Faure hield briljante rede in Nationale Vergadering KANS DAT FRANSE REGERING DE ALGEMENE VERKIEZINGEN HAALT De kansen, dat de Franse regering het spoeddebat over Noord-Afrika in de Nationale Vergadering zal overleven, schenen gisteravond, nadat premier Faure de besprekingen had geopend met een briljante rede van een uur, verbeterd te zijn. De premier stelde in zijn rede de vergadering voor een keuze tussen zijn „liberale politiek, leidende naar een autonome regering in Marokko, of het gebruik van blind geweld". De politieke atmosfeer ontwikkelde zich licht in het voordeel van Faure. Verscheidene conservatieve afgevaardigden verklaarden zich voor de liberale regeringspolitiek. Het debat zal volgens de plannen tot Zondag duren. Als de regering het zo kan regelen, dat in die tijd nog een gedeelte van de Franse hervormingsplannen wordt toegepast, zal het kabinet niet slechts een goede kans hebben het debat te overleven, doch zal het ook een kans hebben om in functie te blijven tot aan de algemene verkiezingen in het volgende voorjaar. Het Marokkaanse vraagstuk is er niet een van een persoon of een sultan, aldus Faure, het gaat om een politiek, die met beide handen aangegrepen moet worden. De regering heeft haar beleid gedefinieerd. Het parlement moet nu zeggen, of het dat beleid goedkeurt en anders moet het een andere politiek formuleren. Zelf achtte Faure een „politiek van evolutie en hervormingen" de enig mogelijke. Gedeeltelijke hervormingen zijn niet meer voldoende. Het beleid ten aanzien van Marokko moet worden uitgevoerd in samenwerking met een werkelijk representatieve Marokkaanse regering, waarvan slechts de groepen, die een misdadige houding ten aanzien van Frankrijk hebben aangenomen, uitgesloten zullen zijn. Er zal moeten worden samengewerkt met Marokkaanse nationalisten en traditionalisten. gebaar ten aanzien van de oude Sultan Ben Joessef is op zijn plaats. Faure verklaarde in zijn rede verder, dat tegen Frankrijk een „grote samenzwering" wordt georganiseerd. Het gaat daarbij niet om afzonderlijke incidenten. De samenzwering is in het bijzonder gericht tegen de Franse aanwezigheid in Noord-Afrika. Zij trad zelfs aan de dag op diplomatiek niveau, in het bijzonder in de Verenigde Naties. Deze samenzwering heeft o.m. de vorm aangenomen van gewelddaden, moorden, bloedbaden en operaties van commando's, aldus de Franse premier. ' Faure bracht in herinnering, dat sedert het vertrek van Sultan Ben Joessef in 1953 de weg voor politieke hervormingen afgesloten was, omdat de Marokkaanse nationalisten weigerden samen te werken in een regering onder Sultan Ben Arafa. Zowel het handhaven van Ben Arafa als de terugkeer van Ben Joessef was onmogelijk en daarom moet een troonraad, waarin de verschillende nuances van de Marokkaanse openbare mening elkaar in evenwicht houden, in het leven worden geroepen. De uitvoering van deze taak noemde Faure zeer delicaat: Sultan Ben Arafa verdient de grootste eerbied en ook een verzoenend De socialist Savary verklaarde na Faure's rede, dat de premier beoordeeld Wil worden naar zijn bedoelingen, doch dat zijn daden niet met zijn bedoelingen in overeenstemming zijn en dat hij naar zijn daden beoordeeld zal moeten worden. Savary hekelde de onenigheid in de boezem van de regering. Hij leverde felle critiek op maarschalk Juin, een „van de mannen wier eerste plicht gehoorzaamheid is", doch dij „niet geaarzeld heeft het gezag van de regering te ruïneren door zijn verklaringen". Ook sprak hij van „insubordinatie in Rabat" de hoofdstad van Marokko, waar „bepaalde personen niet aarzelen hun. eigen gezag in de plaats te stellen van 't gezag der regering." De socialisten zijn tegen elke politiek van kracht. Zij verbazen zich erover, dat de tegenstanders van een verzoeningspolitiek niet eerder uit de regering zijn getreden. Dezen hebben nu slechts het staatsgezag, dat zij willen versterken, verzwakt, zo zei Savary. Generaal Pierre Bilotte (dissident Gaullist) is, nadat gisteren drie ex- Gaullistische ministers uit het kabinet- Faure waren getreden, later in de plaats van generaal Koenig tot minister van defensie benoemd. De 49-jarige Bilotte trad in 1952 uit de partij van generaal de Gaulle. Hoewel hij over het algemeen conservatief is, is Bilotte een krachtige voorstander van een libera- Ie politiek in Marokko en als zodanig is hij voor premier Faure een welkome steun op een critiek ogenblik. De generaal vloog vandaag naar Marokko. --- Eisenhower's toestand blijft bevredigend In het gisteren in Denver door president Eisenhowers geneesheren uitgegeven bulletin wordt gezegd, dat de gezondheidstoestand van de president zich op bevredigende wijze, zonder verwikkelingen, blijft ontwikkelen. Vice-president Nixon zal morgen naar Denver vliegen voor een bespreking met Eisenhower. Hij is door de president tot deze bespreking uitgenodigd. --- Strijd wat geluwd De strüd in het Rif- en Midden-Atlasgebergte In Noord-Oost-Marokko Is intussen wat geluwd. Door een verbetering van het weer is het initiatief weer aan de Franse pantserstrijdkrachten en de luchtmacht gekomen. Volgens Franse officieren blijft de toestand, na het ontzet van Aknoul en Tizl Ouzli, bij de grens van Spaans Marokko, echter labiel. Kleine groepen opstandelingen zijn nog in sommige streken actief, hoewel er tekenen zijn, dat de opstandige stammen de moed beginnen te verliezen. De Franse autoriteiten hebben bekend gemaakt, dat gewonden uit Tizi Ouzli per hefschroefvliegtuig zijn geëvacueerd. Pantserwagens beschermen de post tegen de opstandelingen in de omliggende bergen. Naar verluidt zonden de „stoottroepen" van de opstandelingen hun gewonden naar Spaans Marokko vervoeren. Een Franse pantserkolonne heeft Almis des Marmouchas bezet, waar naar vermoed wordt het hoofdkwartier was gevestigd van de opstand in de Midden-Atlas, die Zondag uitbrak. In kringen van de Franse geheime dienst in Fez werd gisteren gezegd, dat deze „stoottroepen" de laatste twee jaar zijn opgeleid op geheime bases in Spaans Marokko. De eerste berichten over een ondergrondse beweging onder de stammen aan de Franse kant van de grens tussen Spaans en Frans Marokko bereikten de autoriteiten ongeveer zes maanden geleden. Anti-kolonialistische organisaties in Cairo steunden de nationalisten bij de vorming van hun geheime opleidingscentra in Spaans Marokko, aldus deze Franse kringen. --- Gouden èn Zilveren Violen gaan naar Dantumadeel Janum hoogste bedrag per inwoner: f 1.52 De journalisten-commissie, die de actie „Open Doekje voor het Frysk Orkest" leidt, heeft vanmiddag het Gouden Viooltje toegekend aan het dorp Janurn, dat met zn inzameling van f 112.50 ten bate van de actie het hoogste bedrag per inwoner gaf (f 1.52). Het Zilveren Viooltje — de.meest originele idee — werd toegekend aan de bevolking van Dantumadeel, die allerlei originele inzamelingsideeën lanceerde. De beide viooltjes zullen morgenmiddag half vier tijdens het feest in Murmerwoude worden uitgereikt; 't Gouden aan de vertegenwoordigers van Janurn, het Zilveren aan burgemeester mr P. T. van der Herberg. --- Weerbericht Weer regen Verwachting van Vrijdagavond tol Zaterdagavond. Over het algemeen veel bewolking me. tijdelijk regen. Overwegend matige wind in hoofdzaak tussen West en Zuid. Weinig verandering in temperatuur. --- Waterstanden 7 Oct.: Bergumerdam 20 (18), Leeuwarden 22 (20), Nesserzijl 22 (18), Sneek 16 (14), Scharsterbrug 13 (11), Woudsend 15 (16). Gemiddeld 16.6 (15.6) Neerslag afgelopen etmaal: 14.4 mm --- Hoog water Harlingen Terschel- Schierling monnikoog Oct. 7 1.10-13.35 0.44-13.05 1.38-14.03 Oct. 8 1.55-14.20 1.28-13.56 2.23-14.48 Oct. 9 2.45-15.25 2.18-14.59 3.13-15.53 --- Het weer in Europa Overzicht van het weer en de temperatuur in Europa volgens het K.N.M.1.-rapport. In de eerste kolom de maxknum-temperaturen van gisteren; in de laatste kolom de neerslag in de afgelopen 24 uur in millimeters. Stockholm regen 15 C 3 Oslo onbewolkt 9 C 13.5 Kopenhagen zwaar bew. 13 C 2 Amsterdam regenbui 14 C 36 Londen onbewolkt 14 C 0 Luxemburg regenbui 11 C 10 Parijs regenbui 15 C 1 Bordeaux zwaar bew. 18 C 0.5 Grenoble licht bew. C 6 Nice half bew. 21 C 0 Genève regenbui 15 C 7 Zürlch licht bew- 14 c 9 Berlijn zwaar bew. 13 C 5 Frankfort regenbul 15 C 9 München zwaar bew. 12 C 5 Wenen geheel bew 19 C 7 Innsbrück regen 14 C 7 Rome licht bew. 22 C 0 Ajacclo regen 22 C 4 Mallorca onbewolkt 23 C 0 --- Minister-president Drees antwoordt Nederlandse delegatie wordt niet uit V.N. teruggeroepen Loonvorming een moeilijke kwestie Het kabinet en de politieke partijen De minister-president dr Drees lieeft zich Donderdag in de Tweede Kamer, waar hij de sprekers beantwoordde, die tijdens het algemene politieke debat over de Rijksbegroting voor 1956 het woord hadden gevoerd, wijselijk niet gemengd in de onderlinge debatten, die tussen de verschillende fractieleiders gevoerd zijn en die duidelijk geïnspireerd waren op de verkiezing voor de Tweede Kamer, die het volgend jaar gehouden wordt. Dr Drees bleef dichter bij huis, doch hij kon er, nadat hij zijn dank had uitgesproken voor de algemeen welwillende wijze, waarop zijn kabinet was beoordeeld, toch niet aan ontkomen, ook zijnerzijds het een en ander over de basis van het kabinet en enkele daarmede samenhangende politieke kwesties te zeggen. Hij voelde wel, zo antwoordde hij de liberale prof. Oud, voor zelfstandige partijen, maar hij was er zich tegelijkertijd van bewust, dat een dergelijke situatie de kans op botsingen zou vergroten. En hij meende ook, dat in dit geval minder aanmerking dan tot nu toe gemaakt zou kunnen worden op het onaanvaardbaar verklaren van amandementen. Het is een beleidsvraag, aldus dr. Drees, in hoeverre er tussen de ministers contact en beïnvloeding moet zijn. Aansluitend hierop verklaarde hij, dat de uitvoering van de motie, betreffende de gelijke beloning van mannen en vrouwen op dit ogenblik tot practfcche moeilijkheden zou leiden. De socialistische fractievoorzitter mr Burger bevredigde dit antwoord geenszins en hij gaf dan ook de verzekering, dat deze kwestie door de P.v.d.A. levendig gehouden zal worden. De enige weken geleden aangenomen motie-Tendeloo betreffende het ontslag van de huwende ambtenares is nog niet in het kabinet besproken. Wel kon de bewindsman meedelen, dat minister Beel het voornemen koestert haar in het Georganiseerd Overleg te brengen. Over de noodvoorziening voor weduwen en wezen zal binnenkort het advies van de Sociaal Economis-he Raad worden gevraagd. Prof. Romme, de r.k.-fractieleider, vond dit een te magere toezegging. De S.E.R. zal een spoedadvies moeten uitbrengen, vond hij, en de zaak zal nog dit zittingsjaar in de Kamer behandeld dienen te worden. Bij deze gedachte sloot mr Burger zich aan. --- Enorme baggermolen sloeg op Pollendam bij Harlingen De baggermolen „Friesland", naar men zegt een der grootste ter wereld, die de vaargeul van Harlingen naar de Noordzee uitbaggerde, is, gistermiddag om ongeveer twaalf uur op de Pollendam bij Harlingen geslagen. Er brak een van de ankerdraden, waardoor de hevige wind het enorme gevaarte wegdrukte. De ove»ige ankers konden de molen niet meer houden, ze gingen „krabben" — dat wil zeggen ze schoten door — en in scheve stand liep de „Friesland" tegen de stroomdam, die naast de geul tussen Harlingen en Terschelling ligt. Bij stukjes en beetjes schoof de baggermolen op de Pollendam en bleef tenslotte precies op de helft in evenwicht liggen. Door de golven werkte de molen als een wip, doch door het laten zakken van de geweldige .emmerladder werd dit afgeremd. sleepboot „Noordzee", evenals de „Friesland" eigendom van de internationale aannemersmaatschappij R. Boltje en Zonen N.V. te Zwolle, deed alle mogelijke moeite de molen te houden, doch bij gebrek aan ruimte —de stroomdam zat het schip in de weg — mislukte dit. Daarom werd de assistentie ingeroepen van de sleepboten „Zuidzee" en „Stortemelk" van de rederij en bergingsmaatschappij Doeksen van Terschelling. Tegen twee uur was het contract gemaakt, om drie uur waren de slepers aanwezig en om vijf uur werden de trossen uitgebracht. Pas tussen twaalf uur en half een vannacht kwam de „Friesland" vlot, na eerst nog tussen negen en tien uur in beestachtig weer te hebben gezeten en volgens enige bemanningsleden was het toen geen pretje om aan boord te verkeren. Een gelukkige omstandigheid was, dat de vloed ruim een meter hoger kwam dan normaal het geval is. Bovendien zakte de Pollendam zeventig centimeter in en daardoor kreeg de gestrande molen tenslotte twintig centimeter water om in te varen. Even voor één uur kwam de sleep de Nieuwe Willemshaven te Harlingen binnen, een majestueus gezicht. De hel verlichte baggermolen was omringd door de trotse sleepboten, waarvan de „Zuidzee* vooral domineerde als de sterke kracht. Het bleek, dat de molen geen schade had gekregen. Bij een nauwkeurige inspectie werd geen lek ontdekt. Het is bovendien een voordeel geweest, dat het vaartuig een platte kiel heeft en dat de stenen van de Pollendam in klei zijn gezet, zodat ze konden wegzakken. 's Middags is de reddingboot „Twenthe" nog uitgevaren, onder commando van schipper K. Wielenga, doch dé redders behoefden niet in te grijpen. Voor vervolg zie pag. 6 Rustig lag vanochtend de baggermolen „Friesland", na het angstige avontuur op de Pollendam bij Harlingen, bij deze havenstad in de Nieuwe Willemshaven. Omdat het laag water was, komt de hoogte van de molen niet goed uit. --- Onze defensie Dat er in de Troonrede niets over de defensie te vinden is — daarover was door enkele afgevaardigden geklaagd — noemde minister Drees niet helemaal juist. Vermeld is namelijk, dat Nederland vasthoudt aan de Noordatlantische verdragsorganisatie. Dat is een groot beginsel en daarop is de Nederlandse defensie-inspanning gebaseerd. Overigens waarschuwde de minister nu reeds, het het aandeel van Nederland in de Europese verdediging een groot probleem gaat vormen. De vraag is namelijk, wat Amerika in de toekomst zal doen. Misschien zal het geen steun blijven verlenen voor de reserve en voor de vervanging van bewapening. Dat zou ons land wel eens heel veel kunnen gaan kosten. In de eerste plaats is dit een zaak voor de N.A.V.0., maar ons land is er toch ten nauwste bij betrokken. Dr Drees hoopte van harte, dat de druk van de bewapening zal verminderen. Tn elk geval liet hij een optimistisch geluid horen, toen hij als zijn mening te kennen gaf, dat de kansen op een oorlog, die al verkleind waren door de Europese samenwerking, nog verder verminderd zijn door de ontwikkeling van de atoomwapenen. In dit gedeelte van zijn rede bevond de minister-president zich al midden in het buitenlandse beleid en de internationale vraagstukken. Hij dacht zeker in de geest van de gehele Kamer te spreken, als hij president Eisenhower een spoedig herstel toewenste. Op het terrein van steun aan de minder ontwikkelde gebieden is Nederland actief. Daarnaast schiet het niet te kort wat de hulp aan de eigen overzeese gebiedsdelen aangaat, getuige o.a. het tienjarenplan voor Suriname. In Nieuw-Guinea moeten we niet meer geld steken, vond de bewindsman, dan wij nu al doen. --- „Koppel patrijzen" in de Tweede Kamer (Van onze parlementaire corr.) Er is in de afgelopen jaren in de Christelijk-historische fractie in de Tweede Kamer nog al eens van verschil van mening gebleken. Bij belangrijke kwesties stemden de leden van deze fractie meermalen verschillend. Dit bracht het socialistische Tweede Kamerlid mr Burger Donderdagmiddag bij de behandeliiig van de Rijksbegroting voor 1956 tot een eigenaardige vergelijking. „De Christelijk-historische fractie is als een koppel patrijzen", zei hij, „als er een schot valt, vliegen ze allemaal een andere kant uit". Er was veel plezier om deze uitlating. Ook de Christelijkhistorische fractieleider, de heer Tilanus, kon haar blijkens zijn geamuseerd gelach, wel waarderen. --- Ramp in Rotsgebergte VLIEGTUIG VLOOG TEGEN BERGWAND Alle 65 inzittenden kwamen om het leven Een D.C.-4-vliegtuig van de Amerikaanse „United Airlines" is gisteren met 65 personen aan boord, neergestort in het Amerikaanse rotsgebergte, ten Westen van Cheyenne in de Amerikaanse staat Wyoming. Het toestel was op een normale vlucht van New Vork naar San Francisco. Het had in Denver een tussenlanding gemaakt en de volgende landingsplaats zou Salt Lake City zijn geweest. De ramp is het ergste ongeluk, dat ooit bij de Amerikaanse burgerlijke luchtvaart is voorgekomen. Een van de verkenningsvliegtuigen, die werden uitgezonden toen de D.C.--4 niet op tijd in Salt Lake City arriveerde, ham het wrak van het toestel waar in de Medicine-Bow-bergketen, 130 km ten westen van Cheyenne. Het vliegtuig was tegen een bergwand gevlogen. Er werden geen tekenen van overlevenden waargenomen. De wrakstukken lagen over verscheidene honderden meters verspreid. Onder de passagiers zouden zich zes of zeven leden van het Mormonen Tabernakelkoor bevinden, dat enige tijd geleden o.m. in Nederland Is opgetreden. --- „Sil de strandjutter" wordt verfilmd Standaardfilm te Leiden heeft plannen een nieuwe Nederlandse speelfilm te maken. Voor het verhaal is de keus gevallen op het bekende boek van Cor Bruyn „Si! de strandjutter", dat, zoals men weet, op Terschelling speelt. Het wordt een Nederlands-Italiaanse co-productie, waarvoor men een bekende Italiaanse regisseur hoopt te contracteren. Zijn naam kan, hangend de onderhandelingen, nog niet worden genoemd. Voor deze film zullen ook opnamen op Terschelling gemaakt worden. Besprekingen over het beschikbaar zijn van boerderijen enz. op dit eiland zijn inmiddels al gevoerd. --- Woud van woorden Een jaar geleden maakte het bestuur van de Stichting van de Arbeid zijn mening over de loonpolitiek kenbaar aan de minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid,met de aanbeveling over deze materie ook nog advies in te winnen van de Sociaal-Economische Raad. Die aanbeveling heeft de minister niet in de wind geslagen en zo is dan nu na een jaar een rapport van de S.E.R. verschenen, waarin eveneens uitvoerig wordt gesproken over een nieuw systeem voor de loonvorming. Wat de theoretische kant van de zaak betreft, ontlopen beide rapporten elkaar niet zoveel. De toepassing van de theoretische grootste gemene delers blijkt echter moeilijk te zijn: „Ten aanzien van de apparatuur voor de uitvoering der toekomstige loonpolitiek heeft de raad tot zijn leedwezen niet tot een eenstemmig standpunt kunnen komen" zo zegt het S.EÜ.-rapport. Dat de verantwoordelijkheid voor de loonvorming bij het bedrijfsleven behoort te berusten, is wel gemeengoed, dat dit de taak van de overheid als hoedster van het algemeen belang onverlet laat eveneens. Een communis opinio bestaat er ook over, dat het algemene loonniveau met de fundamentele economische en sociale factoren in ons land in overeenstemming behoort te zijn. En tenslotte is de S.E.R. ervan overtuigd, dat er zo grote verschillen in lonen en andere arbeidsvoorwaarden moeten bestaan als met de coördinatiegedachte in overeenstemming is. Wanneer men deze stelregels in de praktijk wil toepassen, zit men echter onmiddellijk klem, want in feite bedekken zij met fraaie woorden alleen maar de onmogelijkheid om het eens te worden over een wezenlijke verandering. Het geldende systeem — waarbij de overheid, i.e. het College van Rijksbemiddelaars, de lonen en andere arbeidsvoorwaarden zoal niet vaststelt dan toch moet goedkeuren — is een noodregeling, die ons door de gevolgen van de oorlog werd opgelegd.maar die de verantwoordelijkheid heeft gehaald uit de hoek waar zij eigenlijk thuishoort. Nu hebben wij intussen een toporgaan van de publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie gekregen, de Sociaal-Economische Raad, waarin werkgevers- en werknemersorganisaties zijn vertegenwoordigd en waarin voorts een aantal onafhankelijke, door de Kroon benoemde deskundigen zitting hebben. Het streven is nu om aan een vaste commissie van de S.E.R. de bevoegdheden van het College van Rijksbemiddelaars over te geven, waarbij dus aan dat principe van het leggen de primaire verantwoordelijkheid waar zij thuis hoort, wordt voldaan. Maar niemand lijkt bijzonder enthousiast over deze overheveling: een „belangrijke minderheid" van de S.E.R. voelt er nu al meer voor, het oude stelsel voorlopig te handhaven. Men moet wel aannemen, dat tot deze minderheid ook de vertegenwoordigers van het Centraal Sociaal Werkgevers Verbond behoren. Op de in Mei in Enschede gehouden algemene ledenvergadering liet mr. F. H. A. de Graaff, de voorzitter van het Verbond, al weten welke bezwaren er in deze werkgeverskringen bestonden tegen het voorgestelde systeem. Die kwamen neer op: vrees voor een grotere verstarring en onaanvaardbare verantwoordelijkheid voor de met de belanghebbenden in vrije relatie staande werkgevers- en werknemersleden. Het C.S.W.V. voelde er bij nader inzien voor, de Rijksbemiddelaars het — veelal ondankbare — werk te laten doen; enige beduchtheid voor onderlinge moeilijkheden tussen de verschillende bedrijfstakken zal wel de belangrijkste factor zijn geweest. Nu gaat het hier niet alleen om het college, maar ook om het antwoord op de vraag of de loonpolitiek in Nederland vrij of gebonden zal zijn, of met andere woorden bedrijfstakgewijs ook in de lonen en niet alleen in de secundaire arbeidsvoorwaarden belangrijke verschillen mogen optreden. Op dit punt wordt sinds jaar en dag geschermd met de coördinatie-gedachte, die de wenselijke verschillen in lonen en andere arbeidsvoorwaarden binnen de perken zou moeten houden — een fraaie sluier voor de grote tegenstellingen, die zich nu langzaam maar zeker naar het politieke vlak bewegen. Het conflict is bekend: bedrijfstakgewijze verhoging der lonen leidt licht tot een algemene verhoging der lonen en daarmee tot een verhoging van de prijzen in verschillende categorieën; een algemene loonronde leidt licht tot een zich richten naar de minst weerbare bedrijfstakken, waardoor de arbeiders elders niet aan de voordelen komen, die de toestand In ILwTï'^^ zii werken, redelijk maakt. De S.E.R. komt hier niet uit, hoe keurig hij ook de standpunten weet te formuleren, en omdat de S.E.R. nier niet uitkomt wandelt men in het rapport als in een woud van woorden De politici hebben nu de kwestie bij de algemene beschouwingen aangesneden; prof. Romme had het over een verruiming van de winstdelingsmogelUkheid, mr. Burger vond dat de regering zich in een positie heeft gemanoeuvreerd, waarin een nieuwe loonronde de enige oplossing is. Het hele vraagstuk valt echter pas te overzien, wanneer het tweede rapport van de S.E.R., over de mogelijkheden die de economische toestand biedt, bekend zal _ijn. Misschien dat zich dan een uitwee !iegint af te tekenen, die voor alle partijen aanvaardbaar is. E. ---