Mr. Rijpstra: Overheid moet zakelijk zijn Parachutisten brachten commissaris sleutel voor opening van de nieuwe Frico-gebouwen in Warga Gistermiddag, zo tegen vier uur liep heel Warga uit naar het gebouwencomplex van de Friso, als het ware voelend, dat er iets bijzonders stond te gebeuren. Al enige tijd ronkten vliegtuigen boven het dorp. Het ene sleepte een levensgroot doek mee met de woorden „Frico proficiat"; het andere scheerde herhaaldelijk laag over de dorpskern, waarbij enkele malen rood-witte linten (zg. streamers) naar beneden werden geworpen. De luide knallen, die dan tegelijkertijd klonken, deden de vele toeschouwers zich afvragen welke „stunt" de Frico nu weer in petto had. Het antwoord kwam spoedig, want op een gegeven moment vloog een vliegtuig hoog over het dorp en zag men drie figuren zich van het toestel los maken. „Parachutisten", riep iemand. En inderdaad daalden drie parachutisten snel naar moeder aarde. Een kwam op het terrein naast het nieuwe kantoorgebouw van de Frico terecht, maar de beide anderen — onder wie degene om wie het allemaal ging — kwam een eind te ver in een weiland neer. Die ene was Bob Rienks; hij had tot taak de commissaris der koningin, mr. Hedzer Rijpstra, de sleutel te brengen, waarmee deze de nieuwe gebouwen van de Frico kon openen. Een taak, die vlot werd volbracht toen de drie leden van de „Flying Dutchmen" zich eenmaal van hun taak hadden gekweten. Dat trio bestond uit Rob Rienks, kustructeur parachutespringen op Texel, Han Blauw en Eef de Wekker, die de beste landing maakte. De beide anderen werden verrast door de wind en kwamen, ondanks het feit, dat zij aan goed bestuurbare parachutes (de para-commandens) daalden, iets te ver van het geplande doel neer. Dit alles speelde zich af niadat de president-directeur van de Frico en de commissaris der Koningin in de grote feesttent toespraken hadden gehouden, ingeleid door de voorzitter van het Frico-bestuur, de heer H. Kooistra. Deze heette de vele gasten welkom, in het bijzonder de vertegenwoordigers van de provincie, de gemeente Idaarderadeel, hat Zuivelschap, de FNZ, en in het bijzonder de 96-jarige heer Wijbeniga, een der oprichters van de eerste zuivelfabriek in ons land: Warga. De heer Kooistra zegde de provincie alle medewerking toe bij de plannen om de verontreiniging van de Friese boezem een halt toe te roepen. Gedeputeerden zijn wel eens lasting ook voor Warga, dat als een der veroorzakers van de waterverontreiniging te boek staat. De nieuwe waterzuiveringsinstallatie zal straks zeker een einde aan dit kwaad maken. Na de opening van de fabriek in Warga maakte mr. H. Rijpstra met zijn echtgenote een rondgang door de fabriek. Hier staan ze bij het boterkanon en voor de karns. Op de foto van links naar rechts mr. H. Rijpstra, de heer J. Bles, directeur botermakerij, mevrouw Rijpstra, mevrouw Kooistra en de heer W. Kooistra, voorzitter van de Frico. Achter mevrouw Kooistra staat de heer S. Wielinga, directeur van de melkinrichting. De beide kinderen in Fries costuum zijn Rikje Boorsma en Bene Bles, die voor de entourage zorgden. --- Snel groeiende omzet De hoofddirecteur van de Frico, ir. 3. B. Ritzema van Ikema, gaf vervolgens een uitgebreid historisch overzicht van het ontstaan in 1936 van de centrale melkinrichting voor de Friese zuivelcoöperaties in Warga. De melkinrichting had een moeilijke start en met de voor die tijd modernste middelen als een geluidsfilm werd propaganda gemaakt voor de produkten in Warga. De tweede wereldoorlog bracht het bedrijf in grote moeilijkheden en na de oorlog moest er gemoderniseerd worden. Er begon toen een snelle groei. In 1947 werd een omzet behaald van 47 miljoen kg melk bij een personeelsaantal van 164. Niert-Frico-faibrieken betrokken produkten van Warga en andere staakten de produktie. In Friesland is nu één particulier bedrijf naast twee in de coöperatieve sector, die in Leeuwarden en die in Warga. De beide laatste werken in prettige verstandhouding samen. De groei van de omzet maakte een nieuwe melkinrichting noodzakelijk en deze is in Warga gebouwd, omdat hier rechtstreeks boeremelk kon worden aangevoerd van de leden van de veehoudersvereniging „Mid-Fryslan". Nadat de overeenkomst met „Mid-Fryslan" tot stand was gekomen, was de vestigingsplaats vam de nieuwe centrale melkinrichting een gegeven geworden. De centrale botermakerij is gesticht om tot een uniform kwaliteitsprodukt bij de boter te geraken, hetgeen de mogelijkheid schept er een merkartikel vam te maken. Een cenAnale botermakerij opent echter nog andere mogelijkheden dam alleen voor boter. Er kon room wanden ingevroren voor gebruik in de winter en er kom boterolie worden gemaakt. De ontwikkeling vam recombined molk in onitwikkelingsgebieden deed vraag ontstaan naar boterolie. Boterolie leek ook een rol te gaan spelen in wereMvoedselprogramima's en voorts bleek er vraag te onitstaam naar boterolie im de industriële sector. De doorslaggevende reden om de botermakerij bij de melkinrichting te vestigen was de produktie vam karnemelk, waarvan de omzet het afgelopen seizoen reeds met 30 procent is gestegen. Ir. Ritzema bracht hulde aam de architect vam de Friese Zuivelbomd, de heer A. Visser naar wiens ontwerp de fabriek (volgens een nieuw systeem) is gebouwd. De inrichting geschiedde onder leiding vam de heer E. J. Ammema, werktuigkundige van de bond. De nieuwste technieken zijn toegepast o.a. met automatisering en afstandsbediening. Zware arbeid werd door machines overgenomen. Veel steun werd ontvangen vam de heer Tjallingii van de CCF. In het assortiment van de melkinrichting vindt een geleidelijke verschuiving plaats naar de duurdere produkten. Frico-Warga heeft niet te leiden van hoogbouw, omdat de afzet vooral naar het platteland gaart. De melkhamdelaren, bij de Frico 600, behoeven geen hoge flats te beklimmen. Wij beschouwen de melkhamdelaar als de grootste zekerheid voor een constante en goede afzet van de produkten met zijn huis-aan-huisbezorging, aldus ir. Ritzema. Slechts vijf procent van de produkten vam Frico-Warga wordt in wegwerpverpakking geleverd. De capaciteit van de botermakerij bedraagt 15.000 torn per jaar. Het vrieshuis krijgt een capaciteit vam 3000 ton. De Frico hoopt de afvalwatei-zuiveringsinrichtönig in 1971 gereed te hebben. Het provinciaal bestuur begroet het nieuwe complex van de Frico in Warga met trots en vreugde, zei mr. Rijpst™ in zün toespraak bij de officiële opening van de nieuwe melkinrichting, de botermakerij en het vrieshuis. Met trots, omdat de nieuwe melkinrichting tot de grootste en modernst geoutilleerde melkinrichtingen in Nederland behoort en de centrale botermakerij in dit opzicht eenzelfde plaats inneemt in West-Europa. Met vreugde omdat het Warga-complex werkgelegenheid biedt aan niet minder dan 280 personen. Aangezien de produkten van Warga buiten de lokale gemeenschap worden afgezet, kan het project als regionaal stuwend worden aangemerkt, wat betekent, dat er ook indirect werkgelegenheid wordt gecreëerd. Ruwweg kan worden gesteld dat 1300 tot 1600 mensen voor hun bestaan van Frico- Warga afhankelijk zijn. De stichting van een afvalwaterinrichting noemde mr. Rijpstra van belang voor het kwetsbare ecologische milieu van Friesland. We leven in een tijd van grote veranderingen, die ons niet toelaten al te sterke banden met het verleden te onderhouden. Er lijkt een breuk met het verleden te zijn. De dynamiek van deze tijd vraagt veel aanpassingsvermogen. Dat geldt voor overheid en bedrijfsleven. Vroeger zou de commissaris gezegd hebben vooral in het bedrijfsleven, nu was hij geneigd te beklemtonen: ook voor de overheid. De toenemende vervlechting van de activiteiten van overheid en bedrijfsleven eist dat. Een vooraanstaand Amerikaans industrieel heeft eens opgemerkt: „Wij wensen plaatselijk een overheid, die alert, vooruitstrevend, begrijpend, niet-corrupt en economisch ingesteld is." Wanneer van de zijde van het bedrijfsleven een dergelijke eis aan de overheid wordt gesteld is er alle reden om aan te nemen, dat het bedrijfsleven evenzo handelt. Daarom wilde mr. Rijpstra aannemen, dat het besluit de nieuwe melkinrichting annex botermakerij in Warga te vestigen door overwegingen van efficiency is ingegeven. Voor Warga is dat een reden tot vreugde, omdat Warga kennelijk de beste plaats is en omdat de band met het verleden niet verbroken behoefde te worden. Ten slotte verzekerde mr. Rijpstra het bestuur, dat het college van GS. stellig alleen dan maar lastig is, wanneer dat nodig blijkt te zijn! --- Gelukwensen en geschenken Nadat het grote gezelschap een rondgang door de nieuwe gebouwen had gemaakt, maakten verscheidene gasten gebruik van de gelegenheid bestuur en directie te complimenteren en geschenken aan te bieden. De voorzitter van de Bond van Coöperatieve Zuivelfabrieken, de heer A. P. Oosterhof bood namens de grote Friese coöperaitieve instellingen een gedenkraam aan. Dit is vervaardigd door de glazenier Jentsje Popma en stelt voor een warm kloppend hart. waaruit een melkstroom ontspringt, die tot waardevolle producten wordt omgevormd. De architect van de „Bond", de heer A. Visser, bracht de gelukwensen van de bouwers over, waarna de heer O. Zwart uit Oldeberkoop namens de vereniging van directeuren van zuivelfabrieken de Frico met de nieuwe uitbreiding geluk wenste. Hij deed dat op humoristische wijze maar gaf tevens enkele behartigenswaardige wenken. Het geschenk van de directeuren, een fraaie houtsnede, voorstellende een zelf-karnende boerin, viel bijzonder in de smaak. Burgemeester K. Vrijling van Idaarderadeel gaf de verzekering, dait het gemeentebestuur in alle opzichten rekening zal houden met de wensen van Wanga — voorbeeld de toekomstige negenklassige compromisschool, unicum in Nederland. De gemeente zal een geschenk geven voor de personeelskantine.. --- Weest op uw hoede De heer C. Boonstra, voorzitter van de Bond vam Melhamdelairen zei zeer te hopen, dat er een goede samenwerking zal blijven bestaan tussen de CMI in Warga en de ZHM in Irnsum. Herinnerend aan de boterdebacle waarschuwde de heer Boonstora de Frico en andere belanghebbenden ervoor te waken dat hetzelfde met de melkproducten gaat gebeuren. Door een verkeerde verkooppolitiek is men met de boter in het slop geraakt. De margarinefabrikanten hebben hun spel gespeeld, zo zei hij. De omzetdaling in de melkproducten is opvallend, terwijl het aantal verkooppunten verzesvoudigd is. Reeds nu is er een gevaarlijke tendens merkbaar, nl., dat de fabrieken de bulkartikelen mogen afzetten, terwijl de producten waarop nog wat verdiend kan worden, toevallen aan verkoopconcerns. Fabriek en bezorgapparaat zullen hecht moeten samenwerken om een halt aan deze gevaarlijke ontwikkeling toe te roepen. Ten slotte bood de heer Boonstra een schilderstuk van Terschelling aan voor de kamer van directeur Wielenga. De heer F. van der Meer schonk namens de drie arbeidersorganisaties in de zuivel, de christelijke, katholieke en algemene een publicatiebard vam moderne structuur aan. Namens de personeelsvereniging en de ondernemingsraad werden de wandschilderingen in de kamitime en de ontvangstzaal aangeboden, terwijl ten slotte namens Plaatselijk Belang Warga de heer Kamsma een door de zes vrouwenorganisaties vervaardigd wandkleed offreerde. --- Ambassade-secretaris bood 80-jarige een fotoboek over Lenin aan Russisch bezoek aan Tijnje op verjaardag van Gerrit Roorda Tussen tientallen bloemstukken (waaronder heel diep rode), familie, buren, vrienden, kennissen en kameraden, heeft Gerrit Roorda gisteravond in café OverwUk zijn tachtigste verjaardag gevierd. „Een rijke dag", zo zei Roorda na afloop, ~