(ADVERTENTIE LM.) ■7.-. ■.:■■■ :.:.. |EtS*NIEÜWs' OP DE N/LÖExF. *? KROMMENIE ■iniiiil m__ --- (ADVERTENTIE LM.) ~~ " _^&l__ffl&^j__\W^m bouwende édÊmSßfi^^ belegging --- VLIELAND HANTEERT HINDERWET TEGEN LUCHTMACHT Het oefenen met bommen op de Vliehors onmogelijk gemaakt B. en w. achten de bomoefeningen levensgevaarlijk voor omgeving (Van een onzer redacteuren) Na de grote duinbrand op Vlieland, in de Meeuwenduinen, veroorzaakt doordat een Canadese straaljager van de basis Baden-Sollingen — ten zuidwesten van Karlsruhe — woensdagmiddag te vroeg een paar oefenrookbommen had afgeworpen en deze buiten het doelgebied vielen, hebben b. en w. van Vlieland zich onmiddellijk beraden, wat zij zouden moeten doen om de veiligheid van de bevolking en de badgasten voortaan te kunnen garanderen. Zij hebben, om in defensieve termen te spreken, de kogel meteen maar door de kerk gejaagd en op grond van bepalingen in de Hinderwet (artikel 28) de schietinrlchting op de Vliehors geheel gesloten verklaard. Dit maakt het de Koninklijke Luchtmacht en alle anderen, die gebruik maken van het oefenterrein op de Vliehors voor het afgooien van bommen, het oefenen onmogelijk. Des avonds direct na de brand hebben burgemeester en wethouders vergaderd en hun besluit genomen. Dit besluit kon niet eerder voor publicatie worden vrijgegeven, dan nadat men er op het departement van Defensie kennis van had genomen. Burgemeester G. Rombout heeft gisteren naar Defensie gebeld om de brief met het besluit, aangetekend en per expresse verzonden, vast aan te kondigen. Vandaag al kan er niet meer geoefend worden met het gooien van bommen, want het besluit is onmiddellijk ingegaan. Het is niet zo, dat het college geen begrip heeft voor de noodzaak voor het militaire apparaat om te moeten oefenen. Men kreeg hier evenwel te maken met een facet, dat b. en w. noopte tot het nemen van hun besluit, namelijk de aanwezigheid van levensgevaar voor de mensen op het eiland. In dat geval, zo schrijft de Hinderwet volgens artikel 28 voor, moeten deinrichtingen, die dat gevaar opleveren, onmiddellijk worden gesloten. De motivering van het besluit is hierop dan ook gebaseerd. In de brief zeggen b. en w. onder meer dat de schietinrichting ten behoeve van de Koninklijke Luchtmacht c.g. de Koninklijke Marine geheel is gesloten. Er staat letterlijk: „Deze sluiting betekent,-dat de inrichting niet meer in werking mag zijn. Zonodig zal de inrichting op grond van het gestelde in artikel 28, 7e lid der Hinderwet, worden verzegeld en-of hetgeen zich daarin bevindt worden vergezeld of verwijderd". En dan: „Ingevolge het bepaalde in lid 4 van genoemd artikel stellen wij Uwe Excellentie in de gelegenheid zodanige wijzigingen aan te brengen c.g. te doen aanbrengen, dat de onderhavige inrichting overeenkomstig de verleende vergunning in werking kan worden gebracht". (Dit houdt dus in, dat wanneer de oefenbaan zodanig kan worden gebruikt, dat er geen levensgevaar voor de omgeving, met andere woorden voor de bevolking en badgasten kan optreden, de Luchtmacht weer oefeningen mag houden. Uit eerdere gevallen, waarin b. en w. van Vlieland optraden volgens de Hinderwet tegen militaire oefeningen, herinneren we ons, dat onder meer als criterium geldt, dat de aanvliegroute van de vliegtuigen, die oefenbommen gooien, van de Waddenzee uit dwars over de Vliehors naar de Noordzee loopt. In het onderhavige geval heeft de Canadese vlieger, volgens ooggetuigen, in de lengterichting van het eiland gevlogen. Hij ging daarbij over de schreef. En het is gebleken, dat militaire vliegers dit wel meer doen. Redactie LC). --- Gesprek namens Defensie op Vlieland Als woordvoerder namens de minister van Defensie heeft de overste Akkerman van de Luchtmachtvoorllchting ons een reactie van minister W. den Toom van Defensie medegedeeld op het intrekken van de Hinderwetvergunning voor schiet- en bomoefeningen op de Vliehors. „Ik ben zoals steeds volkomen bereid om de belangen van de krijgsmacht, voor zover het in mijn vermogen ligt, aan te passen aan de belangen van Vlieland als recreatiecentrum. Het ministerie van Defensie voert in dezen een flexibel beleid, toals dat in het verleden ook het geval is geweest, aldus de woorden van de minister. De overste kon hieraan nog toevoegen, dat komende dinsdag twee vertegenwoordigers van de minister een onderhoud zullen hebben met burgemeester en wethouders op Vlieland. Deze vertegenwoordigers zijn een hoofdofficier van de Koninklijke Luchtmacht en een representant van de Directie Juridische Zaken van het ministerie van Defensie. --- Begin van brand in hervormde kerk te Oldeboorn Een begin van brand is gisteravond omstreeks kwant voor acht ontstaan in de hervormde kerk te Oldeboorn. De oorzaak van het brandje was kortsluiting op het schakelbord in het voorportaal. Het vuur werd ontdekt door een vakantieganger, die de kerk zou bezichtigen. De Oldeboomster brandweer was spoedig ter plaatse en bluste de vlammen met de spuit. Er is slechts geringe schade aangericht --- NIET VOOR BUITENLANDERS Voor een goed begrip van zaken is het nodig te weten, dat er drie Hinderwetvergunningen zijn afgegeven voor oefeningen van. het defensieve apparaat. Er is een voor de Cavalerie voor het schieten met tanks en het opruimen van munitie. Voorts een ten behoeve van de Koninklijke Marine, voor het beproeven van munitie. En dan de onderhavige vergunning voor de Koninklijke Luchtmacht c.g. Koninklijke Marine voor het oefenen met vliegtuigen, onder meer voor schietoefeningen en het gooien van bommen. In de periode van 1 maart tot 15 september mogen de bommen niet explosief zijn. B. en W. zijn van oordeel, dat de schietinrichting niet overeenkomstig de verleende Hinderwetvergunning in werking is. Zoals wij op de voorpagina al hebben aangestipt zijn de vergunningen afgegeven voor de Nederlandse Luchtmacht, Marine en Cavalerie. Niettegenstaande dat oefenen de leden van buitenlandse krijgsmachten ook op de Vliehors. Bij Defensie meent men, dat de vergunninghouder het recht heeft de buitenlanders hier ook te laten oefenen. B. en w. zijn het daarmee niet eens. In het verleden, eind vorig jaar bijvoorbeeld, hebben zij een stokje gestoken voor het oefenen van de Royal Air Force. De Britten en de Nederlanders waren namelijk overeen gekomen, dat zij eikaars oefenterreinen souden mogen gaan gebruiken. Op het eiland worden de oefeningen door vliegtuigen van andere mogendheden dan ook gezien als „insluipsels". Er zal in de toekomst waarschijnlijk nog wel moeten worden uitgevochten, of dit alles wel toelaatbaar is. Het is mogelijk dat hieromtrent een juridisch steekspel sal ontstaan. B. en w. hebben hun besluit een vrij zware beslissing gevonden. Dit besluit betreft dus de hiervoor genoemde derde Hinderwetvergunning aan de Koninklijke Luchtmacht c.g. de Koninklijke Marine. Het besluit heeft geen betrekkinig op de aparte vergunningen voor Cavalerie en Marine. De vliegtuigen van Luchtmacht en Marine worden dus door het besluit getroffen. B. en w. zijn gedwongen geweest het besluit te nemen, omdat — zoals wij op de voorpagina al hebben gezegd — de Hinderwet hen daartoe verplicht, als er van levensgevaar voor mensen sprake is. Hierop berust de motivering van b. en w. voor hun besluit. Zij zeggen onder meer, en dat is de kern van deze kwestie, dat zij van oordeel zijn, dat, in strijd met de destijds verleende Hinderwetvergunning, In werking houden van de onderhavige inrichting voor de omgeving van de inrichting ernstig levensgevaar met zich meebrengt. Ha. besluit is inmiddels aan allerlei autoriteiten en instellingen ter kennis gebracht. --- Schade één miljoen gulden Kaasopslag van Lankhorst in Oudega (W) uitgebrand Vanmorgen tegen half vijf is een gedeelte van de voormalige zuivelfabriek in Oudega (W) in vlammen opgegaan. Het verwoeste deel was als kaaspakhuls in gebruik en de daarin opgeslagen bijna 180 ton — voor het overgrote deel Goudse Kaas — ging geheel verloren. De totale schade wordt geraamd op ongeveer één miljoen gulden. Aan het snelle optreden van de plaatselijke vrijwillige brandweer en de brandweer van Heeg is he te danken, dat de rest van het pakhuis, waarin een grote voorraad — zeer brandbare — melkpoeder ligt opgeslagen niet door het vuur werd aangetast. Ook de aangrenzende voormalige directeurswoning, waarin de familie D. W'Unja woont liep geen schade op. De oorzaak van de brand is niet bekend. Kortsluiting wordt niet waarschijnlijk geacht, omdat de electrische leidingen vorig jaar nog gecontroleerd zijn. Het vuur is ontstaan op de eerste van het uit wee verdiepingen bestaand pakhuis, dat uit 1889 dateert. De daar opgeslagen parafinepotten leverden de vlammen voldoende voedsel om tot grote ontwikkeling te komen. Tegen zes uur hadden de brandweerkorpsen waarbij zich inmiddels ook Sneek had gevoegd het vuur gelocaliseerd. Om gevaar te voorkomen werden de muren omver getrokken en vielen in de stroopachtige kaasmassa. Alleen de muren van de benedenverdieping bleven grotendeels overeind. Een van de eersten, die de brand ontdekte was de heer J. Walinga, die midden in het dorp wc_nt, op enkele honderden meters van de fabriek. Hy is waarschijnlijk wakker geworden door het ontploffen van enkele gasflessen, die voor verwarming van de parafinepotten worden gebruikt. „Doet ik der by kaem barnde it dak al", zo zei hij ons. Spoedig stroomden meer omwonenden toe. De familie Wijnja had in eerste instantie niets gemerkt. Zij moesten gewekt worden. Dit gebeurde ook met vacantiegasten, die hun auto's bij het pakhuis hadden geparkeerd. Het pakhuis is eigendom van de K.N.M Lankhorst in Osingahuizen, die uiteraard tegen brand is verzekerd. De directie had al plannen het pakhuis in Oudega op te heffen en een nieuw bij de zuivelfabriek in Osingahuizen te bouwen, om zodoende veel extra transport te vermijden. --- Conferentie in Parijs In West-Europa nog geen rantsoenering van de olie Gisteren zijn ia Parijs westelijke industrielanden ca hnn grote oliemaatschappijen bijeengekomen voor een bestudering van de moeilijke situatie, die voor hun ruwe-olie voorziening is ontstaan door de crisis in het Midden-Oosten. Het ziet er voorlopig echter nog niet naar uit. dat de olie zal worden gerantsoeneerd. De oliecommissie van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) bestudeert op het ogenblik een gedetailleerd rapport over de olie-aanvoer, dat is oj --- Motivering B. en w. schetsen de gang van zaken van woensdag, waarbij twee rookbommen in het natuurgebied Meeuwenduinen vielen, die voor het publiek toegankelijk waren, op een afstand van 800 meter ten oosten van het cavalerieschietkamp en zij merken op, dat de bommen op verre afstand zijn neergekomen van het eigenlijke schietterrein en voorts, dat het gevolg een ernstige en vrij omvangrijke calamiteit tengevolge heeft gehad, dat er vier hectare aan natuurgebied verloren is gegaan en jonge zilvermeeuwen^zijn omgekomen. Bovendien leggen b. en w. er de nadruk op, dat nog afgezien van de toegebrachte schade aan het natuurpebied en de fauna, het niet denkbeeldig moet worden geacht dat de neergekomen bommen het zich In het onderhavige natuurgebied bevindende publiek hadden kunnen treffen en dat het evenmin ondenkbaar moet worden geacht, dat het cavalerie-schietkamp of het in het zomerseizoen zeer druk bezochte vacantiecentrum ,flet Posthuis", in ernstige mate hadden kunnen worden getroffen. Van een woordvoerder van het college vernamen we nog, dat men de verantwoordelijkheid na het gebeuren van woensdag extra swaar voelde drukken. B. en w. achtten Ingrijpen dan ook geboden. „Als er doden vallen, dan zijn wij verantwoordelijk, omdat wij die vergunning hebben afgegeven", zo zei hü. Defensie kan eventueel in beroep gaan bü de Kroon. Maar dat vergt tijd en in die periode blijft het intrekken van de vergunning gehandhaafd. De oefeningen kunnen worden hervat, als men garantie voor de veiligheid krUrt --- Moboetoe vraagt om vrijlating van gijzelaars President Moboetoe van Kongo heeft er bij de naar Poenia-Loeboetoe gevluchte huurlingen op aangedrongen hun gijzelaars vrij te laten. Hij stelde voor dat een vliegtuig van het Rode Kruis hen zou ophalen. De huurlingen, die na de ontvoering van Tsjombe naar Algerije in opstand kwamen en gedurende een week het vliegveld van Kisangani bezet hielden, weken uit naar het 250 kilometer verderop gelegen Poenia met medeneming van een aantal gijzelaars. Het vliegtuig zou vandaag boven Poenia verschijnen. De huurlingen kunnen hun toestemming kenbaar maken door een witte lap op het landingsterrein te leggen. Onder de gijzelaars zouden zich zeker twintig Europeanen bevinden. Het aantal gevluchte huurlingen in Poenia wordt geschat op honderd man. --- Geen optimisme bij de Zaanlandsche Scheepsbouwmij Directie en commissarissen van de NV Zaanlandsche Scheepsbouwmaatschappij zien geen reden om een overdreven optimistisch geluid voor de toekomst te laten horen, zo werd in de jaarvergadering medegedeeld. In het eerste halfjaar van het nieuwe boekjaar zijn in ieder geval geen verliezen geleden. De aanloopmoeilijkheden van de dochteronderneming Serco Metaal NV zijn overwonnen en dit bedrijf begint nu winstgevend te werken. Ook over de resultaten van de reparatieafdeling toonde men zich tevreden. Onderhandelingen zijn gaande over een buitenlandse nieuwbouwop_r_cht van f 15 min. --- NEDERLANDSE GASUNIE EN DE NAM Prins Claus bezoekt Groningen en Drente Prins Claus brengt vandaag een bezoek aan de werken van de NV Nederlandse Gasunie in Drente en de NAM (Nederlandse Aardolie Maatschappij) in de provincie Groningen. Even na negen uur kwam de glansend zwarte Mercury van de prins aan bt) restaurant „het Oude Jachthuis" in het landelijke Pesse. Enkele tientallen kinderen en een paar volwassenen wuifden de prins toe. Enkele rijkspolitiemannen leidden het schaarse verkeer op de smalle Drentse weggetjes in goede banen, en hielden de mensen op een afstand. Prins Claus was vergezeld door zijn particulier secretaris, mr. H. J. baron van Asbeck. Ter begroeting waren o.a. aanwezig mr. K. H. Gaarlandt, commissaris der koningin in de provincie Drente, ir. J. van Dam van Isselt, hoofd-directeur Gasunie, ir. A. H. Kloosterman, technisch directeur Gasunie en mr. E. T. M. van Voorst tot Voorts, directeur algemer.! zaken coördinatiedistrict en Gasunie. Nadat prins Claus in het Drentse Wij ster gezien had, hoe de hoofdtransportleiding door Drente van de NAM gelast wordt, begaf hij zich naar het nabijgelegen Bruntinge, waar imposante machines de geul voor de leiding graven. Op het punt, waar de prins deze werkzaamheden gadesloeg, waren de bulldozers versierd met kleine rood-wit-blauwe vlaggetjes. Een vriendelijk oranjezonnetje, slechts af en toe bedekt door een wolk, gaf het Drentse landschap een fleurig aanzien. De prins klom op de naast de geul liggende gasbuis om het werk van de graafmachine goed te kunnen zien. Deze machine kan in tien uur een geul van een kilometer lengte en een diepte van 3.80 meter graven. Later liep de prins langs de geul, vragen stellend aan zijn begeleiders. Door het zand liep het gezelschap vervolgens enkele honderden meters verder. Vol belangstelling keek de prins toe, hoe de lange gasbuis in de juist gegraven geul neerdaalde. Zware machines hielden de buis vast. De bestuurders maakten een wildwest indruk, doordat ze bijna allemaal een hoed met brede rand, tegen de zon, droegen. Het gezelschap vertrok hierna naar hotel Braams in Gieten, om daar de lunch te gebruiken. Daarna vertrok prins Claus naar Groningen. --- Rust op de Vliehors van Vlieland Luchtmacht en Marine staken oefeningen De plaatsvervangend chef van de Luchtmachtstaf, generaal-majoor G. W. Zwaan (de chef van de Luchtmachtstaf, luitenant-generaal A. B. Wolff is met vakantie), heeft gisteren, nadat hü telefonisch had vernomen dat er een brief van het college van b. en w. van Vlieland in aantocht was voor de minister van Defensie, het oefenen door de Koninklijke Luchtmacht op de Vliehors van Vlieland voorlopig laten staken in afwachting van verdere ontwikkelingen. Ook de Koninklijke Marine heeft de oefeningen daar voorlopig gestaakt. Vliegtuigen van de tweede tactische geallieerde luchtmacht zullen eveneens voorlopig niet meer bij Vlieland oefenen. De plaatsvervangend chef van de Luchtmachtstaf heeft voorts, in aansluiting op hetgeen gister reeds is ge. meld over de oorzaak van het te vroeg neerkomen van de ongeveer twee kg zware oefenbom, de commandant van de vliegbasis (Baden-Sollingen) van de Canadese luchtmacht in de Bondsrepubliek Duitsland verzocht om een rapport. De luchtmachtvoorlichtingsdienst heeft gister, zoals we reeds hebben bericht, gemeld, dat de vlieger van een Canadese C F 104 Starfighter tengevolge van een radarfout de oefenbom te vroeg heeft laten vallen. De juridische dienst van het ministerie van Defensie bestudeert thans de brief, die burgemeester en wethouders van Vlieland aan minister Den Toom hebben gezonden. Majoor J. Linzel van het Detachement Vlieland van de Koninklijke Luchtmacht had gisteren vernomen, dat er opdracht was gegeven de oefeningen te staken. De heer Linzel vond, dat de hele zaak was opgeblazen tot een grote geschiedenis. Dat er levensgevaar voor de omgeving aanwezig zou zijn, vond hij onzin. In twintig jaar tijd van oefeningen had men nu één geval, dat een onfortuinlijke afloop had gehad en dat viel hem bijzonder mee. Overigens vallen, waar gehakt wordt, altijd spaanders, aldus de majoor. Dat er persoonlijke ongelukken zouden hebben kunnen gebeuren in dit geval, achtte hij een kans van één op de miljoen. De heer Linzel geloofde voorts niet, dat de Canadese vlieger in lengterichting over het eiland zou hebben gevlogen. De rookbommen waren bovendien niet 800 meter, zoals b. en w. stellen, doch slechts' 150 meter van het Cavalerie-Schietkamp gevallen. Het doel ligt drie kilometer van het kamp en zes kilometer van „Het Posthuis". gesteld door technische deskundigen van vijftien landen. Volgens OESOkringen zal de commissie waarschijnlijk niet besluiten tot inwerkingtreding van de na de Suez-crisis in 1956 opgestelde plannen voor een noodvoorziening, daar het resultaat van het transport van olie rond de Kaap '- nog steeds onzeker is. --- EXAMENS Aan de universiteit van Amsterdam is geslaagd voor de schoolakte Frans M.O. de heer H. J. Wendel, Bolsward. --- VERKOPINGEN Notaris J. F. Oosterwerff te Heerenveen heeft finaal verkocht het woonhuis met erf met vrije steeg ten noorden en erf aan de Compagnonsstraat 7 te Heerenrveen, groot 1.05 are. De inzet van f 17.260 werd meit f 1. verhoogd en koper werd de heer R. Heida te Jubbega voor f 17.261. --- Leeuwarden krijgt een echte camping even oostelijk van de Kleine Wielen. Dat is weliswaar gebied van Tietjerksteradeel, maar gezien „de goede samenwerking" tussen deze gemeente en Leeuwarden (wij citeren gemeentebestuurderen) zijn deze contreien ook een beetje het bezit van de Friese hoofdstad. De camping kan over drie, vier jaar gebruiksklaar zijn. Gisteren werd een begin gemaakt met de veelomvattende werkzaamheden: het grasland terplaatse moet worden opgehoogd en het daartoe benodigde zand komt uit een (nu afgedamd) verbindingswater tussen de Grote en Kleine Wielen. De foto laat zien, hoe dit stroompje wordt leeggepompt met behulp van een trekker met velerlei accessoires. Intussen moet VVV-Leeuwarden de kampeergasten, die hier hun tent willen opslaan, doorsturen naar o.a. Cornjum omdat de stad door zijn campings heen is. Het kleine intieme hoekje bij de Grote Wielen is, zoals wij al eerder meldden, deze zomer namelijk ook officieel voor het publiek gesloten. --- Minister Bakker wil woord niet gebruiken Minister Bakker van Verkeer en Waterstaat heeft de aanwijzing van een van zijn voorgangers geschrapt, die inhield dat brieven aan particulieren moesten zijn voorzien van de aanhef „mijnheer, mevrouw, mejuffrouw" en dat de ondertekening moest worden voorafgegaan door het woord „hoogachtend". Dit heeft minister-president De Jong geantwoord op vragen van de heer Peschar, lid van de Tweede Kamer voor de PvdA. Minister Bakker is van mening, aldus premier De Jong, dat een dergelijke aanhef niet in overeenstemming is met de in het maatschappelijk verkeer gebruikte termen. Verder zegt premier De Jong, dat de regering van mening is dat de beleefdheid in de correspondentie vooral gelegen is in inhoud, toon en stijl van de dienstbrieven en verder in de snelheid van beantwoording. --- Zaak-Ben-Bella naar Russell-tribunaal? De Franse advocaten, die de verdediging voeren van de twee gevangen Algerijnse leiders Ben Bella en Ben Alla, hebben besloten de zaak voor te leggen aan het door de Britse filosoof Bertrand Russell gestichte internationale „tribunaal." Zij willen dat dit orgaan, dat ook de „oorlogsmisdaden" van de Verenigde Staten in Vietnam behandelde, zich uitspreekt over de „schending van het recht," waarvan hun inziens Ben Bella en Ben Alla het slachtoffer zijn. ---