Niemand werd gewond bij nachtelijke overval Toegangsdeuren geforceerd, serie schoten in plafond Gijzelaars vrij via actie mariniers DEN HAAG — Een groep van ongeveer dertig mariniers heeft vannacht omstreeks vier uur een eind gemaakt aan het gijzelingsdrama in de gevangenis van Scheveningen. Alle vijftien gegijzelden, dertien mannen en twee vrouwen, bleven ongedeerd, de vier daders werden overmeesterd. Een van de gijzelaars had een zenuwinstorting. Het besluit om tot de actie over te gaan was genomen door het team in het zgn. crisiscentrum in de gevangenis en werd goedgekeurd door de regering. De mariniers die de actie uitvoerden, behoorden tot de zogenaamde close combat-unit, die aan de Haagse hoofdcommissaris van politie, dr. C. N. Peijster, ter beschikking was gesteld. De commandant van de mariniers was majoor R. Spiekerman van W ezelenburg. Hij wilde niets kwijt over de toegepaste taktiek, maar wel zei hij dat de mariniers beschermende kleding (kogelvrije vesten) aan hadden gehad bij hun aanval. Ze waren gewapend met machinepistolen. Met hoeveel mensen de kerkzaal is bestormd wilde hij niet zeggen. Wel was bekend dat de afgelopen dagen ongeveer 20 mariniers van de bijzondere bijstandseenheid van dit korps in het gebouw waren. Volgens een voorlichter van de marine zijn de betrokken mariniers getraind op zogenaamde geweldbeheersing. ..Maar dat kan alles inhouden", zo zei hij. De mannen zouden schietend in het plafond en gillend de kerkzaal zijn binnengestormd via twee ingangen en zij zouden daarbij . lichtfakkels hebben gebruikt, nadat kort tevoren de beide toegangsdeuren waren geforceerd met een thermische lans. Hoofdcommissaris Peijster van de Haagse politie zei dat de daders nauwelijks hebben geprobeerd zich te verzetten. Drie van hen» Nuri. Brouwers en Koudache hebben getracht zich tussen de gegijzelden te verstoppen. De Palestijn heeft geprobeerd naar zijn pistool te grijpen. Daan Denie zou zijn wapen onmiddellijk weggegooid hebben en zijn handen omhoog gestoken hebben. Over de wapens zei hoofdcommissaris Peijster dat de daders twee pistolen bezaten, allebei schietklare vuurwapens, waarvan een een omgebouwd alarmpistool. Daarnaast beschikten se nog over een aantal stiletto's. De eerste poging, gisternacht, om de daders te overrompelen is afgebroken. Het binnenkomen veroorzaakte te veel moeilijkheden en daardoor was het verrassingselement niet groot genoeg meer. Verdere details over de overrompelingsactie zelf weigerde de heer Peijster te geven. Minister Van Agt (Justitie) heeft vanmorgen ook uitdrukkelijk verklaard dat het niet de bedoeling is te onthullen, op welke wijze de actie is uitgevoerd. „Wij hopen dat wij niet nog eens op deze wijze moeten optreden, maar u moet er begrip voor hebben dat wij over de details van de actie geen inlichtingen geven," aldus de minister. Er is al een onderzoek begonnen naar de herkomst van de wapens, die de gedetineerden in de strafgevangenis in Scheveningen in bezit hebben gekregen. ..Dit is een situatie die werkelijk niet mag voorkomen. We nemen er geen genoegen mee," aldus de heer Van Ag:. De mariniers, die de kerkzaal van de strafgevangenis ln Scheveningen zijn binnengedrongen, hadden toestemming om zonodig de vier opstandelingen te doden, zo zei de minister verder. „Dp mariniers mochten doden; het zou zijn: doden, om levens te redden". De minister van Justitie liet merken dat hij van plan is alles te doen om verdere moeilijkheden met deze vier mannen tr voorkomen: „U kunt er donder op zeggen dat deze mannen niet de kans krijgen op een reprise". Maandagmiddag is het meest kritieke punt van de hele gijzelingsaffaire geweest. Om de gijzelaars te intimideren schoten de gedetineerden twee kogels af. Zij lieten alle gijzelaars met de handen tegen de muur staan en kondigden aan — en lieten dat ook aan het beleidscentrum in de gevangenis weten — dat zij elk uur een van de gijzelaars zouden doodschieten, zo heeft de woordvoerster van het ministerie van Justitie vanmorgen meegedeeld. De gedetineerden zouden ten opzichte van de gijzelaars zo ver gegaan zijn dat ze hun toeriepen en aanwezen waar zij hun een kogel door het lichaam zouden jagen. De Palestijn Tamimah is gisteravond korte tijd bereid geweest naar de kerkzaal te gaan om zich bij Nuri te voegen, zo heel-t de Haagse procureur-generaal mr. W. A. baron Van der Feltz, gezegd. Kort nadat Tamimah de beleidsgroep in de gevangenis had laten weten dat hij wel naar de kerkzaal wilde gaan, keerde hij echter terug naar zijn eerder ingenomen standpunt dat hij niet aan de actie van Nuri wilde meedoen. Mr. Van der Feltz heeft de indruk dat Nuri steeds de leider en initiatiefnemer van de actie is geweest, en dal hij Daan Denie en Jan Brouwers, die hij beschouwde als Nederlandse vrijheidsstrijders, gevraagd heeft met hem mee te doen. De rol van Koudache, die zich gedurende de hele gijzelingsaffaire op de achtergrond heeft gehouden, is voor de justitie nog onduidelijk, aldus mr. Van der Feltz. De actie zou zaterdagavond ondanks het feit dat er tevoren door de gedetineerden over was gesproken, voor Daan Denie als een verrassing zijn gekomen, zo heeft drs. Allewijn, directeur van hel gevangenisu-ezen, gezegd. (Zie verder pag 3, 5 en 11) --- Auto onder trein bij Rottevalle DRACHTEN — Op de spoorwegovergang in de Folgeren is gistermorgen omstreeks half twaalf een personenauto aangereden door de goederentrein Drachten-Groningen. De bestuurder van de auto, de 65-jarige E. F. F. ttit Rotteualle, negeerde zowel een spoorwegemployé die op de weg stond en waarschuwingstekens gaf als de rode lerlichten. Bij de botsing liep niemand letsel op, de auto werd zwaar beschadigd, de locomotief liep lichte schade op. De trein passeert de overgang één keer per dag met goederen, die van Philips Drachten naar Groningen worden vervoerd. --- Nieuwe nattigheid Landelijke computer-vooruitxichten van het KNMI voor vrijdag en zaterdag: af en toe regen en in het algemeen minder koud. Meer over het weer op pagina 7. Gurbe: ln slugge mariniertrar taesje. --- ftmon BOER/AIR onschuldig? --- (ADVERTENTIE I M.) __._.__M_------__-_--_---_-a--_--a--__-_-^aa_-___a______-___-_____________^M_____a_-_n_„__^ fe gouden armbandhorloges —-Goudsmid I O' J.A.van den Houten - naauw 6 - leeuwarden --- WNGMASBANKNV 5 JAARS KASBILJETTEN AAN TOONDER Rente vanaf het lejaar al 10-2% --- Pistool ontvreemd uit slaapkamer rijkspolitieman GRONINGEN — Door een tot ntt toe onbekend persoon is in de nacht van woensdag op donderdag een pistool met vijf oj zes patronen ontvreemd uit de slaapkamer van een wachtmeester der rijkspolitie in Groningen. De rijkspolitieman lag te slapen, terwijl de onbekende zich via inbraak toegang tot de woning verschafte. --- De bus met de gegijzelden verlaat de gevangenis in Scheveningen. Hun toestand was ondanks de doorstane emoties redelijk goed te noemen. Slechts een van hen moest met een zenuwinstorting naar een ziekenhuis gebracht worden. --- Zorgen om oogst nemen toe in akkerbouwstreken DEN HAAG — De zorgen om de oogst in Nederland nemen toe. Uit steeds meer akkerbouwgebieden komen vragen om machine-hulp voor het geval droger weer het oogsten toelaat. De gewassen — behalve suikerbieten — die nog op het land staan lopen snel in kwaliteit achteruit. Behalve uit het Zuidwesten komen er ook berichten over een noodsituatie in de Wieringermeer, Zuid-Limburg, maar Zeeland is de zwaarst getroffen provincie volgens het Landbouwschap. Met verrotting worden o.a. de gladiolen bedreigd, terwijl de pas geplante tulpenbollen in de bollenstreken dreigen te verdrinken. Behalve de regen wordt in toenemende mate nu ook de nachtvorst een bedreiging voor de producten op het land. --- Israëlische marine beschiet kamp in Libanon TEL AVIV — Israëlische kanonneerboten hebben vanmorgen een guerrillabasis in een Palestijns vluchtelingenkamp aan de kust van Zuid-Libanon beschoten, aldus het Israëlische opperbevel. Volgens Palestijnse berichten zijn vijf personen gedood en dertien gewond. --- Zilvervloot geeft te weinig rente . ..hé ...ik wil Piet Hein spreken --- ROOD GETIJ VOOR MOSKOU moet de toekomst er rooskleuriger uitzien dan in jaren het geval is geweest: De kapitalistische wereld kraakt in haar voegen. De EEG stagneert. De Nato is verzwakt door het conflict om Cyprus en het uittreden van Griekenland. In Portugal, Spanje, Italië, Griekenland en Frankrijk versterken de communisten hun invloed en posities, zodat sommigen de Middellandse Zee al tot een Rode Zee zien verkleuren. De regeringen van de Westeuropese democratieën Engeland. West- Duitsland. Denemarken, Nederland en België staan zwak. In Portugal is de secretaris-generaal van de communistische partij Alvaro Cunhal in het kabinet opgenomen — de eerste communistische minister in een Westeuropees kabinet sinds de jaren vlak na de ooi-log. Cunhal, die dertien jaar in de Sovjet-Unie heeft doorgebracht, is sterk pro-Moskou. Hij brengt momenteel aan het hoofd van een Portugese regeringsdelegatie een bezoek aan de Sovjet-Unie. In het nieuwe Portugal is hij één van de populairste politici. De communisten stellen zich in Portugal voorlopig gematigd op. Zij vormen een snelgroeiende macht, die bij de verkiezingen in maart wel twintig procent van de stemmen kan halen. In en buiten Spanje bereiden de communisten zich voor op een verandering van het regiem na Franco's dood. Zij vormen evenal- in Portugal een sterke, goed gedisciplineerde macht. Franco's plaatsvervanger prins Juan Carlos zou al geheime contacten hebben met gematigde communistische leiders. Secretaris-generaal van de Spaanse communisten is sinds 1960 Carrillo. Hij heeft onlangs zijn voorgangster Doloi-es Ibarurri („La Pasionaria") in de Sovjet-Unie opgezocht teneinde de betrekkingen met Moskou te verbeteren, die na de Russische inval in Tsjechoslowakije waren verstoord. Waarnemers denken dat de communisten in Spanje bij vrije verkiezingen twintig procent van de stemmen zouden kunnen halen. In Italië, waar het 36-ste kabinet sinds de oorlog is gevallen, wachten de communisten. op een aflossing van de wacht in Rome. Het land zakt weg in een economische, sociale en politieke chaos. De communisten hebben zich aangediend om samen met de christendemocraten orde in die chaos te scheppen door een „historisch compromis", een „compromesso istorico". Hun leider Bellinguer stelt zich daarbij zelfstandig tegenover Moskou op en wil de Nato en EEG desnoods wel op de koop toenemen. De communisten hebben in Italië een kwart van de stemmen. In Griekenland mogen de communisten voor het eerst sinds de burgeroorlog van 1944-49 zich weer in het openbaar organiseren. Zij doen mee aan de verkiezingen in november. Er zijn pro- en anti-Moskou-gezinde communisten, maar zij proberen vóór de verkiezingen een eenheidsfront te vormen. De anti-Amerikaanse stemming in Griekenland is koren op de rode molen, evenals de economische ontreddering. Het eenheidsfront zou bij de verkiezingen vijftien procent van de stemmen kunnen halen. In Frankrijk blijven de communisten ernaar streven om samen met de socialisten aan de macht te komen. Bij de jongste presidentsverkiezingen was dit „volksfront" er met 49 procent van de stemmen bijna. De inflatie en werkloosheid spelen de communisten in de kaart. Zij passen zich aan bij het burgerlijke Frankrijk. Tegelijk houdt de partij vast aan de orthodoxe, pro- Moskou lijn. Binnenslands probeert zij de voor „het rode gevaar" beduchte Fransen zoveel mogelijk gerust te stellen. Zij heeft al een enorme invloed ui de vakbonden en kan twintig procent van de stemmen op zich verenigen. Moskou vindt dat de tijd nu rijp is voor een conferentie van communistische partijen, volgend jaar in Oost-Berlijn te houden. Er is al een inleidend beraad geweest in Warschau, waar 28 partijen uit Oost- en West-Europa vertegenwoordigd waren (zonder de Nederlandse CPN). In mei volgt in Rome een tweede beraad. Joegoslavië en Roemenië hebben in Warschau sterke nadruk gelegd op de zelfstandigheid van de communistische partijen en de souvereiniteit van de communistische landen. Maar de Sovjet-Unie zal stellig pogen, de partijen in het Moskouse gelid te krijgen omwille van de ,'socialistische broederschap" en „hogere doelen" De Sovjet-Unie zal bevorderen dat er na Tito's dood in Belgrado een regiem komt dat meer Moskou-gezind is. Het zal daarbij, gesteund door zijn Oosteuropese satellieten, stellig behoedzaam te werk gaan. Een gewelddadig ingrijpen in Joegoslavië lijkt onwaarschijnlijk en is wellicht onnodig. De tijd werkt voor Moskou; Tito is evenmin onsterfelijk als Franco of Mao. In West-Europa kan Moskou intussen zijn invloed versterken via de communistische partijen, die kunnen profiteren van de economische malaise en de sociale en politieke conflicten die daaruit voortkomen. De Sovjet-Unie kan bovendien voordeel trekken uit de gevolgen die de ontwikkelingen in Europa buiten Europa hebben. Zo staat een links regiem in Portugal borg voor linkse zwarte regiems in Mozambique en Angola. Voor de Amerikaanse CIA is er werk aan de winkel in de, landen rondom de Middellandse Zee. Moskou zal zeker niet met gewelddadige actie. a wat het langs „vreedzame" weg kan bereiken. Alleen crisis-situaties, bijvoorbeeld om Israël, zouden het tot acties kunnen iden. Het lijkt voorlopig rood tij in Europa. Hopelijk wordt het geen dood tij voor de westerse democratie. N. ---