.Adrertentie 1.M.) mMi^^J ■ ~-^fc •• -^ frt&iftcteei ft! [/1 fjl IJ iTTr^^fc =, ■ I __| Vanmorgen dacht ik nog: „Dat wordt geen blokje __|mUwU» f M om vandaag". Maar... twee 'ASPRO'5 en wegwas AW mijn reumatische pijn. 'ASPRO' werkt snel J____________M_^_Wf_^f_'_, __B_____l ~^*tC^l__. i_________^ en irriteert de maag niet. Het ideale __^l^n I T|n In 'iCBBA's Kï^ISVA huismiddel tegen velerlei kwalen. V___Sr^^. __ 1H ILH L' I f ASPRO s-_± Koop 't vandaag en houd 't bij de hand.X!^~^J^^ U^mUJimlcw l ((? *) o°° I l^rf'/r» ________^L___L L_____!____________r ■_____B___™»^ _ WÊkJgmÈ. - __{*_'P'in vwefwijnM \^- \/ --- (Advertentie IJkt.) fl K* #^ ;ö V *r *v'!___BßPy'-V.i' Bk 4s*' j^^m m< ____/ _=__?:^B ff "^- Waar ook / f 'Ê I Uw voorkeur naar / È Mn uitgaat... naar het W / Ê min directe contact met de s~*«mJ W ui zuivere Virginia .tabak W ( ÈtW f 'm de Gladstone zonder __f_lter^____^^H[ fy^QZ/ > MX of naar het koek, mödere V» <%w ÈIBk roken door het extra fijne fy «#r> È'- \ Silk Filter: GLADSTONE blijft \v \ Èï GLADSTONE, de King Sizc Virginia op-zïjn-best NNv llllwlw MET OF ZONDER SILK FILTER: GLADSTONE HOUDT DE SMAAK WAAR U VAN HOUDT! nN,,, I Èj^ --- Opvallende loopbaan De nieuwe kanselier had inderdaad een opvallende politieke loopbaan achter zich. Hitler, die op 20 april 1889 in Braunau, op de grens van Beieren en Oostenrijk was geboren, groeide op als een wispelturige, luie jongen en toog in 1909 naar Wenen, waar hij als los werkman en decoratieschilder aan de kost probeerde te komen. In 1913 ging hij naar Muenchen, waar hij van de ene dag in de andere leefde en vaak de grootste moeite had om het hoofd boven water te houden. Na het uitbreken van de wereldoorlog nam hij vrijwillig dienst bij een Beiers infanterieregiment en vier jaar lang vocht hij aan het westelijk front, waar hij enkele malen gedecoreerd en gewond werd. In december 1918 dook hij weer in Muenchen op, waar — zoals in geheel Duitsland — honger en werkloosheid heersten en relletjes aan de orde van de dag waren. In 1919 werd hij lid van de Duitse Arbeiders Partij, die door een aantal teleurgestelde nationalisten was opgericht. In juli 1921 werd hij voorzitter, waarna hij de partij geheel reorganiseerde en omdoopte tot Nationaal Socialistische Duitse Arbeiders Partij. Tevens richte hy de S.A. (Sturm Abteilingjop, die de bijeenkomsten van de nazi's moest beschermen en vergaderingen van andersdenkenden verstoren. --- Wapengeweld Op een massabijeenkomst in Muenchen verklaarde Hitler in 1929: ~Het moet ons volmaakt duidelijk zijn, dat het terugwinnen van de verloren Duitse gebieden niet kan worden bereikt door het plechtig aanroepen van de Lieve Heer of door vrome hoop op de Volkenbond. Alleen wapengeweld kan Duitsland uit het moeras halen". Dag aan dag sprak Hitler in de een of andere stad in Duitsland en steeds wis' hij zijn toehoorders op te zwepen. Hij bracht zijn haat tegen de democratie, de marxisten en vooral tegen de Joden op miljoenen Duitsers over, hij leerde zijn volk de begeerte om te overheersen kennen en hij wist vele Duitsers ervan te overtuigen, dat alleen hijzelf — AdoLf Hitler — de natie zou kunnen redden. Tijdens de rijksdagverkiezingen In september 1930 bleek, hoeveel Duitsers in Hitler geloofden, want het zeteltal van de nazi's sprong van 12 op 107. De N.S.D.A.P. had een grootscheepse verkiezingscampagne gevoerd, welke deels door een groepje Duitse industriëlen en grondbezitters was gefinancierd, die In Hitler de enige tegenstander van formaat tegen de sterke Duitse communististhe partij begonnen te' ileff. Met mannen als Goering, Goebbels, Rosenberg, Strei-her en de zich socialist noemende gebroeders Strasser (die in 1932 de laan werden uitgestuurd) bleef Hitler het Duitse volk bewerken en vooral de kleine middenstand en de jeugd kreeg hij steeds vaster in zijn greep, terwijl ook het Duitse officierscorps geleidelijk sympathieker tegenover het nationaal-socialisme kwam te staan. --- Liever een uniform Hitler mocht dan geen intellectueel zijn, hij besefte terdege, dat miljoenen Duitsers liever een uniform bezaten dan stemrecht en dat zij — teleurgesteld door het verliezen van de oorlog en verbitterd over het vredesverdrag van Versailles — wachtten op de komst van een sterke man, die Duitsland uit het moeras zou helpen. Reeds in de twintiger jaren ontpopte Hitler zich als een fascinerend spreker, die er steeds in slaagde zijn gehoor mee te slepen. Steeds weer hamerde hij op het „schandelijke verdrag van Versailles" en richtte hij de fiolen van zijn toorn op de democratische Duitse republiek, die zovele Duitsers toch al zwak en bepaald on-Duits vonden. De N.S.D.A.P. groeide langzaam maar zeker en steeds meer avonturiers en ontevredenen kwamen de gelederen van de S.A. versterken. In 1923 werd Hitler in geheel Duitsland bekend, toen hij in samenwerking met andere extremistische groepen probeerde de republiek omver te werpen. Het bleef bij een poging, het leger greep in en de opstandige beweging werd rfeeds in de kiem gesmoord. Hitler moest zich voor een speciaal gerechtshof verantwoorden en de gehele Duitse pers, alsmede vele buitenlandse bladen berichtten uitvoerig over dit proces en vooral over de manier, waarop Hitler zich verdedigde. Vele Duitsers, die nog nooit van Hilter hadden gehoord, lazen met verrassing en voldoening, dat hij de republiek omver had willen werpen, omdat het democratische stelsel niet deugde en de republiek bovendien geleid werd door dezelfde mensen, die Duitsland in 1918 hadden „verraden". Hitler kreeg vijf jaar hechtenis, maar mocht na negen maanden de comfortabele gevangenis van Landsberg alweer verlaten. In 1929 richtte hü zün partij weer op, maar grote successen bleven uit, niet in het minst, omdat de economische positie van Duitsland intussen aanzienlijk verbeterd werd. --- Grote kans Zijn grote kans kwam in 1929 toen de crisis van de dertiger jaren zich aankondigde, waardoor honderdduizenden Duitsers werkloos werden, terwijl brjna de .gehele middenstand door de inflatie ;eruïneerd. De bijeenkomsten van de nazi's trokken steeds meer publiek en deze vergaderingen werden wel zo geraffineerd geënsceneerd, dat de aanwezigen gemakkelijk door Hitlers welsprekendheid werden gegrepen. Voor een meeting begon speelde een muziekcorps Duitse hymnen en strijdliederen van de S_A. en Hitlerjeugd, waarna on»» der trompetgeschal tientallen hakenkruisvlaggen en vaandels naar binnen werden gedragen. Enorme schijnwerpers zetten de vlaggen en vaandels naast het podium in een wondere gloed. Onder hysterisch gejuich van de bruinhemden en andere nazi"s betraden dan Hitler, Goering, Goebbels, Roehm, Frick of andere Nazi-groten de zaal. Na een kort openingswoord van Goering of Goebbels beklom Hftler onder waanzinnig „Heil" geschreeuw van de nazi's het spreekgestoelte. Zijn ontevreden, werkloze of door de inflatie geruïneerde toehoorders schepten nieuwe moed. Hitler beloofde hun werk en verzekerde zijn publiek, dat hij het land van de Joden zou zuiveren, zodra hij aan de macht zou komen. Hij liet zijn gehoor soms lachen, maar herhaaldelijk ook snikten de vrouwen en kreunden de mannen van emotie als hij zijn publiek hysterisch toeschreeuwde, dat Duitsland door het verdrag van Versaille» werd gewurgd en het de hoogste tijd werd, dat het land weer een sterk leger kreeg. --- Goering voorzitter Bij nieuwe rijksdagverkiezingen in 1932 kregen de nazi's 230 zetels, terwijl Goering voorzitter van de Rijksdag werd. Nu was Duitsland zonder Hitlers medewerking onregeerbaar geworden, daar hij met de communisten de meerderheid in de rijksdag had. Dit veranderde niet, toen de nazi's tijdens de rijksdagverkiezingen van november 1932 tienduizenden stemmen verloren. Von Papen, die er niet in kon slagen een nieuwe regering te vormen, werd in dezelfde maand als kanselier door generaal Von Schleicher opgevolgd. Deze probeerde Gregor Strasser, de leider van de linkervleugel van de nazi's, over te halen zitting in zijn kabinet te nemen, hetgeen een scheuring in de N.S.D.A.P. zou hebben veroorzaakt, maar Hitler onderkende het gevaar tijdig en stuurde Strasser de laan uit. Tijdens een bijeenkomst van alle „Gauleiter" wist Hitler de dreigende opstand in zijn partij te bezweren. Hij sprak twee uur aan een stuk, waarna de vergadering hem stormachtig toejuichte en Julius Streicher van aandoening in snikken uitbarstte. Ook de leiders van de andere partijen sloegen de toenaderingspogingen van Von Schleicher af, waarna de verbitterde generaal rijkspresident Von Hindenburg op 28 januari om volmacht verzocht de rijksdag te ontbinden en de staat van beleg af te kondigen. De oude Hindenburg weigerde en Hitler sloeg een laatste verzoek van Von Schleicher, aan de vorming van een regering mee te werken, af. De nazileider wilde alleen zitting in het kabinet nemen, als hij hoofd van de regering zou worden. --- Enige uitweg Toen ook Von Schleicher faalde, belastte Von Hindenburg zijn adviseur Von Papen met de opdracht een kabinet te vormen. Deze stelde Hitler voor aan de regering deel te nemen, waarbij hij rijkskanselier en Von Papen vice-kanselier zou worden. Hitler pleegde overleg I met zijn adviseurs, terwijl de gladde j Yon Papen de oude rijkspresident ervan probeerde te overtuigen, dat men de na- i zileider voorlopig althans als kanselier! moest aanvaarden. De oude Yon Hin- I denburg aarzelde, maar toen de nazis j bij verkiezingen in het staatje Lippe bij:na veertig procent van de uitgebrachte ; stemmen behaalden en Von Hindenburg I er bovendien voor werd gewaarschuwd, | dat generaal Yon Schleicher met de steun \ ! van het garnizoen van Potsdam een staatsgreep voorbereidde, zag hij als enl- I ge uitweg Hitler te vragen het rijkskan| selierschap op zich te nemen, hetgeen op 30 januari 1933 —nu precies een ! kwart eeuw geleden — gebeurde. Terwijl de nazi's in geheel Duitsland vreugdebetogingen hielden en S.A., S.S. en Hitlerjeugdafdelingen luid zingend door steden en dorpen marcheerden, legde dr. Frick, de nieuwe rijksminister van Binnenlandse Zaken, in de avonduren van de 30ste januari 1933 een korte . verklaring voor Duitse en buitenlandse ! journalisten af. „De 5.A.",&0 verklaarde dr. Frick met grote beslistheid, ,_zal niet bij de openbare macht worden ingelijfd, de communistische partij zal niet rerboden worden, kortom de grondwet zal worden gerespecteerd. Zo wil 'de Fuehrer het". De toekomst zou spoedig leren, welke waarde men aar beloften i van Adolf Hitler mocht hechten. --- Europa schrok op door marcherende laarzen ADOLF HITLER WERD OP 30 JANUARI 1933 KANSELIER VAN DUITSLAND Excentrieke dweper uit Oostenrijk greep met succes naar de macht .n een onzer redacteuren) t.\ DE MORGENUREN VAN 30 JANUARI 1933, vandaag 25 jaar geleden, 1 stond tussen de Kaiserhof en de rijkskanselarij in Berlijn een zwijgende menigte op straat. Even na twaalven kwam er beweging in de massa en stegen er juichkreten op: een man liep de stoep van het kanselarijgebouw at, stapte in een auto en reed tussen een haag van jubelende mensen door naar de Kaiserhof, waar een grote groep mannen — sommigen gekleed in bruin uniform — op hem wachtten. Zodra hij de Kaiserhof was binnengegaan, verdrongen ze zich, om hem de hand te schudden. Het ongelooflijke was gebeurd: Adolf Hitler, de zoon van een ambtenaartje uit het Oostenrijkse stadje Linz, de excentrieke zwerver en dweper uit de Ween se koffiehuizen en nachtasiels, de korporaal uit de wereldoorlog, sinds 1921 leider van de Nationaal Socialistische Duitse Arbeiders Partij, was kanselier van Duitsland ueworden. Rijkspresident Von Hindenburg heeft hedenmorgen onze Fuehrer Adolf Hitler tot riikskanselier van Duitsland benoemd. De Fuehrer en de leden van zijn nieuwe regering hebben den voorgeschreven eed in handen van rijkspresident Von Hindenburg afgelegd, zo meldden extra-edities van het nationaal-socialistische dagblad ..Voelkischer Beo» bachter". In de avonturen van de 30--ste januari 1933 trokken onafzienbare riicn Duitsers, zwaaiend met fakkels en het Horst Wessellied zingend, door de Wühelmstra .... terwijl S.A.. on &B_bataljons met afdelingen van de Hitlerjeugd onder hysterisch „Heil" geschreeuw voorbij marcheerden. De nieuwe riikskanselier, die vanachter een venster in de kanselarij de hulde in ontvangst nam. werd niet moe zijn volgelingen tè groeten. Hoewel er overal In Duitsland vreugdedemonstraties werden georganiseerd, waren toch niet alle Duitsers ingenomen met de benoeming van Hitler tot kanselier. De socialistische „Vorwaerts" was de tolk van miljoenen Duitsers toen het schreef: Het nieuwe kabinet van Hitler is een dodelijke bedrei van het vrije en democratische Duitsland, de nazi's streven naar een dictatuur. Het Londense dagblad „The Times" deelde deze bezorgdheid, maar meende toch, dat men de nationaal-socialisten de kans moest geven om te bewijzen, dat zij het zwakke en verdeelde Duitsland sterk en eensgezind zouden maken. Ook de Franse „Figaro" schreef dat Hitler op korte termijn zou proberen een dictatuur te vestigen en dat hem dit wel eens zou kunnen lukken gezien het feit, dat hij er in nog geen vijftien jaar in geslaagd was zioh van een onbetekenend» politieke agitator tot kanselier op te werken. iöto ivarrn ■ mber 19 en. Op ac eerste rij v I n.r. Himmler, Frick, Hitler. Strasser en Goering. Daarachter Darré, Streicher, Goebbels en Rosenberg. --- Stockholms parken steeds onveiliger Schijnwerpers om publiek 's avonds te beschermen (Van onze correspondent in Stockholm) Het gemeentebestuur van Stockholm heeft besloten alle parken en plantsoenen tijdens de komende zomermaanden met extra sterke schijnwerpers en lantaarns te verlichten, teneinde paal en perk te stellen aan de steeds groter en grover worden misdadigheid en baldadigheid. Dagelijks komen er rapporten binnen over vechtpartijen, overvallen, drinkgelagen, diefstallen, beschadigingen en molesteringen, begaan door allerlei ongure elementen, die zich het liefst in de parken schijnen op te houden. Het normale publiek durft de parken en plantsoenen tijdens de avonduren niet meer te betreden, uit vrees slachtoffer te worden van een jongensbende of van beschonken kerels. De wantoestanden in de Stockholmse parken hangen nauw samen met de algemene stijging van de misdadigheid in Zweden. Opvallend en onrustbarend is het aantal jongeren, dat vorig jaar met de politie in aanraking is gekomen. In de leeftijd tussen vijftien en twintig jaar waren het er met minder dan 4800 en het soort misdrijven, waaraan de jeugd zich tegenwoordig schuldig maakt, is veel grover dan vroeger. De dienst voor parken en plantsoenen heeft gevraagd om beter en Intensiever politietoezicht, omdat de parkwachters niet meer tegen de benden zijn opgewassen. Dit verzoek moest worden afgewezen, omdat de politie op haar beurt ook bijna niet meer opgewassen is tegen andere problemen, zoals de toenemende verkeerschaos en de „grote" misdaad. Daar komt nog bij, dat het politiecorps in Stockholm en enkele andere grote Zweedse steden zwaar wordt gehandicapt door personeelsgebrek, dat wordt veroorzaakt door de lage bezoldigingen, de lange werktijden en de woningnood. De politie heeft toegezegd af en toe een patrouille met honden te sturen om de parken te helpen zuiveren. Meer kan men momenteel niet doen. Daarom heeft het gemeentebestuur besloten om bij gebrek aan voldoende toezicht in de parken maar schijnwerpers en lantaarns te gaan gebruiken om alle donkere boom- en struikpartijen te kunnen „doorlichten" en de ongure elementen op die manier te verdrijven. Bovendien zal in alle parken het struikgewas aanzienlijk worden uitgedund, zodat ook overdag het zicht voldoende zal zijn. Hier en daar zijn al enkele proeven genomen met de sterkere verlichting en het schijnt inderdaad wel iets te helpen, maar of het publiek nu 's avonds wel door de parken zal durven lopen, valt nog te bezien. --- Stenograaf wordt predikant In een bijeenkomst van het personeel van de stenografische inrichting der Staten-Generaal heeft de Kamerstenograaf de heer G. Wessing dinsdag in het gebouw van de Eerste Kamer wegens zijn aanstaande beroep tot predikant in een doopsgezinde gemeente afscheid van de rijksdienst genomen. ---