Spelen in Seoel worden volgens oud-Olympiër Sjef Lataster schijnheilige vertoning ’Tijden van de echte; amateurs zijn voorbij’ Van onze medewerker EDDY BUDE HEERLEN - De Olympische droom van 1948 werd wreed verstoord. Daags na de openingsceremonie in het Wembley-stadion werd Sjef Lataster, de eerste Limburgse atleet die aan de Olympische Spelen mocht deelnemen, gediskwalificeerd. Maandenlange voorbereiding voor de 10 kilometer werd door een onoplettend jurylid de grond ingeboord. Op de vijf kilometer, een paar dagen later, kwam de AVON-atleet niet verder dan een zesde plaats in de series. Ruim onvoldoende voor plaatsing voor de halve finales. Precies veertig jaar na dato en een maand voor de uitgave van de 24e Olympische Spelen, praat de in het Heerlense Eikenderveld geboren en getogen Sjef Lataster over de sport van toen en nu. Sjef Lataster is anno 1988 nog altijd een begrip in Limburg. 66-jaar inmiddels, maar nog boordevol energie. Dagelijks raffelt hij nog zijn portie kilometers af. „Vijf tot zeven kilometer. Voor de ontspanning. Ik beleef er nog veel plezier aan en het houd je bovendien gezond". Sinds 1981 is Sjef Lataster gepensioneerd. Achtendertig jaar was hij als leraar lichamelijke opvoeding werkzaam op achtereenvolgens de staatsmijnen en middelbare scholen in Hoensbroek, Maastricht en Maasbracht. Op 59-jarige leeftijd hield hij het lesgeven voor gezien, vooral vanwege zijn slecht gehoor. De sport, en dan met name de atletiek, volgt hij nog met de grootste interesse. Regelmatig is Lataster te vinden bij wedstrijden van bijvoorbeeld Achilles Top en AVON. „Onlangs las ik nog een stukje over Rita Delnoye. Ze had het Nederlands record op een haar na gemist. Toch jammer van zon Limburgs meisje". Vroeger had Sjef Lataster het liefst musicus willen worden. „Of kunstschilder. Bezig zyn met iets te scheppen waar je je hele leven wat aan hebt. Niet alleen voor jezelf, maar ook voor anderen. Sport is eenzijdig. Het voegt niets toe. Is teveel gespecialiseerd. Het publiek komt alleen maar voor een prestatie. Winnen is goed, verliezen is slecht. Dat spreekt mij niet aan". Een oprechte ontboezeming van Lataster, die thans woonachtig is in de Heerlense wijk Bekkerveld. In de huiskamer van zijn flat, die hij sinds januari van dit jaar met zijn vrouw Annie bewoont, heeft hij al zijn behaalde medailles en herinnerings-relikwieën uitgestald op de tafel. Een drietal fotoalbums met volgeplakte kranteknipsels en foto's doen herinneren aan een veelbewogen sportleven in de jaren 1946-1954. Open Engels kampioen in 1947 op de drie mijl, deelnemer Olympische Spelen in 1948 te Londen op de 5 en 10 kilometer, Nederlands kampioen in 1949 op de 5 en 10 kilometer, in 1952 op de 10 kilometer en in 1954 op de cross waren de belangrijkste wapenfeiten van de lange-afstandspecialist. Lataster was in Limburg een alleenheerser. Op nationaal niveau had hij alleen in Wim Slijkhuis een geduchte tegenstander. In 1947 vestigde Lataster in Oslo een nieuw Nederlands record op de 10 kilometer. Hij bracht 31.30 op de klokken, voor die tijd een geweldige prestatie. Elke anekdote, elke gebeurtenis die uit het brein van Lataster naar boven borrelt, gaat gepaard met een driftig zoeken naar begeleidend beeldmateriaal of kranteartikelen. De gepensioneerde leraar lichamelijke opvoeding doet alle moeite om elke vraag zo gedetailleerd mogelijk te beantwoorden. „Ik herinner de thuiskomst van de Spelen nog als de dag van gisteren. Marie-Louise Vaessen, de zwemster en ik kwamen aan op het station in Heerlen. Het zag zwart van de mensen. Ik wist niet wat me overkwam. Marie-Louise had bij de 100 meter vrije slag brons veroverd. Natuurlijk kwamen al die mensen vooral voor haar. Na een rit door de stad belandden we bij restaurant Hanssen, tegenover Peek en Kloppenburg, waar we werden toegesproken door de loco-burgemeester". Wat Sjef Lataster niet kon vermoeden was dat zich onder de vele belangstellenden Annie bevond. Annie blikt terug; „Ik kon me Sjef vaag herinneren. Ik kwam alleen voor Marie Louise Vaessen". Kort na het overlijden van zijn eerste vrouw trouwde Sjef in 1968 met Annie Op 18-jarige leeftijd, de oorlog was net uitgebroken, werd Sjef Lataster lid van het Heerlense AVON. Na enige veldloopjes was de interesse voor de atletiek gewekt. Al spoedig bleek dat hij een meer dan normaal loopvermogen bezat. Vooral voor de langere afstanden. „In het begin ging het allemaal heel moeizaam. Geen trainer, geen voorlichting over speciale voeding en kleding, slechte banen. Sintelbanen waren er in het zuiden niet, laat staan kunststofbanen. Wij werkten onze wedstrijden af op grasvelden met rondjes van 300 meter. Slechts een paar loopschoenen had ik tot mijn beschikking. Die waren speciaal bij een schoenmaker in Heerlen gemaakt. Daar was ik heel zuinig op. Tegenwoordig zijn de banen net biljartlakens waar ze op lopen. Wij namen altijd drie paar spikes mee naar de wedstrijd. Grote spikes voor een modderbaan. Bij regenachtig weer kon je het beste middelgrote gebruiken en heel kleine spikes voor de harde en droge banen". „AVON gaf destijds de toon aan in Limburg. Wat nu Unitas en Achilles Top zijn, maar dan een stuk overtuigender. In de breedte was de vereniging goed vertegenwoordigd. De Oranje Nassau-mijnen drukten nadrukkelijk hun stempel op het provinciale sportleven. ledereen die aan atletiek deed en ook maar iets met de mijnen te maken had, werd als vanzelfsprekend lid van AVON. Zoiets schiep een band. We waren een grote vereniging. Zon 400 leden. Een echte vriendenclub. We hadden alles voor elkaar over. Ingenieur Ad Paulen, die voorzitter was en tevens werkzaam was bij Oranje Nassau, hield de teamspirit er goed in". Sjef Lataster blikt met weemoed terug naar die tijd. Aan de oorlog heeft Lataster echter een wrange nasmaak overgehouden. Zijn ogen dwalen af naar de vloer. De bril die aan een touwtje op zijn buik hangt, wordt zenuwachtig vastgepakt. „Ik was 17 toen de oorlog uitbrak. In de bloei van mijn leven. De oorlog heeft veel kapot gemaakt", mijmert hij. „Vijf leden van AVON werden gefusilleerd. Ik heb het al gezegd, we waren een vriendenclub. We wisten alles van elkaar.. Gingen veel met mekaar om. Ook buiten de atletiek. De mooiste jaren van je leven zijn in feite van je afgenomen. We leven in een andere tijd. Ik heb het nooit van me kunnen afzetten. Ik probeer het wel, maar ik kan het niet vergeten." De recente Tour de France en het EK-voetbal werden door Sjef Lataster met de grootste belangstelling voor de buis gevolgd. Alleen de wedstrijd Nederland - West- Duitsland sloeg hij over. „Ik heb van buiten door het raam gekeken toen Ronald Koeman de penalty nam. Nee, verder heb ik niet gekeken. Ik kon het niet". De Brunssummerheide maakte Sjef Lataster vroeger tot zijn domein. Hij kende dit gebied als zijn broekzak. Oneindig veel kilometers legde hij af in dat stukje natuur. Elk weggetje, elke heuvel en bocht werd doorkruist. „Trainen op de Brunssummerheide was altijd vaste prik. In de Oranje Nassau IV konden we douchen. Het was in die tijd uniek dat je je na afloop kon douchen bij een atletiekvereniging. In de meeste huizen was nog geen fatsoenlijke wasgelegenheid te vinden". „Weer of geen weer. De training ging door. We pakten altijd de fiets. Of er sneeuw lag of het regende, dat maakte niets uit. Soms waren we doornat voordat we op de hei aankwamen. Of waren we door de gladheid al zes keer van de fiets gevallen. Tegenwoordig wordt sneller voor de weg van de minste weerstand gekozen. Alleen de echte fanaten brengen de energie op aan atjetiek te doen. Want geloof maar dat lopen vermoeiend is. Nu zijn er veel meer mogelijkheden in de sport. Alternatieven die minder conditiegevoelig zijn". Tegenwoordig trainen atleten circa achtmaal per week. Vroeger schoenen. „Alles moest je zelf in het begin bekostigen. Treinkaartjes voor wedstrijden buiten de provincie waren niet goedkoop. Van sponsoring hadden we nooit gehoord. Op het moment dat je naam begon te maken veranderde dat. Dan kreeg je de reis- en eventuele verblijfkosten vergoed. Langzaam deed toen ook het onder-de-tafel-betalen van atleten haar intrede. Een hotelkamer kostte dan 300 gulden. Als je nu hoort wat ze in Hengelo bij de Paulen Memorial-games vangen dan rijzen je de haren te berge. Ik won een keer een fiets bij een wedstrijd in Zuid-Holland. Daar is de grootste trammelant over ontstaan. Uiteindelijk heb ik het ding maar teruggegeven. Om problemen te voorkomen. Als amateur mocht je niks verdienen aan je sport. Dan zette je immers je uitzending naar de Olympische Spelen op het spel". herinnert Lataster zich „was dat driemaal per week. Meer was uit den boze. Ten minste dat zei iedereen. Op de harde weg lopen werd vroeger bovendien als zeer slecht bevonden. Zeker als baanloper, maar tegenwoordig denken ze daar anders over. Nu lopen ze alles, cross, marathon en op de weg. Kijk maar naar Cor Lambregts. De intensiteit van het trainen is in deze tijd ook veel groter. Tweemaal per dag trainen is in". „Lange afstandslopers maken zelfs 250 kilometer per week. Heb ik altijd onzin gevonden. Als het met 100 kilometer per week niet lukt, dan slaag je met 250 ook niet. Maar ze komen er weer van terug. Er is duidelijk een kentering merkbaar van kwantiteit naar kwaliteit", luidt de uitgesproken mening van het Heerlense hardloopfenomeen. De Olympische Spelen spraken vroeger al tot de verbeelding van elke atleet. Maandenlange voorbereiding ging er aan het sportspektakel vooraf. „Vrijaf krijgen voor de Olympische Spelen, dat ging niet zomaar. Tot op het allerhoogste niveau moest dat worden doorgesproken. Je werd ook wel eens scheef aangekeken door andere mensen. Zo van, als je aan sport doet, dan krijg je het wel. Dat was geen afgunst. De mensen konden zich eenvoudigweg niet in mijn situatie verplaatsen. Tegenwoordig wordt er een jaar van tevoren al iets geregeld met de werkgever. Bemiddeling via allerlei instanties. Wij hadden het geluk dat Paulen bij de staatsmijnen werkte. Maar er waren deelnemers die nog de dag voor het vertrek overuren moesten draaien om de verloren tijd goed te maken". Lataster was heerser in onze provincie op de lange afstanden. Op nationaal niveau had hy de meeste concurrentie te duchten van Leidenaar Wim Slijkhuis, lid van het roemruchte AAC uit Amsterdam. „Begin 1948 wist ik dat ik mee mocht doen. De limieten voor de beide afstanden had ik vrij gemakkelijk gehaald. Van de 5 kilometer weet ik het nog. Je moest 14.40 halen. Ik zat er ruim 10 seconden onder". „Slijkhuis was mijn grote voorbeeld. Tevens mijn lastigste concurrent in Nederland op de 5 kilometer. Tegen hem keek ik op. Een techniek dat die man bezat! Een Gullit of een Cruyff kom je ook maar eens in de 25 jaar tegen. Slijkhuis was absoluut de beste atleet van ons land. Zijn tijden zijn verbeterd, maar zijn mooie techniek, zijn haast volmaakte stijl is nooit meer geëvenaard. Voor mij blyft hij de allerbeste. Hij liep in 1947 de 1500 meter al in 3.43". „Drie weken van te voren kwamen we bijeen in hotel Krasnapolsky. Karel Lodzy, lid van het Internationaal Olympisch Comité, vertelde wat ons te wachten stond. Hoe je je moest voorbereiden en watje mee moest nemen. Dat noemden ze 'mental training. De hele groep, 36 dames, 123 heren en 58 officials kreeg een mooi pakje aangemeten. Er werd op je ingesproken dat je niet mocht vergeten dat je je land verdedigde. Deelnemen was belangrijker dan winnen. En zo zag ik het ook! Alleen uitvallen was uit den boze". Het hoogtepunt in zijn hardloopcarriëre was voor Lataster ongetwijfeld zijn zege in het Open Engels kampioenschap op de drie Engelse mijl in 1947. In het Londense White City-stadion versloeg Lataster in een rechtstreeks duel Wim Sluikhuis. „Ad Paulen zei tegen me, als je 14.20 loopt win je. En laat ik nou precies 14.20 neerzetten". Lataster had zich veel voorgesteld van de Olympische Spelen. Zowel sportief als organisatorisch. Dat laatste viel echter bitter tegen. „Het was een zooitje. Engeland was volstrekt niet capabel om een dergelijk groot sportevenement te Sponsoring en prijzengeld stonden destijds nog in de kinderorganiseren. Omdat het land in dl oorlog zoveel gedaan had, kreejh het de Spelen toebedeeld. De n'« gatieve voorspellingen van sol*, migen bleken uit te komen. H<[ land was niet berekend op ha* taak. In feite liep alles in het hol J derd. Het wedstrijdgebeuren v/i, een grote janboel. Bij de atletiel. nummers werden soms ronden '' veel of te weinig gelopen..." Nog steeds verkeert Sjef Latastfi in de heilige overtuiging dat hij d 25 rondjes in het Wembley-stadi" wel degelijk had voltooid. Maar i' jury was onverbiddelijk. Aan pfE test werd niet gedacht. „De bl, voor de laatste 250 meter werd cc) ronde te vroeg geluid. De legend. rische Emil Zatopek had goed gj> teld. Hij volgde onverstoorbaar o weg naar het goud. In de cha" kende de jury de Belg Robert Ev'r raars de zesde plaats toe. Hij v/K echter vijf ronden voor het eini uitgevallen. De Belg was zo eerlijr de vergissing te melden. Maj werd niet geloofd. Pas na bemi* deling van een Belgische offici* werd hij uit het klassement gl haald". De Olympische Spelen van fl| vindt Lataster echter ook niet aj les. „Overgeorganiseerd etcetera Met de intreding van het prof# sionalisme werd bovendien de h)' pocrisie begraven. „De verhoud)'' gen tussen de deelnemers was e