Eigen transformator Deze inderdaad bescheiden heer die zich (als de telefoon gaat) meldt met Grüss Gott, mit Wohlfahrt. is erin geslaagd om een keur van artikelen die 'iets met kerstmis' te maken hebben in zijn 100 huisjes (die weer ondergebracht zijn in die twee winkels) uit te stallen. De decoratie is perfekt, alleen al 80.000 (!) gloeilampjes. 'Wij hebben een eigen transformatorhuisje gebouwd', zegt hij. 'Het gewone stroomnet kon die elektriciteit niet trekken. Laten we niet alle 37.000 artikelen noemen. Daarvoor zult U er zelf heen moeten gaan. Misschien kunt u zich wél indenken hoe het er binnen aan toe gaat. Kopende vrouwen (met mandjes) en mannen die onwennig rondkijken. Je kunt er terecht voor spullen van twee Mark, maar een kerstkribbe van 1000 Mark kan natuurlijk ook. Je valt van de ene verbazing in de andere. Van de ruim vijf meter hoge houten kerstpyramide tot de immense kerstboom die via een hijskraan door het dak naar binnen werd getakeld. Wilhelm en Kathe hebben ook koekoeksklokken. Ooit probeerde iemand drie van die dingen te stelen, maar toen hij bijna voorbij de kassa was, schalde het opeens driemaal koek-koek. Jammer dus. Diefstal, zo geeft de baas toen, is een groot probleem. 'Er wordt behoorlijk wat gestolen, inderdaad. Er zijn van die hele kleine dingetjes bij die je moeiteloos in je zak kunt steken. Je zou natuurlijk overal camera's en spiegels aan kunnen brengen, maar dat zou de sfeer niet ten goede komen. Ik heb er mee leren leven. Door onze enorme omzetsnelheid kunnen we die verliezen redelijk Compenseren. De ogen open houden is het enige devies. Meer kan ons personeel niet doen. Ik ben eens een dief tot op de markt nagerend. Had-ie een poppetje van twee Mark gestolen. Wat moet je daar nou mee? Eén keer per jaar komen de zigeuners naar ons stadje. Zigeuners, ach, goed volk daar niet van, maar ze hebben zo hun eigen wetten, 's Middags komen de ouders massaal naar onze winkels. Die lopen dan in een mum van tijd door de zaak. Oriënteren zich dan precies waar welke duurzame spullen staan maar ze nemen niks mee. Twee uur later komen dan opeens veertig kinderen, hun kinderen, binnen. Nou, hou dan je hart maar vast. Die zijn door hun vaders en moeders dusdanig goed geïnstrueerd dat ze precies weten waar ze moeten zijn. Het is erg pijnlijk om die ukkies in de kraag te pakken want ze krijgen thuis op hun donder als ze met lege handen terug komen...' --- Bombardement •n 1945, toen de Amerikanen de bombardementen boven Duitsland uitvoerden, was het kantje boord. Nadat enkele straten al plat waren gegooid, besefte opeens een geallieerde generaal dat deze bijzondere plek, zelfs in het gebied van de vijand, niet aan verdere vernietiging- Uiocht worden bloot gesteld. De voor ftothenburg bestemde bommen werden toen maar 'gedropt' op het nabij gelegen Neurenberg (en dat hebben Ze daar geweten, zoals de geschiedenis ons heeft geleerd). Nu, veertig jaar later, is Rothenburg een vreedzaam oord waar je drie weken zou willen blijven als je daarvoor tijd en geld zou hebben. Tijd heeft ook Wilhelm Wohlfahrt niet veel, geld des te meer. Hij is namelijk directeur-eigenaar van een firma die 160 mensen in vaste dienst heeft en in deze decembermaand nog eens 180 personen tijdelijk inhuurt voor de verkoop van spulletjes op de tientallen kerstmarkten bij onze oosterburen. Wij zijn, zelfs onaangekondigd, van harte welkom in zijn kantoor. Want Herr Wohlfahrt beseft als geen ander dat publiciteit het hoogste goed is voor een bedrijf als het zijne. Duizenden Nederlanders komen al sinds 1977 naar zijn twee winkels in de Herrengasse, die pal tegen het marktplein aanleunt. Vandaar dat namen als Maastricht, Kerkrade en Heerlen hem zowaar bekend in de oren klinken. Liebe Leute undgute Kaufer, zegt hij. Al kunnen die kooplustige Limburgers niet op tegen de Amerikanen. Wolhfahrt: 'Wat die kunnen uitgeven dank zij hun dollars....tja, dan moet ook ik vaak met de ogen knipperen. Onlangs nog...kwam er een Amerikaans gezin vanuit New Vork, via Frankfurt, naar Neurenberg en toen per taxi naar Rothenburg. Pa, ma en twee kinderen. Zij keken rond, bestelden voor een kapitaal bedrag aan spullen, ook voor hun f:imilie. gaven hun creditcard en visitekaartje en zeiden slechts: Please. send all this articles within five days to the States. En ze vertrokken weer huiswaarts, zonder een spier te vertrekken.' Maar ook de Japanners kennen er wat van. Tientallen anekdotes heeft hij in de loop der jaren weten te verzamelen. Hij heeft nu ook een Japanse hostess in zijn zaak marcheren om rondleidingen te verzorgen. 'Japanners zijn helemaal gek van deze dingen', vertelt hij. 'Belletjes, klokjes, lampjes, alles wat glinstert, ze gaan met dozen vol de deur uit.' --- Hele jaar Wohlfahrts winkels zijn het hele jaar geopend. Ziet u al in Nederlander een kerstkribbe kopen in juli als de mussen van het dak vallen? Hij zegt: 'Amerikanen en Japanners maakt dat niks uit. Die kopen in de zomer rustig een spuitbus met sneeuw.' Ze draaien er dus ook het hele jaar Stille Nacht. En White Christmas als weer een bus met Amerikanen arriveert. 'Eergiste- • In de decembermaand dagelijks 'Stille Nacht' bij de ingang aan de Herrengasse in Rothenburg --- Uit DDR Wilhelm en zijn vrouw Kathe (naar haar is de zaak genoemd omdat zij het 'creatieve' gedeelte voor haar rekening neemt maar het is ons duidelijk geworden dat manlief op de centjes past) komen van origine uit de DDR (Erzgebirge). In 1956 verhuisden ze naar Böblingen, vervolgens (in 1965) naar Herrenberg bij Stuttgart. Wilhelm werkte al die jaren bij IBM in de computerbranche, zijn vrouw dreef wat handel met kerstspullen nebenbei. Wilhelm: 'Op een dag ontmoette ik een Amerikaan. Die ontdekte in mijn huis een muziek-speeldoos die ik uit de DDR had meegenomen. Hij wilde dat kunstwerk meteen kopen. Sterker: hij wilde er meteen tien hebben. Die heb ik in het Erzgebirge weten uit te halen. Trouwens, in die streek worden sinds eeuwen kerstartikelen en niet te vergeten de houten notenkrakers (Nussknacker) met de hand vervaardigd. Ik vroeg aan mijn vrouw, zoon en twee dochters: 'Zullen we de stap wagen?' Allen zagen brood in die business. Ik heb IBM vaarwel gezegd en kon in 1977 twee patriciërshuizen in Rothenburg kopen. Zo begon het sprookje dus. Het was natuurlijk niet meteen allemaal rozegeur. Hen und Frau Wohlfahrt werden door de plaatselijke bevolking zeer sceptisch bekeken. Wat zijn dat voor twee lieden? En die willen een kerstwinkel beginnen die het héle jaar geopend is? Belachelijk. 'Binnen een maand kunnen jullie de poort dicht gooien', kreeg ik te horen. Ik had vier man personeel nodig. Advertenties in de krant, maar geen enkele reactie. lemand die werk had keek wel uit om zijn baan op te zeggen. Toen ik er in slaagde om de zaak rendabel te maken, stonden de sollicitanten buiten aan de deur. Bitte Herr Wolhfahrt. haben Sic keine Stellung? De middenstand was vervolgens weer pissig omdat deze bang was voor omzetderving. Nu, acht jaar later, nemen ze de hoed voor me af. Want in mijn twee zaken komen één miljoen mensen per jaar. En die mensen moeten ook eten en drinken, die willen ansichtkaarten versturen, die kopen souvenirs. En zo pikken alle winkels een graantje mee. Ik ben door dit sukses overigens niet veranderd, maar dat oordeel laat ik gaarne aan uzelf over. --- kerstmis'85 's Werelds grootste 'Christkindlmarkt': 37.000 artikelen uit voorraad leverbaar ,( \ /\ othenburg is een van \^J ËJ de meest bezochte f J stadjes van West*v-^ V/Duitsland. Het ligt 425 nieter boven (ob staat voor oberhnlb) de rivier die Tauber. In de afgelopen weken hebben ook ongeveer 1000 Limburgse bezoekers per touringcar een bezoek gebracht aan deze zeer nostalgisch aandoende Plaats met tal van bezienswaardigheden plus 19 hotels. 35 Gasthauser, 90 restaurants en cafés. Je Waant je, slenterend door de Gassen, in de middeleeuwen. Niet zo vreemd natuurlijk, want Rothenburg dateert uit het jaar 1000. Laten *e zeggen dat het stadje lijkt op Monschau, maar dan tien keer zo Tiooi. • Kinderen poseren met honderden per dag voor de grootste notenkraker ter ■ Wereld (3 meter 55). Geen Japanner gaat de deur uit of hij heeft een miniatuur- Uitgave van de 'Nussknacker' gekocht... --- IN ROTHENBURG DUURT HERSTMIS TWAALF MAANDEN ROTHENBURG OB DER TAUBER - 'Hebt U ook kerstballen?', vroeg twee jaar geleden een Nederlandse toerist. 'Ik dacht 't wel', zei directeur Wilhelm Wohlfahrt. 'In die afdeling daarginds liggen er enkele tienduizenden in veertig verschillende kleuren en in zestig diverse modellen.' Een uur later verliet onze landgenoot - met lege handen - de grootste winkel ter wereld op het gebied van kerstartikelen. De keuze was namelijk zo groot dat hij niet had kunnen beslissen. Die Nederlander behoorde tot de één miljoen kijkers en/of kopers die jaarlijks een bezoek brengen aan het beroemde Weihnachtsdorf und Christkindlmarkt in Rothenburg ob der Tauber, een met historie behangen Zuidduits stadje in de buurt van Würzburg en waar bijna 13.000 mensen wonen. Het verhaal van de familie Wohlfahrt klinkt als een modern kerstsprookje. Alleen: het sprookje is waar gebeurd. ren', meldt hij 'tijdens het weekend, waren 150 touringcars in ons stadje. Het zag hier zwart van de mensen. Wij hebben kettingen moeten spannen bij de ingang van onze twee winkels. Als weer honderd mensen rond hadden gelopen, konden de volgende honderd naar binnen. Nee, dat was echt niet meer leuk. Maar die bizarre drukte is er alleen tijdens de weekends in december. De rest van het jaar is het gewoon goed druk. Wat ik daaronder versta? Nou, Rothenburg trekt jaarlijks 1,3 miljoen bezoekers. Ik denk dat er daarvan één miljoen bij ons binnenkomen...' W KijKje in (een gedeelte van) het interieur bij Kathe Wohlfahrt. De bezoeker waant zich in een heus dorp waar het kerstmis is wat de klok slaat. Pas als je buiten weer op straat staat, is het sprookje uit --- Japanse hostess Chieko Hashimoto kwam verleden jaar naar de Bundesrepublik om aan het Goethe-Institut een kursus Duits te volgen. Daar las zij, op het publikatiebord, een annonce. Japanse jonge vrouw gevraagd met kennis van de Duitse taal. Die advertentie had Wilhelm Wolfahrt laten ophangen. 'Zo kwam ik hier dus terecht', zegt ze. 'In het begin had ik wel een beetje angst, want Duitsers spreken zo hard en zeggen zo duidelijk Ja oder Sein! In Japan gaat dat voorzichtiger, wij omschrijven onze gevoelens. Maar nog meer stond ik versteld van het eten in het Frankenland. Bergen vlees en aardappelen. Chieko is met name present om de Japanse toeristen dè weg te wijzen. Niet alleen inzake Wohlfahrt's handel, maar ook als het gaat om VWaktiviteiten. 'In 1978 overnachtten ruim 8000 Japanners in dit stadje. En verleden jaar al meer dan 25.000! Tel daar nog eens de ontelbare Japanners bij die alleen voor een dagexcursie naar Rothenburg komen. Dit stadje is in ons land enorm populair en de Nussknacker sind der absolute Renner. Wilhelm Wohlfahrt vertelt dat zijn firma heel vaak de pers haalt. Hij laat daarop, als bewijs, zijn secretaresse een pak kranteknipsels uit het archief halen. Inderdaad. Kranten uit^_Zweden, Engeland, Denemarken, de States en niet te vergeten Japan hebben menige kolom gevuld over zijn bijzondere winkel. 'En het ZDF en ARD zijn ook al enkele keren op bezoek geweest. Volgende week hebben we wéér TV in huis. Ik geloof uit Luxemburg.' Bijna 50% van de bezoekers komt uit het buitenland. Wohlfahrt heeft het sinds kort ook voor elkaar gekregen dat Rothenburg (dus ook zijn winkels) op het 'vaste' programma staan van de Amerikaanse touroperators ('Europe in ten days'). 'Al die duizenden die vroeger naar de kerstmarkt in Neurenberg gingen, komen nu bij ons op bezoek. Ik denk niet dat ze daar zo blij zijn met de familie Wolhfahrt...' Met een joviale hand wenst hij ons goede thuisreis. 'Ik moet snel naar het magazijn', zegt hij. 'Ik hoor zojuist dat we dringend toe zijn aan extra voorraad. Het heeft de afgelopen dagen als een trein gelopen. Dat betekent dat vanavond en varrnacht 80 mensen moeten overwerken. Maar niemand die daarover klaagt. Overwerk wordt in Duitsland nog goed betaald...' Eén dag later lopen we door het centrum van Neurenberg, de stad met de grootste kerstmarkt van West- Duitsland (zeggen de kenners). Ongeveer 250 stands (allemaal houten huisjes) doen uitstekende zaken. Er worden uitsluitend artikelen verkocht die rechtstreeks verband houden met kerstmis, al kun je Glühwein natuurlijk ook de rest van het jaar drinken. En wat treffen we aan op de markt in Neurenberg? Wederom spulletjes van de firma Wohlfahrt. Kijk, wie zich niet de moeite neemt om kerstklokjes e.d. te betrekken bij Wilhelm en Kathe in Rothenburg, die konfronteert het duo in hun eigen stad met hun spullen. Want kopen zullen ze! Een dag eerder had de baas ons al gezegd: 'Op ons gebied zijn wij uniek in de wereld. En dat kun je alleen maar blijven als je overal present bent. Ik kom uit een arm mijnwerkersgebied in de DDR. Ik weet dus wat armoe is. Dat nooit meer!' • Kathe Wohlfahrt tuigt een 1 kop. 'Ik hoef m>//wer/otoTnrfHtranT^?7Taö^önw/Sê/ï5 'Onze zaak is immers naar haar genoemd' ---