INGEZONDEN Nederland democratisch? Tt vraag mij af of de arbeidsinspectie mnr of tegen de belangen van de werknemers bij Stokvis-Kelly in Kloostertille is. Daar speelt zich namelijk het volgende af: De afdeling scheepsbouw werkt in opn twee ploegendienst. In verband met de werktijdverkorting per 1 juli "' hadden wij voor de nachtdienst pen voor ons gunstige regeling bedacht, redurende vier dagen wilden wij „an kwart over vier af per dag, negen ..ren werken. Dat is samen 36 uur, Jodat er op vrijdag maar van kwart over vier tot kwart over acht gewerkt hoeft te worden. Een mooie regeling vonden wij en de directie had het goedgekeurd. Zij kwam zelfs op het aanplakbord te staan- Nu echter zegt de directie dat het niet door kan gaan omdat de Arbeidsinspectie dit niet wil, maar er zijn bedrijven waar het wel kan en ook gebeurt. De twee ploegen, elk 25 man groot, zijn vóór deze regeling en nu beweert zon instantie dat dit niet mag. Wordt er nu niet over de arbeiders zonder de arbeiders beslist? Ra, ra hoe zit dat. Wat gebeurt er anno 1974 in democratisch Nederland? Schuilenburg. G. Visser. (De regeling van Stokvis-Kelly is er op gericht, zo zei men ons bij de Arbeidsinspectie, door opvoering van de dagelijkse werktijden een vier-enhalf-daagse werkweek te realiseren. In 1961 is van overheidswege na overleg met het bedrijfsleven een negenurige werkdag ingesteld om de vijfdaagse werkweek in te voeren. De overheid wil deze noodmaatregel langzaam ongedaan maken. De norm, geen vergunningen te verlenen voor een langere werkdag dan negen uur, die een verkorting van de werkweek tot gevolg heeft, is vastgesteld na een advies van de Stichting van de Arbeid door de minister van Sociale Zaken. Hier moet de Arbeidsinspectie de hand aan houden, zo zei men ons daar. Red.) (Over ingezonden stukken kan niet worden gecorrespondeerd. Ze kunnen ook niet worden teruggezonden. Anonieme inzendingen of stukken zonder duidelijk adres van de inzender worden niet in behandeling genomen. De redactie behoudt zich ' altijd het recht voor de stukken in te korten. Red. LC.) --- Besef van verbondenheid Het artikel in de Leeuwarder Cou- rant van zaterdag 8 juni betreffende de Dobermann pinchers van Aily Mulder, verheugde me ten zeerste en 'k heb dan ook behoefte daar mijn waardering over uit te spreken. De verzorging en het begrip voor dieren laat dikwijls héél wat te wensen over en ook in vele andere gevallen laat de mens zich nu niet bepaald van de beste kant zien. Het doet daarom des te meer goed een jong meisje vol bewondering en liefde bij de kleintjes van 'haar twee hondevrienden te zien en haar verklaring te lezen dat ze de hondjes niet laat couperen aan oren en staarten maar ze in de natuurlijke staat wil laten. En wat zijn ze prachtig! leder mens en dier krijgt toch de uitrusting die bij hem of haar thuishoort. Wat bezielt de mens eigenlijk om dat „zogenaamd" mooier te willen maken. Je gaat toch na de ge- I boorte je eigen kinderen ook niet de ; oren en voeten bijhakken omdat je ze anders had willen zien? Wat recht matigen wij ons aan om dat dan wel bij de dieren te doen en hen ook op deze wijze alwéér onnodig pijn te doen. Er moest wat dat betreft naar mijn mening ook een veel strengere controle op zijn, het zou zelfs zo moeten zijn, dat wel gecoupeerde honden op een tentoonstelling beslist niet toegelaten moesten worden. Hoe goed doet het daarom een jongere, ja juist een jongere, zo te zien reageren. Aily Mulder, mijn sympathie heb je met ze te laten zo ze op de wereld komen en je gezegde: „die stompjes dat is toch stompzinnig", is me uit het hart gegrepen. Ook boxers worden altijd zo toegetakeld met een knobbeltje als staart. En dat men dat zenuwachtig heen en weer wiebelende stompjes mooier kan vinden, is mij een raadsel. Hoeveel eleganter is de boxer in zijn eigenlijke staat met zn leuke lange staart. Hetzelfde zie je bij de paarden met die afgeknotte staarten, die dieren hebben geen mogelijkheid de vliegen die zo gretig op hen aikomen te verjagen, 't Is één van de vele redenen waarom een dier erg nerveus kan worden, men ontneemt het zijn natuurlijke afweer- en uitdrukkingsmiddel. Maar de mens in zijn eigenwaan meent het weer beter te weten dan het Leven. Nou we zien zo zoetjes aan wel waar we dan uiteindelijk terecht komen. Met een reuze vaart naar de totale ontwrichting! Maar laten we nog niet helemaal wanhopen, het bovengenoemde artikel schenkt weer wat moed. Er mag dan een grote categorie onverschillige en vernielzuchtige jeugd zijn (waarschijnlijk doordat hen in hun jeugd te weinig liefde voor al wat de schepping biedt is bijgebracht), maar ook nu blijkt weer dat er ook nog jongeren zijn met rijkere kwaliteiten. Ik hoop dat het er vele mogen zijn, meer dan we zo ogenschijnlijk vermoeden, opdat nog niet alles verloren dreigt te gaan. De jeugd heeft tenslotte de toekomst. Zij zullen de handen inéén moeten slaan om nog te redden wat er te redden valt. Zij hebben op hun beurt de grote taak hun kinderen in de eerste plaats bewondering en liefde voor al wat groeit en bloeit bij te brengen En dan het onderwijzend personeel, de opvoeders op de scholen, welk een geweldig terrein ligt er voor hen open om te bespelen. Misschien is het met deze goede wil vooropgesteld nog niet te laat om het naar de afgrond afglijdende levenspatroon (veroorzaakt door de prestatiedrang en de begeerte naar steeds meer) weer in harmonischer banen te leiden. En de gedachte dat één mens toch niets kan doen is natuurlijk onzin. Al die eenlingen maken toch gezamenlijk het leefmilieu uit? leder kan op zijn bescheiden plaats zijn steentje bijdragen en al die krachten samen gebundeld, kunnen een geweldige stoot in de goede richting geven op welk gebied dan ook om de leefbaarheid op aarde te bevorderen. U ziet welke gedachten zich los kunnen woelen bij het lezen van één artikel in de krant. En de drang om dit alles eens op te schrijven werd veroorzaakt door de gedachte dat we wel dikwijls reageren als er nare negatieve geluiden of artikelen, tot ons komen, maar de mooie en positieve dingen waarvan we genieten en die we ook zeker waarderen, geluidloos voorbij laten gaan. Het is dunkt me voor de mensen die hun best doen ook de mooie dingen van het leven te belichten en ze door middel van de krant onder veler aandacht brengen, wel prettig eens te horen dat dit pogen in goede aarde valt en weerklank vindt. Ja, het leven biedt ontzaglijk veel schoons als we ogen en oren maar open hebben. Er zijn weinig dingen die je zonder geld worden aangeboden, maar de natuur strooit, zonder aanziens des persoons, gratis haar milde gaven over ons uit. Zon, maan, sterren, lucht, aarde, water, plant, dier, mens, dat alles vormt tezamen een éénheid. Het één kan niet bestaan zonder het andere. Dat toch het besef van verbondenheid van allen met alles meer tot ons mag doordringen. Dan zullen we vanzelf meer zorg dragen voor al wat leeft. Deze zorg betreft ook zéér dringend onze trouwe metgezel het dier. Oud en jong waar ook ter wereld probeer begrip en liefde op te brengen voor de dieren, wees hun beschermers en zij zullen het op hun wijze voor ons zijn. Dieren zijn zo onvoorstelbaar trouw en aanhankelijk en ze hebben het volste vertrouwen in de mens. Laat de mens dit vertrouwen niet beschamen maar tonen het waard te zijn. Een dier doet altijd zijn best een mens te begrijpen. Dat is met zijn beperkte vermogens een hele prestatie! Laat de mens met zijn zoveel meerdere mogelijkheden op zijn beurt een beetje moeite doen begrip voor het karakter en de verlangens van het dier op te brengen. Dieren zijn zo natuurlijk en eerlijk, ze komen tot je zo ze zijn en pralen nooit met eigen schoonheid, ze zijn de eenvoud zelve. De mens kan er een voorbeeld aan nemen. Laten we daar niet te hoogmoedig voor zijn, want „Eenvoud is het kenmerk van het ware". Eenvoud, eerbied en gepaste bescheidenheid, misschien gedrieën de grondslag om enigszins in harmonie met het Leven te komen. Ik wens het U allen en bovenal de jeugd van harte toe. Leeuwarden A. S --- beurtelings freark dam konservator frysk letterkundich museum en dokumintaesjesintrum Sulveren feest yn Koperen Tún HOE HOEDEN hat de resinsint fan de Leeuwarder Courant destiids by it forskinen fan S. Vestdijk syn roman „De koperen tuin efkes oantsut dat it hjir eins ek om in „Ljouwter" boek giet: „ledereen, die de stad Leeuwarden min of meer kent, zal geneigd zijn, Vestdijks jongste roman daar te localiseren en de titel ervan terug te brengen op Frieslands fraaiste bolwerk- Plantsoen: de Prinsentuin. En daar is ook weinig tegen in te brengen behalve dan dat niet alles helemaal klopt, bij nadere beschouwing, en dat het verhaal öök wel ergens anders zou kunnen spelen". Sa bigoun dat bisprek, da fan de han wie fan in Ljouwert-kenner by ütstek, jhr. J. W. Witsen Ety*| silger. .San hoedenes fait fansels to priizgjen. De fraech yn hoefier't yn de romanfikty fan „De koperen tuin" in stik Ljouwerter realiteit bimongen sit is grif ek lang de wichtichste net yn it kom- P'eks fan oandwanings en problemen dat san (master)wurk by de lezer oproppe kin . Mar nijsgjirich en net sünder bilnag foar üs kennissc fan de Wurkwize fan de literaire duvelskunstner Vestdijk is in sneuptocht nei de ..lokale kleur" likegoed. In part alteast «n de omfangrike Vestdijk-literatuer (Nol Gregoor!) fynt yn dat aspekt nammers har üntstean, rjochtfeardiging e" r.iv fortuten. Sa bisjoen past de «stalling om en oer „De koperen tuin", oyt ophteden op „histoaryske groun" unnsetün en FLMD) halden wurdt Makkere skoan ek op it brede mêd fan ~' har hieltyd noch ütwreidzjende vestdijk-stüdzje. r,Yu syn bisprek yn do Leeuwarder courant destiids (16.12.1950) is W. E. rykas sein net botte djip op it lokale aspekt yngien- Hy folstie mei it neamen lan mkelde monumintale oanwizings {Saeilan, Langepiip, Aldehou, Prinsetün) mar hat de frjemde griemmank fan fikty en wurklikheit yn oare wichtige komponinten fan it boek net of amper achtslein. Mear as nijsgjirrich en gril' typearjend foar it fenomeen-Vestdijk is ommers ü.o. de wünderbaerlike sublimearring fan muzikale jeugdoantinkens üt syn Harnzer en Ljouwerter tiid. In sublimearring en literaire konkretisearring dy't har hichtepunt fynt yn de opfiering fan de opera „Carmen", lykas yn „De koperen tuin" biskreaun. De opera „Carmen", yn de wurklikheit opfierd to Ljouwert yn 1928, wie de léste dy't ünder muzikale lieding fan Frans Panbakker, regissearre waerd troch de skriuwer syn heit, Simon Vestdijk sr, de Harnzer gymnastyklearaer. Foar syn figuraesje hat de skriuwer — sa't üt ündersyk fan de boarnen nou wol bliken docht — de meast bizarre grepen dien. Net ien fan dy bünte rige is düdlik „thüs to Dringen", mar hast ek allegearre hawwe hja elemintcn yn har fan reële minsken dy't Vestdijk kind hawwe moat- Vn dat bünte Carmon-gehiel fynt men eins mar ien dy't sünder mear to plak to bringen is en dat is de regisseur, „een vief, coiffeurachtig kereltje"... Der is in mooglikheit dat Vestdijk de troch syn heit regissearre Carmenopfiering yn Ljouwert bywenne hat, mar oanwizings datoangeande üntbrekke. Mar grif hat er der syn heit oer fortellen heard en wist er it ien en oar fan de rolbisetting. Mear as tweintich jier letter komt it plan ta it skriuwen fan „De koperen tuin" by him op en kriget dit stikje Ljouwerter muzykhistoarje syn typysk Vestdijkiaenske literaire diminsjes, wurdt it ünderdiel fan in herskepen wurklikheit — de iennige realiteit dy't by einbislüt jilde mei as it om literatuer giet. Mar dêrom bliuwt it nijsgjirrich en mear as dat as men yn steat steld wurdt, sa hjir en dêr achter dizze literaire realiteit de kontoeren fan in nofteren wurklikheit to üntdekken. Ek yn oare, faeks minder dominearjende details, kin it „Ljouwerter" karakter fan „De koperen tuin" oanwiisd en, foar hwa't dat winsket, biwiisd wurde — en dat binne der dan gans mear as dêr't W. E. destiids op yngean koe of woe- Hwa bygelyks soe üthalde wolle dat in sneer lykas dizze op de naburige universiteitsstad, die tweemaal zoveel inwoners telde, maar welbeschouwd op preeeis dezelfde breedtegraad lag en in de geschiedenis altijd was voorgetrokken" net ünforbidlik- Ljouwcrters is? Ofsjoen fan alles: Ljouwert mei der neffens my rêstich in kromke great op gean dat ien fan de wichtichste romans üt Vestdijk syn hiele üntsach-like oeuvre („m.i. mijn beste roman", skreau er sels koart foar syn dea) njonken alle oare aspekten ek san ünwjerlizber Ljouwerter kant hat. Dat wie fansels ek de reden dat writen dien is, de ütstalling om en oer dit boek, as earste yn Ljouwert en nearne oars to halden. En de Ljouwerters meije mei mear as gewoane niget ütsjen-nei de tv-biwurking (foar de NCRV, takom jier, sa't it nou wiist) dêr't Yvonne Keuls ek al in earste fjildforkenning foar de „lokaesjes" foar ündemommen hat. Oanlieding ta it opsetten fan dizze ütstalling wie nammers trije jier lyn al it plan foar in tv-biwurking dêr't NCRV-dramaturch David Koning doe mei omroun. Troch Koning syn hommels forstjerren waerd it ynearsten neat, mar nou komt der dan dochs wer hwat biweging yn dat tv-plan, wylst de AVRO-radio foar fan 't hjerst ek al in harkspulrige oankundiget. len mei oar mei alleman oantrune om dochs earst it boek mar ris (wer) to lézen. Fiifentweintich jier neidat it skreaun waerd is nou de achtste printinge krekt ütkommen, tige tapaslik yn in Ljouwerter ütris. Hwat mei „De koperen tuin" op himsels neat to krijen hat, mar hwat my yn dit forban dochs wol it neamen wurdich liket is it feit dat men, om foar Ljouwert en de Ljouwerters san „primeur" to biskrippen de rounte fan minsken en ynstansjes dêr't men in birop op docht en dêr't men mei gearwurket net gau to great kieze kin. Sa hat byg. (Ek) it kunstsintrum „Prinsetün" der alles by opset om alle tükelteammen treast to wezen dy't men by it opsetten en organisearjen fan san „frjemde" ütstalling grif op jins paed fynt. En hoe is der profitearre fan hwat bygelijks it Stêdsarchyf en de Provinsiale Biblioteek oan eftergrounmateriael en ynformaesje to bieden hiene, om fan de réwillige meiwurking yn it alderlêste needgefal fan it Prinsessehóf mar to s wij en. De rounte fan Ljouwerter en oare partikulieren dy't fier yn 't foar al niget toande en ré stie om, mei guon details, to helpen, biwiist nammers ek dat der ek op dit mêd in latinte bilangstelling is dêr't faeks noch to min op appellearre wurdt. It sil net faek I foarkomme dat it Frysk Letterkundich Museum en Dokumintaesjesintrum buten syn eigen hüs en swetten stapt om mci oaren hwat op tou to setten lykas nou mci „De koperen tuin", mar üs ünderfinings hawwe best ,en — hwawit faeks ek foar oaren — learsum west. --- Misdaad in Nederland Nu de misdaad in Nederland zo schrikbarend toeneemt, ziet de doorsnee burger met angst en afschuw de toekomst tegemoet. Gewelddadige inbraak, diefstal en beroving zijn de dingen van de dag. Daarbij moord en doodslag met als klap op de vuurpijl verkrachting van kinderen, die als ze nog thuis komen en niet ter plaatse vermoord zijn, soms voor hun hele leven ongelukkig zijn. Meisjes worden in de bloei van hun leven aangerand en, zoals de berichtgeving vaak vermeldt, gewurgd. Door bruut geweld wordt hun leven afgesneden en voor hen schijnt nimmer meer de zon. Het kille graf staat achter deze daden. Het leed, zowel voor haar als voor de nabestaanden, kan ik niet beschrijven, al bezat ik de wijsheid van Salomo. Het zou een opluchting voor de burgerij zijn als dit alles een halt werd toegeroepen. Maar dan zal de regering moeten ingrijpen. Men heeft met de beste bedoelingen het gevangeniswezen herzien. De strafmaat is beperkt en de gevangenissen zijn hotels. Maar dit zijn de gevolgen van dit alles. En een vroegtijdig ontslag heeft een nieuw slachtoffer tot gevolg. De berichtgeving vermeldt dat men overweegt deze heren een vakantie aan te bieden op een van de eilanden, terwijl de directeur van zon gebied voor de t.v. gezegd heeft, dat ze als zeer gevaarlijk moeten worden beschouwd. Waar ons belastinggeld al niet goed voor is. Dan is het ook geen wonder dat een hoge politie-funktionaris meldde, dat Nederland het Eldorado voor de misdaad is. Ik vraag mij af, of de regering wel vrij uit gaat in dit alles. Men biedt de misdaad een luilekkerland aan. Maar voor de bescherming van het .Nederlandse volk, is de regering verplicht hardere maatregelen te treffen. In veel gevallen zou de doodstraf op zijn plaats zijn of zonder pardon levenslang uit de gemeenschap. Dat is het loon waar ze om vragen. Het politiekorps zou voorzien moeten zijn van de beste bewapening met het recht er gebruik van te maken. En geef ze eerder een ridderorde dan een berisping. Ze staan nu in veel gevallen met hun rug tegen de muur. Ik zou hierbij een beroep willen doen op de besturen van de vrouwenverenigingen. Stuur brieven naar de minister ter wille van uw kinderen. Dat ook u een andere strafmaat wenst ter beveiliging tegen het leed wat anders nog velen te wachten staat. Quatre Bras W. Tj. Hoekstra, --- De boot gemist Achthonderd miljoen kristenen hebben de wereld niet in Kristusgeest kunnen veranderen, zegt de Duitse schrijver H. Böll (LC 6-6-74). Niet aardig voor ons maar — waar! Duizenden keren hoorde ik dergelijke verzuchtingen uit de mond van doodgewone door-de-dagsemensen binnen een tijdsbestek van zon 65 jaren. Bölls verwijt heeft dus een lange baard. De klachten waren natuurlijk wel voldoende bekend aan onze dominees en pastoors, die er schijnbaar achteloos aan voorbij gingen. Behalve de Blijde Wereld dominees: Horreus de Haas; Van der Heide; De Baan; Bruins en vele anderen. Maar dat waren rooie dominees. Zij werden door de officiële clerus geschouderd, ziende blind en horende doof als die was. De geruisloze Excodus van de laatste jaren is de kwitantie. Böll stelt ons de vraag hoe de wereld eruit zou zien zonder de geschiedenis van Jezus. Daar hebben we moeite mee. Volgens laat hij het aan de lezer over zich de nachtmerrie voor te stellen in welke de godloosheid in praktijk zou zijn gebracht. Per definitie wrijft hij een heidense wereld zonder God en Jezus onbegrensde ruwheid, wreedheid en zonder een greintje barmhartigheid toe. Dat is toch wel wat kras. Onwillekeurig gingen onze gedachten naar de Inca's, een klein volk, maar ieder lid had het zijne. Kunnen wij dat ook zeggen? Als heidenen sloegen ze geen slecht figuur. Na verloop van tijd kreeg hun cultuur en sociaal-beleid van onze vrome Zuidwest-Europeanen de doodsteek. Nemen we aan dat we geen weet hebben van de geschiedenis van Jezus; ook van geen kerkgeschiedenis, noch van hetgeen we kristendom noemen: Dan zouden we ook geen kruisiging hebben gehad; geen Jodenhaat noch vervolging; geen progroms waaraan wij, kristenen, gedurende dertien eeuwen intens hebben meegedaan. Een veelheid van miljoenen zijn door ons getreiterd, genadeloos vervolgd en: uitgemoord voordat Hitler er een schepje van zes miljoen Godskinderen bovenop kon smijten. Zou het griezeliger gekund hebben zonder geschiedenis van Jezus? Het lijkt erop dat Böll geen kennis heeft kunnen nemen van het edelgermaanse tijdvak, 1933-45; en nooit gelezen heeft over het beleg van Stalingrad, Moskou, en de bombardementen van Dresden en Berlijn. Maar dat is toch te gek, dat weet ie natuurlijk bliksems goed. Als Duitser is hem dat niet ontgaan. Dan wordt het raadsel nog groter voor ons als ie volhoudt dat de eventuele nachtmerries door de godloosheid van heidenen teweeggebracht grimmiger kunnen zijn? Slaan we een blik in de wereldgeschiedenis, lijvige, loodzware standaardwerken, dan lezen we van de eerste tot de laatste pagina over oorlogen en wat ermee samenhangt. Ook over kruistochten, die al zo engelachtig waren; godsdienstoorlogen, als fondant; slavenhandel, waaraan wij Nederlanders hartstochtelijk hebben deelgenomen, waren zeer medemenselijk. Wat we ook ondernamen op onze rooftochten — goudzucht was de drijfveer. Al vergaten we de bijbels en de crucifixen niet. Maar dat was dan meer als zoethouder voor „goedhartige, tegemoetkomende naakte indianen." Aldus Columibus eerste indrukken. Dat pakte anders uit toen ze doorkregen dat de bleekmensen op roof uitwaren. Logisch. Men leze het boek over Columbus ontdekkingstochten, uit de archieven naverteld door Björn Landstrom. Welke tochten voornamelijk gefinancierd werden door Isabella en Ferdinand, koning en koningin van Spanje. Nogmaals, we kunnent met Bclls verwijt instemmen. We hebben de boot gemist, we zijn met de Blijde Boodschap, tegen de klippen geslagen. Een waarheid als een koe. Wat ik ten diepste betreur. Doch hij krijgt mij niet mee als hij beweert dat het in een wereld zonder de geschiedenis van Jezus, voor wie ik een zwak heb. als vredestichter en dwarsligger als Hij was, per se ruwer, wreder, genadelozer en satanischer dan ooit zou toegaan. Dat weiger ik: Goddelozer dan wij het deden kan gewoon niet waar zijn. Leeuwarden, G. Strykstra --- Wereldstopper DOOR NICO SCHEEPMAKER Afgang van een hele grote (Cubilla)! Een foto van Johnnie Rep in de maandagkrant. Hij steekt twee vingers op, de wijs- en de middenvinger. Wat kan dat betekenen? V-Victorie — Nederland wint voor Europa op alle fronten? Dat zou kunnen. Het bijschrift (in dit geval van de Telegraaf) geeft geen uitsluitsel: „Twee vingers omhoog- Zo stapte Johnnie Rep van hét veld na de schitterende overwinning op Uruguay, die dank zij zijn doelpunten tot stand kwam". Toch wekt dit het vermoeden dat de twee opgestoken vingers de twee doelpunten symboliseren die Rep scoorde. Had hü er drie gescoord, dan zou hij drie vingers hebben opgestoken, en dan zou ik mijn hoofd weer hebben gebroken over de vraag of hij daarmee misschien de W van Wereldkampioen wilde aangeven. Overigens doet vermeld bijschrift vermoeden dat Rep als een branie met dat V-teken van het veld stapte, en dat een attente fotograaf dat gebaar toen juist bijtijds wist vast te leggen voor het nageslacht. Maar dan kent u de creativiteit van de huidige fotojournalistiek niet. Johnnie Rep liep gewoon blij en opgetogen, omstuwd door bewonderaars, het veld af en jtoeeg toen van een fotograaf de opdracht even stil te staan en zün twee vingers in de lucht te steken. Hijzelf zou (gelukkig maar) niet op de gedachte zün gekomen; hü werkte gewoon even een verzoekprogramma af. Niet dat dat zo erg is, en ik wil er ook geen probleem van maken, maar je kunt je toch afvragen of een speler maar altijd alle potsen moet uitvoeren die een fotograaf hem (als een aapje) opdraagt vanwege het leuke plaatje. Want in het oog van de wereld is Johnnie Rep nu toch die jongen die altijd met twee vingers opschepperig het veld verlaat als hü toevallig twee doelpunten heeft gescoord. In de 64e minuut van Uruguay—Nederland werd Cubilla vervangen door Milar. Terecht. Cubilla kwam nauwelijks aan de bal, want of hij zich nu op de rechtervleugel verdekt opstelde, of naar de linkervleugel hobbelde, Krol bleef hem overal volgen, speelde desnoods een tijdlang rechtsback, pakte hem fel, maar faiiir ingrijpend de bal af als hij hem even had, en zorgde er anders wel voor dat Cubilla niet genoeg had aan de tien meter voorsprong bij het achterna hollen van een verre pass, want ook dan wist Ruud Krol hem nog te passeren. Een lokaaltje, voorbijgedenderd door een D-trein. Het was ook eigenlijk geen gezicht, zon dikke oude man als vleugelspits (nota bene!), tegen een zo doortraind en gestroomlijnd elftal als het Nederlandse. Na afloop werd aan trainer Roberto Porta gevraagd of het geen nut zou hebben als Cubilla eens ging afslanken. „Cubilla traint erg hard, maar hij verliest nu eenmaal geen gewicht, en met dat zelfde gewicht is hij altijd een van de grootste spelers van Zuid-Amerika geweest", luidde ongeveer het antwoord. En dat is natuurlijk zo. Vier jaar geleden, in Mexico, oogde Cubilla (die vanuit de verte sprekend op Boy Edgar lijkt) ook al zo dik, en toch zie ik hem, voor mijn geestesoog, nog altijd enkele unieke passeerbewegingen en manoeuvres maken. In de voorronde (Uruguay won in zijn groep van Chili en Ecuador) speelde Cubilla alle vier de wedstrijden mee, al scoorde hij niet. In Mexico speelde hij ook in de eerste wedstrijd tegen Israël (2—0) en in de o—o0—0 tegen Italië, maar tegen Zweden werd hij uit de ploeg gelaten: Zweden won met I—o.1—0. Toch ging Uruguay over naar de kwartfinale. Uruguay won daarin met I—o1—0 van Rusland, en Cubilla en Manera werden als de twee beste spelers van Uruguay aangemerkt. In de halve finale trad Uruguay aan tegen Brazilië. In de 19e minuut werd het I—o1—0 voor Uruguay, dank zij Cubilla: „Deze passeerde in een vloeiende beweging Piazza en schoot toen uit een zeer moeilijke hoek laag in", schrijft Hans Molenaar. Het werd uiteindelijk 2—l voor Brazilië, en Uruguay verloor daarop ook de strijd om de derde en vierde plaats van West-Duitsland met I—o, mede dank zij het feit dat een kopstoot van Cubilla van de binnenkant paal weer het veld in stuitte... Ik haal al deze herinneringen even op, om u duidelijk te maken dat Luis Cubilla de Abc Lenstra van Uruguay is. In 1962, 1966, 1970 en ten slotte in 1974 heeft hij met Uruguay aan de eindrondes van het wereldkampioenschap deelgenomen Als 17-jarige speelde hij al in het eerste van Penarol, in 1961 werd hij door Bercelona ((u weet wel!) giecontracteerd, maar daar kwam hij nooit uit de verf. In 1964 ging hij over naar River Plate van Argentinië, een paar jaar later keerde hij terug naar Uruguay, maar nu naar NacionaL Je zou hem op het ogenblik kunnen vergelijken met Fransje Bouwmeester, die ook met vele kilo's overgewicht twee jaar geleden nog bij NAC een „leidinggevende' rol op het middenveld vervulde. In het stilstaande Zuidamerikaanse voetbal kun je dan nog een tijd mee, maar je raakt reddeloos verloren tegen het tempovoetbal zoals Nederland dat speelt. Tijdens de persbijeenkomst in Hlltrup vroeg ik Ruud Krol of hü besefte dat hü (hoogstwaarschijnlijk) de Abc Lenstra van Uruguay voorgoed uit het Internationale voetbal had weggespeeld. Of hü ook het gebaar gezien had waarmee Cubilla na zün koperen bruiloft van wereldkampioenschapsvoetbal afscheid nam? Toen de trainer hem beduidde dat hij plaats moest maken voor Milar, sloeg Cubilla vertwüfeld met zün rechtervuist in zijn linker handpalm, stond even nadenkend stil en verdween toen op een snel drafje rechtstreeks naar de uitgang, richting kleedkamer, vergeefs achterna gehold door een tweetal fotografen die het historische moment hadden willen vastleggen. De Afgang van een Hele Grote. Ik trok tegenover Ruud Krol een parallel met een eigenlijk omgekeerd geval, kort voor, of kort na de oorlog. Hij bleek het te kennen. Engeland speelde in Zwitserland tegen het Zwitserse nationale elftal. De Zwitserse linksback kreeg de speciale opdracht alleen maar rechtsbuiten Stanley Matthews af te stoppen Hij werd een wedstrijd lang door Matthews „gedold" en kreeg geen poot aan de grond. De naam van die Zwitser ben ik vergeten, maar bekend is dat hij na die wedstrijd meteen met voetballen gestopt is. De moed om ooit nog te spelen was hem ontnomen. Hij voelde zich voor aap gezet en overleefde dat niet als voetballer. In dit geval werd de routinier-vedette op de rechtsbuitenplaats voor aap gezet door de linksback, het omgekeerde geval dus, maar het resultaat is hetzelfde: het zou me hogelijk verbazen als Cubilla ooit nog terug zou komen in de nationale ploeg van Uruguay. Scheidsrechter Palottfi presenteert Mategazza (18) van Uruguay de gele kaart. Luis 'Cubilla (vier keer deelnemer aan de wereldkampioenschappen), in het midden bekijkt een en ander zorgelijk. Later zou hij zelf — volledig uitgeschakeld door Ruud Krol — door trainer Roberto Porta uit het veld gehaald worden. Een definitief einde voor de beroemde speler van Uruguay? ---