Nieuws uit de kerken Lotz: humor is er pas sedert Paulus en Petrus Humor bestaat niet sedert Adam en Eva, maar pas sedert Paulus en Petrus. De eerste Christenen waren de eerste mensen met humor. Daarvóór openbaarde eich alleen de satire en misschien het komische, maar humor in de volste zin van het woord, nee, humor was er niet. Deze stelling is van de Jezuïet Johann Baptist Lotz. hoogleraar in de filosofie aan de hogeschool van zün orde in Munchen-Pal- Jach. Prof. Lotz is een eminent geleerde en wordt gerekend tot de belangrijkste figuren in het tegenwoordige rk denken. Tot nog toe zagen de meeste theologen de humor niet als iets dat met het christendom zou z«n gekomen. Zo stelde de bekende protestantse theoloog Kudolf Bultmaan met nadruk vast: „Natuurlijk is de humor er niet pas sedert het christendom... Humor is het oude christendom zelfs vreemd. Het Nieuwe Testament vertoont geen trekken van humor". Prof. Lotz gaat hier in het Muenchemer „Klerusblatt" tegenin. Hij wil wel eens af van de mening, dat de Christen een somber mens is, die gebukt gaat onder de wetenschap, een arme zondaar te ziin. Daarom zou een christen geen humor kunnen hebben. Humor en het geloof in Christus sluiten elkaar uit.... Niets is minder waar, schrijft prof. Lotz „Dat wat men de gouden humor noemt moet men zien als de vrucht van rijp mensenleven, van een rijp leven als Christen". Als bewijs citeert hij de schrijver en humorist Otto Bierbaum („Humor is wanneer men desondanks lacht'), koning Salomo („Een sterke vrouw, wie zal haar vinden Zij zal aan het einde van haar leven lachen"), Jezus („Zalig zijn zij die nu wenen, want zij zullen lachen") en de heilige Laurentius, die. op de gloeiende rooster, zijn heidense beul toeriep: „Draai me nu maar om, aan de ene kant ben ik al geroosterd!' Laurentius gaf destijds een bewijs, aldus prof. Lotz, hoe de humor in het aangezicht van de dood nog boven komt. Zorgvuldig perkt de hoogleraar in zijn studie het gebied van de echte humor af. Wie lachen kan, behoeft volgens hem nog niet beslist humor te hebben. Zonder humor zijn, meent prof. Lotz, het bedeesde lachen, het niet blue lachen en het „gemeen" lachen, dat soms in smerig of honend gelach kan ontaarden. Uitingen van humor daarentegen zijn bijvoorbeeld het stille lachen, het fijntjes glimlachen, het goedmoedige lachen. Tussen humorloos en met humor lachen liggen inderdaad „grensverschiinselen". zoals de galgenhumor. Voorbeeld van prof. Lotz: Er zal iemand op maandag opgehangen worden. Hij zegt: „De week begint al goed!" Door galgenhumor loopt toch nog altijd een spoor van vertwijfeling, zo schrijft de hoogleraar. Echte humor daarentegen komt voort uit hoop. Christenen mogen zo veel humor hebben als zij willen — echter met één beperking: „Tegenover het Laatste is humor misplaatst. Tot het Laatste behoort God, Christus, onze onsterfelijke ziel en ons eeuwig heil. Maar juist omdat door de Christen het Laatste volledig ernstig wordt genomen, kan hij het „voorlaatste" licht opnemen. --- Samenwerking in Hertogenbosch De doopsgezinde gemeente, de evangelisch-lutherse gemeente en de remonstrantse werkgroep van 's Hertogenbosch — kleine groeperingen, die samen één kerkgebouw gebruiken — hebben de handen ineen geslagen. Na 1 januari 1965 zyn de onderlinge banden steeds sterker aangehaald. Die samenwerking komt onder meer tot uiting in gemeenschappelijke diensten en een gezamenlijk maandblad „De Schakel". Ook is er een jaarlijkse gemeenschappelijke gemeente-avond. Het uitgangspunt van de samenwerking is: de verdeeldheid van de kerken is een zonde tegenover God en de toenadering, die op hoog niveau wordt nagestreefd, zou in de lucht hangen wanneer niet plaatselijk, in de gemeenten, de ontmoeting van de leden gestalte zou krijgen. Men besefte in Den Bosch, dat elke f roep zich ook offers zou moeten geroosten. Daarom werd besloten, dat bij de gemeenschappelijke diensten slechts één predikant de leiding zou moeten hebben en wel beurtelings uit de drie groeperingen. Daarnaast zou in de dienst een aandeel moeten worden geleverd door een lid van de andere gemeenten. Over een dergelijke opzet werden de gemeenten het snel eens, bij de diensten verzorgen nu twee leden uit de andere groeperingen de Schriftlezing. Aangezien de noodzaak van een eigen liturgie bleek, werd het opstellen van een ontwerp daarvoor opgedragen aan een commissie, waarin de drie predikanten zitting hebben. Van lutherse zijde werd naar voren gebracht, dat men sterk hechtte aan het voorlezen van de geloofsbelijdenis. Vooral de doopsgezinden maakten hiertegen bezwaar, omdat zij tot de doop worden toegelaten op grond van een zelf geschreven geloofsbelijdenis. De predikanten en ook de kerkeraden vonden elkaar echter spoedig op de belijdenis uit de brief van Paulus aan de Philippenzen 2:1-11. De gemeenschappelijke diensten, eerst gesteld op zes per jaar werden zeer goed bezocht. Men heeft nu al besloten, volgend jaar negen van deze diensten te houden. Er is ook een regeling getroffen voor het zondagsschoolwerk, terwijl de kerkeraden vorig jaar twee keer in gecombineerde > vergaderingen bijeen zijn geweest. Tenslotte is kortgeleden overeenstemming bereikt over een gezamenlijke catechisatie. Dit jaar komen de kerkeraden vier keer samen om te onderzoeken welke activiteiten nog meer gezamenlijk kunnen worden ontplooid. --- (Advertentie LM.) N Jm*/fci~ O dagen kriskras door [Nederland ■f voor f40.--met een 8 Daags AJgemeenAbonnemcnl f6O.- le klasse. Kinderen 3 t/m 9 Jaar half geld. Ideaal voor nw vakantie. 8 Dagen onbeperkt reizen door heel Nederland. Het abonnement is bü alle stations en reisbureaus verkrijgbaar. Pasfoto meebrengen. t_\ —h f^flOPfflPPÖ""' --- (Advertentie 1.M.) Ook voorü gemakkelijker en prettiger eten met Uw kunstgebit, donk zij een grotere kauwkracht. All U lasf hebt met Uw kunstgebit, zal Uw tandarts U het speciale Deirtoflx-kleefpoeder kunnen aanbevelen. Uw gebit komt daardoor vaster te zitten en zal bü het spreken niet gaan schuiven of loslaten, zodat U zich zekerder gevoelt. Het gevoelige tandvlees wordt door Dentofix beschermd, zodat U steviger kunt buten en gemakkelijker kauwen. Dank zii Dento'ix kunt U zonder bezwaar weer lachen, hoesten, zelfs niezen en U spreekt duide|i|ker. Dentofix voorkomt ook slecht riekende adem (gebitsgeur). Schaft U nog heden Dentofix aan. verkrijgbaar bij Apothekers en Drogisten W neutrale, plastic «trooiflacoofyèjlLWs- --- Provo's en politici Het doel van de provo's is het provoceren. De naam, zegt „D e T ij d" (r.k.) laat een duidelijk niets te wensen over. In India moeten de heilige koeien wijken voor het verkeer. De provo's willen de rollen omdraaien en als een heilige koe zich neervlijen waar het de groep op dat moment gelegen komt. Ze zijn er namelijk van overtuigd dat verkeer, althans het zich gemotoriseerd door een stad bewegen, niet van veel belang is. De politie, de rechterlijke macht en waarschijnlijk ook een deel van het huidige kabinet, denkt er anders over. „Misschien is dit slechts één aspect van het conflict, dat de Amsterdamse relletjes langzamerhand tot een nationale aangelegenheid gaat maken. Een ander aspect is de wijze, waarop politie en justitie menen te kunnen omspringen met de deelnemers aan de provodemonstraties. Men is dit soort ordeverstoorders niet gewoon. De politie heeft zich door haar voortdurend contact met de onderwereld, een woordkeus en een handelwijze aangemeten tegenover arrestanten en ordeverstoorders, die onaangenaam kan aandoen. Het is een beroepsdeformatie, die men zelfs nog beluistert in de toon, waarop de gemiddelde politierechter zich pleegt te richten tot de gemiddelde verdachte. Als de provodemonstraties tot gevolg hebben dat de politie en justitie — vriendelijk gezegd — enig begrip voor nuances hebben, is er al veel gewonnen. De provo's kan men als troost meegeven dat zij gelijk zullen krijgen, al is het misschien over tien of honderd jaar. Dat is voor martelaren altijd een begeringswaardig vooruitzicht, waarvoor zij graag de hitte van de dag blijven dragen. Wie meent dat de provo's in Amsterdam op het punt staan de macht over te nemen, moge eraan herinnerd worden dat bü de laatste raadsverkiezingen de provo's één zetel kregen maar de Boeren vier". --- Wereldconferentie kerk en samenleving Vierhonderd deskundigen uit alle delen van de wereld komen van 12 tot 26 juli in Genève bijeen voor een wereldconferentie over „Christenen temidden van de technische en sociale omwentelingen van deze tijd". Deze conferentie is georganiseerd door de Wereldraad van Kerken. Namens de Greformeerde Kerken van Nederland zullen hieraan deelnemen dr. J. van Klinken te Utrecht, directeur van het Algemeen Diakonaal Bureau en dr. A. L. van Schelven, directeur van de Stichting Textielvak te Hengelo. Deze conferentie is de grootste en de belangrijkste internationale besprekng over maatschappelijke vragen die de Wereldraad van Kerken ooit heeft georganiseerd. De helft van de deelnemers komt uit de jonge landen van Azië, Afrika en Zuid Amerika. Men zal o.a. zoeken naar nieuwe schem's voor internationale samenwerking. Een van de afdelingen van de conferentie wordt geleid door generaal T. B. Simatupang, de voorzitter van de Raad van Kerken in Indonesië. Deze afdeling behandelt de functie van de staat in een revolutionair tijdperk. Tijdens de conferentie wordt een kerkdienst gehouden in de kathedraal van St. Pierre te Genève, met als predikant dr. Martin Luther King. Ned. Herv. Kerk. Beroepen te Neede: C. Qverdrjk te Aalten. Cteref. Kerken. Beroepen te Rotterdam-Delfshaven: S. van der Veen te Zwijndrecht. --- Uit andere bladen Grens van het strafrecht De „Provinciale Zeeuwse Courant" (onafh.) haalt een tweetal afwijzende reacties aan op de onderbreking van de straf van de Duitse oorlogsmisdadiger Willy Lages. Oude wonden werden weer opengereten: deze man was een jachthond van een inferieur soort en heeft de dood van talloze Nederlanders op zijn geweten. De Vereniging van oud-gevangenen van het kamp Sachsenhausen heeft er in een telegram aan minister Samkalden aan herinnerd, dat deze Lages „tienduizenden medeburgers in de dood heeft gedreven en andere tienduizenden in levenslange ellende heeft gestort". En de NRC vond, dat er juridisch ten onrechte tot strafonderbreking was besloten. „Wij hebben tot hiertoe twee afwijzende stemmen geciteerd, één uit de sfeer van het emotioneel bij deze zaak betrokken-zijn, één afkomstig uit een formele gedachtenwereld. Met opzet hebben wij beide meningen naar voren gebracht, in de eerste plaats om er de aandacht op te vestigen, maar voorts om te onderstrepen, dat onze opvatting een andere is. Wij geloven dat de minister in dit stadium van Lages' leven een besluit mocht nemen als nu is gebeurd. Lages is in de oorlog de verfoeilijke helper van de dood geweest, nu is de dood zijn eigen gezel geworden. Ergens in de psalmen staat het felle woord: „Dat hem de dood als een schuldeiser overvalle". Voor Lages nadert dat moment: hij is aan de grens gekomen tot waaraan het strafrecht van de Nederlandse staat reikt. Deze staat laat hem nu gaan, schenkt hem gelegenheid te sterven buiten de gevangenis. Is dat onrecht? Is het onrechtvaardig tegenover de duizenden, die door hem de dood zijn ingejaagd? Wij geloven van niet. In de strijd tegen het fascisme ging het om hoge zaken, om de vrijheid van ons land, om onze persoonlijke vrijheid, om de handhaving ook van ons zelfrespect. Laten wij ons zelfrespect niet verliezen door te eisen, dat deze Lages na ruim twintig jaar in dc gevangenis te hebben gezeten nu genaderd in het uur van zijn dood, in afzondering zou moeten sterven. Voor het gebaar zoals nu door minister Samkalden is gemaakt, moet in de Nederlandse samenleving ruimte zijn, ook al kost het — begrijpelijk — menigeen moeite dit gebaar mee te maken". --- Goedkoper brood Directeuren van twee Amsterdamse supermarktondernemingen hebben zich tot de minister van economische zaken gewend in verband met de broodprijs. Zij beweren dat zij gesneden witbrood aan de consument kunnen leveren tegen een prijs, die niet minder dan 12 tot 15 cent lager ligt dan de thans gangbare. En zij wijzen er op dat de broodfabrieken weigeren brood aan de supermarktondernemingen te leveren als die zich niet houden aan de door de broodfabrieken gewenste prijs, die gelijk is aan de door de overheid toegestane maximumprijs. Deze actie van de supermarkt ondernemingen behoeft de volle aandacht, meent de „Handels en Transport Courant" (onafh.). Als het waar is dat een belangrijk produkt als brood 15 tot 20 procent goedkoper kan zijn dan het thans is moet er zeker voor worden gezorgd dat die mogelijkheid wordt gerealiseerd. „Natuurlijk betekent dit niet dat we zouden willen beweren dat hetgeen die beide supermarktondernemingen stellen zonder meer als juist moet worden aangenomen. Maar nog minder mag het zonder meer ter zijde worden geschoven. We hebben hier niet te maken met kleine ondernemers, die niet goed kunnen calculeren. De beide ondernemers leggen een gedetailleerde kostprijsberekening over. Zij rekenen voor dat een prijs van 57 tot 60 cent voor gesneden witbrood (terwijl de gangbare prijs 70 tot 72 cent is) ruimte laat voor een winstmarge van 20 procent en zij zetten uiteen dat zij tot die lagere prijs kunnen komen dank zij een ver doorgevoerde rationalisatie van het distributie- en transportapparaat. Dit zou dus een voorbeeld zijn van een laag houden van de pripzen, dat voortvloeit uit een goede bedrijfsvoering. Die mogelijkheid moet zeker open blijven; zij past uiteraard ook zeer goed in het algemene prijsbeleid. De beide Amsterdamse ondernemers wijzen er ook op dat de grote broodfabrieken in ons land aanmerkelijke bindingen hebben met de grote meelfabrieken, in het bijzonder met de Meelfabrieken der Nederlandse Bakkerijen. Reeds eerder is ook dezerzijds gewezen op de gevaren, die zijn verbonden aan de sterke concentratie, die zich in de laatste jaren in de Nederlandse meelindustrie heeft voltrokken. De klachten van de beide Amsterdamse supermarktondernemers lijken een onderstreping van dit gevaar te zijn. Een reden te meer om hun klachten zeer ernstig te onderzoeken. Uitsluiting van levering op grond van prijsconcurrentieoverweginêen, die wordt toegepast door fabrikanten met een monopoloïde positie moet altijd onaanvaardbaar worden geacht en zeker als het gaat om een essentieel artikel als brood. Ook als de berekeningen van de beide Amsterdamse supermarktondernemers aanvechtbaar zouden blijken te zijn behoeven de verhoudingen zoals die in Nederland zijn gegroeid bij de meelindustrie en bij de broodfabricage daarom toetsing aan de Wet Economische Mededinging". --- Ruig zeemansleven Guy Gilpatric „Schot en whisky" Uitgeverij Klaroen 's Hertogenbosch, vertaling drs. D. J. Bakker, paperback, ƒ4,25. In dit verhaal over het ruige zeemansleven laat Gllpatric weer enkele oude bekenden opdraven. Dat zijn dan vooral de machinist Glencannon, de eerste stuurman Montgomery, marconist Levy en good old kapitein Bali. Het zijn geen mensen, maar karikaturen van mensen: Glencannon is de zuinige Schot, die emmers vol whiskey voor zijn rekening kan nemen, uitgekookt tot en met en voor geen honderdduizend gaten te vangen, eigenlijk op een niet meer sympathieke manier slim. Stuurman Montgomery is een wat kortademig aandoend ventje, die een h. uitspreekt voor woorden waar die letters niet op zijn plaats is en hem weglaat wanneer een normaal mens hem wel uitspreekt. Marconist Levy is ook een gladde jongen en boven alle partijen staat, immuun voor enige beroering, als enig houvast in dit bedrieglijke heelal kapitein Bali. Het gaat soms (liever: steeds) vreemd toe in deze mannenwereld en Guy Gilpatric weet het neer te schrijven op een wijze, die soms bijna humoristisch is maar meestal net niet de juiste toon treft. De belevenissen van de voornaamste typen zijn zeker niet alledaags en men komt soms tot het beginstadium van een lach, maar van echte humor is eigenlijk nergens sprake. In de beste passages komt men in de buurt van de kolder en dat is toch waarlijk iets anders dan humor. Gezien deze feiten is het nog plezierig dat het boek bestaat uit elf losse verhalen, zodat men niet min of meer gedwongen wordt alles binnen kort tijdsbestek tot zich te nemen. Na een kwartiertje lezen is het „geestelijk opkikkertje" waar de omslag van spreekt al nergens meer te bekennen en het laat zich raden wat het geval zou zijn als er sprake was van een doorlopend verhaal. De „kostelijke zeemanshumor" (ook deze uitdrukking op rekening van de omslag) kan hoogstens dienen tot een nog sterkere waardering van de échte humor, welke in „Schot en whisky" niet voorkomt. --- BEAREND BAREBYT 38. Kom, kom, sei de oanfierder fan 'e woestynboargers, jim wolle my dodhs net wiis meitsje dat jimme minsken binne lyk as wy? Jimme, mei jim bleke snuten. Jim binne net weardich dat de Sinne, de Freugde fan 'e Wri-ld, jimme biskynt dooht wol bliken. Hwant hie de Sinne jim weardich aohte om troch Him biskynt to wurden, dan soene jim wol mear kleur en gloede op jim snütwurk hawn hawwe. De baron bigoun him, tsjin alle gewoante yn, op to winen. Op 't lést koe er himsels net mear bidimje. Dou woestynrót, biet er de oanfierder ta, woestou de boel nou wer yn 'e bulten jeije! Nou binne wy omtrint klear mei de nazy's. Wy ha Süd-Afrika en de Foriene Steaten ünder hannen om har de nedige biskavinig by to bringen.om in ein to meitsjen oan de diskriminaesje. En nou bigjinstou, lüsangel, mei deselde mirakels! De man die forskrikt in stap tobek. Welné, protestearre er, ik haw allinne mar eein hoe't ik oer jimme tocht. As wy diskrtaiinaesje tapasten, soene wy jimme net opsnoaskje, aenst. Dan woene wy net in bek op jim sette! Jim moatte it jimsels ta in care rekkenje dat wy net fies fan jim binne! O, o, gülde Bleike dy stumpers bidoele it ek noch goed. Se bidoele it likegoed as üs foarfaers mei harren. En dat hat hiel hwat brune en swarte stumpers de kraech koste. Nou binne wy oan bar, o, o twa wralden dy't elkoar net fórstean, wylst se it beide goed bidoele. Ik hoopje dat it jim smeitsje mei! Bjoety Bjinse stie op de rênne fan in senuwkrisis. Mar ynienen heldere syn gesicht hwat op. Sjóch dêr ris, Barebyt! róp er. In karavaen!..,..., --- RECHTER TIE 32. Tsjiao Tal is tevreden. Hij heeft de herbergier alles laten vertellen wat hij wist. „Je verzint toch geen sprookjes, hè?" zegt hij voor de zekerheid. ~Je hebt werkelijk gezien dat de man in het zwart een poeder in de wijn van de ander deed"? „Ik zweer op het hoofd van mijn moeder dat het de waarheid is, heer", zegt de herbergier. „Luister dan goed", herneemt. Tsjiao Tai, „het kan allemaal wel waar zijn wat je vertelt, maar het feit blijft bestaan dat je een bende rovers te eten hebt gegeH'en, rovers die net een bode van de Keizerlijke Schatkist hadden overvallen. Als je geen last wil krijgen kan je dus beter precies doen wat ik zeg. De man met de rode halsdoek is vermoord. Hij ligt hier ongeveer vijftig meter vandaan in het struikgewas. De man in het zwart heeft hem blijkbaar eerst half verdoofd, om hem des te gemakkelijker te kunnen doden. Jij gaat nu naar de dichtstbijzijnde wijkmeester, zo snel als je kunt, en je zegt hem om onmiddellijk het lijk te komen ophalen, omdat het moet worden onderzocht door de lijkschouwer. Is dat duidelijk"? „Ja, heer", antwoordt de herbergier onderdanig. „Ik zal precies doen wat u zegt", Tsjiao Tai gaat naar buiten en springt op zijn paard. Het begint er op te lijken dat hij de Rechter heel wat nleuwj te vertellen heeft. --- PILOOT STORM -3978 Sandra en professor Dubois wisten nog steeds niet precies wat zij aan Ramad hadden. Al waren zij dan door hem uit hun kille kerker bevrijd, bij het minste geringste, verdachte gebaar duwde de raadsheer hun de loop van zijn pistool onder de neus en het was hem aan te zien, dat hij meer dan eens de haan van zon wapen had overgehaald. Hoeveel leed en onrecht zou dit heerschap al in Bundolo hebben aangericht, sedert hij tot de top was gestegen? Hoe dan ook, hij scheen vastbesloten het noodgedwongen einde van zijn carrière met een grootse wraakoefening te besluiten. Door jaloezie verteerd, zocht hij naar een manier om Nala, zijn ondankbare meesteres, zo diep mogelijk te kwetsen. En opeens wist hij het! De Euwige Vlam! Het jeugdbrengende vuur, dat zij niet kon missen! Een lang aangehouden straal uit zijn pistool was voldoende om de kolom van geheimzinnige gasvlammen in een sproeiregen van vonken te doen uitbarsten en doven. Dit ging nog gepaard met een oorverdovende knal. Het effect overrompelde zelfs Ramad! --- „DE BIZARRE BEELDHOUWER" CAROL DAY DOOR DAVID WRIGHT --- Ingekomen boeken UITG. DE ARBEIDERSPERS, AMSXERDAM GlUiau Freeman, Een man van geld. UU het Engels vertaald door Else Hoog. Geb., 238 pag., f 6,90 (Arbo-serle). — De Engelse huisschilder Jack Prosser heeft het geluk, waarvan iedere trouwe toto-kruisjes-zetter droomt: hij wint een vette prijs in de voetbalpool. Een half miljoen wordt zijn deel. Prosser en zijn vrouw zijn eenvoudige mensen met eenvoudige verlangens, maar de kinderen — Moyra, die op het gymnasium is en Barry die zich verdienstelijk poogt te maken in een garage — willen méér. Moyra droomt van een rijk huwelijk met een romantische jongeman, Barry heeft zijn zinnen gezet op een riante sportwagen. Enfin, iedereen krijgt zijn portie, maar dan begint de nieuwe rijkdom vervelende rente af te werpen. De Prossers komen in een omgeving, waar zij zich misplaatst voelen het zo hups begonnen huwelijk van Moyra dreigt mis te gaan. zoon Barry scharrelt losbollig door het leven. Het eind is allesbehalve happy, waarmee de lezer die maar elf goed had in de toto, zich misschien kan troosten. Feuilleton op pagina B ---