De oplossing Dit is de oplossing van de puzzel van vorige week. De prijzen gingen naar: mevrouw J. Niesten-Mulder, Mauritsplein 52 te Leeuwarden (ƒ25); mejuffrouw G. Lap, Kleasterwei 25 te Veenklooster (ƒ15); mevrouw S. de Boer- Miedema, Leeuwerikstraat 33 te Stiens (ƒ 10). De prijswinnaars krijgen een cheque thuisgestuurd. --- Experimenteel type woning in Joure In Joure, in het nieuwe bestemmingsplan ten oosten van het zwembad, gaat binnenkort de eerste spade de grond in voor de bouw van zes experimentele woningen tegen een kostprijs van 40.000 gulden, exclusief de grond. Initiatiefnemer is de directeur van het vormingscentrum werkende jeugd, de heer C. van Nieuwenhoven, die zelf een van de bewoners wordt. De woning wijkt niet alleen uiterlijk sterk af van het gangbare type, ook het interieur is volkomen anders. Men krijgt namelijk de beschikking over een grote ruimte, die naar eigen inzichten kan worden ingedeeld. Speciaal doe-het- zelvers kunnen hun creativiteit hier de vrije teugel geven., Het ontwerp is van het architectenbureau Schouten en De Jonge in Eibergen, waar ook de eerste woningen van dit ongewone type zijn gebouwd. Meer dan 10.000 mensen zijn er het afgelopen jaar een kijkje komen nemen. De heer Van Nieuwenhoven: „'t is ongelooflijk. De mensen zijn de eentonigheid beu. Er is een trend van: we willen wat anders." De aannemer, die de huizen in Joure bouwt — ze zijn iets royaler van opzet dan de woningen in Eibergen —is volgens de heer Van Nieuwenhoven wild enthousiast. Joure is de derde Nederlandse plaats, waar dit experimentele type verrijst. Er komt „geen spat behang" in en het houtwerk wordt niet geverfd, maar gebeitst. De woningen krijgen verder een zitkuil met open haardvuur, veel schoon metselwerk, veel hout, heteluchtverwarming een grote tuin en een garage. Ze worden in witte steen opgetrokken. --- Snekers lazen in 1970 veel meer dan in 1969 In Sneek werd in 1970 aanmerkelijk meer gelezen dan in 1969, zo blijkt het jaarverslag van de openbare bibliotheek en leeszaal. In 1970 bedroeg het aantal uitleningen 136.601 en in 1969 waren dat er 123.462. Het boekenbezit groeide van 17.364 naar 18.249 en het aantal lezers van 2.660 naar 2.825. De jeugdafdeling geeft de volgende cijfers te zien: uitleningen in 1970: 84.304, in 1969: 69.725; boekenbezit: 8.471 (8.437) en aantal lezers: 3.850 (4.045). Een groot succes blijkt de bejaardenafdeling te zijn. In de Sneker tehuizen zijn ongeveer vijfhonderd bejaarden en niet minder dan 168 van hen zijn „klant" van de bibliotheek. Zij hebben de keuze uit 3.423 (3070) boeken. Het aantal uitleningen bedroeg: 15.849 (14.614). Het aantal uitleningen van de schoolbibliotheek groeide van 13.695 naar 19.057 en van het Bogermancollege van 5.001 naar 10.463. In het jaarverslag wordt met klem de wens uitgesproken voor een ruimere huisvesting. --- TIPS VOOR DE TUIN Cactussen in de zomer Een cactus heeft iets fascinerends. Soms stekelig of dicht bedoornd, soms ook wonderlijk gevormd, met lange haren of bezet met witte pareltjes. Lang niet iedereen kan ze naar waarde schatten om hun dikwijls onvriendelijk uiterlijk en de weinige groei, die de meesten ontwikkelen. Maar daarom is juist het contrast met de prachtige bloei zo bijzonder opvallend. De bloemen, met hun lange meeldraden zijn dikwijls groter dan de plantjes zelf en wie eens een cactuskwekerij bezocht heeft en al dat kleine grut zo feestelijk getooid heeft zien pronken, is eigenlijk nieuwsgierig wat daar in eigen huis van terecht komt. --- Bladcactussen Deze zien er door hun stengel- en bladvorming meer uit als gewone planten en vormen de overgang naar de bladerloze cactussen. In Pereskia aculeata herkent de liefhebber zelfs de cactus niet. De roodblarige Pereskia godseffiana is zelfs als bladplant in plantengroepen zeer gewild. De eerste wordt wel gebruikt om de bekende lidcactus Zygocactus truncatus, evenals de rode kleinbloemige lidcactus Schlumbergera op te enten. Het voordeel van enten is dat de stengels daardoor niet langs de pot omlaag hangen en tevens dat groei en bloei erdoor bevorderd worden. Het enten geschiedt bij een temperatuur van 18-20 gr. C. van mei tot september. Zijn de Pereskia's de enige cactussen die bladeren voortbrengen, toch rekent men zowel de lidcactus Zygocactus, als de Phullocactus (eigenlijk Epi phullum hybrodum) en Rhipsalis, door hun bladachtige stengels, meestal ook tot de bladcactussen. Deze soorten, die in de vochtige oerwouden groeien, stellen daarom andere eisen, als de soorten die in woestijn of steppe thuis horen. Vooral 's zomers kunnen ze geen felle zon verdragen, waardoor ze geel o roodachtig verkleuren. Bovendien verlangen ze dan regelmatig besproeid en niet alleen op de aarde begoten te worden. Zet Uw bladcactussen gerust van juni tot september buiten en graaf de potten in, daar waar ze veilig zijn voor de middagzon. Naast sproeien bij droog weer zal om de 14 dagen kamerplantenmest gegeven kunnen worden. Om te kunnen bloeien hebben zij in het najaar een rusttijd van minstens 2 maanden nodig. --- Mooie conventie van Reese bridgen „Waarom speel je mijn kleur niet terug — die heb ik toch geboden?! Hoe vaak hebt U deze kreet al aan de bridgetafel gehoord en hoe dikwijls zult u hem nog moeten horen? Denkt u niet, dat alleen de bescheiden zielen met dit probleem wor- stelen. Onlangs speelden de grote Italianen in Londen tegen een zeer sterk Engels team. Maar toch weer niet zó sterk of dit kon gebeuren: Oost gever, NZ kwetsbaar. Oost paste — zuid één ruiten — west één schoppen — noord twee klaver — oost twee schoppen — zuid twee en noord drie Sansatout. Het was west wel duidelijk, dat zuid schoppenheer moest hebben en om geen slag in die kleur weg te geven, besloot west met harten drie te beginnen, oost de heer en zuid het aas. Zuid won toen klaverheer en vervolgde met klaverboer, voor oosts klaveraas. Wat nu?! Gelovers in de theorie van „partners kleur" zullen zeggen: natuurlijk moet je schoppen spelen. Maar waarom was west dan wel met harten uitgekomen — kon hij niet de vrouw, tien vierde in die kleur hebben gehad? Oost, die toch al ongelukkig speelde, deed het verkeerd: hij speelde harten na en de spelleider scoorde nu twaalf slagen, in plaats van één down te gaan. Hoe komt dat nu? Experts zeggen, dat west niet met harten drie had moeten starten: het zou oost te veel in de verleiding kunnen brengen die kleur na te spelen. Engelands eerste speler Terence Reese verkondigde een andere lezing: toen zuid tweemaal klaver speelde, kreeg west de kans in klaver te „signaleren": of éérst de zeven en dan de negen, of omgekeerd. West had, door „af te signaleren" in klaver, moeten vertellen, dat hij niet zo sterk in de uitgekomen kleur (harten) was! Dus: eerst klaver zeven en dan de negen, zou betekend hebben — liever niet mijn uitgekomen kleur naspelen! Een mooie conventie en een stokpaardje van de beroemde Terence Reese. Jammer voor hem, dat zijn teamgenoten deze Conventie niet speelden en dat juist zij in die situatie moesten terechtkomen. Bridge is soms een wreed spel... Deze geschiedenis was overigens slechts één van de vele rampen die de Engelsen over zichzelf uitstorten. Met het natuurlijke gevolg, dat het beroemde Italiaanse „Blauwe Team" met straatlengtes verschil won H. W. Filarski. --- Tactiek vierde hoogtij schaken De acht grootmeesters die in deze weken in het kandidatentoemooi uitmaken wie van hen tegen wereldkampioen Spassky in het krijt gaat treden vormen een heterogeen gezelschap. De geroutineerde ex-wereldkampioen Petrosjan heeft de tegenstand van de hyper-nerveuze Hübner inmiddels al gebroken. De altijd voor sensatie zorgende vechtlustige Amerikaan Fischer heeft de rustige pianovirtuoos Taimanov verpletterd. De bulldog-achtige vechter Geiler is tegen de jongere verdedigingskunstenaar Kortsnoj de mist ingegaan. De nooit uit zijn evenwicht te brengen Larsen die altijd bereid is tot waagstukjes heeft het tegen de op typisch Oost-Duitse wijze getrainde Uhlmann wel kunnen klaren. In de laatstgenoemde tweekamp uit het matchtoernooi vierde de tactiek hoogtij. Bijna in iedere partij komt de vraag op wat belangrijker is: positiespel of combinatiespel, strategie of tactiek. Zonder antwoord op deze vraag te geven kan wel worden vastgesteld dat de combinatie voor groot en klein, zwak of sterk, toch wel het aantrekkelijkst is. Dat blijkt weer eens een keer te meer uit de tweede partij van deze tweekamp. Wit: W. Uhlmann. Zwart: B. Larsen (Las Palmas 1971). Engelse opening. 1. c2—c4, g7—g6; 2. Pbl—c3, c7—cs; 3. g2—g3, LfB—g7; 4. Lfl—g2, PbB—c6; 5. Pgl—f3, e7—e6; 6. o—o, PgB—e7; 7. d2—d3, 0—0; 8.LLed 2,l—d 2, b7—b6; 9. Ddl—cl, LcB—b7; 10. Ld2—h6, d7—d6; 11. a2—a3, DdB—d7; 12. Lh6x g 7, KgBxg7; 13. e2—e3, Ta8—d8(?). (Geeft wit gelegenheid tot de volgende actie die tot interessante verwikkelingen leidt). 14. b2—b4!?, csxb4; 15. a3xb4, Pc6x b 4; 16. Talxa7, Pe7—c6. (Op 16 , PcB kan 17. Pes, dxes; 18. Txb7, Dxd3; 19. Pa 4 volgen). 17. Ta7—a3, Pb4xd3. (Larsen is gewoonlijk wel bereid de handschoen op te nemen). 18. Del—al, Pd3—cs. (Laat het aftrekschaak rustig toe want 19. Pdst, f 6; 20. Pxb6, De 7 is niet ongunstig voor zwart). 19. Tfl—bl! (Aldus verovert wit de b-pion ook en wel op een veel effectievere wijze). 19 f7—f6; 20. Tblxb6, TdB— a 8; 21. Pf3—d4!, TaBxa3; 22. Dalxa3, TfB—cB. (Na 22 , Pxd4; 23. exd4, Lxg2; 24. Kxg2 heeft het paard geen goed vluchtveld). 23. Pc3—bs! 23 , e6—es. (Wordt fraai weerlegd, maar het is zeer de vraag of zwart iets beters heeft, b.v. 2 Kf7; 24. Lxc6, Lxc6; 25. Pa 7, TaB; 26. Pdxc6 en wint, of 23. .... Pxd4; 24 exd4, Lxg2; 25. Kxg2, Pb 7; 26. Da 7 en wint). 24. Pbsxd6ü, Dd7xd6; 25. Da3xcs!, Dd6vcs; 26. Pd4—e6f, Kg7—h6; 27. Pe6xcs, Lb7—aB; 28. Pcs—e4. (Dreigt niet alleen 29. Pxf6 maar ook 29. Pd 6, Tc7; 30. Pbs, TcB; 31. Lxc6!, Txc6; 32. Txc6, Lxc6; 33. Pa 7 gevolgd door de opmars van de e-pion). 28 , TcB—dB; 229. Pe4xf6, TdB— dit; 30. Lg2—fl, Tdl—cl; 31. h2—h4, es—e 4; 32. Tb6—bs, Tel—al; 33. Tbs— c 5, Pc6—b4; 34. Tcs—c7, g6—gs; 35. h4—hs, gs—g 4; 36. Tc7—cs, Pb4—d3; 37. Pf6xg4t, Kh6—g7; 38. Tcs—c7t, Kg7—fB; 39. Tc7xh7, Pd3—el; 40. Pg4—es. (Ontneemt zwart de laatste kans). 40 , Pel—f3|; 41. Pesxf3, e4xf3; 42. g3—g4, LaB—e4; 43. Th7—d7, Le4— c 2; 44. Td7—d4, KfB—g7; 45. c4—cs, Lc2—a4. (Of: 45 , Ldl; 46. Kh2, Le2; 47. Lh 3). 46. Kgl—h2. Zwart gaf het op want na 46 Txfl; 47. Txa4, Txf2f; 48. Kg 3, Tfl; 49. Tf4 gaat de f-pion verloren. Probleem nr. 1062 van J. Hannelius. (Suomen Shakki 1953). Wit: KdB, Dc 6, Tas en f 3, Les en fl, Pf7 en f 4, pionnen g 3, h 3 (10). Zwart: Kfs, Tdl, Lel, Pds en fB, pionnen c 7, c 3, f 6, g 6, g 5, f 2 (11). Wit speelt en geeft mat in twee zetten. Oplossing in de volgende rubriek. Oplossing probleem nr. 1061: mat in twee zetten door 1. De4—d3, b.v. 1. . . , Kxb4; 2. Dc 3, of 1 , Ka 6; 2. Txa4 mat. Correctie. De aantekening bij de 30ste zet van de partij Taimanov—Fischer in de vorige rubriek, berust op een misverstand. 30. ...'., De3j; 31. Kfl, Tdlf gaat namelijk niet wegens 32. Dxdl. H. KRAMER, Waling Dijkstrastraat 7, Giekerk. --- Technische School in Sneek minder somber De Technische School in Sneek had, zo leert het pas verschenen jaarverslag, eind vorig jaar 291 leerlingen op de dagschool tegen 311 aan het begin van het jaar. Toch is het verslag minder somber gesteld dan dat over 1969. De reden daarvan is, dat het aantal nieuwe leerlingen (91) vorig jaar weer toenam, waardoor royaal drie brugklassen konden worden geformeerd. De cursussen buiten dagschoolverband werden bezocht door 213 leerlingen tegen 231 een jaar eerder. Van de leerlingen op de dagschool kwam 51 procent uit Sneek zelf, de anderen kwamen uit zeventien andere gemeenten. De heer K. Mast uit Bergum volgt wijlen de heer K. Rienks op als bestuurslid van het Groene Kruis Bergum en omstreken. De heer, IJ. Roders uit Tietjerk zal de functie van secretarispenningmeester overnemen van de heer R. Jeelof uit Hardegarijp, die hiervoor heeft bedankt. De heren Mast en Roders werden benoemt op de ledenvergadering van de vereniging. --- Uitslag LC-oploswedstrijd III dammen Verreweg de meeste hoofdbrekens zijn ongetwijfeld besteed, zowel door oplossers als door de tweemans-jury, aan probleem nr. 3, stand: De auteursbedoeling: 7, 1 (30) 3, 17 (32) 44 of 50, 33, 47 (46) 41 (42) 37 was niet al te moeilijk te ontdekken met de wetenschap „dat ook dit probleem zou eindigen in (46)/37, 41. Maar men moet niet verzuimen na 7, 1 de variant: (32!) te vermelden, waarop volgt 3, 8! 42, 35, 46 (weglating kostte _> puntje). Ook moet na 17 aangegeven worden: (43) 39 (32) (37) met als enige winst 26! (41) 37! 33; wederom een half puntje in mindering, wanneer zo een fraaie variant werd weggelaten. Jammer voor het probleem als geheel, dat het bij al dit mooie variantspel bijoplosbaar is bevonden en wel door M. Bandstra, Leeuwarden. Ook andere oplossers ondernamen pogingen, doch kwamen niet tot een afdoend re- sulfaat. Vanuit diagramstand volgen we de nevenwinstgang van Bandstra, waar de jury geen speld tussen kon krijgen: 32 (23x32) 42 (24) 7, 37 (13, de beste, want op (14) b.v. 29, 1 en wit wint snel) 42 (12—18, om zo lang mogelijk damhalen op 1 te verhinderen door de „plakkers" 25—30) 38 (23) 38—32 (19) 27 (28) 1 (33) 6 (31!) 36 (38) ,32 33! met winst, want op 24—30) volgt 50, 31 met winst op de trik-trak-lijn. Er zijn andere varianten, maar we hebben naar beste weten het sterkste tegenspel aangegeven. Alzo voor Bandstra één extra punt voor deze niet eenvoudige maar wel duidelijke bij oplossing. Nr. 4, stand: 4, 10, 13, 20, 21, 23, 25, 28, 35, 36/15, 24, 30, 34, 40, 44, 45, 47—49; opl.: 39, 40, 35, 44, 39, 9, 4 (41) 16 (46) 32, 41 (42) 37, het eerste probleem in de serie, waarop niets valt aan te merken en waarbij dus ook niets extra's was te verdienen, niet meer dan 2 punten voor de auteuroplossing. Nr. 5 was de grote mislukking in de serie. 14, 19, 24, 26, 32, 35, 37/8, 25, 34, 36, 45, 47, 50. Er is allereerst een directe bijoplossing door 42 of 29, 29 of 42, 40, 37, 27, maar het was voor de jury onbegrijpelijk, dat vele oplossers volstonden met het alleen aangeven van deze nietszeggende bij oplossing. Volkomen wordt dan over het hoofd gezien, dat een auteur van naam aan deze „compositie" is verbonden en dat die nooit van plan is geweest zo iets onnozels te wrochten. Juist met de wetenschap, dat ook hier (46) 37, 41 het slot moest zijn, had men toch moeten proberen na te gaan, wat de auteursbedoeling was, ondanks deze en volgende „black out" (een problemist is ook maar een mens); die bedoeling was: 3 (30) 20, 24 43 (41a) 38, 40, 48 (46b). Bij a maakt zwart echter remise door (40) (41) en bij b door (31) (46). Samenvattend waren bij dit mislukte geval niettemin 4 punten te verdienen: 2 voor de auteursoplossing (men wist immers, wat er „uit moest komen"), 1 voor het falen van de oplossing (2 maal remise) en 1 voor de directe bijoplossing. Nr. 6, stand: 9—ll, 14, 17—20, 24, 25, 32, 36/26, 29—31, 33—35, 40, 44, 47_49; opl.: 27, 23, 19, 44, 22, 6 en verder (30) 34! 1 (41) enz. Opgemerkt zou nog kunnen worden, dat zwart in stand: 23, 25, 28, 36/6, 40, 47, 48 ook kan spelen (33) 1 (41) 38 (46), maar daar dit leidt tot meerdere winstgangen is deze variant niet gehonoreerd; om maar een tweetal standen te noemen: (5) 25/(34) 35, 38, 42; zwart moet de lange lijn verlaten wegens de dreiging 32 of op (46) 37; b. 25 (32)/34, 35 (45) 47; los staan gaat niet wegens 34—30, op (46) 41 en op (5) 42 (46) 37. Nr. 7, stand: 7—lo, 12, 13, 18, 21, 22, 26—28, 31/16, 19, 24, 29, 33 ,38, 39, 41, 455, 47—50; opl.: 23, 34, 50—44, 32, 18, 49—43, 1, met de stand: Zwart aan zet. Wit wint door (37) 4, 31, 41 (42) 37. Zwart kan ook vervolgen met (15) (24) 43 (30) 39 (35) 34 (36) 37 en hoewel deze variant wel min of meer zuiver is, hebben we deze niet gehonoreerd i R. BERGSMA, Terhorne. --- Kruiswoordraadsel HORIZONTAAL 1. (vrijwill.) afstand; 8. voorzitter v.e. kapittel; 10. doortrapt, links; 13. ontkenning; 14. vordering; 16. reservoir; 18. bit zonder stang. 20. kasteel. 21. Europeaan; 23. zeer vochtig; 24. watervlakte. 25. tovenaar. 27. negerstam in Afrika. 28. opschrift (in krant). 29. onderdeel v. wetsartikel. 30 uit vroegere tijden afkomstig. 33. vervelend gehuil. 36. kwaadwill. actie. 37. snijwerktuig. 40 afhangend lapje vlees. 41. nobel. 42. leerstuk. 44. verfstof uit run. 45. rug tussen 2 voren. 46. oude vochtmaat. 48. dodelijk. 49. zieke. 50. lichte ruiter. VERTIKAAL 2. oorzaak. 3. van binnen. 4. afwezig. 5. Egyptische godin. 6. flink. 7. geraamte. 9. stel bijeenbeh. zaken. 11. moerasplant. 12. van wie een geslacht afstamt. 15. tendens. 17. steen. 19. en anderen, afk. 20. Japanse munt. 22. vlegel. 24. zitplaats van leer. 26. deel van een ui. 27. jong zoogdier. 31. trechter waardoor gemalen graan loopt. 32. wijd uiteen geplaatst. 34. meisjesnaam. 35. schiereiland in N. Amerika. 37. poezelig. 38. landbouwwerktuig. 39. nuttigen, genieten. 42. fotoplaatje. 43. bloeiwijze. 45. zeldzaam. 47. larve. Oplossingen voor donderdag op een brie/kaart of in een brief richten aan Puzzelredactie Leeuwarder Courant, Voorstreek 99 te Leeuwarden. Onder de goede oplossers worden prijzen van ƒ 25, ƒ 15 en ƒ 10 verdeeld. --- Kogel-, slang- en schijf- of vijgcactussen Deze zijn de echte cactusvormen, waarbij de stam sterk ontwikkeld is en dikwijls voorzien van stekels. De bouw toont aan dat ze langdurige droogte hel hoofd kunnen bieden en zich tegen aanvallen kunnen verdedigen. De beharing kan tevens al te felle zon weren en natuurlijk sterke verdamping voorkomen. Voor deze soorten is het 's zomers niet gauw te warm. Ze kunnen best een temperatuur van boven de 38 gr. C. verdragen, mits de gehele dag gelucht wordt. Meestal geeft de liefhebber zijn cactussen het gehele jaar door weinig water, maar ook deze echte woestijnbewoners kunnen 's zomers genieten van besproeien en dus niet uitsluitend op de aarde gieten. Om de dag de gehele plant besproeien is bij zonnig weer genoeg en dan 's morgens vroeg, zodat ze 's avonds weer droog zijn. Door hun kleine wortelgestel zijn ze uiteraard gevoelig voor rotting in een kille zonloze ruimte. Licht en zon zijn gewenst en alleen 's zomers tegen felle middagzon licht schermen. De cactuskweker verpot zijn cactussen elk jaar en schrijft mede daaraan de goede bloei toe. Allereerst houdt hij zich aan een lange rusttijd voor al deze cactussen, nl. van oktober tot maart, waarin zij absoluut geen water krijgen. Als potgrond wordt gebruik gemaakt van 1/3 deel goede tuinaarde, 1/3 deel beukebladgrond, 1/6 deel klei en 1/6 deel scherp zand. Bij de zwaarbehaarde soorten wordt er nog kalk aan toegevoegd, terwijl de bladcactussen juist géén kalk, maar wat oude koernest door het mengsel krijgen. Belangrijk is dat het mengsel poreus is en blijft! Laat bij de compactgroeiende, sterk behaarde of bedoornde planten de bemesting achterwege, daar bij een langzame groei de natuurlijke bescherming het mooiste is!. ---