Toelichting op nota der Commissie-generaal Het defensie-vraagstuk een federale aangelegenheid Instelling van een gezamenlijke gendarmerie Bii de nota, welke door de commissie-eneraal aan de republikeinse regering f, overhandigd, werd een vijftal bijlagen gevoegd, waaruit wij hier enkele punfen weergeven. --- Federale en unie-organen Door het vormen van gemeenschappelijke colleges voor toekomst ge federale aangelegenheden wordt een begin gemaakt met de opbouw van federale departementen. Dit geschiedt in samenwerking tussen de Nederlands-Indische regering en de verschillende staatkundige eenheden in Indonesië. In bepaalde gevallen kan daarbij in een vertegenwoordiging van Nederland worden voor- Boven deze organisaties wordt een federale raad (overgangsregering) gevormd door de vertegenwoordiger van de Kroon, tezamen met vertegenwoordigingen van de staatkundige organisaties ia Indonesië. De regering zal de facto collegiaal zijn ook al dient in de overgangstijd de jure de vertegenwoordiger van de Kroon een bijzondere positie te hebben met beslissingsbevoegdheden. Voorop staat, dat gestreefd wordt naar eenstemmige beslissingen De behandeling van de grote vraagstukken betreffende de uitvoering der overeenkomst van Linggadjati, blijft berusten bij de gezamenlijke delegaties, waarbij Oost- Indonesië en Borneo vertegenwoordigd zullen zijn. De d,oor deze delegaties vastgestelde besluiten worden uitgevoerd door genoemde federale raad en de regeringen van de verschillende staatkundige eenheden van Indonesië. --- Gezamenlijke gendarmerie Voor de goede en vlugge uitvoering van de overeenkomst is het noodzakelijk, dat de veiligheid van persoon en goed overal zo sterk en zo deugdelijk mogelijk wordt verzekerd. Daartoe zou een gemeenschappelijk directoraat voor de binnenlandse veiligheid kunnen worden opgericht, in welk directoraat een aantal civiele en militaire autoriteiten van Nederlandse en Indonesische zijde behoren zitting te nemen. Deze instantie zal behoren te worden gesteld onder het centrale gezag in Indonesië en overal, waar zulks nodig is, locale organen dienen te vormen. Als apparaat voor de verzorging van de binnenlandse veiligheid kan worden voortgebouwd op het denkbeeld van een gezamenlijke gendarmerie. In beginsel zal de commandovoering steeds zodanig zijn te organiseren, dat detachementen, die een Indonesisch commandant hebben, voorzien worden van een Nederlands ondercommandant, en omgekeerd De samenstelling van de detachementen wordt naar behoefte geregeld, met dien verstande, dat de verhouding tussen de daarby ingedeelde Nederlanders en Indonesiërs ten hoogste een zal zijn van 1 op 1. --- Sovjets veroveren de leiding in de lucht Kantoren van de „Lufthansa" verhuisd naar Moskou (Van onze luchtvaartmedewerker) In een recente aflevering van het Amerikaanse weekblad ..Colliers" vonden wij enkele merkwaardige gegevens over de Sovjet-Russische verkeersluchtvaart De Russische luchtv^-keersmaatschappii ..Aeroflot" heeft thans een luchtnet van ongeveer 80.000 km lengte en het breidt zich nog steeds uit Het centrale punt. waar alle voorname luchtlijnen samenkomen is Moskou en van hieruit kan men naar alle belangrijke Europese en Aziatische steden vliegen binnen de grenzen van Rusland. Ook zijn er talrijke lijnen naar de Baltische staten, naar Polen. Joegoslavië Hongarije. Roemenië en naar de Russische bezettingszones in Duitsland en Oostenrijk. Voor de oorlog was ..Aeroflot" een weinig bekende onderneming. Direct na het einde der vijandelijkheden zijn de Russen begonnen hun luchtverkeersorganisatie te reorganiseren en uit te breiden. Vrijwel alle nog in leven zijnde vliegers van de Duitse Lufthanea, alsmede het technisch personeel werkt Jhans voor de „Aeroflot". waar de Russen een dankbaar gebruik maken van de schat van ervaring, die de Duitsers op dit gebied opdeden. Duitse piloten leiden thans Russische verkeersvliegers op. De schrijver van het artikel beweert, dat de Lufthansa eenvoudig haar kantoren heeft verplaatst van Berlijn naar Moskou. De efficiency en de veiligheid der Russische luchtliinen staat op een veel hoger peil dan het buitenland aanneemt. Nog steeds weigeren de Russen aan buitenlandse luchtvaartondernemingen net recht, om over hun gebied te vliegen. Daarentegen hopen de Russen door een handige luchtvaartpolitiek en het controleren van de Hongaarse. Roemeense en Joegoslavische verkeersluchtvaart verder naar het Westen te kunnen doordringen, zonder dat hiervoor bilaterale luchtvaartverdragen moeten worden afgesloten en Rusland concessies zou' moeten doen. De productie van vliegtuigen, waaraan een zeer groot gedeelte in moderne, gedeeltelijk ondergrondse fabrieken plaats vindt, zou over dit jaar 100.000 bedragen. Indien dit ciifer op waarheid berust, is de Russische productie op dit gebied thans groter dan de Amerikaanse productie gedurende het topjaar 1944. welke 96.000 bedroeg. Het meest gebouwde burgervliegtuig is de Russische licentie van de Douglas DC 3. waarvan de productie op maar liefst 360 per maand wordt geschat. De Verenigde Staten maakten over het afgelopen jaar «en totaal van 480 verkeersvliegtuigen. Volgens ..Colliers" beschikte Rusland 'n 1945 over 16.420 gevechtsvliegtuigen en 4200 bommenwerpers. Dit getal zou thans verdubbeld zijn. WÜ plaatsen deze gegevens zonder commentaar --- Het defensievraagstuk Het defensie-vraagstuk kan slechts gezien worden als een federale aangelegenheid, terwijl het tevens een onderwerp van zorg uitmaakt voor de toekomstige Nederlands-Indonesische unie. Het zal derhalve ter hand moeten worden genomen zowel door onderling overleg tussen de verschillende delen van Indonesië, als tussen Nederland en Indonesië als geheel Aangezien de opbouw van een moderne weermacht zeer geruime tijd vordert, zal de bijstand van Nederlandse zijde tweeërlei vorm hebben: a De verschaffing van instruerend en technisch personeel en van materiaal ten behoeve van de opbouw van de Indonesische weermachten. b. De beschikbaarstelling van Nederlandse operationele eenheden van land-, zee en luchtmacht ter versteviging en verzekering van de defensie gedurende de opbouw-periode Het vraagstuk als geheel zal dienen te worden behandeld door een gezamenlijke defensie-raad, die tot een unieorgaan kan worden gevormd. --- Regelingen op economisch gebied. Aanstonds zal een nieuw deviezenfonds voor geheel Indonesië dienen te worden opgericht, waarin alle opbrengsten aan buitenlandse deviezen uit exporten naar en diensten aan het buitenland worden gestort. Naast dit deviezenfonds zullen geen afzonderlijke deviezenfondsen voor speciale delen van Indonesië bestaan Het centrale deviezenfonds staat onder beheer van een raad van bestuur, bestaande uit vier vertegeniwoordigers van de republiek, drie van de Nederlandse en Nederlands-Indische regering, een van Oost-Indonesië en een van (West) Borneo. zomede de president van de Javase Bank. De raad van bestuur neemt beslissingen met algemeene stemmen. Bij gebrek aan eenstemmigheid beslist het hoogste centrale gezag over geheel Indonesië Deze raad van bestuur stelt tevens regelingen vast voor import en export, die bindend zijn voor alle afzonderlijke delen van Indonesië. Aanstonds zal worden overgegaan tot het treffen van maatregelen teneinde te geraken tot een uniforme douanewetgeving. Zodra genoemde voorzieningen zijn getroffen, zal de bestaande in- en uitvoerregeling worden ingetrokken en de marinecontróle op in- en uitvoer worden opgeheven. Daarbij zullen tevens maatregelen worden getroffen teneinde de invoer van ongewenste en verboden goederen te verhinderen en de smokkelhandel te bestrijden, waartoe mede in samenwerking met de marine de nodige middelen ter zee beschikbaar gesteld zullen worden. --- Kort nieuws uit het buitenland — Dimitrov, de communistische premier van Bulgarije, heeft van de Amerikanen net vertrek uit het land geëist van een Amerikaans kolonel, die zich in een berghut bij een dispuut met andere hutg.isten lasterlijk zou hebben uitgelaten over de Bulgaarse regering en de Sovjet-1.. zaak wordt onderzocht. — Het parlement van Sakscn-Aiihait heeft alle mijnen en eigendom verklaard. Politiek „zur ontvangen schadeloosstelling, oorlogsmisdadigers en actieve nazi's krijgen niets. — Ook de echtgenoten van Von Schir.ich en Sauckel zijn door de Duitse luiverlngsautoriteiten in verzekerde bewaring gesteld in afwachting van hun berechting. — In de Citroen-fabrieken te Pan Oe arbeiders een langzaam-aan-actie begonnen, ter verkrijging van hogere productie-premies. ~De Russen willen een observatorium op het Zuidelijk halfrond oprichten, wordt uit Nieuw-Zeeland gemeld. — De voormalige kapitein van de Honi Se Kenerale staf, „is/.10. is door bet volksgerechtshof van Boedapest ter dood veroordeeld, o.m. op beschuldiging van spionnage onder de Sovjet strijd,2.™i ten behoeve van Engeland, meldt radio-Boedapes*. --- Hongaarse premier dient zijn ontslag in Paniek in Boedapest ue Hongaarse premier, Nagy, die zich zoals men weet in Zwitserland bevindt, heeft via de Hongaarse gezant te Bern zijn ontslag ingediend. Hij durft blijkbaar het risico van een terugkeer naar ziin land niet te nemen en blijft waar hü is. Zoals reeds eerder gemeld, wordt beweerd dat Nagy bii een complot tegen de staat is belrokken, samen met de voorzitter van het parlement en de minister van buitenlandse zaken. Zjjn secretaris. Bela Kovacs, tevens secretaris-generaal van de partij der kleine boeren, bevindt zich in arrest. De werkkamer van de premier is eeheel doorzocht. Te Boedapest heerst een paniekstemming. Er ontstond een run op de banken. In lange rijen stonden de mensen te wachten op hun beurt om hun spaargelden op te vragen. Te Wenen ziin berichten uit Boedanerrrrt binnengekomen. dat president Tildy en de minister van voorlichting, Mihalyfi. zich naar de grens begeven hadden, waarschijnlijk om Nagy te ontmoeten, die echter niet kwam oodagen. De meeste leden van de partij der kleine boeren ziin zeer verontrust door Nagy's afwezigheid. Zii ziin van mening, dat de communisten van de situatie gebruik zullen maken om de oartij der kleine boeren er uit te werken, nationalisatie van de grote banken in te voeren en nieuwe verkiezingen te eisen onder de huidige communistische minister van binnenlandse zaken vóór het vertrek van het rode leger uit Hongarije. Er ziin intussen besprekingen gevoerd tuisen de partijleiders onder voorzitterschap van de president voor de vorming van een nieuwe regering. Men meent te weten, dat Imre Oltvany. de vroegere minister van financiën en president van de Nationale Bank. premier zal worden. Hii is leider van de linkervleugel van de partij der kleine boeren en heeft Nagy tijdens diens afwezigheid vervangen. --- Amerika's dualisme Het woltarief en Genève. Het Amerikaanse departement van buitenlandse zaken heeft medegedeeld, dat de Amerikaanse onderstaatssecretaris van economische zaken, William Clayton. zijn terugkeer naar de handelsconferentie te Genève heeft uitgesteld, teneinde zijn pogingen om net Amerikaanse Huis van Afgevaardigden te bewegen het voorste! tot verhoging van het invoerrec+it op wol in te trekken, voort te zetten. Clayton zal in Washington blijven tot het einde van de volgende week, wanneer over het veelomstreden wei stel waarschijnlijk zal zijn beslist. Het uitstel van het vertrek van Clayton wordt in Washington opgevat als een bewijs voor het feit, dat het resultaat van de conferentie te Genève een groot deel afhankelijk is van het besluit van het Congres, en dat (' niet in staat zal zijn de 17 landen, waarmede de V. S. in Genève onderhand »len. opheldering te geven over het Amerikaanse standpunt, alvorens dit besluit is genomen. De leider van de oppositie in het Australische Huis van Afgevaardigden. Menzies, heeft verklaard, dat indien de V S. het invoerrecht op wol verhogen, dit blijk zou geven van minachting voor de handelsconferer.tie te Genève --- De Gasperi is geslaagd De Gasperi heeft officieel medegedeeld, dat hij erin is geslaagd een nieuwe Italiaanse regering te vormen, bestaande uit Christen-democraten en onafhankelijken. Zodra hii nog één toezegging, waarop hij wachtte, zou hebben ontvangen, zou hij ziin ministerlijst bekend maken. --- Geen buitenlandse bureaux van Duitse Economische Raad? De berichten volgens welke de nieuwe Economische Raad in West-Duitsland vertegenwoordigingen zou vestigen in verschillende buitenlandse hoofdsteden zijn door een ambtenaar van het Britse departement van buitenlandse zaken tegengesproken Er zouden geen plannen bestaan om vestiging van dergelijke bureaux toe te laten, nu of in de nabije toekomst. --- Weer een Skymaster in Amerika neergestort 53 slachtoffers Nog geen __•* uur nadat op het vliegveld Laguardia van New Vork een Skymaster verongelukte, waarbij, gelijk thans is vastgesteld, 39 personen het leven verloren, wordt melding gemaakt van een nieuw ongeluk met een gelijksoortig toestel, een DC 4, waarbij niet minder dan 53 inzittenden — 49 passagiers en een 4 koppen tellende bemanning — een vreselijke dood vonden. Dit is het hoogste aantal doden bij een enkel vliegongeval, dat tot dusver in de Ver. Staten werd geregistreerd Het verongelukte toestel behoorde aan de Eastern Airlines en was op weg van Newark (N.J.) naar Miami (Florida). Boven bosachtig terrein in de omgeving van Havre de Grace in Maryland zag een ooggetuige de machipe betrekkelijk laag boven de toppen manoeuvreren. De motoren schenen toen nog normaal te werken. Plotseling dook het toestel scherp naar beneden om enige seconden later in de lucht te exploderen. De inzittenden werden ver in het rond geslingerd. Het fel brandende wrak deed het bos ontvlammen, zodat er een brand van uren ontstond. De zwaarverminkte lijken van passagiers en bemanning lagen overal in het rond verspreid. Niemand beacht er het leven af. Wat het ongeluk op het Laguardia-vlieg veld betreft, deelt de betrokken maal schappij, de United Airlines nog mede, dat dit vermoedelijk te wijten is aan een hevige rukwind. Er hingen zwarte onweerswolken boven New Vork, er viel regen en er waren zeer krachtige rukwind' Er wordt melding gemaakt van het heldhaftig optreden van een neger-kruier, die zonder zich om het gevaar voor zijn leven te bekommeren, vier vrouwen uit de brandende wrakstukken haal' de vrouwen overleed op het ogenblik, waarop hij haar uit de vlammen ha. Bij de vliegramp Ij ij Tokio zijn \ een officieel rapport 40 r nn het leven gekomen De lijkei Vonbaar verminkt. De vermiste IJslandse Dakota is nu op een steile berghelling aan de Noordkust van IJsland gesignaleerd. Een reddingsploeg is onderweg, maar men vreest dat alle inzittenden — 25 personen — om het leven zijn gekomen. Tenslotte moet nog van een zeer vreemd vliegongeval melding gemaakt worden: Op een vliegveld in Stafford: land) sprong een op de grond st. rator, een bomoarden _iq van de R. A. F., uit elk hevige brand .vonden opliep dit toe aan de grote hitte van de zon. Zojuist worden uit Argentinië nog drie ld bij demonen militaire vluchten. Vier dod' ernstig gewonde. --- In de A.K.U. kunstzijdefabriekes in het door de oorlog zo zwaar geteisterde Arnhem tracht men de productiviteit in deze voor ons land zo belangrijke industrie met alle middelen op te voeren. Een arbeider (grofleier) aan het werk in de proefspinnerij. (Anp P.) --- Schip met emigranten naar Canada Ongeveer 1000 personen vertrekken volgende maand Dinsdag 17 Juni zal het ss. „Waterman" naar Montreal varen met 800 a 1000 Nederlandse emigranten, die al lang op scheepsgelegenheid naar Canada wachten, aap boord. Hoofdzakelijk zijn het zelfstandige landbouwers en boerenzoons, grotendeels met vrouwen en kinderen, die thans vertrekken. In verband met de korte tijd van voorbereiding en de tijdrovende verplichte keuring door een Canadees arts zal het niet mogelijk zijn het gehele schip met emigranten te vullen. De aan boord openblijvende plaatsen zullen in de eerste plaats ter beschikking worden gesteld voor verloofden van Canadezen van wie er nog steeds enige honderden op sportgelegenheid wachten Een gedeelte van de groep emigran. | ten. die thans vertrekt, gaat naar reeds ivroeger geëmigreerde Nederlanders, voet het merendeel familie en kennissen. De [overigen worden vrijwel uitsluitend geplaatst in Zuid-Ontario: het oudste en meest ontwikkelde landbouwgebied van C'rnada Daar zijn de meest intensieve rgde bedrijven van ca. 40 a 50 ha ■lillende farmers hebben een huis op hun erf voor een landbouwersgezin en ' deze farmers hebben zomer en winter werk voor hun arbeiders. Het loon voor een gehuwde landarbeider bedraagt minimum 80 dollar per maand plus de emolumenten, zoals vrije 1 woning, vrij groente en aardappelen, vrij imelk en brandhout Hoewel men in i Canada als landarbeider moet beginnen. I zijn de mogelijkheden voor de landarbei- I ders om er deel-pachter te worden zeer groot. --- Laatste evacué's uit Midden-Java te Batavia ' Gisteren is het laatste transport van 352 personen, afkomstig uit Djokja en Solo. uit het binnenland in Batavia aangekomen. Bij dit transport bevinden zich 249 ..warga negara's" (personen, die het rep. staatsburgerschap hebben aangenomen), die naar Nederlands gebied wensten te evacueren. Er is thans overeengekomen, dat de evacuatie < an Oost- Java van enkele duizenden Ambonnezen. Tomorezen en Menadonezen. midden Juni zal aanvangen in groepen van 500 --- Begrafenis slachtoffers vliegongeluk De 12 slachtoffers van het vliegtuigongeluk nabij Gilze Rijen zullen heden begraven worden in de plaatsen waar zij woonachtig waren. Nog kon worden gemeld, dat het te Geleen woonachtige slachtoffer, de 24--jarige sergeant-zeewaarnemer H. Steenstra te Dokkum geboren is. Hij was dit jaar bevorderd tot sergeant-zeewaarnemer en bestemd om reserve-officier te worden --- Onderzoek naar vliegongeluk bij Gilze Rijen Door de directeur van luchtstrijdkrachten is aangewezen een commissie van hoofdofficieren en officieren, welke onder leiding van de kapitein-luitenant ter zee vlieger-waarnemer, W. J. Reynierse, een onderzoek za! instellen naar de oorzaken van het vliegongeluk bü Gilze Rijen. Over deze oorzaken kunnen uiteraard op dit ogenblik geen bijzonderheden worden medegedeeld welke zouden vooruitlopen op de uitslag van het onderzoek. Duidelijk is. dat twee vliegtuigen na beëindiging van een succesvolle oefenvlucht boven vliegbasis.Gilzerijen in Z gekomen zijn. Alle leden van beide bemanningen waren van parachutes voorzien, maar het ongeval is blijkbaar zo snel verlopen dat niemand van dit laatste redmiddel heeft kunnen gebruik maken en allen zijn omgekomen- --- Petroleum voor kookdoeleinden en verlichting Het CDX deelt mede, dat op de onderstaande bonnen van de petroleumkaarten voor kookdoelcinden en verlichting gedurende de maand Juni 1947 de daarachter vermelde hoeveelheden petroleum verkrijgbaar /uilen zijn Kaarten UA 611: bon A 29 t/m A 32, 4 liter per bon. Kaarten UB 611: bon B 15 en B 16, 4 liter per bon. Kaarten UC 611: bon C 08, 4 liter per bon. Kaarten UD 811: bon D 13, 2 liter per bon --- Zomerzitting Prov. Staten De ( kn de provincie Friesland hoopt de eerste gewone zittii g tier Staten. Dinsdag 1 Juli, des middags om 12 uur te «penen. --- Tienjarige jongen uit Akkerwoude zwaar gewond Hij vond een projectiel op Schiermonnikoog en ging er op hameren. De tienjarige Wijbe Olijnsma uit Akkerwoude, die op Schiermonnikoog gelogeerd was, vond gisteren in het voormalige Duitse kamp in de duinen een projectiel. De knaap is dit gaan „bewerken" met het gevolg, dat het explodeerde en de linkerhand van de jongen totaal afrukte Ook de duim van de rechterhand werd deerlijk toegetakeld Hij is met een extra boot onmiddellijk naar de wal getransporteerd en naar het Diaconessenhuis te Leeuwarden /ervoerd. Zijn toestand was hedenmorgen redelijk wel. Nu het vacantie-seizoen is aangebroken en velen met hun kinderen naar de eilanden trekken, zij nogmaals gewaarschuwd voor de mogelijke aanwezigheid van explosieven, vooral in de omgeving van vroegere Duitse kampen- Hoewel de Nederlandse militairen de eilanden zo goed mogelijk gezuiverd hebben, bestaat de mogelijkheid, dat nu weer projectielen blootgewaaid zijn, die tijdens de zuivering onder het duinzand bedolven waren. Men late dus niet na, de kinderen te wijzen op de gevaren van het spelen met onbekende doosjes, busjes, bullen, kogels en wat dies meer zij --- „Memorial day" Herdenking op Margraten en Molenhoek In tegenwoordigheid van H M. de Koningin en vele Amerikaanse en Nederlandse autoriteiten heeft een menigte van naar schatting 20.000 personen gisteren op het Amerikaanse soldatenkerkhof Margraten bii Maastricht het offer herdacht, dat vele Amerikaanse militairen voor de bevrijding van de wereld en ons vaderland heben gebracht. Ook op het Amerikaanse kerkhof Molenhoek te Heumen bij Nijmegen werd ter gelegenheid van ..memorial dav" een plechtige herdenking gehouden van de tijdens de oorlog gevallenen. --- Huishoudzeep en toiletzeep Het centraal distributiekantoor deelt mede. dat de detaillisten bij inlevering van de consumentenbonnen voor huishoudzeep in de week van 1 t m 7 Juni a.s . op het ontvangstbewijs moeten vermeiden hoeveel toiletzeep in rantsoenen van 90 gram zij eventueel nog in voorraad hebben. Dit houdt verband meteen wijziging in de verhouding van de rantsoenwaarde tussen huishoudzeep en toiletzeep van ongeveer 225 gram huishoudzeep tegenover 90 gram toiletzeep in ongeveer 225 gram huishoudzeep tegenover 180 gram toiletzeep. Op de toewijzingen C 328. welke detaillisten op grond van de ingeleverde bonnen in de week van 1 t/m 7 Juni a.s ontvangen, moet dan ook naar keuze per rantsoen ongeveer 225 gram huishoudzeep of 180 gram toiletzeep worden geleverd. Op de rantsoenbonnen E 41 mag in verband met het bovenstaande in de week van 1 t m 7 Juni geen toiletzeep worden afgeleverd, terwijl van 1 Juni a.s. af deze rantsoenbonnen naar keuze recht geven op het betrekken van ongeveer 225 gram huishoudzeep of 180 gram toiletzeep. De aan instellingen e. d. uitgereikte toewijzingen X 113 geven uitsluitend recht op 225 gram huishoudzeep per rantsoen. --- Verplichte levering van wol De provinciale voedselcommissarissen. zo deelt men ons van bevoegde zijde mede, zullen namens de directeur van het Rijksbureau voor Textiel aan de schapenhouders voor 1947 een verplichting tot levering van wol opleggen op basis van het aantal overjarige schapen op hun bedrijf en tevens voor jde nog bij hen aanwezige scheerwol van vroegere productiejaren. De schapenhouders, die volledig aan hun verplichting voldoen, zullen als premie een bepaald gedeelte van de wolopbrengst in textielgoederen teruggeleverd krijgen. --- Woord van de dag De weinigen, die trouw zijn, moeten juist daarom voortdurend voortarbeiden, omdat zij weinigen zijn, en toch velen hvn stem moeten horen. — Le Tourneux. --- Een eerste levensbehoefte Wanneer de pers zelve een persconferentie organiseert, dan moet de nood wel hoog gestegen zijn. In de orde van populariteit volgt bij de journalisten nl. de persconferentie vrijwel onmiddellijk op de censuur. Zozeer hebben zij het land aan een instelling die hun persoonlijk initiatief doodt en op het publiek den indruk maakt van officieel „geïnspireerde" berichtgeving. En men herinnert zich nog uit den oorlog, welke waarde daèraan gehecht werd! Welnu, de pers hééft dezer dagen zelve een persconferentie georganiseerd maar de nood was dan ook hoog gestegen. Het blijkt nL dat de regering van het uiterst karige papierrantsoen dat aan de dagbladpers is toegewezen, nog een stuk heeft afgenomen en wel zoveel, dat de bladen in Juni zouden moeten terugvallen op het kleine formaat van 1946, iets wat technisch reeds vrijwel onmogelijk is. De persconferentie liep nu over de houding, door de pers ten opzichte van dit regeringsingrijpen en de eventuele gevolgen daarvan, aan te nemen. Daarbij is voorop gesteld, dat de dagbladen voldoende besef hebben van de moeilijkheden, waarmee de regering ten aanzien van den invoer van grondstoffen te worstelen heeft, dat de deviezenproblemen hun allerminst onbekend zijn,' doch dat het hun bevreemdt, dat deze moeilijkheden voor alle eerste levensbehoeften behalve de kranten, steeds overwonnen plegen te worden. Ten opzichte van die andere eerste levensbehoeften pleegt men steeds enige reserves als overbruggingsvoorraden aan te houden, maar ten aanzien van het krantenpapier is van de „planning" van het departement van economische zaken — welke nb in een groteren omvang der bladen voor 1947 voorzag! — volstrekt niets terecht gekomen, zodat men thans voor een catastrofale positie staat. De regering was hiervoor vaak genoeg gewaarschuwd en men had haar de wegen aangetoond om aan dit gevaar te ontkomen, wegen die het op zichzelf hoge, maar in verhouding tot wat er in het buitenland besteed wordt betrekkelijk toch geringe bedrag van 1,280,000 dollar zouden hebben gevergd om Van Gelders papierfabrieken in de gelegenheid te stellen, de gehele Nederlandse pers voor 1947 van voldoende papier te voorzien. Het departement van economische zaken heeft de gegeven adviezen in den wind geslagen en liever op zien komen gespeeld, met het gevolg dat er thans in het geheel geen grondstoffen voor de papierfabricage aankomen en het de vraag is, wanneer zij zullen arriveren. Van Gelder kan de zaak nog even draaiende houden, indien de fabriek het voor de aanmaak van ander papier voorhanden materiaal zou gebruiken om krantenpapier te maken; de regering kan nog steeds, indien zij de deviezen wilde afstaan, grondstoffen voor papier aankopen — wanneer zij en haar voorgangsters het door hen zoo vaak gevolgde Engelse voorbeeld hier nu eens bijtijds tot richtsnoer hadden genomen, zou Nederland voor minder geld beter op het stuk van papier gedekt zijn — maar ze geeft er de voorkeur aan, de pers verder te besnoeien. Daardoor onthoudt zij de maatschappij inderdaad een harer eerste levensbehoeften, en maakt zij zelfs de grondwet tot een aanfluiting. Want niet alleen de vrijheid van drukpers wordt een farce indien men niet in de gelegenheid wordt gesteld, haar te gebruiken, maar alle andere volksrechten en -vrijheden hangen ten nauwste samen met een goed uitgeruste pers. Wat komt er terecht van de openbaarheid onzer rechtspraak, indien papiergebrek de kranten belet, verslagen te geven van de wijze waarop het recht in Nederland gehandhaafd wordt? Wat van het recht tot vergadering en vereniging, indien publiciteit van alles wat op vergaderingen en in verenigingen gezegd en besloten wordt, onmogelijk wordt gemaakt? Men zegt. Jat wij in een democratischen s.r.t leven. Manr hoe wil dat tot uiting komen, indien de kranten slechts op zeer- onvoldoende en onvolledige wijze bericht kunnen doen van de zaken die in het oarltment arm de orde komen en vrijwel niet objectief— en zéker niet volledig — kunnen zijn in hun verslagen van de handelingen van Staten-Generaal. gemeenteraden en andere vertegenwoordigende lichamen-' Le ..publieke tribune" is daarvoor een armelijk surrogaat. De Indonesische kwestie treedt andermaal, naar het schijnt, in een critiek stadium, dat ons volk op het nauwste raakt. Maar hoe kan ons volk zich een oordeel over de kwestie vormen, indien de kranten het niet kunnen inlichten? En wat komt er van de belangrijke graadmeter der publieke opinie en af-reagecrster van allerlei maatschappelijk grieven, de rubriek „ingezonden stukken" terecht? De krant geen eerste levensbehoefte? Telkens weer bewijzen klachten van lezers ons, dat zij het wèl is. Klachten over het niet-publiceren van dit of van dat, waarin zij belang stellen, maar waarvan geen melding kon worden gemaakt bij gebrek aan papier. Dan de z.g. „varia-rubrieken", feuilleton enz., maar laten vervallen? Maar zij vervullen hun onmisbare rol. vormen een rustpunt tussen alle misère en moeite welke de krant nu eenmaal móet melden, zijn vaak de voornaamste reden waarom somm'ge lezers, en vooral lezeressen, zich met de krant bezig houden en waardoor zij er dus toe gebracht worden, ook van het voor hen belangrijke nieuws kennis te nemen. De krant is — iets — groter geworden sedert de bevrijding, doch haar groei heeft allerminst gelijken tred kunnen houden met die van het openbare leven sedert dat uit zijn verstarring ontwaakte. De krant heeft, betrekkelijk, thans nóg meer gebrek aan plaatsruimte dan een en tv deden. We zouden no-» zeer veel kunnen aanvoeren tot staving van ons betoog, dat de krant een eerste levensbehoefte Is — o.a. door te wijzen op h»ar belangrijke rol in het heele handels- en verkeerswezen, bjj het leggen van contact tomen d* mensen enz. enz. — we zouden kunnen wijzen op haar onmisbare taak bü dc ontwikkeling van het kerkelijke-, het culturele leven, het opvoedingswezen, maar ... ons ontbreekt de plaatsruimte. En we laten het dus bij een woord van dr aandrang op de regering om alsog te voordat de. thans al in zoveel tekort nde. krant nog ver nripierd wordt in het vervullen van haar, voor een moderne samenleving onmisbare, taak. W. E. ---