(ADVERTENTIE 1.M.) De swarte ruter ' **-* V^dÊÈÊ H___BÉ WÊXmÈËWÊÊP Hwat de tael oanbilanget is Jelle van der Meulen in alderwetske skriuwer: syn Frysk is sa geef as kryt. Mar it forhael oer de moard op in doarpsjonker en alles hwat dêrmei anneks is, is yn de ütwurking modern. Lés it marris. Jelle van der Meulen — De swarte ruter. Paperback, 166 siden, priis f 11,90. Utjefte fan de Friese Pers BV, Ljouwert. ROUNOM TO KEAP --- (ADVERTENTIE 1.M.) VERPLEEGKUNDIG NACHTHOOFD Wij hebben u hard nodig 'm ons verpleegtehuizen in het algemeen van genoemde informatie voelt huis voor 136 lichamelijk zieken en over de Zonnehuizen in het bi- voor een gesprek, dan is een alen 62 psychisch gestoorde bejaar- zonder. Daartoe hebben wij een spraak zo gemaakt, den. Parttime dienst behoort tot informatiekrant samengesteld, j3S_s. de mogelijkheden. Voor uiwoeri- waarin veel meer staat dan deze '$&?& ge inlichtingen is uw telefoontje advertentie kan bevatten. Als u H§_K welkom bij mevrouw D. Frey, di- even opbelt of een kaartje stuurt, .. _ _ ~„nijnßm. rektrice(os94o-2631). dan ontvangt u die krant om- HET ZONNEHUIS ZUIDHORN Wellicht wilt u echter allereerst gaand. Hoofdstraat 2a ZUIDHORN meer worden geïnformeerd over Indien unu direkt of na ontvangst tel. 05940 -26 31 --- Beschuldiging in personeelsvergadering: „Talsma beschouwt de Casolith als melkkoe" LEEUWARDEN — De vergadering waarvoor ruim 130 werknemers van Casolith zaterdag een deel van hun vrije dag hebben opgeofferd, had een rustig verloop. Zij werd uitstekend geleid door de secretaris van de ondernemingsraad A. J. Eeninkwinkel, die achter de groene tafel gesecondeerd werd door zijn medeleden van de ondernemingsraad (behalve directeur drs. H. J. J. Hofman) en de industriebestuurders R. Postma (NW), W. Westerbeek (CNV) en R. van Dongen (NKV). Was de gang van zaken dus rustig, de ondertoon was onmiskenbaar anti-Talsma, die er o.m. van werd beschuldigd Casolith als een „melkkoe" te beschouwen, zonder enige consideratie met de belangen van het bedrijf en de werknemers. Romke Postma, districtsbestuurder van de Industriebond NW, gaf aan het begin van de bijeenkomst een uiteenzetting over de gebeurtenissen sinds 1972. In dat jaar was de heer Talsma al geen directeur meer van Casolith, maar wel enig commissaris, als eigenaar van het f 3 miljoen grote aandelenkapitaal. Welnu, in 1972 besloot de heer Talsma dat de terreinen en gebouwen van Casolith maar overgedragen moesten worden aan zijn Vastg'oedmaatschappij Friesland, een onderneming, waarvan hij directeur en ook eigenaar was. Lowo, via welke de heer Talsma nu weer actief binnen Casolith gaat opereren, heeft volgens de statuten als doelstelling het financieren van bedrijven, het verstrekken van bedrijfskredieten, belegging en beheer van onroerend goed, vermogensbeheer en financiering in het algemeen. Door deze overdracht van het onroerend goed aan Vastgoed Friesland rees er ongerustheid in het Casolithbedrijf. Men vroeg zich af of de Casolith de jaarlijkse huur wel zou kunnen blijven betalen en of er voldoende winst in Casolith zou blijven om het bedrijf te kunnen voortzetten. In de loop van 1973 vernamen de vakbonden van de heer Talsma en zijn accountants Alsem en Geestman dat door deze splitsing in een „werkmaatschappij" Casolith en een overdracht van het onroerend goed aan de Vastgoedmaatschappij Friseland de continuïteit van Casolith juist beter gegarandeerd was en dat dat allemaal in het belang van de werknemers was. (Gegrinnik in de zaal). Pogingen van de kant van de bonden de heer Talsma duidelijk te maken dat die beduchtheid bij o.m. de ondernemingsraad de toekomst van Casolith niet weggenomen was, hadden geen succes. Romke Postma: „De houding van de heer Talsma was zo: met de ondernemingsraad heb ik niets te maken". De onduidelijkheid over de consequenties van de opsplitsing Casolith en Vastgoedmij Friesland bleef, evenals de zorgen over de winstverdeling en de continuïteit. Het grote probleem was en bleef dus, dat de Casolith BV als zodanig geen echte onderneming was, omdat het bedrijf niet de eigenaar was van de terreinen en de gebouwen, zo zei de heer Postma. De heer Talsma reageerde echter op geen enkele wijze, aldus de heer Postma verder, op de dringende verzoeken uit directie en de ondenemingsraad om de miljoenen beschikbaar te stellen, nodig voor de dringende vernieuwingen. --- Publikaties Vorige week maandag liet de heer Talsma via een mededeling op de publikatieborden in het bedrijf weten, dat Lowo BV — lees Talsma zelf — met ingang van 1 februari (dus zaterdag j.1.) mededirecteur van Casolith BV zou worden. Kort daarop volgde een mededeling van directeur Hofman, eveneens aangeplakt op de publikatieborden, dat hij directeur was en zijn krachten aan het bedrijf zou blijven wijden. (De heer Hofman deelde ons desgevraagd mee dat hij deze mededeling in het bedrijf had laten aanplakken om duidelijk te maken aan het verontruste personeel, dat hi] tot 1 februari enig directeur was en bleef. — Red.) Donderdag j.l. was er een gesprek van de heer Postma en zijn CNV-collega Westerbeek met de ondernemingsraad. Daaruit bleek dat de staf van Casolith bezwaren had tegen het mededirecteurschap van Lowo. „Er was toen dus een bestuurscrisis en een vertrouwenscrisis", aldus de heer Postma. „Een bestuurscrisis omdat Talsma en Hofman tegenover elkaar stonden, een vertrouwencrisis omdat de staf bezwaren had tegen Lowo, dat wil zeggen tegen Talsma." De heer Talsma ging die dag niet in, aldus vervolgde de heer Postma zijn verhaal, op de uitnodiging naar de vergadering van de ondernemingsraad te komen. Wel konden de vakbonsvertegenwoordigers diezelfde donderdag nog praten met de heer Talsma. Dat gebeurde in het kantoor van diens advocaat, mr. E. N. Heemskerk. „Verloren tijd, dat gesprek," aldus de heer Postma. Er kwam niets uit; op de mededeling dat dan het personeel bijeengeroepen zou moeten worden, reageerde de heer Talsma op geen enkele wijze, aldus de heer Postma. OR-lid Eeninkwinkel deelde aansluitend mee dat er vrijdag j.l. een aangetekende brief "namens directie, ondernemingsraad en staf naar de heer Talsma was gestuurd met de mededeling dat men de heer Hofman als enige directeur bleef beschouwen. Het overige personeel kon op dat ogenblik nog niet geraadpleegd worden, aldus de heer Eeninkwinkel. Daarom was de vergadering van zaterdagmiddag belegd, --- Grotere bloei Tijdens de discussie bleek o.m. dat de omzet van de Casolith van 1968 tot 1974 is gestegen van f 3,8 tot f 18 miljoen. „Door directeur Hofman is de zaak tot grotere bloei gekomen," aldus de heer Eeninkwinkel. De nettowinst werd de laatste jaren echter steeds kleiner en namens de OR werd dan ook gezegd, dat men het voorzichtig gesteld, misplaatst vond, dat de heer Talsma van de nettowinst van f 237.800 (na belastingen) over 1973 toch f 180.000 claimde als dividend. Dit terwijl „Talsma's eigen werkgeversverbond VNO als sleutel geeft dat éénderde van de winst naar de aandeelhouders moet en tweederde bestemd moet worden voor reserveringen en investeringen." Een van de personeelsleden deelde mee dat de heer Talsma hem onlangs bij zich ontboden had om aan te kondigen dat hij weer directeur zou gaan worden. Ter toelichting had de enig aandeelhouder van Casolith BV een gelijkenis verteld. Als de trein rijdt kan een conducteur die in burger is, niet optreden tegen vervelende jongens, omdat hij incognito is. Daarvoor moet hij een pet op hebben en om die reden — aldus dit verhaal van het Casolith-personeelslid beknopt samengevat — wenste de heer Talsma weer de directeurspet te kunnen opzetten. De heer Eeninkwinkel vertelde voorts nog dat de ondernemingsraad gepoogd had deskundigen uit het bedrijf toelichting te laten geven op de jaarrekening 1973, gezien het feit dat er zo met „geld werd gesmeten". Directeur Hofman had daartoe de vrijheid niet kunnen vinden; wel zou de directeur gezegd hebben tegen de heer Talsma dat hij bezwaren had tegen de winstverdeling. „Ook accountant Alsem zou dit volgens de heer Hofman gezegd hebben." Dit OR-lid vertelde verder dat ook volgens een niet-Casolith-deskundige de acrylaat-afdeling dringend vernieuwd moest worden, dat personeelsleden van het bedrijf bij de Noordelijke Ontwikkelings-Maatschappij (i.e. ir. J. Bloemendal) hadden geïnformeerd of dat overheidsbedrijf zou kunnen deelnemen in Casolith. De zo gelegde contacten bestaan nog steeds; wel wilde, aldus CNVman Westerbeek, directeur Talsma daar, desgevraagd, vorige week niets van weten. Ook zei de heer Eeninkwinkel dat het personeelsbeleid van de heer Talsma in de jaren dat hij nog directeur was, niet was geweest om over naar huis te schrijven. „Ik heb meegemaakt dat sommigen na een halve dag al weer vertrokken waren met drie maanden salaris op zak. Toen ik hier een half jaar was, vroegen ze me: „Hé, werk jij hier nog altijd?" „Een ander personeelslid sprong op dat ogenblik op om, onder kennelijke instemming van de zaal, te vertellen dat de heer Talsma hem op de laatste dag van zijn directeurschap had ontslagen „wegens onbetrouwbaarheid". „En toen was ik vijftien jaar in dienst," deelde deze Casolith-medewerker mee. De heer Eeninkwinkel gaf toe, dat de thans door de heer Talsma gecreëerde situatie juridisch hecht in elkaar zit. Niettemin vroeg en kreeg hij de instemming van de zaal om zich te stellen achter directie, OR en staf. Hij waarschuwde dat de Casolith niet gebaat was met rotzooi — „Die maakt Talsma al genoeg", — riep op geen wilde acties en zo meer op touw te zetten en bracht vervolgens een door hemzelf ontworpen voorstel naar voren voor een commissie van goede diensten. Uit de zaal kwamen verscheidene vragen, die allemaal de strekking hadden: „Maar als Talsma daar nou niet aan wil?" De heer Eeninkwinkel zei ook niet alle mogelijkheden te kunnen overzien, maar er diep van overtuigd te zijn, dat er een afkoelingsperiode moet komen. „Ik heb de indruk dat mr. Heemskerk wel wil bemiddelen. Bovendien denk ik dat Talsma de grootste schurft heeft aan de publiciteit die we hiermee krijgen. En in laatste instantie is er altijd nog uitwijk mogelijk naar het ministerie van Sociale Zaken, naar minister Boersma. Kijk maar naar Meeus" (het Bergen-op-Zoomse transportbedrijf met personeelsmoeilijkheden, waar minister Boersma heeft gepoogd te bemiddelen — Red). Niettemin bleek onder het personeel een grote argwaan jegens de heer Talsma. Heeft praten met hem wel zin? vroeg meer dan één personeelslid zich af. Maar er bleek ook duidelijk een zekere grimmigheid uit het applaus, waarmee de woorden van een oudere Casolith-werknemer begroet werden: „Als Talsma nou weer als de grote baas gaat optreden, dan staan we natuurlijk wel met elkaar. Dan laten we ons niet wegsturen!" --- Portemonnee De heer Postma wees er nog op, dat het Casolith-personeel niet alleen zal staan, mocht het tot een groot conflict komen. Het voorstel tot instelling van een commissie van goede diensten is wel geen ultimatum, maar: „Een zaak zoals deze gaat niet aan de openbare mening voorbij. Anderen moeten en zullen zich met deze zaak kunnen bemoeien, de gemeente, de provincie, Den Haag." Zijn CNV-collega Westerbeek deelde mee, dat de heer Talsma vorige week donderdag, in het gesprek met de vakbondsvertegenwoordigers, had gezegd: „Willen ze de zaak overnemen? Trek dan de portemonnee maar." Ook de heer Eeninkwinkel kwam nog met een uitspraak van de heer Talsma. Die zou maandag — vandaag dus — wel niet op het bedrijf aanwezig zijn, aangezien hij tegen een onderhebbende gezegd zou hebben. „Als die jongens maandag lastig zijn, haal je de politie er maar bij." Indien de heer Talsma, als beheerder van de geldbuidel van Casolith, op zijn strepen zou gaan staan onder het motto „ik ben de baas", en eventueel het bedrijf zou willen sluiten, zou er volgens dit OR-lid nog niet direct reden voor angst onder de personeelsleden behoeven te zijn. „De provincie Friesland hecht aan het behoud van de werkgelegenheid, niet alleen bij de Casolith, maar ook bij de toeleveranciers. En de officiële instanties zijn al ingelicht." Nadat nog gebleken was, dat de personeelsleden kennelijk allemaal waardering hadden voor hun directeur Hofman verkreeg de heer Eeninkwinkel de unanieme instemming voor zijn plan bij de heer Talsma aan te komen met het plan voor een commmissie van goede diensten. De laatste woorden van de heer Eeninkwinkel op deze vergadering waren: „Wij willen de Casolith als een florerende zaak houden en nog beter maken." De zaal applaudisseerde hardhandig. Vanmorgen ontving de redactie van de Leeuwarder Courant nog de volgende mededeling van de heer Talsma: „Mededeling directie LOWO BV aan de Leeuwarder Courant d.d. 3.2.1975. no. 2. Betreft personeelsbeleid. De directie van LOWO BV is voorstander van het best mogelijke door feilbare mensen uit te voeren personeelsbeleid, met in acht name van het ondernemingsgewijze productiesysteem. Betreft kernpunt conflict. Het kernpunt van het helaas, aangezien niet in het bedrijfsbelang, gerezen conflict is: Wordt er beslist door de directie van een bedrijf met in achtname van door partijen overeengekomenspelregels ja dan nee? Uiteraard is dit een aangelegenheid die eventueel door de bevoegde gerechtelijke instanties moet worden beoordeeld." --- Tekst mededeling LEEUWARDEN — De mededeling van Lowo BV, aan alle medewerkers, die vorige week in de Casolith werd opgehangen luidde als volgt: „Teneinde de goede gang van zaken en de continuïteit van Casolith BV waar mogelijk te bevorderen, is de gedurende de laatste jaren bestaande feitelijke bestuursverhouding juridisch onderbouwd en in verband daarmede zal Lowo BV, Beheer en Financieringsmaatschappij, waarvan de heer J. Talsma de direktie voert, met ingang van 1.2.1975 feitelijk als direkteur en mededirekteur van Casolith BV in functie treden. Het ligt in de bedoeling dat de functie van Lowo BV zich evenals voorheen zal richten op de grote lijnen van het te voeren beleid en de financiële aspecten daarvan en dat de heer Drs. H. J. J. Hofman zich evenals voorheen met de dagelijkse leiding zal belasten." De mededeling was ondertekend door de Lowo-directie i.c, de heer Talsma. --- fries mozaiek „Men hoorde in de Nagt gejammer en geschreeuw" „HET WAS op den zesden Febrewari op Zondagmorgen, ik was niet al te wel in order en lag nog op Bed, toen kwam mijn Arbeider bij mij voor het Bed en zeide daar is een man bij mij geweest die zeit dat wij op de Hemdijk moeten koomen, want de Zeedijken zijn doorgebroken en wij moeten dus den Hemdijk ophogen. Wat, zeide ik, dat is vast een Gekke Kerel, die is vast met Zijn Hoofd op den Hol. Ik wou niet, maar moest eindelijk gelooven, want toen ik op kwam en uithuis gong toen zag ik van verre al menschen op den Dijk arbeiden en Arbeiders met hun werktuigen heen trelcken en eindelijk stuurde ik mijn Arbeider er ook naar toe". Citaat uit het handschrift van de veehouder Teake Westendorp te Folsgare en het gaat over de overstromingsramp van 1825. Eén van Westendorps nazaten, Piet Buikstra uit Bolsward, bezit het origineel van dit dagboek, dat overigens meer een autobiografie is. Piet Buikstra vermoedt, dat het omstreeks 1845 geschreven is, maar de bange februaridagen van 1825 zijn nauwkeurig beschreven, mogelijk aan de hand van notities, die Westendorp tijdens de ramp gemaakt heeft. Het lijkt tenminste onmogelijk, dat twintig jaar later een zo gedetailleerd verslag kon worden geschreven. Een blik in de Leeuwarder Courant van februari 1825 leert, dat de overstromingsramp de mensen toendertijd volkomen verrast heeft. Op 3 en 4 februari vielen de zwaarste klappen, maar in het eerstvolgende nummer van de Leeuwarder Courant is nog maar weinig te lezen. De verbindingen waren natuurlijk ook gebrekkig, zodat zelfs het provinciale nieuws enkele dagen onderweg was. Pas een week later werd duidelijk van welke omvang de ramp was. Zo is het ook te verklaren, dat Westendorp op 6 februari nog niet wilde geloven, dat er een ramp was gebeurd. De Zuiderzeedijken waren op verschillende plaatsen onder de noordwester stroom bezweken en met name in de kop van Overijssel moet het bar zijn geweest. Wat het aantal slachtoffers betreft viel het in Friesland achteraf nog mee. Er werden zeventien doden geteld. Maar er kwam wel veel vee om en de materiële schade, die het zeewater aanrichtte liep in de miljoenen. Uit de tijd toen het leven van de genisten landman nog genoeglijk heen gleed, dateert dit „hinneljedderke" op de achtermuur van een boerderij in Brantgum. Men ziet ze een enkele keer vaker, maar zeldzaam worden ze langzamerhand wel. Dit trapje, waarlangs de kippen het nachthok boven de koezolder konden bereiken, is goed onderhouden, 't Is trouwens helemaal een museumplaatje. Kijk maar naar de onder- en bovendeur van het „büthüs" en naar het ronde venster. --- Per paard De hoogste punten kon men wadend nog wel bereiken, maar het ijs, dat op de felle stroom werd meegevoerd, was levensgevaarlijk. Pas op de elfde kon Westendorp zijn vee terugbrengen naar de boerderij. Het vervoer vond gedeeltelijk per schip plaats. De twaalfde was het water een paar duim gezakt en op zoijdag, de dertiende, wilde Westendorp naar de kerk. Het schip was evenwel vol en de boer besloot per paard te gaan. Het lukte ook nog, maar het paard moest af en toe tot aan de buik door het water, 's Dinsdags ging hij te paard naar Sneek en dat was een gevaarlijke onderneming, zo meldt hij. Hij zag in Sneek grote stapels huiden van koeien en paarden, allemaal afkomstig van verdronken dieren, die daar waren aangespoeld. Per schip nam hij in de daarop volgende dagen een kijkje in Workum, waar hij de kapotte dijken bezichtigde. Om aan te geven hoe groot de gaten waren, meldt hij dat men een goede „stiensmiter" moest zijn om de overkant te bereiken. En dat was dan de ramp van 1825, vandaag op de kop af anderhalve eeuw geleden. Om nog eenmaal Teake Jans Westendorp te citeren: „In uuren van uitspanning en Deversiment dacht ik over mijn oude versletene dagen na die ook waarlijk als een droom zijn voorbij gegaan, daarom niet tevergeefs. De tijd leert alles, daarom ziet op de verledene tijd, opdat men de toekomende tijd eruit leere kennen." --- Naar de kerk Om ons verder te bepalen tot het verslag van Teake Jans Westendorp: als hij zijn arbeider naar de Hemdijk heeft gestuurd, gaat hij zelf eerst met zijn vrouw naar de kerkdienst in Bolsward (het gezin was rooms katholiek) en uit alles blijkt, dat hij het nogal gemakkelijk opnam. Op de terugweg hoort hij echter van anderen, dat er wel degelijk een noodsituatie bestaat en 's middags neemt hij met eigen ogen waar hoe het opkomende water over de een na de andere dijk spoelt. „Ik gong 's Avonds om tien uur nog na de Molen en bracht de borden in den molen. Men hoorde in de Nagt gejammer en geschreeuw van de Koeien en Schapen en Paarden. Dit alles was Angstig om aan te hooren." Sommige boeren in zijn omgeving waren al begonnen het vee te evacueren en de Westendorps legden op de zolder een voorraad mondvoorraad aan. De boerin was zwanger en de boer vond het nodig, dat zij tijdelijk in Sneek bij haar ouders introk. Met paard en wagen bracht hij haar zelf in veiligheid. Een dag later dreven hij en zijn arbeider een gedeelte van de veestapel naar Sneek. De volgende dag was het water weer hoger gestegen en hoewel sommige boeren probeerden hun polders droog te houden, hadden de meesten zich al teruggetrokken op het eigen erf, waar ze met mest, stro en modder dijkjes opwierpen in een poging om althans daar het water te keren. In veel gevallen lukte dat niet. Ook Westendorp moest de strijd opgeven. Het laatste vee werd hals over de kop in veiligheid gebracht. Grote hoeveelheden ijs maakten de toestand nog ernstiger. --- De bomen waren er eerst IN FRIES Mozaiek van vorige week stond een foto van een ijzeren hek, waarvan de buitenste spijlen in de stam van een oude boom waren verdwenen. De vraag werd gesteld wie er het eerst was, de boom of het hek? De foto werd in Langweer gemaakt en een oud-inwoner van dat dorp, de heer W. T. van der Leij (nu in Zuidlaren woonachtig) kon het antwoord geven. Hij schrijft: „De bomen waren er het eerst. Het zijn knotwilgen en ze zijn door de familie Van der Leij meer dan honderd jaar geleden geplant. Er staan momenteel nog een stuk of twaalf op een rijtje. Vroeger liep achter dat rijtje bomen de Tsjerkewyk. Het water werd gedempt met uitzondering van het stukje waar nu de bomen staan. In 1907 werd de wijk gedempt vanaf het huis van de Van der Leij's tot aan de voormalige bakkerij van Westra en vervolgens het stuk, dat toen nog langs de Weversstreek liep naar de Veenschipperswyk. Er werd een ijzeren hek geplaatst ter afscheiding van het perceel „De Greate Gaest" en daar is het «tukje hek op de foto een restant van. Omstreeks 1932 kreeg ik achter onze woning een schiphuis en het laatste stukje Tsjerkewyk werd gedempt. Om te voorkomen dat onze kinderen bij het water kwamen, werd het hekje tussen twee bomen geplaatst. Door dit hekje kreeg men toegang tot het schiphuis. En om tenslotte heel precies te zijn: het ijzeren hek werd in 1907 gemaakt door de machinefabriek Frans Smulders in Utrecht." En dat weten we dan allemaal maar weer. --- Hunia Dyk 9 Friesland De brief was als volgt geadresseerd: mr. Mark Zylstra and famïly, Hunia Dyk 9. Friesland Netherlands. Hij werd zonder veel vertraging vlot bezorgd in Nijland. Af en toe kan tante Pos echt nog wel meedoen. ---