DE PLANETEN JUPITER EN SATURNUS EENIGE MAANDEN IN ELKANDERS NABIJHEID Heden voegt de maan zich bij haar Het Hdbl vestigt er de aandacht op, hoe bijzonder fraai des avonds de aanblik van onze •teden wordt bij maanlicht. Juist zoo gaat het met den sterrenhemel op heldere, maanlooze avonden. Ook dan zien wij tegenwoordig de sterren en sterrenbeelden in buitengewone pracht, zooals vroeger alleen als we buiten op het land vertoefden. Wie zijn blik ook nog laat in den avond langs den hemel heeft laten gaan (na 23 uur) zal ongetwijfeld zijn getroffen door de aanwezigheid van twee zeer heldere sterren vian bij elkaar in het Oosten. Het zijn de planeten Jupiter en Saturnus, die al in Juli bij elkaar in de buurt kwamen en nu nog tot begin 1941 een paar blijven vormen. Jupiter is de helderste van de twee. Zij staat op het oogenblik links. Wij zullen, aldus het blad, thans niet uiteenzetten hoe het komt, dat wij de planeten telkens op andere plaatsen tusschen de z.g. vaste sterren zien staan; het verschijnsel waaraan zij den naam dwaalsterren ontleenen. Bij nadere beschouwing blijkt, dat zij niet steeds in dezelfde richting tusschen de sterren (van den z.g. dierenriem) doorschuiven, doch zich nu eens naar links en dan weer naar rechts verplaatsen en bij den overgang van de eene in de andere (schijnbare) beweging als het ware een lus beschrijven. Nu volgt elk van de vijf heldere planeten (Mercurius, Venus, Mars, Jupiter en Saturnus) haar eigen schijnbare baan langs den hemel en daarbij gebeurt het van tijd tot tijd, dat zij elkander op geringen afstand ontmoeten. Men noemt dat een conjunctie. Dat wil natuurlijk niets anders zeggen, dan dat wij ze ongeveer in dezelfde richting zien. Want in de ruimte van het zonnestelsel blijft de afstand van hun banen altijd dezelfde. Het merkwaardige en zeldzame feit doet zich nu voor, dat de planeten Jupiter en Saturnus in een half jaar drie maal in conjunctie zjjn, als gevolg ervan, dat zij — instede van in één richting langs den dierenriem te gaan ■— beide een lus beschrijven en zoodoende niet uit den weg kunnen komen. De data der drie conjuncties zijn: 15 Augustus 1940; 11 October 1940 en 20 Februari 1941. De conjunctie van 15 Augustus kon nog niet de belangstelling van het publiek trekken, want in die dagen kwam het „stel" Jupiter- Saturnus eerst na middernacht op. In October zal de geringe afstand tusschen beide planeten echter voor een ieder te zien zijn, want dan zijn ze reeds den heelen avond boven den horizon. --- Men lette hedenavond op Hoewel het aanschouwen van het dubbeltal Jupiter-Saturnus reeds eiken avond de moeite waard is, zal er heden bijzonder luister aan worden bijgezet doordat de maan dan op haar maandelijkschen tocht langs den dierenriem vlak langs deze planeten passeert. Ook dit is natuurlijk in Augustus ook gebeurd, doch toen waren de bewuste hemellichamen voor ons land op 't juiste oogenblik nog onder den horizon. Hedenavond zijn de omstandigheen echter gunstiger: omstreeks 23.30 gaat de maan onder Saturnus door en ruim half één 'sinachts onder Jupiter. Wie niet zoo laat op is kan reeds omstreeks 23 uur het drietal bewonderen en — door met een tusschenpoos waar te nemen — de plaatsverandering van de maan ten opzichte van de planeten constateeren. Men kan dan als het ware den maandelijkschen tocht van de maan gedurende eenigen tijd met eigen oogen zien. Degenen, die nog later in den nacht naar den hemel kunnen kijken, hebben gelegenheid ook de planeet Venus te zien. Deze is nu „morgenster" en komt kort na 3 uur op. Zij is dus daarna tot zonsopkomst te zien in het Z.O. tot Z. Haar sterkte is nog grooter dan die van Jupiter, dus wie in den nanacht een uitzicht heeft op het Z.O. kan bij helder weer een fraai schouwspel verwachten. De planeet Mercurius, die altijd dicht bij de zon staat en ten hoogste in de schemering zichtbaar is, is in September zelfs in het geheel niet te zien. Ook Mars is deze maand onzichtbaar. Zij staat eveneens vlak bij de zon en wordt dus overstraald door het zonlicht als zij zich overdag boven den horizon bevindt. --- DIAMANTEN DOCTORAAT Zondag a.s. zal jhr. mr. P. A. J. van den Brandeler, oud-procureur-generaal bij het gerechtshof te 's Gravenhage, en wonende aldaar, het zeldzame feit herdenken, dat hij zestig jaar geleden aan de Leidsche Academie bevorderd werd tot doctor in de rechtsgeleerdheid. * (Voor vervolg Binnenland zie Tweede Blad le pagina). --- KERK EN SCHOOL, BENOEMINGEN ENZ Benoemd tot tijdelijk onderwijzeres aan de openbare lagere school te Buitenpost mej. G. Mud te Drachtster-Compagnie. Benoemd tot tijdelijk onderwijzer aan de O. L. School te Roordahuizum de heer H. R. Gorter, kweekeling met acte aan die school. Naar we vernemen, is in de vacature C. B. Koole benoemd tot hoofd van den luchtbeschermingsdienst te Lemmer de heer H. Visser Wzn. De heer Visser bekleedde deze functie ook reeds vóór de heer Koole als zoodanig werd benoemd. Benoemd tot assistent-directeur aan de coöperatieve zuivelfabriek te Opmeer (N.-H.) de heer H. de Jong, thans in gelijke functie te 't Meer bij Heerenveen. Mede op het drietal stonden de heeren J. Akkerman te Haskerhorne en W. Leenstra te Dronrijp. De heer L. Hoekstra, afkomstig van Hemrik, en wachtmeester bij de marechaussee te Amsterdam, is bevorderd tot opperwachtmeester en overgeplaatst naar 's Hertogenbosch. --- ADRESWIJZIGINGEN Abonné's worden verzocht adreswijzigingen EENIGE DAGEN TE VOREN OP TE GEVEN •n to vermelden: le datum van ingang; -fie oud en nieuw adres; 3e of men kwartaal- of weekabonné i>; 4e of de adreswijziging tijdelijk is of een verhuizing betreft. Abonné's BUITEN LEEUWARDEN, die de courant van een agent of hulpkantoor ontvangen, moeten de wijziging aan het betrokken agentschap of hulpkantoor opgeven --- STADSNIEUWS THEOLOGIE Aan de Doopsgezinde Kweekschool te Amsterdam is geslaagd voor het proponentsexamen le gdeelte mej. A. Büch alhier. --- KUNST IN MEMORIAM TJERK BOTTEMA Van zijn Parijsche vrienden We hadden er in den trein nog over gesproken, de schilderes Jeane Bieruma Oosting, die naar Beetsterzwaag ging, en ik. Wat zou er van Tjerk Bottema zijn geworden? „Och", zeg ik, hij slaat zich er wel doorheen. Hij was nogal opgewekt den laatsten keer en vertelde dat hij genoeg geld had om een jaar van te leven". Dat gesprek in den trein voerden we nauwelijks een week geleden. En gisteren stuurde de schilderes me een krantenknipsel: het overlijdensbericht van Tjerk Bottema. Tjerk Bottema. Er waren meer Friesche schilders in Frankrijk. Maar Tjerk Bottema was het meest Friesch van allemaal. Zelfs zijn Fransch sprak hij met een Friesch accent, ~'k Zal het nooit kwijt raken", zei Tjerk. „Maar de Franschen zijn al gewend aan mijn Fransch, weet je". Dat was Tjerk Bottema. Recht op den man ai. Hy had humor, met een ondergrond van melancholie. Zooals bij eiken waren humor het geval is. Tjerk was een Franschman geworden. Maar zoo nu en dan moest hij weer eens een Friesche boerderij zien. Dan trok hij naar zün geboortegrond. Plotseling was hij weg, en net huisje in Cachan gesloten. En even plotseling was Tjerk Bottema er weer. Gewoon, alsof hij nooit weg ware geweest. Het huisje in Cachan. Het ligt daar tegen het bolwerk met den ouden Romeinschen aquaduct, als een zwaluwnest tegen een dakboot. Zestig meter boven het Parijsche niveau. „Ik heb behoefte aan een stuk lucht", zei de schilder. Dat huisje in Cachan. Tjerk had het zelf gebouwd. Een Fransche krant schreef, dat „le bon peintre Bottema le premier macon parmi les peintres" was en „le premier peintre parmi les magons", de eerste metselaar onder de schilders en de eerste schilder onder de metselaars. Ik heb er vaak gezeten, uitgekeken over de zee van daken, die Parijs heet, en geluisterd naar de verhalen van den schilder. Want Tjerk Bottema kon vertellen. Hij heeft veel gereisd en veel gezien in zijn leven. Duitschland, België, Frankrijk, Italië, Griekenland, Spanje, Noorwegen, Zweden, Denemarken, tot zelfs Lapland. En gezien met het oog van den kunstenaar, den schilder. Van al die reizen had hij portefeuilles vol schetsen meegebracht. Die nam hij mee op een vertelavond bij dezen of genen, en het was een genoegen om naar Tjerk Bottema te luisteren. Bij vrienden op Montparnasse troffen we hem vaak. Als er wat bijzonders te hooren of te zien viel, schreef Tjerk een briefje. Montparnasse. Dat was zn milieu. Was Tjerk Bottema niet bij de eersten van de Parijsene schildersbent, die ln café's exposeerde? Montparnasse, le petit Napolitain, café Parnasse, déir is het begonnen. Later werd het de Rotonde; de laatste jaren was Tjerk Bottema vaak in de Döme te vinden, droomerig achter zijn rafé-crême. Enthousiast kon hij zijn. We waren het politiek volkomen oneens. Dan sloeg Tjerk aan het betoogen. Zijn scherpgeteekende kop met de geestige sik scheen nóg markanter. Hij verloor zich spoedig in de utopie, was een idealist, zooals. elke Fries, min of meer. Dan spotten we een beetje, en Tjerk lachte mee. „Nou ja", zei hij. „Maar ik heb een boekje gevonden, een boekje . Aan de stalletjes langs de Seine; mooi die Seine, altijd weer anders, altijd gelijk. En je kan er van alles vinden—". Zoo was Tjerk Bottema. Bezield, en niet altijd heelemaal met beide voeten op den grond. Daar was hij kunstenaar voor. Ondanks zijn bijna zestig jaren een tikje jongensachtig. In jedem Mann ist ein Kind versteekt. Tjerk Bottema heeft den wereldoorlog van nabij gezien. In 1914 maakte hij een voetreis door België, schetste, en schreef een oorlogsverslag voor een weekblad. Midden in den oorlog werkte hij te Berlijn. Maar toen die oorlog goed en wel voorbij was, pakte Tjerk den trein naar Parijs. Neen, bang voor moeilijkheden was hij niet. Ik herinner me nog hoe hij vertelde — het moet in Mei zijn geweest — dat hij in het „Huis der Intellectueelen" at. Dat was goedkoop, je behoefde niets te betalen als je niets bezat. „Maar ik heb nog", zei de eerlijke kerel, „en dus heb ik betaald, da's billijk, nietwaar?" Zijn varhaal was vol humor, als steeds. Naderhand zijn we hem kwijt geraakt. ledereen raakte elkaar kwijt in die oorlogsmaanden. We kregen geen bericht van Tjerk Bottema. Het ligt voor de hand, als ik Jeane Bieruma spreek, toevallig in een Nederlandschen trein ls het eerste wat we vragen: en Tjerk Bottema, weet jij iets van Tjerk? . — —- — —* We hebben je bewonderd als schilder, Tjerk. We hebben je lief gehad als mensch. Ze zullen je niet vergeten, je Parijsene vrienden. Waar ze ook zijn. T. O. --- TERAARDEBESTELLING VAN DICK KET Onder groote belangstelling is gistermiddag te Bennekom het stoffelijk overschot ter aarde besteld van den kunstschilder Dick Ket, die j.l Zondag is overleden. Aan de groeve werd het woord gevoerd door den heer G. J. van Lerven, directeur der middelbare kunstnijverheidsschool te Arnhem, waar de overledene werd opgeleid; den heer J. Mekking, bestuurslid van Artibus Sacrus te Arnhem, C. van Lier, kunsthandelaar te Amsterdam; J. van Zweeden te Amsterdam namens de federatie van beeldende kunstenaars; kolonel Sneep te Ginneken, die den overledene bij Arti et Amicitiae introduceerde. Een oom dankte voor de belangstelling. Aanwezig waren o. a. nog de heer Kees Boldink, oud-bestuurslid van Arti et Amicitiae; dr. J. P. van der Maarel en enkele collega's van den overledene. Vele kransen en bloemen dekten de baar. --- FINANCIEELE MEDEDEELINGEN Verificatievergadering faillissement Mannheimer De curator in het faillissement van de nalatenschap van dr. Fritz Mannheimer, mr. E. J. Korthals Altes, heeft heden in de verificatievergadering te Amsterdam verslag uitgebracht. Aan de zeer uitvoerige en omvangrijke beschouwingen ontleenen wij het volgende: Zooals bekend, overleed op 9 Augustus 1939 te Vaucresson in Frankrijk na een langdurige ziekte dr. Fritz Mannheimer, in leven beheerend vennoot van de commanditaire vennootschap op aandeelen Mendelssohn en Co. te Amsterdam. Daags na het overlijden staakte de vennootschap haar betalingen, en diende kort daarop een verzoek in tot het bekomen van surséance van betaling. In overleg met de, naar aanleiding van dit verzoek door de rechtbank benoemde bewindvoerders, is door de vennootschap het faillissement der nalatenschap aangevraagd, dat I bij vonnis van 28 Augustus 1939 is uitgesproken. De beschrijving van den inboedel in de woning van dr. Mannheimer aan de Hobbemastraat te Amsterdam vereischte zeer omvangrijke en langdurige werkzaamheden. Hier bevonden zich namelijk de uitgebreide kunstverzamelingen, waarvan een overgroot gedeelte niet meer aan den overledene toebehoorde, maar op 25 Juni 1934 in eigendom was overgedragen aan de, naar Engelsch recht opgerichte, Artistic and General Securities Company Ltd. Deze vennootschap was opgericht met een kapitaal van 50,000 pond en heeft de toenmalige kunstverzameling van dr. Mannheimer, behoudens enkele uitzonderingen, gekocht voor een bedrag van 6.35 millioen gulden, op den grondslag van een reeds verscheidene jaren eerder, waarschijnlijk in 1925, samengestelde lijst, die in 1934 summierlijk is vergeleken met de toen aanwezige voorwerpen. De koopprijs is door de firma Mendelssohn en Co. overgeschreven ten gunste van de rekening van dr. Mannheimer, waarmede zijn destijds aan haar bestaande schuld vrijwel is gedelgd, en gebracht ten laste van een, door haar geopende rekening, der Artistic and General Securities Company Lts. Tot zekerheid voor het aldus door Mendelssohn en Co. aan de Engelsche vennootschap geopende crediet, werd haar de kunstverzameling verpand, die zij op haar beurt met goedvinden en medewerking der „Artistic" verhuurde aan den overledene. De huurprijs zou gelijk zijn aan de rente in rekening-courant door „Artistic" aan Mendelssohn en Co. verschuldigd. Naast deze zakelijke zekerheid stond een borgtocht van dr. Mannheimer ten behoeve van Mendelssohn en Co. voor „Artistic". Op grond van deze borgtocht kan Mendelssohn en Co. een vordering geldend maken in het faillissement der nalatenschap, waarbij rekening zal zijn te houden met de opbrengst van het onderpand, dat door de hoofdschuldenares is verstrekt. De hier- tegenover staande regresvordering op „Artistic" is waardeloos, daar deze vennootschap, buiten de verpande kunstverzameling, niets bezit. Het was dus noodzakelijk na het uitspreken van het faillissement, na te gaan, welke voorwerpen in het perceel Hobbemastraat 20 eigendom waren aan de hand van de hiervoor vermelde lijst. Hetgeen op die lijst niet voorkwam, moest geacht worden eigendom van dr. Mannheimer te zijn. Nadat de lijst der kunstvoorwerpen in 109 foliobladen voltooid was, kon de overige inboedel, mede omvattende het verdere privébezit van wijlen dr. Mannheimer, worden geinventaiiseerd. Tot d" nalatenschap behoorden verder onroerende goederen in Nederland, Duitschland en Frankrijk. Roerende goederen in dezelfde landen, België en — volgens het dezerzijds ingenomen standpunt — in Groot-Brittannië. Het faillissement, als beslag op het vermogen, omvat echter, naar de ook hier te lande heerschende leer, niet meer dan de goederen binnen het gebied des rijks, en krachtens het Nederlandsch- Belgische executieverdrag van 28 Maart 1925, die in België. Het was dus zaak, maatregelen te beramen, waardoor de rechten der gezamenlijke schuldeischers ten aanzien van de vermogensbestanddeeler elders, voorzoover doenlijk, gewaarborgd konden worden. Het uitbreken van den oorlog in September, enkele dagen na de faillietverklaring, heeft de moeilijkheden, welke zich hierbij voordeden, in ernstige mate vergroot. Op 10 October 1939 werd door den president van de rechtbank te Versailles, ten verzoeke van een der buitenlandsche schuldeischers, een voorloopige bewindvoerder over de nalatenschap, op grond dat zij in Frankrijk als onbeheerd was te beschouwen, benoemd. Nadat tal van beraadslagingen hadden plaats gehad, waarbij door den curator groote moeilijkheden ondervonden waren in verband met de naar voren gebrachte belangen van de weduwe van dr. Mannheimer, werd Nederland in den oorlog betrokken. Tengevolge hiervan zijn de verbindingen en de gelegenheid tot briefwisseling met Frankrijk verbroken. De baten in het thans bezette gedeelte van Frankrijk bestaan in hoofdzaak uit de villa Monte Cristo te Vaucresson, met den daarin aanwezigen inboedel, waartoe eenige kostbare schilderijen, teekeningen en kunstvoorwerpen behooren. Daarnaast eenige in de onmiddellijke nabijheid gelegen villa's en buitenhuizen. Van den inboedel is door den boyengenoemden Franschen bewindvoerder een nauwkeurige inventarisatie samengesteld. De kostbaarheden zyn door hem bij een bankinstelling te Parijs in gesloten bewaargeving geborgen. De geheele inboedel van de villa is overigens reeds in Augustus 1939 verzegeld. In Duitschland bezat dr. Mannheimer een huis te Berlijn, een hypothecaire vordering, waarvoor een aldaar gelegen onroerend goed was verbonden, en een tegoed bij de firma Mendelssohn en Co. in liquidatie te Berlijn. Aan deze firma had dr. Mannheimer een schuld in rekeningcourant tot een kleiner bedrag dan zijn tegoed. Daar het hier verschillende soorten van marken betrof, was compensatie echter niet geoorloofd. In België bevonden zich vorderingen op eenige naamlooze vennootschappen wegens tantième, dat nog niet vastgesteld en opeischbaar was ten tijde van de faillietverklaring, benevens een pakket aandeelen, dat door dr. Mannheimer als waarborg was gedeponeerd in verband met zijn eventueele aansprakelijkheid als commissaris en dat niet zou worden afgegeven, voor de eerstvolgende jaarlijksche lgemeene vergadering van aandeelhouders hem zou hebben gedechargeerd. Een tantième is reeds aan den curator uitbetaald, voor een ander ls een dollarchèque op New Vork verstrekt, die op 22 April j.l. ter inning is verzonden. Crediteering voor de opbrengst heeft tot heden niet plaats gehad. De beschikbaarstelling der gedeponeerde effecten is eerlang te verwachten. Zij zullen door den curator worden gerealiseerd zoodra zich de gelegenheid daartoe op gunstige wijze voordoet. --- Staat van baten en schulden Op dezen staat zijn uitsluitend de baten gebracht, die vallen onder het algemeen faillissementsbeslag in Nederland en België. Blijkens het verslag van den curator zijn reeds verschillende goederen gekocht. Omtrent de waardeering van dt kunstverzameling, waaraan een waarde van ƒ2,877,085 is toegekend met het oog op het afsluiten van verzekeringsovereenkomsten op zoogenaamde getaxeerde polissen, kan het volgende worden gezegd: Een liquidatie hiervan is volstrekt niet onbereikbaar. Weliswaar bestaat voor vele belangrijke onderdeelen der verzameling hier te lande geen of althans zeer beperkte vraag; daartegenover dient te worden bedacht, dat de collectie voor de wereldmarkt zeer aantrekkelijke bestanddeelen bevat, ja, zelfs een aantal stukken, die in den kunsthandel allerwege vermaard zijn. Indien het totaal van den staat van baten van ƒ3,617,902.78 wordt verminderd met de waarde van verpande zaken, kan bij voorzichtige beoordeeling der vooruitzichten voor concurrentlecrediteuren zeer globaal geschat omstreeks ƒ2,500,000 beschikbaar komen, waarbij de opbrengst der kunstverzameling verreweg de belangrijkste factor vormt. --- Schulden De schulden in het faillissement der nalatenschap zijn te verdeelen in twee groepen: de particuliere en die aan crediteuren van de commanditaire vennootschap op aandeelen Mendelssohn en Co., waarvoor dr. Mannheimer als beheerend vennoot naast de overige beheerende vennooten hoofdelijk voor het geheel aansprakelijk was. Het totaal der particuliere schulden, met inbegrip van bijna vierduizend gulden wegens belasting, die reeds is voldaan, doch afgezien van de vordering van Mendelssohn en Co. bedraagt ƒ 58,429.16. De mogelijkheid bestaat, dat een gedeelte hiervan, in totaal bedragende ƒ 27,248 wordt voldaan uit het Fransche gedeelte der nalatenschap, daar het uit vorderingen van Fransche schuldeischers bestaat, in welk geval niet meer dan ƒ 31,181 concurrent particulier passief bij de uitdeeling zou overblijven. --- Dr. Mannheimer en de financieele structuur der vennootschap Het valt buiten de bevoegdheid van den curator, zich te begeven in een beoordeeling van de omstandigheden, die tot den financieelen ondergang van de firma Mendelssohn en Co. te Amsterdam hebben geleid. Te dezer plaatse echter dient wel aandacht te worden geschonken aan het verband tusschen den vermogenstoestand van wijlen dr. Mannheimer als beheerend vennoot en de financieele structuur der vennootschap. Er is opgemerkt, dat de verplichtingen der firma jegens derden in wanverhouding stonden tot het eigen kapitaal, waarmede eventueele verliezen konden worden opgevangen, daar de eigen middelen, buiten moeilijk te beoordeelen reserves, slechts bestonden uit het commanditaire kapitaal van ƒ 6.2 millioen, en eventueel particulier vermogen van beheerende vennooten. In waarheid blijkt echter de stand van zaken veel ongunstiger te zijn geweest. Geen der beheerende vennooten heeft, in welken vorm ook, kapitaal aan de vennootschap verstrekt en de eenige beheerende vennoot, aan wien dp grond van uiterlijke omstandigheden en ongestaafde geruchten een groot persoonlijk fortuin werd toegeschreven, heeft in feite over meer dan het tweevoud van het geheele commanditaire kapitaal uit de kas der vennootschap beschikt. Hierbij wordt dan het op de kunstverzameling van de „Artistic" verstrekte crediet nog buiten beschouwing gelaten. Niet alleen de zaken der commanditaire vennootschap zijn in feite met het geld harer crediteuren gefinancierd, maar ook de particuliere uitgaven van haar leidenden beheerenden vennoot. Met behulp van eigenschappen, die zich onttrekken aan het oordeel van een ieder, die dr. Mannheimer niet persoonlijk heeft gekend, heeft hij voor zich en zijn firma een crediet geschapen en gehandhaafd, dat bijna onaantastbaar scheen, ook toen de feitelijke grondslag was komen te ontbreken. Een onderzoek naar het verloop van het persoonlijke vermogen van dr. Mannheimer tijdens den geheelen duur van zijn verblijf hier te lande leert, dat dit vermogen na de aanvankelijke deficitaire jaren, gedurende zekeren tijd wel eenigen omvang heeft gehad, maar dat het nimmer ook maar in de verste verte heeft beantwoord aan het fortuin, dat hem vrij algemeen werd toegeschreven. Naarmate voor de vennootschap grootere zaken werden ondernomen en aan snel wasschende risico's het hoofd moest worden geboden, werd de schijn van persoonlijken rijkdom van den man, op wien het crediet voornamelijk steunde, tot steeds onwaarschijnlijker afmetingen opgedreven. --- De cijfers Het bedrag, waarvoor crediteuren van Mendelssohn en Co. Amsterdam verificatie in het faillissement der nalatenschap hebben verzocht, bedroeg 15 September 1940 ƒ 84,939.629.69. Een belangrijk gedeelte van dit bedrag is gedekt door onderpand, verstrekt door Mendelssohn en Co., anderzijds is een groot gedeelte der vorderingen op Mendelssohn en Co., waarvoor de nalatenschap mede aansprakelijk is, niet of althans nog niet ingediend. Bewindvoerders van Mendelssohn en Co. hebben in hun laatste verslag het deficit der commanditaire vennootschap gesteld op ƒ27,437,835.99. Neemt men dit saldo als het bedrag, waarvoor de nalatenschap uiteindelijk tegenover crediteuren van Mendelssohn en Co. aansprakelijk zal zijn, dan komt men op een totaal van schulden der nalatenschap van ƒ 42,003,882.38. --- Laatste Nieuws BINNENLAND OPNEMING IN OPBOUWDIENST VOOR GEDEMOBILISEERDEN STOPGEZET 's Gravenhage, 20 September. Met ingang van heden is de opneming in den Opbouwdienst voor gedemobiliseerde militairen voor onbepaalden tijd stopgezet, In verband hiermede is zoowel de verplichte als de vrijwillige inschrijving voor den opbouwdienst tot nader order gestaakt. --- ZWEMMEN De temperatuur van het water in de zwembaden is heden 14 graden. --- AANKONDIGING van vergaderingen, uitvoeringen eni. te Leeuwarden VRIJDAG 20 SEPTEMBER Bioscopen tot en met 26 September, 's avonds halfacht: Zondags van 2 uur af: Tivoli: „Vergeet mij niet". Cinema-Palace: „Gongo-expres". Leeuwarder Bioscoop: „Watt en half Watt als comedianten". Harmonie-Bioscoop 20, 21, 22, 24 en 25 September, 's avonds 7% uur: „De glazen kogel". Zondagmiddag 3 uur matinee. ZATERDAG 21 SEPTEMBER In hotel „Spoorzicht" tot en met Donderdag a.s. de jongleur, antipodist en equilibrist Gertrau. Muziek van „The Rascal Serenaders". Zondag matinee van 4—6'. uur. ZONDAG 22 SEPTEMBER In zalen Schaaf, van 8—12 uur, soiree-dansante onder leiding van den heer Hub. Adema. Oldehove-partij van de Leeuwarder Kaatsclub op terrein „Sonnenborgh", voorm. 11 uur. --- RADIO-PROGRAMMA Zaterdag 21 September Jaarsveld, golfl. 414.4 M. NCRV-Uitzending. 8.— Nieuwsberichten ANP. 8.10 Schriftlezing, Meditatie. 8.25 Gewijde muziek (gramofoonplaten). 8.35 Gramofoonmuziek. 9.15 Apollo-ensemble en gramofoonmuziek. 10.20 Arnhemsche Orkestvereeniging (opn.). 10.30 Morgendienst. 11.— Gramofoonmuziek. 11.25 Fluit, piano en gramofoonmuziek. 12.— Berichten. 12.15 Gramofoonmuziek. 12.45 Nieuws- en economische berichten ANP. 1.— Postillons en gramofoonmuziek. 2.15 Orgelconcert. — Christ. lectuur. 3.30 Piano, 2 violen en gramofoonmuziek. 4.15 Gramofoonmuziek. 4.35 Zang met pianobegeleiding en gramofoonmuziek. 5.15 Nieuws- en economische berichten ANP. 5.30 Voor de jeugd. 6.15 Gramofoonmuziek. 6.30 VPRO: Bijbelvertellingen. 6.45 Berichten. 7.— Vragen van den dag ANP. 7.15 Reportage of muziek. 7.45 Orgelspel. 8— Nieuwsberichten ANP. 8.10 Causerie: De kleine zelfstandige. 8.30 Gewijde muziek 'opn). 8.50 Schriftlezing. 8.55—9.— Nieuwsberichten ANP Koot wijk, golfl. 1873 M. VARA-Uitzend;._g. 7.— Berichten (Duitsch). 7.15 Berichten (Engelsch). 7.30 Gramofoonmuziek. 8.— Nieuwsberichten ANP. 10.— Orgelspel. 10.30 Zang, piano en gramofoonmuziek. 11.— Gramofoonmuziek. 11.15 Berichten (Engelsch). 11.30 Esmeralda en solist. 12.30 Berichten (Duitsch). 12.45 Nieuws- en economische berichten ANP. 1.— VARA-orkest. (l-45—2.— Gramofoonmuziek.) 2.—2.15 Berichten (Duitsch). 3.— Gramofoonmuziek. 3.30 Berichten (Engelsch). 3.45 Tuinbouwpraatje. 4.15 Orgelspel (met gramofoonmuziek). 5.— Berichten (Duitsch). 5.15 Nieuws- en economische berichten ANP. 5.30 Esmeralda. 6.15 Berichten (Engelsch). 6.30 Viool en piano. 7.— Vragen van den dag (ANP). 7.15 VARA-orkest. 7.40 Reportage. 8.— Berichten Duitsch. 8.15 Nieuwsberichten ANP., eventueel gramofoonmuziek. 8.30 Berichten Engelsch. 8.45 Gramofoonmuziek. 8.55—9.— Nieuwsberichten ANP. Zondag 22 September Jaarsveld, golfl. 414.4 M. 8.— KRO, 8.30 VPRO, 9.— KRO, 5.— NCRV, 7.45—9.— KRO. 8.— Nieuwsberichten ANP. 8.10 Wij beginnen den dag. 8.30 Korte ochtenddienst. 9.— Gramofoonmuziek. 10.30 Hoogmis. 12. Gramofoonmuziek. 12.15 Rococo-octet. 12.45 Nieuwsberichten ANP. 1.— Boekbespreking. 1.15 KRO-Melodisten e» solist. 2.— Gramofoonmuziek. 2.15 RadiotooneeL 3.— Fluit, viool en altviool. 3.25 Gramofoonmuziek. 3.50 Fluit, viool en piano. 4.10 Akener Domkoor (opn.). 4.30 Ziekenpraatje. 4.50 Gramofoonmuziek. 5.15 Wekelijksche gedachtenwisseling (ANP). 5.30 Gereformeerde Kerkdienst. Hierna: Gewijde muziek (gr.pl.). 7.45 Gramofoonmuziek. 8.— Nieuwsberichten ANP. 9.10 KRO-Kamerorkest en solist. 8.50 Wij sluiten den dag. 8.55—9.— Nieuwsberichten ANP. K o o t w Ij k, golfl. 1875 M. VARA-Uitzending. 7.— Berichten (Duitsch). 7.15 Berichten (Engelsch). 7.30 Gramofoonmuziek. 8.— Nieuwsberichten ANP, gramofoonmuziek. 10.— Piano en gramofoonmuziek. 10.30 Orgelspel. 11— Gramofoonmuziek. 11.15 Berichten (Engelsch). 11-30 De Krekels. 12.— Esmeralda en solist. 12.30 Berichten (Duitsch). 12.45 Nieuwsberichten ANP. 1.— Esmeralda en solist. 1.30 Gramofoonmuziek. 2.— Berichten (Duitsch). 2.15 VARA-orkest. 3.— T"in! bouwhalfuurtje. 3.30 Berichten (Engelsch). 3.4» Zang, piano en gramofoonmuziek. 4.15 Gramofoonmuziek. 5.15 Wekelijksche gedachtenwisselin» (ANP). 5.30 Esmeralda. 6.15 Berichten (Engelse»'-6.30 VARA-orkest. 7.— Reportage. 7.20 VARAorkest. 8.— Berichten (Duitsch). 8.15 Nieuwsberichten ANP. 8.25 Gramofoonmuziek. 8.30 Beriep ten (Engelsch). 8.45 Gramofoonmuziek. 8.55—»- Nieuwsberichten ANP, fluiting. --- BUITENLAND HET DUITSCHE WEERMACHTBERICHT Berlijn, 20 September. (D.N.8.) Het opperbevel van de weermacht maakt bekend: Onder voortdurend moeilijke weersomstandigheden heeft het luchtwapen gisteren gewapende verkenningsvluchten uitgevoerd. In het verloop daarvan werden Londen alsmede vliegvelden en haveninstallaties in Zuid- Engeland met bommen bestookt. 's Nachts hebben gevechtsvliegtuigen de vergeldingsaanvallen op Londen en op voor den oorlog belangrijke doelen in West- en Midden- Engeland voortgezet. Talrijke nieuwe branden verbreidden zich, inzonderheid ook te Liverpool. Enkele Britsche vliegtuigen wierpen 's nachts bommen op woonwijken in West- en Zuidwest- Duitsche steden. Een Britsch vliegtuig werd neergeschoten. Drie Duitsche vliegtuigen worden vermist. --- HET ITALIAANSCHE WEERMACHTBERICHT Ergens in Italië, 20 September. (Stefani). Het Italiaansche hoofdkwartier meldt: Een van onze verkenningsvliegtuigen heett met bommen een vijandelijke duikboot tot zinken gebracht. In Noord-Afrika zijn bij luchtaanvallen van den vijand op de haven Derna in het gebied van Bomba, Tobroek en Solloem, één persoon gedood en eenige personen gewond. Er werd lichte materieele schade aangericht. Te Sidi el Barrani werd een Engelsch vliegtuig door onze luchtdoelartillerie neergehaald. Het aantal vijandelijke vliegtuigen, dat ia neergehaald in de luchtgevechten, waarvan ln het vorige weermachtbericht sprake was, is thans opgeloopen tot zeven, terwijl bovendien waarschijnlijk nog twee andere toestellen zijn neergeschoten. Een Engelsch koopvaardijschip, dat door onze luchtmacht in de Aegeïsche Zee was getroffen, waarvan reeds melding werd gemaakt, is de haven van Piraeus binnengeloopen met brand aan boord. Het schip is ernstig beschadigd en bevindt zich thans in het dok. In Oost-Afrika heeft een van onze formaties tijdens een aanval op Kassala, waarvan melding is gemaakt in het vorige weermachtbericht, een Engelsch toestel van het type Blenheim brandend omlaag gehaald. Éen ander vijandelijk vliegtuig, waarvan gemeld was dat het waarschijnlijk was neergeschoten tijdens een aanval op Massaoea, werd teruggevonden op dertig kilometer van die stad. De bemanning was dood. Vijandelijke luchtaanvallen op Diredaoea, Duavello en Mogadiscio veroorzaakten zeer lichte schade. Er vielen geen slachtoffers. --- HET ITALIAANSCHE OFFENSIEF IN EGYPTE Rome, 20 September. (A.N.P.). Het Italiaansche luchtwapen is niet van plan Cairo te bombardeeren. Deze verklaring werd Woensdag door officieele Italiaansche kringen gepubliceerd en beteekent een antwoord op de Engelsche bewering, waarmede onder de Arabische bevolking in Egypte propaganda tegen Italië gevoerd werd. De verschillende luchtalarmeeringen, welke het Britsche opperbevel in Cairo verordend heeft, hebben plaats gevonden zonder dat ook maar één enkel Italiaansch vliegtuig zich boven de stad bevond. --- DE TOESTAND TE LONDEN Londen, 20 September. (Reuter). De koning en de koningin hebben drie Londensche wijken bezocht, die sterk onder de Duitsche bomaanvallen geleden hebben. Zij onderhielden zich met de geredden en met de leden der passieve verdediging. Op een afstand van 25 meter van den hertog van Kent is een tijdbom ontploft, toen hu' de geteisterde wijken van Londen bezocht. De bom was in een tuin terechtgekomen. De noodige maatregelen waren genomen, omdat er geen schade zou worden aangericht. New Vork, 20 September. (D.N.8.) De bladen bevatten weer uitvoerige berichten over de Duitsche vergeldingsactie tegen Londen, zoowel van eigen correspondenten als van persbureau*. In die berichten wordt onder meer gezegd, da' nu ook in het Zuidoosten van Londen aanzienlijke schade is aangericht door explosieve- en brandbommen, terwijl in het Noordwesten talrijke objecten in de industriewijken geheel vernield zijn. Voor ê* stations van de ondergrondsche stonden de menschen weer in rijen om den nacht in de tunnel door te brengen, hoewel de autoriteiten het publiek hadden aangemaand, het verkeer in de ondergrondsche niet te belemmeren. De correspondent van de New Vork Times zegt, dat de eeneuur niet toelaat, dat veel over de schade aan militaire objecten medegedeeld wordt. Het is van belang, aldus deze correspondent, dat de lezer dit weet, opdat hij zich een duidelijk beeld van den toestand kan maken. Er zijn natuurlijk vele burgers getroffen, doch velen hadden het ongeluk zich op plaatsen te bevinden, waarvan men moest aannemen, dat zij het doel der Duitsche luchtmacht zouden zijn. De Londensche correspondent van de Hearstpers, Knickerbocker, meldt, dat steeds meer teekenen wijzen op een omslaan van de stemming in Londen. De Engelschen beginnen het opgewekte vertrouwen, dat zij tot dusverre bezaten, te verliezen. Men komt ook steeds meer onder den indruk van de toenemende schade in de hoofdstad. De aandacht is getrokken door een radiorede, waarin een generaal zeide, dat de laatste tien dagen „uit de lucht heftig op Londen gehamerd" is. De nachten zij vol lawaai en inspannend voor lichaam en geest. Stockholm, 20 September. (D.N.8.). Onder het opschrift „Engelands kanonnen hebben geen tijd om af te koelen", meldt Stockholms Tidningen uit Londen, dat de afgeloopen nacht weer door veelomvattende beschadigingen gekenmerkt is. Nog nooit hebben de Duitsche vliegtuigen zoo laag boven de stad gevlogen. De lucht trilde van het aantal ontploffingen en dreunde van de kanonschoten van het Engelsche luchtafweergeschut. Londen is een vesting, die thans al twee weken onder vuur ligt. Stockholm, 20 September. ( D.N.8.) De Engelsche regeering heeft, volgens Stockholms Tidningen, onder den druk van de omstandigheden het verbod tot overnachten op de stations van den Londenschen ondergrondschen spoorweg opgeheven. Een middelmatig station kan aan omstreeks vierhonderd personen plaats bieden. Derhalve kan men berekenen, dat ten minste 150,000 Londenaars iederen nacht onder den grond op deze stations slapen. Zij moetet; overigens een kaartje van 3Vi pence koopen. Meestal verschijnen de eersten, die willen overnachten, reeds des middags om vier uur. ---