeken. Er zijn prachtige en zeldzame exemplaren bij. Wat gaat u doen met al die boeken? Tja, dat weet ik nog niet. Blijft u hier wonen? Dat weet ik ook nog niet. Acht en dertig jaar heb ik hier gewoond. Zoolang als wij getrouwd waren. *• Altijd in ditzelfde huis? Ja, altijd hier, zegt mevrouw Kloos stil. Wij laten onze blikken weiden door de smaakvolle kamer, die in gedempte rustige kleuren gehouden is. Een prettige kamer, maar toch.... dit is niet de kamer waar geleden en gestreden werd om het hoogste, waar geworsteld en gewerkt werd en gewrocht aan zooveel schoons en onvergankeüjks. Dat moet een vertrek zyn waar andere sfeer hangt. Een vraag brandt ons op dé lippen. Maar wij stellen de vraag niet. Later misschien zullen wij eens de plek mogen aanschouwen waar onze groote dichter het rhythme zijner onvergetelijke strpfen hoorde zingen. Mevrouw, vragen wij, uw 25-ste roman was immers Bloeiende Oleanders? — Verscheen dat niet in het jaar 1912? En wat schreef u daarna nog? Mevrouw Kloos somt op: —! Een cyclus Zijden en Keerzijden van zestien deelen. Een cyclus van Vrouwenleven. Zes deelen. Een drama in verzen: Judith. Vele bundels schetsen en novellen. Een kinderboek: Het klaverblad van vijf. Een surrealistische roman: In den klaren dag. Een detectiveroman: Gevangenen. Mijn nieuwste, onlangs verschenen werk heet De Seizoenen der Ziel. Voorts twee bundels verzen, die een goede pers hadden, Ook maakte ik drie operetten met muziek van den componist Charles Heynen, die alle drie zijn opgevoerd. U ziet, een tamelijke verscheidenheid! Binnenkort verschijnt er van de hand van dr. Alfred A. Haighton een essay over mij, waarin hij verschillende van mijn boeken critisch psychologisch en analytisch beschouwt. In het zestiende en laatste boek van de serie Zijden en Keerzijden vertelt de schrijfster, heb ik in het voorwoord gezegd, dat het mijn bedoeling is geweest een reeks romans te schrijven, die elk afzonderlijk een geheel vormden, dus geen vervolg op elkaar waren maar toch in zooverre verband hielden met elkaar, dat dezelfde personen erin voorkwamen. Die reeks vatte ik samen onder den algemeenen titel: Zijden en Keerzijden. I ter Aar (1905), waarin de suikercrisis behandeld wordt, vormt van dezen «yclus den oorsprongroman; Het leege leven (1908) was daarvan de tweede, de sportroman Arl (1907) de derde; Achter de Wereld (1908) de vierde Vrije Kracht, uit het leven van Odilia Berchem, medisch studente <1909) de vijfde; De illusie der doode menschen (1910) de zesde; de roman van kinderleven Naar het levend model, de kinderen van Huize ter Aar (1911) de zevende: Liefdes Schijn (1912) Haagsche roman, de achtste; Gelukkige menschen, roman spelende in hofkringen (19131 de negende; Sint Hubertus, roman van het Groene Gilde de tiende: De groote Voltiöe circusroman (1915)= de elfde; Cèlhr\ roman uit het Parijsche leven (1916) de twaalfde; Durate, roman uit den handeldrijvenden middenstand de dertiende (1917); de familieroman Het gevleugeld Wiel (1918) de veertiende. Met de woorden het gevleugeld wiel wordt bedoeld het mythologisch rad van Fortuna, waarop de godin van het toeval geblinddoekt staat en dat haar wisselend voert van hoog naar laag en van laag weer naar hoog. Met dit boek heb Ik geen historischen roman willen geven, alleen getracht naar een zoo getrouw en levendig mogelijk beeld van een gezin uit de vorige eeuw en hiervoor stond mij een uitgebreid «amille-archlef ten dienste met authentieke bescheiden; de hoofdzaken in deze roman zijn dan ook werkelijk gebeurd. Alarm, een militaire roman, waar'™ beide expedities naar Lombok in het jaar 189* worden beschreven, is nummero vijftien van de reeks. De hoofdzaak is in deze roman het Psychische leven van Otto en de oorlogsomstandigheden vormen slechts het mill'fu en tegelijk den achtergrond van het zielsgebeuren. En „In 's Heiligen BureaucratiuS Kl.lk , roman uit de Haagsche ambtenarenwereld, vormt het zestiende en laatste boek. En behalve uw romans Behalve romans schrijf ik geregeld artikelen voor dag- en maandbladen, novellen enz. Verder vertaal ik. Peinzend luisteren wij en een groote bewondering rijst in ons, bewondering Voor een aergelijken staat van dienst, voor een dergelijke ononderbroken energie, die gepaard aan een onuitputtelijke fantasie het leven weet » beluisteren en weer te geven met den mildcD humor van de wijsheid. Deze vrouw, die in de schaduw van een genie leefde, is geen gebroken tragische figuur. Jeanne Kloos is een sterke, moedige natuur, die, gedragen door de lichtende herinnering aan een grootheid, die zij door haar liefde en '('(•wijding hielp vervolmaken, haar smart z»1 weten om te zetten in een stuwende dadenkracht ter leniging van anderer nood. Het zijn de besten en de sterksten onder ons. die geadeld door de smart hunne gavei verinnlgd en verdiept zien opbloeien ver boven de klein-menschelijke dagelijksche beslommeringen uit. Dat zijn degenen, wien het waarachtig &' luk geschonken werd. Dat zijn de begenadigden. En Jeanne Kloos, de stage werkster me haar ontroerende bescheidenheid en n» Charmanten natuurlijken eenvoud, is een v dezen. AMY GROSKAMP—TEN HAVE. --- NIJE FRYSKE LODEN Roazen, lyts Krystspil for leken, fen D. Kalma. — Snita, Brandenburgh en Co. Fen de rige Fryske ütjeften, dy't hjar yn üs en oaremans fakansje op üs bureau opheappe hat, moatte wy foar alles neame „Roazen", fen D. Kalma. , , ~ It lekespll — ek it rellgieuse lekespil — Is tsjlnwirdlch wakker yn trek, ek yn frijsinnige en faeks ek oare (?) Fryske formiddens. En for de Fryske tael is it in skoan ding, det men sok spil ek yn it Frysk krijt. Noch skoaner liket it üs as in skriuwer fen standing .as dr. Kalma him der op ütlaeit. Foar't men it lést, wit men den, det men hwet krijt, det hwet tael en foarm oanbilanget, goed forsoarge is. En as men it lézen hat, wirdt men yn dy yndruk bisterke. Alles is yn foarm, oant de divel ta, dyt' as hear yn rók forskynt. En hwet de vnhftld oanbilanget, de fllde wierheit, det „niets bestendigs hier beneen" is, noch rykdom, noch macht, noch ljeafde (yn 'e sm fen Eros den fensels), noch kinst, wirdt hjir yn kinstsinnich modern Frysk ütbylde. Neat bliuwt, blhalven: Kristus (hwennear scil men yn 't Frysk nou einlings ris leare Christus to skriuwen?) Kristus, de Midsman, God yn minske-stal, Delkommen det Hy draecht üs krüs, det Hy Oerwinnend, suvret üs fen skild en God Formoedsoent mcl üs hert en üs mei Hun. Der bliuwe fragen. In keningssoan, „hwaens heit, himsels stjerrend in toarnekroan opset en den syn soan hjit to knibbeljen en syn ryk wijt mei dizze kroane, dy't him de frede brocht foar d' ein" liket üs ien fen beide: ef tsjustere symbolyk ef dogmatyske bitlzing. Vn it earste gefal giet it üs bigryp to boppe, yn it twade laeit it net op üs wei der tsjin yn to gean. Dos scille wy yn beide gefallen it swÖen der ta dwaen moatte. By alle wirdearring fen Kalma syn wirk blkroep üs dochs sims in gefoel fen ünwennlgens. ünwennigens nei it Krystwirk fen Schuitmaker en syn skoalle, det sims wiswier ln bleangjend genie oan religieus forstean sjen liet en faken by it sentimentele om en of, ja wol ris der sels oerhinne wier. Mar dêr't men dochs troch al dy brekken hinne de polsslach fen it füle libben fiele koe. Dit alles nimt net wei, det men dr. Kalma tank bringe moat for syn earnstich bisiikjen om Fryslan detjinge to jaen, dêr't somlike kringen forlet fen hawwe. In bisiikjen, det foar sa fier wy as bütensteander it bioardielje kinne, slagge is. W. L. Zylstra: Amerij e n. — Frisia-rige, nümer 8. Wike Zylstra is Wike Zylstra, det wol sizze, det as der ien yn Fryslan ln eigen plak ynnimt, hja it is. Hja mei hjar eigen orgaen kin fül strlde for it ideael fen in nije hlmel_ en in ntje ierde lftns de wei, dy't Tolstoi oan hat en dochs tagelyk len fen üs fülste Fl nationalisten bliuwe. Men kin it dey de Mele llnv, dêr't minsken mankoar óp blstrulr, Gnieni mei hjar wêze, mar de Fries, dy't luk op hjnr wirde kin, moatte wy noch sjen. En det seit hwet as mon bltinkt, det hjn sels agreisyf genóch is. Solt binammen yn Fryslan hwet. En hwa't noch net wit, det Wlke Zylstra hwet bysnndrrs is, moat dizze bondel „Amerijen" mar ris léze. „De jounhimel wier alhiel skjin. Vn 't Westen onn de kimen laei in griis-en-reade rènne: it byinoar fage ierdestof." In visy op in slmmerjoun, dy't eltse Fryske dichter ef skriuwer hjnr blnide scil. A\> oare Fries scoe dy visy dellizze yn ln fris. Wike Zylstra docht it yn in penr los dcrhinne smiten rigels. En lt effekt is binammen net minder. Sa scoone der hiel hwet „amerijen" üt dit boekje onn to helje.n wêze. En al seit de ienc yon folie nienr as de oare, der bliuwe genóch oer, dy't elts hwet to slzzen ha. Det Wike Zylstra in echte Friezinne Is, docht wol bliken üt it folgjende: „It is grouwélich det men de hannen tn fusten knypt en de triennen net keare kin, in bern to wezen fen de tüd, bldobbe to ritten ünder oerlevering, oanwenst, blgripen — net ln wrflldskóging to ha w wen". Oer de (negative) wearde fen it missen fen in wrftldskóging kin men tsiere. Faeks scoe it hjir yn Fryslftn hwet rêstlger wêze ns de ljue san gemis hwet minder skerp fielden. Mar yn elts gefal is it echt Frysk om it as in gemis to fielen. S. M. v. d. Galiën: Hwet wy as bern boarten. — Frisia-rige, nümer 9. Van der Galiën hat hiel hwet sam'lc, dot net alünne folkloristysk syn bilang hat, mar dêr't mannich Fries yn en bfiten FryslAn ln nofüke üre mei trochbringe kin. A.s bern wisten wy de rigels fen al dy alde bernespiltsjes hnst like krekt as in abbekaet de Nederlanske wetten, ja faeks noch better. Mar letter laeit it libben yen safolle problemen foar, det de skerpste puntsjes fen it ünthald hwet ófgeane. En as men den san boekje krijt mei in biskriuwing fen pipenüts-dobbelje, tikboartsje, pomne. telmerij, sikeplakboartsje. fnrlos, en rjue oare filde spillen en men lést wer oer bikoar (bikeur seine wy to Stiens), miet, ensf. ensf., den komt mannich nofüke üre wer wel üt de skülplakken fen yens ünthflld. For 't Fryske folk, fyfte bohdel lektuer for elk en ien. — ütjefte fen de propaganda-kommisje fen it Krlstlik Frysk Selskip. Det dizze bafldeltSj«s>s';,,F\sr M FrVske folk" der by de ljue tige goed yngcan, js eat om der büid mei to wezen. Hja bint>e libbon en, f lot skreaun en elts en ien, ,ftl.d,,ep jong, .Uvard en ynfèldich, scil der niget oan ha. Spitich, det der by *t yn 't ljocht kommen fen elts nij bondeltsje in frage by yen riist. To witten: Hwer bliuwe de nije ütieften fen „Swanneblommen" fen it Selskip fen 1844? - Forbettering. Hwet let, to let om lt ünder gewoane rektificaesjes op to nimmen, kaem ta üs in forsiik om in brike printflator yn it forslach fen de lezing fen prof. Kn. op de earste gearkomste fen de Fryske Akademy rjucht to setten. Vn sté fen: Virchow zag in de Nederlandsche Friezen een relict vnn den Nederlander, moat men léze: Virchow zag in de Nederlandsche Friezen een relict van den Neanderthaler. S. D. de J. --- LEEUWARDERADEEL Van 17 tot en met 23 September. Geboren te Stlens: Tjeerdtje, dochter van Dirk Seepma en Maaike Kooistra; Trijntje, dochter van Ate Bakker en Jantje Klok: te Lekkum: JeanneUe Hermina, dochter van Sijmen Kornelis Tolsma en Pietje van Lon; Hinke, dochter van Minne Stienstra en Aaltje Beerda; te Huizum: Thomas, zoon van Arjen Dol en Übeltje Boontje; Janny Helena, dochter van Pieter Arme Schaafsma en Maria Lok*. Carla Maria, dochter van Johannes Metz en Arina Pauüna Huijscr: te Wirdum: Sijtske Jeltje, dochter van Bouwe van Dijk en Akke Agcma; Petronella, dochter van Willem Ypma en Marijke Potijk. .y .Ondertrouwd: Blnnert Lyckle Hoekstra, 2i\. te Groningen en Minke Stelwagen, 24 j. te Huizum; Joban de Vries, 21 j. te Lekkum en Sijke Plutschouw, 20 j. te Wijn»; IJtzen Visser, 23 j. te Cornjum en Hiske Kramer, 22 j. te Hijum; Lammert Smeding, 29 j. te Huizum en Trijntjevan der Meer, 29 j.. te Leeuwarden; Tiete Groenewoud, 23 j., te Stiens en Maaike Donga, 18 j., te Vrouwenparochie. Gehuwd: Johannes Bokma en Antje Poitma; Douwe Schuurman en Jitake Miedema; Meine van der Meer en Felkje Terluln. Overleden te Huizum: Slmon van der Meulen, 86 j., weduwnaar van Hieke Osinga: te Leeuwarden: Aaltje de Heij, 71 j., weduwe van Willem Helnsius, wonende te Huizum Froukjc van der Werff, 94 j„ weduwe van Rienik Bontekoe, wonende te Huizum; te Britsurn: Jitske Bergsma, 77 j., weduwe van Izaak van der Weit. ---