PERSOVERZICHT LEDENAANNAME BIJ N.S.B. WORDT STOPGEZET In Volk en Vaderland schrijft ir. A. A. Musaert een artikel, waarin hU o. a. zegt: „De enorme groei der Beweging in ledental, in weerafdeeling, ln N.5.V.0., in fronten, het steeds toenemende aantal te bezetten staatsambten, stelt steeds weer hoogere eischen aan alle takken van dienst der Beweging. Het gevaar dreigt, dat de N.S.B, zou verwateren tot oon enorm aantal losjes aan elkander gebonden, maar overigens naast elkander staande goedwillende menschen, die de beginselvastheid souden schaden. Dit moet in ieder geval voorkomen worden. Deze noodzaak van beginselvastheid en de wenschelijkheid om het goedwillende deel van ons volk aaneen te sluiten, moeten beiden ver-, wezenlykt kunnen worden. Voor de beginselvastheid is het noodig het ledenaantal te beperken en ten slotte alleen tf^rt tot lid toe te laten, die bereid en in staat zijn de nationaal-socialistische wereldbeschouwing tot de hunne te maken en daarnaar te handelen. Hun hart moet beheerscht worden door Godsvertrouwen, liefde voor Volk en Vaderland en eerbied voor den arbeid. Zij moeten een strijdbare kern vormen, waartoe het straks een algemeen erkende eer zal zijn daartoe te behooren. Het huidige aantal leden is mij voorshands daarvoor al groot genoeg. Daarnaast zijn er ongetelde duizenden, wier oogen meer en meer opengaan voor den nieuwefi tijd, die komende is. Zij begrijpen, dat hetgeen voorbij is, niet weerkomt. Zij zijn geen onverschilligen, zij zijn ook geen egoïsten; ja, zij lijden evenzeer als wij onder de moeilijkheden van ons volk. Maar om nu maar direct lid der Beweging te worden, dat gaat hun te ver. Zij gevoelen, niet opgewassen te zijn tegen de eischen, die aan hen worden gesteld, of wel zij zijn van meening, dat zich in henzelf een groeiproces moet voltrekken, dat zijn tijd eischt. Zij hunkeren er eigenlijk naar om betrokken te worden in de wording van een nieuwe volkseenheid. Het zyn deze volksgenooten, die later van groote waarde zullen blijken door hun bezonnenheid, hun stoerheid op het koppige af, al missen zijn dan ook de begeestering en den revolutionnairen dadendrang van de pioniers. Voor hen zullen wij instellen het Instituut der sympathiseerenden. De N.S.B, zal het best haar historische roeping in deze moeilijke en critische jaren van ons volksbestaan kunnen ten uitvoer brengen, wanneer zij bestaat uit een kern van leden, waaraan in alle opzichten steeds hoogere eischen zullen worden gesteld en daaromheen gegroepeerd een veel grooter aantal behoorlijk geregistreerde sympathiseerenden, waaruit dan later nieuwe leden zullen kunnen worden toegelaten". In verband met het voorgaande besluit Ir. Mussert dat met ingang van 19 Juli de N.S.B. gesloten wordt voor toetreding van nieuwe leden, dat met ingang van 19 Juli de gelegenheid opengesteld wordt om ingeschreven te worden als sympathiseerende en dat te zijner tijd uit de rijen der sympathiseerenden nieuwe leden tot de N.S.B, kunnen worden toegelaten. --- GELD EN ARBEID Het Handelsblad wijst, naar aanleiding van het jaarverslag van de Nederlandsche Bank, op de groote Markensaldi waarover Nederland is gaan beschikken en die, anders dan de vroegere goud-deviezen, die in ieder land de middelen konden verschaffen waarmede men goederen kon koopen, hun internationale functie eerst weer ten volle uitoefenen wanneer de vredesgoederenproductie binnen de Europeesche levensruimte ook voor het internationale ruilverkeer weer op gang zal zijn gekomen. „En dat zal pas in volledige mate mogelijk zijn wanneer ook het overzeesche goederen- en grondstoffenverkeer weer zal zijn hervat. Dit wordt ook door Duitsche economen erkend. Het vraagstuk van het overzeesche handelsverkeer wordt ook in het verslag van De Nederlandsche Bank aangeroerd, in aansluiting aan beschouwingen over de „toekomstige Europeesche levensruimte", en over de betalingsovereenkomsten die door Duitschland mét verschillende andere landen werden gesloten. Opgemerkt wordt o. a., dat een gedeelte van ons volk, „dat in eeuwenlange ontwikkeling de overzeesche handelsbetrekkingen van ons land heeft helpen opbouwen, wat onwennig staat tegenover deze ontwikkeling, die het niet als een organische wil zien; het beschouwt deze als een tijdelijk verschijnsel, dat in tegenstelling tot onze overzeesche taak zou staan. Dat alleen de overzeesche ontwikkeling aan de kapitalistische landen van het Westen, waartoe ook Nederland behoorde, niet de welvaart kon brengen, die voor het bestaan van ons volk noodzakelijk was, — gaat het verslag voort — heeft de langdurige crisis, welke aan den oorlog voorafging, bewezen". Maar niet tegenover de poging om nieuwe grondslagen te leggen voor een herstel van het onderlinge Europeesche handelsverkeer stond men hier onwennig, maar tegenover sommige opvattingen die aanvankelijk den 4ndruk wekten dat het overzeesche verkeer als iets bijkomstigs moest worden beschouwd. Indien men bedenkt, dat het rijk der Nederlanden over drie continenten verspreid ligt, er. dat sommige Europeesche landen op een aanzienlijk lager levenspeil staan dan Nederland en andere West-, Centraalen Noord-Europeesche landen, dan kon dit vooruitzicht slechts weinig aanlokkelijk schijnen, omdat dit vergeleken met vroeger, geen vooruitgang, doch een achteruitgang zou beteekenen, behalve misschien voor de armste landen. De ontwikkeling en opheffing dier armere landen kan een Europeesche taak worden, waaraan ook Nederland zal kunnen medewerken. Maar een nuttig overzeesch ruilverkeer kan de middelen en mogelijkheden daarvoor slechts vergrooten. Geheel anders wordt de kwestie wanneer het overzeesche goederenverkeer, zooals men later duidelijker heeft doen uitkomen, en zooals ook in het verslag van De JJederlandsche Bank wordt erkend, als onontbeerlijk moet worden beschouwd. Immers, geen handelsman, geen econoom in Nederland zal ooit beweren, dat wij aan het overzeesche verkeer genoeg zouden hebben. WU behoeven slechts enkele cijfers in herinnering te brengen, om aan te toonen van hoeveel belang het achterland economisch steeds voor ons ls geweest. Hetgeen overigens niemand ' ooit heeft ontkend. Wij voerden in 1937 voor ƒ.127 millioen uit Duitschland in, Urwiil voor /176 millioen naar dat land uitvoerden. Wij waren Duitschlands beste klant en wij voerdon een groot deel van de Duitsche prodi, bewerkt of onbewerkt, weer uit naar overzeesche landen. Omgekeerd werden er in Nederland veel overzeesche producten Ingevoerd, die via onze verwerkende Industrie, of door handelskanalen hun bestemming vonden op de Duitsche markt. De gewone doorvoer ls daarbij nog buiten beschouwing gelaten. Onze overzeesche handel kon niet leven zonder het achter- Und, en onze handelsbetrekkingen met Duitschng hebben aangenomen die l\ 'oonden, indien wij onze overzeesche verbindingen niet hadden gehad als aam n wanneer de handel met Duitschland in latere jaren zoo al niet kwijnde, dan toch sterk achteruitging dan lag de oorzaak niet zoozeer bij ons, doch by de nieuwe economische oriënteering in Duitschland. Van een streven in Nederland om zonder noodzaak onze economie hoofdzakelijk of alléén op de overzeesche ontwikkeling toe te leggen, hebben wij nooit iets gemerkt. Het ligt integendeel geheel in de lijn van de Nederlandsche werkzaamheid om haar vredeseconomie zoo ruim en veelzijdig mogelijk op te bouwen, en mede te werken aan elk systeem dat daarvoor de beste en rechtvaardigste voorwaarden, nationaal en internationaal, kan bevorderen en tot stand brengen. Achter het geld staat als primaire factor de arbeid of de valuta nu Mark of gulden of anders heet. De organisatie en verdeeling van den arbeid ls het kernprobleem, dat om een betere oplossing vraagt. Tegenover dat vraagstuk staat ons volk zeer zeker niet onwennig meer". --- TERAARDEBESTELLING Dr. JOHAN WAGENAAR Rede dr. Goedewaagen Onder buitengewoon groote belangstelling ls gisteren op Oud Eik en Duinen te den Haag het stoffelijk overschot van den bekenden componist dr Johan Wagenaar ter aarde besteld. Opgemerkt werden o.a. dr. T. Goedewaagen secretaris-generaal van het departement van' Volksvoorhchting en Kunsten, mr. J. A. N. Patijn oud-minister van Buitenlandsehe Zaken en oudburgemeester van 's Gravenhage, mr. J. P. Fockema Andreae. oud-commissaris der provincie Groningen en oud-burgemeester van Utrecht, mr. G. A. van Haeften, voorzitter van het conservatorium té s Gravenhage, mr. A. J. Labouchère, namens Toonkunst, Conservatorium en Utrechtsch Stedelijk Orkest te Utrecht, dr. P. van Anrooy, Wouter Hutschenryyter, oud-dirigent van het U.5.0., Willem Pijper, directeur van het Rotterdamsch Conservatorium en verscheidene anderen, onder wie vele componisten en bekende musici. In de rouwkapel bracht de heer Adr. Engels eenige koralen van J. S. Bach op het orgel ten genoore, waarna dr. Goedewaagen, een rede uitsprak, waarin hi) getuigde, dat dr. Wagenaar in den veelzyoigen opbloei van de Nederlandsche scheppende toonkunst ver laatste decennia een der beiangrykste figuren is geweest, aan wien het gegeven was, voor vele jonge componisten een mentor te zyn, hen ln te wijden in de groote kunst noe zy aan hun muzikale gedach'en vorm konden geven. Ali componist heeft hij den heeler rijkdom van zyn wezen in />}n werken weerspiegeld. „Zooals in alle kunst, is in muziek absolute eedykheid een levensvoorwaarde , schreef hy op zyn zeventigsten verjaardag Zelf is hü dit cevics steeds trouw ZZJJtZZ8 u , *00.zUn al zijn werken geworden tot ï£ Üiïïi b«k«!'?!*nissen van hetgeen in hem leefdede speelschheid, de humor, de Ajne ironie van zijn opera's, de diepe ernst van zijn orgelwerken. De ridderlijkheid, de verbeeldingskracht en de gevoeligheid van ztjn symfonische gedichten en ..Wagenaar heeft den weg naar het hart van ons volk gevend— met zyn meesterwerken, zij 'i bezit geworden en hiermede heeft bij zich een monument geschapen, dat steeds een gei van zijn grootheid en zijn eerlijke muzikantennatuur". ede spreker was mr. G. A. van Haeften, die praak deed uitkomen, dat dr. Wagenaar eer belangrijke plaats heeft ingenomen als directeur van het Ryksconservatorium voor ek Daarna heeft een broeder van den overledene nog de verdiensten van Johan Wagenaar ln korte trekken nader geschetst, en er op gewezen, dat de ontslapene steeds mild was in zijn oordeel over het werk van anderen en streng critlsch op eigen werk. Nood en tegenspoed kon hij verbergen achter eer gevoelde intens mee met het leven i geest zal blijven en in den invloed, dien eeft gehad. ■na werd de baar grafwaarts gedragen, ter.ings het pad. dat de stoet volgde, een trombonekwartet, het werk .Grave". compositie van dr. Joh. Wagenaar. ten gehoore bracht --- RELIGIEUZE KUNST HET STEDELIJK MUSEUM TE AMSTERDAM In het S hiseum te Amsterdam is vandaag de tweede tentoonstelling van hedendaagsche relig loor de vereeniging JPro Arte Ch: geopend. In de benni' .<• :. la een groot aantal werken kunstenaars brjeengebra< k beeld geeft van de beke kunst van dezen een selecte collectie paramenten van vijf eeuwen, welke begint bij een koorkap van David van Bourgondie en een zeven• eeuwsch kazuifel en eindigt bij het moderne van mevr. Brom—Fischer, Johanna Klyn en Johanna Wichman. te maal hebben de inrichters de :ig gekregen van een aantal Protestantsche kunstenaars, zoodat hier niet sprake ls van specifiek Katholieke kunst, doch van Christelijke kunst In het algemeen. --- BURGEMEESTER EN WETHOUDERS van Leeuwarden; Gelet op de bepalingen der Hinderwet; Brengen bij deze ter kennis van belanghebbenden, dat ter Secretarie dier gemeente ter visie ligt een adres met bijlagen van ALB. SCHOOTSTRA alhier. Ek om vergunning tot uitbreiding van zijn rijwielfabriek in de perceelen plaatselijk gekwoteerd Zuidergrachtswal nos. 19, 20 en 23, kadastraal bekend gemeente Leeuwarden, sectie G nos. 13,170, 7304, 7303, 7302, 7301, 7300, 8253 en 8252 en dat op Zaterdag, den sden Juli 1941, de» voormiddags te elf uur, ten gemeentehuize aldaar gelegenheid zal worden gegeven, om tegen de inwilliging van bovenvermeld verzoek bezwaren ln te brengen en deze mondeling of schriftelijk toe te lichten, terwyi zoowel de verzoeker als zU, die bezwaren hebben ln te brengen, gedurende drie dagen vóór evengemeld tijdstip ter Secretarie der gemeente In de gewone bureauuren van de ter zake Ingekomen schrifturen kennis kunnen nemen. NB. Tot het Instellen van een beroep, bedoeld in art. 15 der Hinderwet, zUn volgens de tegenwoordig aangenomen uitlegging alleen *U gerechtigd, die overeenkomstig art. 7 dier wet voor het gemeentebestuur of een of meer zijner zUn v. , om hunne berw mondeling toe te licht. Leeuwarde-, 21 Juni 1941. Burgemeester en wethouders voornoemd, J. M. VAN BEIJMA, burgemeester. E. SCHOTMAN, secretarie --- KUNST HELENE SWARTH OVERLEDEN Gisteravond is te Velp, na een korte ongesteldheid, op den leeftyd van ruim 81 jaar overleden de bekende dichteres Helene Swarth. De teraardebestelling van het stoflelyk overschot zal plaats hebben Dinsdag as. on> halfdrie op de begraafplaats te Worth-Rheden. Hélène Swartl n Amsterdam geboren. Reeds op jeugdigen leeftijd kwam zij in België te woding ontving. Als gevolg daarvan ziin haar eerste gedichten ijleurs du Rève. 1879. en Les P nieres. 1883* ook ln kwam later het verlangen in haar op ook in Nederlandsch te schrijven, doch het is eerst de invloed van Pol de Mont, den Vlaamschen du geweest, die er haar toe bracht, zich voortaan uitsluitend in het Nederlandsch uit te drukken. Hélène Swarth heeft niet tot de eigenlijke „tachtigers behoord, maar haar geluid harmonieerde toch zeer met deze vernieuwingsbeweging, welke zooveel voor de verryking van het uitdrukkingsvermogen on/.er taal gedaan heeft, en haar groot.-- . ver. rukte recensies over het werk der dichteres geschreven. Onze schoonste natuur-poëzie, vooral die welke aan den herfst gewijd is. kwam van de hand van Hélène Swarth zij heeft op dit gebied werkeiyk klassiek werk geleverd. In het algemeen gaf zy aan haar gevoelens en gewa;. gen, zoowel in liefde als leed, een zeer zm waarachtige uitdrukking. Het liefst gebruikte /ij den gebonden sonnet-vorm — evenal- .s de tachtigers — waaraan zij ecu heldere en zeer schoone uitbeeldingsmogelijk Zij zocht „symphonieën in kleurentaal" getuigt zij in een dier sonnetten, en zij heeft vele gevonden en er velen mee ontroerd en verkwikt. In Velp, aan den rand van de bosschen, die ln den herfst wel op het schoonst de glorie ten toon spreiden welke Hélène Swarth zoo vaak bezongen heeft, woonde ze de laatste jaren van haar leven en het lieflijke Heiderust, op een heuvel gelegen waarachter di> bosschen majestueus omhoog rijzen, is een laatste rustplaats, harer waardig. Van haar werk noemen we nog: Eenzame Bloemen. Beelden en Stemmen, Sneeuwvlokken Rouwviolen, Passiebloemen, Blanke Duiven Diepe Wateren, Stille Dalen, en uit de latere jaren- Eenzame Paden, Late Liefde, Late Rozen, Morgenrood, Wijding. Uit haar bundels werden door de schrijfster zelf bloemlezingen samengesteld. --- WELKE BONS ZIJN THANS GELDIG? Broodbons no. 23. Tot en met 6 Juli elke bon voor 200 gram brood of twee rantsoenen gebak. ' Broodbons no. 24. Tot en met 22 Juni voor een extra-rantsoen van 100 gram brood of een rantsoen gebak. Bon 9 der Bloemkaart. Tot on met 13 Juli, elke der 8 bons voor 50 gram brood, of een half rantsoen gebak, of 33 gram tarwemeel of tarwebloem, of roggemeel of roggebloem, of zelfrijzend bakmeel. Bon 07 der Aardappelkaart. Tot en met 29 Juni voor 2 kg aardappelen. Boterbons 19 en 20. Tot t)n met 29 Jnni voor 250 gram boter. Vetbons 19 en 20. Tot en met 29 Juni voor 250 gram boter met reductie. Melkbon 22. Tot en met 29 Juni voor 1 % liter melk. Vleeschbons no. 19. Tot en met 23 Juni op eiken bon 50 gram vleesch (been inbegrepen) of een half rantsoen vleeschwaren of 50 gram kip, eend, gans of kalkoen. Bon 19, worst vleeschwaren. Tot en met 23, Juni voor een half rantsoen vleeschwaren of 50 gram kip, eend, gans of kalkoen. Ook paarden- en schapenvleesch zijn thans op deze bons verkrijgbaar. Bon 35, nieuw bonboekjo. Tot en met 29 Juni voor 150 gram toiletzeep, of 120 gram huishondzeep of 150 gram zachte zeep of 300 gram zachte leeppasta of 250 gram zeeppoeder, of 125 gram zeepvlokken, of 250 gram zelfwerkende waschmiddelen of 200 gram vloeibare zeep. Bon K van de textielkaart voor mannen en Jongens. Tot en met 31 Augustus voor 50 gram scheerzeep of een tube dan wel een pot scheercrême. Bon 37 tot en met 29 Juni voor een ei. Bon 99. Tot en met fi Juli voor een ei. Bon 43. Tot en met 13 Juli voor 250 gram rijst of rijstemeel of rijstehloem of riistrries nf gruttenmeel (gemengd meel). Bon 44. Tot en met 10 Aug. voor 250 gram havermout, of havervlokken of haverhloem nf aardappelmeelvlokken. of gort of gortmout of grotten. Bon 45. Tot en met 10 Augustus voor 250 gram gort, of gortmout of grutten. Bon 4fi. Tot en met 20 Juli voor 40 gram thee of 250 gram koffiesurrogaat, rccrrinc^pmenstelllng. Bon 54. Tot en met 10 Aug. voor 100 gram vermicelli, of macaroni, of spaghetti. Bon 55. Tot en met 10 Aug. voor 100 gram malzena, of griesmeel of sago, of aardappelmeel of puddinrpoeder. Bon 56. Tot en met 6 Juli voor 1 kg suiker. Bon 57 Tot en met fi Juli voor 500 gram peulvruchten. Bons 68 en 78. Tot en mrt 29 Juni (eventueel tot en met 13 Juli) elke bon voor 100 gram kaas. De bons 67 en 77 gelden nog tot en met 29 Juni. Perroleumzeitel no. 11 der bonkaartrn .m" en ..o". Van 16 Jnni tot en met 10 Augustus voor 2 liter petroleum voor kookdoeleinden. Bon 14 van de voederkaart voor honden: tot en met 30 Juni voor groep I en II 10 kg, groep 111 8 kg, groep IV 5 kg, groep V 4 kg en groep VI 3 kg hondenbrood. Bon 14 van de voederkaart voor katten: tot en met 30 Juni VH kg kattenbrood. Bon 02 k. f. brandstoffen. Tot en met 30 Juni vbor een eenheid vaste brandstoffen, uitsluitend voor kookdoeleinden. Bons generator-anthraciet. vijfde periode. Tot en met 3t Juni voor 1 HL. anthrariet nootjes of 50 kg turfcokes Bons generator-turf. vijfde periode. Tot en met 31 Juni voor 50 stuks baggerturf. --- DE DIENSTBODENNOOD De Standaard beschouwt het onloochenbare tekort aan huishoudelijke hulpkrachten als een sociaal vraagstuk. Uit dit tekort vloeien allerlei consequenties voort. In de eerste plaats geeft dit tekort aan de werkneemsters een sterke positie tegenover de werkgeefsters. Zij kunnen — om het eens populair te zeggen — haar werkgeefsters maken en breken. Wie eénigszins met de pracktijk van het huren van dienstboden bekend is, weet ook, dat er veelal van deze sterke positie door de meisjes gebruik, ja veelal misbruik wordt gemaakt. We noemen eenige voorkomende gevallen. Het meisje verhuurt zich, doch, als de datum van indiensttreden nadert, blijkt zij nog eenige verlangens te hebben. Vindt de werkgeefster deze nadere wenschen niet voor inwilliging vatbaar, dan ziet de dienstbode van de betrekking af, waarmede zij in feite contractbreuk pleegt, aangezien zij zich immers reeds had verbonden. Een ander voorbeeld. Een dienstmeisje heeft haar betrekking aanvaard, doch deze blijkt haar niet te bevallen. Dit geeft haar aanleiding om, zonder zich aan den door de wet voorgeschreven afzeggingstermijn (een week of een maand, al naar het loon wordt uitbetaald) te storen, de betrekkin? te verlaten. Heeft nu de werkgeefster tegen zulke praktijken geen enkel verweer? Theoretisch wel. Evenals in elk ander geval van contractbreuk of niet-naleving van dwingende wettelijke voorschriften, kan zij het betrokken meisje in rechte aanspreken voor schadevergoeding. Praktisch heeft zij hieraan echter niet veel. Vooreerst kost haar (anders dan de dienstbode, die in voorkomende gevallen gratis kan procedeeren) een dergelijke procedure geld. Verkrijgt zij bovendien een haar gunstig vonnis, dan zal de executie daarvan, door het invorderen van de door den rechter toegekende schadevergoeding, in den regel niet mogelijk of zeer moeilijk zijn. En ten slotte is in de meeste gevallen de op geld gewaardeerde schade niet zoo heel groot; voor het haar toegebrachte nadeel, dat zij plotseling van hulp verstoken is, kan de werkgeefster geen redres krijgen. We willen nog andere gevolgen van het tekort aan dienstboden noemen. Het brengt ook mede een vaak onredelijke stijging der loonen: de werkgeefsters gaan elkaar overbieden om maar een hulp te verwerven. Vaak wordt dan meer betaald dan de hulp eigenlijk waard is. Want — en hier stuiten we op een derde consequentie — het tekort op de arbeidsmarkt geeft ook aan de minder geschikten en de nog in het geheel niet voor haar taak voorbereiden de kans en de gelegenheid zich als dienstbode aan te bieden en te verhuren. Dikwijls wordt het meisje, zoodra zij haar leerplicht heeft volbiacht, zonder meer op een mevrouw losgelaten! Vervolgens willen we nog dit gevolg noemen, dat de groote en dus moeilijke gezinnen, welke juist het meest behoefte aan hulp hebben, van hulp verstoken blijven, of deze zeer moeilijk kunnen krijgen. Doordat immers het aantal te vervullen betrekkingen veel grooter is dan het aantal gegadigden, hebben deze laatsten de keus, en kiezen zij als vanzelf de voor haar meest aantrekkelijke betrekkingen." De Standaard gaat dan in een tweede artikel na, hoe verbetering in den toestand zou zyn te verkrijgen. „In de eerste plaats dient het streven van den wetgever er op gericht te zijn zooveel mogelijk de oorzaak van de onjuiste toestanden weg te nemen, t.w. het tekort aan dienstboden. Dit doel zal bereikt kunnen worden door den trek van meisjes en vrouwen naar de fabrieken tegen te gaan. We begrijpen zeer goed, dat het niet mogelijk is om eiken arbeid door vrouwelijke personen in de industrie tegen te gaan. Er zijn immers takken van industrie, waarvoor alleen vrouwelijke arbeidskrachten kunnen worden gebruikt. We denken — om een enkel voorbeeld te noemen — aan bepaalde onderdeden van de eleetrische gloeilampen-industrie. Ook zal het niet mogelijk zijn zonder meer een verbod van vrouwenarbeid in de industrie in te voeren, aangezien daardoor de fabrieken en bedrijven, welke met een grooter of kleiner aantal meisjes en vrouwen werken, al te zeer in ongelegenheid zouden komen. Wij zouden het reeds voldoende vinden, wanneer het opnemen van nieuwe meisjes in de fabrieken werd bemoeilijkt. We mogen er terloops op wijzen, dat een dergelijke maatregel, behalve dat daardoor het tekort aan vrouwelijke huishoudelijke hulp in groote mate zou worden opgeheven, ook nog andere voordcelen biedt. Vooreerst zou een zoodanig tegengaan van vrouwenarbeid in de industrie de werkloosheid onder de mannelijke arbeiders verminderen. Voorts is het weren van meisjes uit de fabriek waar haar allerlei gevaren van zedelijken en hygiënischen aard kunnen bedreigen, van groot belang voor deze meisjes zelf, alsook voor de geheele volksgemeenschap. Naast den hier aanbevolen maatregel tot het wegnemen van het tekort aan vrouwelijk huishoudpersoneel dienen o. i. echter nog andere middelen te worden aangewend om aan de op het onderwerpelijk terrein heerschende onjuiste toestanden een einde te maken. We zouden in de eerste plaats voor de dienstboden een verplichte opleiding willen zien voorgeschreven, ln dier voege, dat alleen de aldus geschoolde meisjes zich voor dienstboden mogen uitgeven. Over de Inrichting van deze opleiding spreken we hier niet verder; we laten dat gaarne aan de ter zake deskundigen over. Wellicht zal men daarvoor de eenige jaren geleden van rijkswege opgerichte internaten voor dienstbodenopleiding kunnen gebruiken. Een dergelijke verplichte opleiding heeft verschillende voordcelen. Vooreerst geeft het aan de werkgeefster de zekerheid, dat, wanneer zij een dienstbode huurt, zij ook werkelijk een meisje krijgt, dat haar werk verstaat. Zooals we in ons vorige artikel constateerden, heeft zij op het oogenbiik deze zekerheid niet, omdat thans ook de nog geheel onvoorbereide meisjes de gelegenheid hebben zich voor dienstboden uit te geven. Een ander voordeel ls een verheffing van den dlenstbodenstand. Een korps van meisjes, die een bepaalde opleiding hebben genoten, zal Immers ongetwijfeld met geheel andere oogen bezien worden dan het geheel van meisjes, dat zich nu als dienstboden uitgeeft, vaak zonder eenig begrip of kennis van haar vak. Natuurlijk kan men meisjes, die een opleiding als hier bedoeld niet willen of kunnen volgen, niet beletten zich als hulp voor anderen te verhuren. Zij mogen zich dan evenwel niet als „dienstboden "aanbieden en degene, die haar in dienst neemt, doet dit uiteraard geheel op eigen risico. Het loon van dergelijke hulpkrachten zal in den regel ook lager zijn dan dat van de „echte" dienstboden. Nu meene men niet, dat hetgeen we hier voorstellen, een tot nu toe geheel onbekende figuur in onze wetgeving is. Om het tegendeel aan te toonen, wijzen we slechts op de thans, volgens de Vestigingswet Kleinbedrijf voorgeschreven verplichte scholing voor den middenstand. Waarom zou men een dergelijk verplichte opleiding voor den middenstand wél mogen voorschrijven en voor de dienstboden niet? Een volgende maatregel, welken we zouden wenschen, is het regelen van de loonen. Ook dit is iets, wat in onze wetgeving niet onbekend is; we denken hier aan het regelend optreden van de overheid ten opzichte van de pachtprijzen. Regeling van de loonen der dienstboeden is o. i. alleszins noodig, ten einde eenerzijds onredelijke opdrijving van de loonen ln verband met een tijdelyk of plaatselijk gebrek aan arbeidskrachten tegen te gaan, en anderzijds een al te sterke daling der loonen bij een eventueelen overvloed van meisjes te voorkomen. De loonen zullen moeten verschillen naar den leeftijd (een dienstbode, die eenige jaren practijk heeft, is uiteraard meer waard dan een, die pas begint) en naar het werk, hetwelk gepresteerd wordt. Wat dit laatste betreft, zal bijvoorbeeld het loon van een meisje, dat in een groot gezin werkt, hooger moeten zijn dan van haar collega in een klein gezin. Een differentiatie op dit punt zal mede tengevolge hebben, dat de in ons eerste artikel aangeduide misstand, dat de meisjes bij voorkeur naar de kleine gezinnen trekken, zal verdwijnen. Ook zal het loon locaal moeten verschillen. In verband met het verschil ln levensstandaard zal bijv. het loon in de groote steden hooger moeten zUn dan op het platte'ind. Ten slotte dient er nog te worden omgezien naar maatregelen, welke kennelijke misdragingen van dienstmeisjes tegenover haar werkgeefsters, zooals we er in vorige artikel eenige noemden, zullen tegen gaan. We denken hier bijvoorbeeld aan een toezichthoudende instantie, die het recht heeft aan de dienstboden bij eventueel wangedrag een waarschuwing te doen toekomen, dan wel haar tijdelijk als dienstbode te schorsen, of in ernstige gevallen haar de bevoegdheid als zoodanig voor goed te ontnemen. Ook hier betreft het weer geen onbekende figuur in onze wetgeving. We denken hier bijvoorbeeld aan de maatregelen, welke de overheid kan nemen tegenover een zich misdragenden onderwyzer, alsmede aan het toezicht, waaraan bijv. advocaten en artsen zijn onderworpen." --- RAADSVERGADERING LEEUWARDEN Vergaderlnr van den raad der gemeente Leeuwarden op Woensdag 25 Juni 1941. det namiddags 2 nur, ter behandeling Tan de volrende punten. De burgemeester, J. M. VAN BEIJMA. 1. Beëediging van het nieuw Inkomende lid, den heer T. Laverman. 2. Vaststelling van de notulen der vergaderingen van 2 en 23 April 1941. 3. Mededeelingen en rapporten. 4. Benoeming van een lid der commissie voor het markt- en havenwezen en het openbaar slachthuis (vacature-H.' de Boer). 5. Alsvoren van een lid der commissie voor de gemeentelijke bewaarscholen (vacature-H. de Boer). 6. Alsvoren van een directeur van de Gemeentelijke Hoogere Burgerschool A, vacaturedr. J. L. Cardozo (bijlage no. 78). De aanbeveling van B. en W. luidt als volgt: 1 dr, W. L. Brandsma te Groningen, 2. A. Kok te Amsterdam, 3. dr. B. K. van den Berg te Enschede. 7. Alsvoren van onderwijzeressen aan de gemeentescholen nos. 5, 7b, 17 en 7a (bijlage no. 86). De voordrachten van B. en W. luiden als volgt: a. gemeenteschool no. 5: 1. mej. R. Kooistra, 2. mej. J. van der Meulen, 3. mej. R. Schaafsma, allen te Leeuwarden; b. gemeenteschool no. 7b: 1. mej. J. van der Meulen, 2. mej. R. Schaafsma, 3. mej. R. Kooistra, allen te Leeuwarden; c. gemeenteschool no. 17: 1. mej. R. Schaafsma. 2. mej. R. Kooistra, 3. mej. J. van der Meulen. allen te Leeuwarden; d. gemeenteschool no. 7a: 1. mej. Y. Nauta te Franeker, 2. mej. D. de Boer te Harkema- Opeinde, 3. mej. B. Goedemoed te Grouw. 8. Alsvoren van een onderwijzer aan de school voor buitengewoon lager onderwijs (vacature-U. Jensma) (bijlage no. 79). De voordracht van B. en W. luidt als volgt: I. W. J. Veer te Bilthoven, 2. O. Blom te Leeuwarden, 3. D. J. Witkamp te Rotterdam. 9 Voorstel van B. en W. tot afstand in erfpacht van bouwterrein aan den Pasteurweg aan Tj. Kolk en F. van der Velde (Beton- en Bouwmaterialen Handelsbedrijf firma Kolk en Co.) (bijlage no. 76). 10. Alsvoren tot overneming van de stoepen voor de perceelen Nieuwestad no. 117 en Speelmansstraat no. 19 (bijlagen no. 80). 11. Alsvoren tot overneming van de stoep, gelegen voor het perceel Nieuweburen no. 95 (bijlage no. 87). 12. Alsvoren tot overneming van strooken grond aan den Mr. P. J. Troelstraweg van P. J. en K. J. de Boer en van P: Bergsma (bijlage no. 88). 13. Alsvoren tot nadere vaststelling van het voorschot op de vergdedlng ex art 101 der Lager Onderwijswet 1920 uver 1941 ten behoeve van de U.L.0.-school Tweebaksmarkt no. 44 (bijlage no. 89). 14. Alsvoren tot onttrekking aan het openbaar verkeer van een straatje aan het Hoeksterkerkhof (bijlage no. 83). 15. Alsvoren tot doortrekking van den Pasteurweg en in verband daarmede tot aankoop van grond van en ruiling van grond met N. Stoffels en tot wijziging van de begrootingen der gemeente, de gemeentewerken en het gemeentelijk grondbedrijf, dienst 1941 (bijlage no. 82). 16. Alsvoren tot aanleg van de ten Noorden van het Sportterrein'"Cambuur geprojecteerde straat en in verband daarmede tot wijziging van de begrootingen van de gemeente en gemeentewerken, dienst 1941 (bijlage no. 84). 17. Alsvoren tot wijziging van de gemeentebegrooting en onderscheidene bedrijfsbegrootingen en van de begrooting van het Stadsziekenhuis, zoomede tot goedkeuring van een wijziging van de begrooting der Gemeentelijke Instelling voor Maatschappelijk Hulpbetoon, alle dienst 1940. 18. Alsvoren tot wijziging van het Algemeen Ambtenarenreglement (bijlage no. 77). 19. Alsvoren tot wijziging van de Salarisverordening (bijlage no. 85). 20 Prae-advies van B. en W. op het verzoek vadfc Ged. Staten om 's raads oordeel te vern j*n in zake toekenning van een kinderbijslag en een duurtebijslag aan de burgemeesters, secretarissen en ontvangers in deze provincie (bijlage no. 81). 21. Alsvoren op het verzoek van de Vereeniging voor Christelijk Nijverheidsonderwijs alhier, om afgifte van de verklaring overeenkomstig art. 25 der Nijverheidsonderwijswet, wa arbij de oprichting en instandhouding van de secundaire afdeeling harer Industrie- en Huishoudschool noodig wordt geoordeeld (bijlage no. 75). ---