(ADVERTENTIE 1.M.) ~"Boot kopM? kom mm» de frwsdM Jodrttentroi. om «KkKKjd «oor huil t« koer ten Ntdwrlan-i grootit» botnvoccatian-thow «■n 13t/ro 28 Mftttmbw. 8f _-» t/ ooYil «IMCH-1(13 Vm 28])) MKHTafiTwui til tooit b.p. tifsnnifiknwi)V $©P*« ./^ POSTBUS 2 HEEG _«r_Hv TEL. 05154 2412
---

Sjefke van Oekel: „dat ben ik dus" Prijs Gezond Verstand voor Wim en Wim
AMSTERDAM — De publicist H. J. A. Hofland, die de glimmende beker overhandigde, sprak over „de prijs van de rechtvaardigheid". TV-personality Sjef van Oekel gaf nog meer opheldering over de nieuwe bijdrage aan het vaderlandse cultuurbezit. „Het gezond verstand, dan ben ik dus", sprak hU Wim T. Schippers en Wim van der Linden namen, zo gelukkig als men maar kan zijn met een welverdiende beloning voor vele Jaren baanbrekend werk, de prijs ■van een aantal tv-critici In ontvangst, vangst.
Wim Schippers prees niet alleen zijn eigen durf: „Er is ook moed voor nodig jaren te laat met een bokaal aan te komen kakken". Zo is dat, bedachten de initiatiefnemers van de Prijs van het Gezond Verstand. Het gezelschap van tv-critici ken jaarlijks de Nipkof-schijf toe. De grote mannen achter Hoepla-Haché-Servet-Van Oekel werden nooit uitverkoren. Daar moest wat aan gedaan worden, bedacht een aantal kakelverse tvrecensenté. Voor één keer werd de Prijs van het Gezond Verstand Ingesteld.
In sociëteit Lanx te Amsterdam vond gistermiddag de plechtige uitreiking plaats. H. J. A. Hofland overhandigde de bokaal aan de beide Wimmen« „Dit is niet zomaar een geintje", zei hij. Wim T. Schippers sprak het dankwoord uit. Hij was wel blij met „een glimmende beker in plaats van pluimen", en hoopte dat deze prijs de marktwaarde van het bekroonde tweetal aanzienlijk zou verhogen. „Voorlopig bent u nog niet van ons af".
Dat was het seün voor Sjef van Oeke] om binnen te strompelen. „Hartelijk welkom, en welkom gefeliciteerd reeds", riep hij de gasten toe. Sjei van Oekel had een treffende en grotendeels onzinnige toespraak in handen, en liet zich menigmaal verleiden tot eigen interpretaties en toelichtingen. Een groot aantal tv-coryfeeën kreeg van Sjef van Oekel een waarderend woord. Allen tussen Tanja Koen en Barend Barendse en zelfs de makers van het programma FC Culemborg in, die vandaag de Nipkof-schijf krijgen. Tot tweemaal toe kon de volkskomiek zijn ontroering maar moeilijk de baas. Hartelijk bedankte hij de beide Wiimmen. „Als zij er met geweest waren, dan zou ik, dat ben ik dus, Dolf Brouwers, hier niet gestaan hebben". Zijn echtgenote Greetje werd eveneens in de daverende feestvreugde betrokken. „Dit heeft zij allemaal mee moeten maken", zei de ster van de bijeenkomst. Net voor Sjef van Oekel werkelijk niet goed dreigde te worden, was zijn optreden voorbij. In zijn broekzak vond hij een minitieus bekertje: de Gied-Jaspers-Trofee. TV-maker Gied Jaspars had na de eerste berichten over de Prijs van het Gezond Verstand laten weten dat hij ook wel een prijs wilde hebben. Zijn wens ging in vervulling, ook al is Gied Jaspars nu de gelukkige, maar tijdelijke bezitter van een wisselbeker. „ledere Nederlander heeft recht op een prisje," zei Gied Jaspars in zijn dankwoord. Nadat hij memoreerde dat hem in zijn 14-jarige carrière o.a. de Nobelprijs, de P.C. Hooft-prijs, de Erasmusprijs en de Gouden Roos aan de neus voorbij waren gegaan, schaarde hij zichh definitief in het leger van gelauwerden (o.a. Jan Vrijman, Johan Cruijff, Frederico Fellini, André van Duin, Jean-Paul Sartre). De bijeenkomst werd besloten met een viewing van de nooit uitgezonden vierde aflevering van Heopla, en hoogtepunten uit de Haché-periode. Dat gaf menige burger weer moed. Sjef van Oekel verzamelde krachten in een gesprek met de Amsterdamse attractie Wanda Werner, die bij de barre najaarstemerpaturen met blote borsten present was. Sjek van Oekel mocht er even aankomen. „Het gezond verstand, dat ben ik dus."
Gisteren is in de Amsterdamse sociëteit Laux de Prijs van het Gezond Verstand uitgereikt aan Wim van der Linden (links) en Wim T. Schippers.
---

Prof. Mulder: In boter kan wel de helft minder vet
WAGENINGEN — In de praktijk wordt te weinig gebruik gemaakt van de wetenschappelijke kennis op het gebied van de zuivel. Zo is het wetenschappelijk mogelijk boter te produceren met de helft minder vet erin dan nn gebruikelijk Is. Ook Is dit produkt bij koelkasttemperatuur gmeerbaar te maken. Melk zou Teel meer tot duurzame halffabrikaten kunnen worden verwerkt. Deze opmerkingen maakte prof. dr. H. Mulder, hoogleraar In de zuivelbereiding en de melkkunde In Wageningen, waar hij wegens pensionering afscheid nam van de Landbouwhogeschool.
Prof. Muider vond dart alle propaigaaida tegen te vet eten een klimaat heeft geschapen, waarbij men bijna moet gaan geloven dat. boter gaftigar is dan rattekruM of cyaankali. Hij stelde, dat mits matigheid woTdt betracht, men door het eten en drinken van melkprodukten weinig risico loopt.
---

Drenthe wint bedrijven uit Westen met vliegtochtje
ASSEN — In het kader van een zogenaamde zachte reclame-actie heeft het Drents Economisch Technologisch Instituut (DETI) in Assen leidende personen van rond 350 bedrijven in de Randstad uitgenodigd voor een vliegtochtje boven Drenthe. Er kwamen veertien reacties op en met acht ervan konden concrete zaken worden gedaan, aldus drs. C. Voormolen, directeur van het DETI. De bedoeling van deze actie is om bedrijven uit de Randstad te interesseren voor vestiging in Drenthe. Drs. Voormolen was zeer tevreden over deze uitslag. Dat geeft volgens hem moed om in deze tijd van laas-conjunctuur er mee door te gaan. Van de acht bedrijven waarmee concrete zaken worden gedaan, waren er drie uit de metaalsector.
---

Zon en maan
16 sept. zon op 6.15 onder 18.54 maan op 16.57 onder 2.03 17 sept. zon op 6.16 onder 18.52 maan op 17.20 onder 3.09
---

Onafhankelijkheid voor Papoea- Nieuw-Guinea
PORT MORESBY — De Australische marine heeft vanmorgen in alle vroegte met een eresaluut van 101 schoten de onafhankelijkheid van Papoea-Nieuw-Guinea ingeluid. De nieuwe natie, met zijn drie miljoen inwoners, meer dan duizend verschillende stammen en ruim zevenhonderd dialecten zet haar eerste schreden onder dreigend donkere politieke en economische wolken. De regering van Michael Somare, een 29-jarige voormalige journalist, nieuwslezer en leraar, ziet zich geconfronteerd met een afscheidingsbeweging op het eiland Bougainville, bijna duizend kilometer ten oosten van Port Moresby, en de slechte economische situatie waarin het land zich bevindt. Op Bougainville liggen rijke kopervelden, die zorgen voor tweederde van de inkomsten van' Papoea-Nieuw-Guinea.
---

Aardbeving in Turkije eiste 2312 mensenlevens
ANKARA — De gouverneur van de Turkse provincie Diyarbakir heeft gisteren bekendgemaakt dat er bij de aardbeving in het gebied van Lice 2312 mensen om het leven zijn gekomen en 3372 gewond zijn geraakt.
---

Vragen Roethof (PvdA) over klemrijden van Surinaamse ministers
DEN HAAG — PvdA-Kamerlid dr. Roethof is van plan de munisters van Binnenlandse Zaken en van Justitie schriftelijk vragen te stellen over het optreden van de politie, vorige week in Amsterdam tegen twee Surinaamse ministers. Roethof wil weten op grond van welke bepalingen uit het Wetboek van Strafordening of de Wegenverkeerswet de auto met twee Surinaamse ministers staande werd gehouden. „Indien een anonieme tip over een „verdachte Surinaamse chauffeur in een Mercedes" de aanleiding tot het politie-optreden was, is het dan normaal om vervolgens een dergelijke wagen met tenminste vier politie-a<uto's klem te rijden", zo zal zijn volgende vraag luiden.
---

OVERZICHT VAN HET WEER Zonnig en droog
Onze weerkundige medewerker meldt: Verwachting voor het Noorden, geldig tot woensdagavond: mooi, zonnig en droog weer. Wind zwak tot matig uit noordoostelijke richtingen, later veranderlijk. Temperatuurmaxima 19 tot 20 graden, minima onder 10 graden, plaatselijk wat nachtvorst niet uitgesloten. Verdere vooruitzichten: toenemende oceaanstoring op de Britse eilanden en bij ons donderdag overwegend droog en weinig verandering in temperatuur.
Op het noorderstof van gistermorgen is verrassend snel beter weer gevolgd. De buien smolten weg als sneeuw voor de zon nadat een Azoren-hogedrukuitloper de hogere luchtlagen was gaan beheersen en opwarmen. De wind draaide hierbij naar noord tot noordoost. Het hogedruksysteem bouwde zich over West- Europa verder op en blijft vandaag en morgen onze steun en toeverlaat. Dit betekent dat wij van een diepe stormdepressie voor de Noorse kust (962 millibar) niets zullen merken. Het hogedruksysteem handhaaft zich niet alleen het bouwde zich vanmorgen boven Noord-Duitsland ook nog wat verder op en veranderde weinig van plaats. Aan de zuidzijde ervan is het weer ook gestoord en wel door een minder diepe depressie (1010 millibar) boven Zuidwest-Frankrijk. Deze trekt langzaam naar het noorden maar zal verzwakken. Zij heeft in Frankrijk nogal wta egen gebracht, hier enkele aftappingen van vanmorgen zeven uur: Caen en Rheims 2 milliemeter, Lyon en Boulogne 3 millimeter, Parijs 4 millimeter, Biarritz en Tours 6 millimeter, Clermont-Ferrand 16 millimeter en Pou 20 millimeter.
Locarno meldde zich met 31 millimeter gevallen sinds gisteravond zeven uur. Sommige stations in Zwitserland kregen in 36 uur tijd 70 tot 90 millimeter water. Het is bepaald geen pretje op het weerschip M tussen IJsland en Noorwegen te verkeren. Gisteren schoot de wind uit tot 108 kilometer per uur, kracht 11 Beaufort vannacht tot 95 kilometer per uur (10 Beaufort).
Op de zon worden op dit ogenblik maar 12 zonnevlekken geteld en de
„solar flux" (10 centimeter-straling) bedraagt 73. (een week geleden waren er 90 vlekken en was de straling 90). Er wordt een kleine toeneming van de magnetische activiteit op aarde verwacht tussen 17 en 19 september.
Waarnemingen Gorredijk vanmorgen acht uun Barometerstand 1021 millibar (766 millimeter), tendens weinig veranderend. Maximum temperatuur 18.9 graden (16.1), minimum temperatuur 7.6 graden (9.3). Neerslag: 0.1 Wind: noordoost 2 Beaufort. Het weer: licht bewolkt. Koudum: maximum temperatuur 18 graden, minimum 7.5 graden. Wind gisteren: noord tot noord noordoost 2 tot 4 Beaufort. Het weer gisteren: zonnige perioden, 's middags gedeeltelijk bewolkt. Gemiddelde vochtigheid gisteren overdag: 76 procent. Geen neerslag. Verbetering weekendneerslag: 13.5 millimeter. Temperatuur zeewater lichtschepen 17 tot 18 graden Celsius.
---

Hoog water
Hoog water Harlingen, september 15 4.55—17.31 16 6.21—18.49 17 7.34—19.57 18 8.30—20.47 Terschelling (haven) 24 min. vroeger; Vlieland (haven) 58 min. vroeger; Ameland (Nes) 25 min. later; Schiermonnikoog (west) 43 min. later; Lauwersoog 21 min. later.
---

euroweer
Overzicht van het weer en de temperatuur in Europa volgens het KNMI-rapport. In de eerste kolom de maximum-temperatuur van gisteren; in de laatste kolom de neerslag van het afgelopen etmaal. Aberdeen regen 14 c 01 Athene onbewolkt 30 C 0 Barcelona half bew. 21 C 62 Berliin mlst 19 c ° Bordeaux reSen 15 c 8 Bruswl zwaar bew. 18 C 2 ïSfort r,?^** J 2 2 2 ru-nèv» half bew. 15 c 8 H^lsink, zwaar bew. 17 C 0.4 iTSfCck ««n£ui 21 C 5 SrnT regenbui 17 C 53 Londen zwiar *ew' 15 c ° Luxemburg ggt ontvange^ g M-lan half bew- 22C ° M_Uorca licht bew- 24 C 26 Miw^n-r, zwaar bew. 18 C 0.3 München half 23 C 28 ?£?£ zwaar bew. 17 C 0 Partis Scheel bew. 19 C 4 b^f "ebt bew. 29 C — "°,rJle onbewolkt 26 C 0 cPÜvn«lm zwaar bew. 17 C 0 Stockholm zwaar tew. 26 C 0 Wenen licht bew. 18 C 0.5
---

Miljoenennota vol onzekerheden en risico's
DEN HAAG — De Miljoenennota 1976 wordt gekenmerkt door onzekerheden en risico'». De ontwikkeling van de nationale en vooral ook de internationale economie heeft de regering gedwongen haar begrotingsbeleid wezenlijk te herzien. Dit hangt samen met de ernstige terugslag in de wereldeconomie — hoe men die ook wil noemen: recessie of crisis — en met de verwachting dat ook bij een herstel van de conjuctuur de Nederlandse economie een lager groeitempo zal kennen.
In de jaren '60 groeide onze economie — het nationaal inkomen — met zon 5 procent per jaar. Het groeitempo van de economie bepaalt de „structurele begrotingsruimte", waarbij men dan overigens nog allerlei normen kan hanteren en onder bepaalde omstandigheden ook tijdelijk naar boven of beneden van die normen kan afwijken. De minister van financiën kon dus in de jaren '60 zijn begrotingen op dat gegeven baseren, en de 5-procentsgrens goed per jaar over de collectieve en de particuliere sector verdelen. De collectieve sector is daarbij sterker uitgebreid dan de particuliere.
Het vorige kabinet heeft voor haar begrotingsbeleid de norm moeten terugdraaien tot 4,3 proaent. De economie begon minder langzaam te groeien. Minister Duisenberg heeft nu zijn beleid afgestemd op een groei van het nationaal inkomen met 3,75 procent. Dat wil zeggen, hij is er niet zeker van dat ons nationaal inkomen met dat percentage zal groeien, maar hij heeft voor dat percentage gekozen. Hij wil mert zijn begroting bereiken dat het nationaal inkomen niet minder dan 3,75 procent groeit. Of we in 1976 dat percentage halen, is nog de vraag, dus de eerste onzekerheid.
De Jongste gegevens over de economie wijzen uit dat niet alleen In 1975 de werkloosheid sterk toeneemt en het inflatietempo hoog blijft — naast het inzakken van de groei van het nationaal Inkomen —, maar dat zulks ook voor 1976 te verwachten is, en dat deze tendenties zich bovendien in de jaren na 1976 zullen voortzetten.
De regering kan dus niet anders dan zich aanpassen aan een lagere groei van onze economie op langere termijn. Zou ze dat niet doen, dan zou ze een chaos veroorzaken die zowel de werkloosheid zou aanzwengelen als de inflatie versterken, en de groei van de economie nog kleiner maken. Het nieuwe beleidsprogramma is dus een stuk „Real politik".
De regering heeft nu voor het volgend jaar 3.75 procent economische groei te verdelen. Nogmaals, dat is niet zeker, maar daar streeft ze naar, en daar gaat ac dus in de begroting vanuit, en daarop heeft ze de begroting afgestemd De regering-Den Uyl heeft een duidelijke voorkeur voor de uitbreiding van de collectieve sector. De hoge prioriteit die het kabinet terecht wil geven aan maatregelen om een verdere afbrokkeling van de werkgelegenheid te voorkomen, dwingt haar echter ervoor te zorgen dat de particuliere sector nu naar verhouding meer armslag krijgt. Het publiek moet kunnen kopen. Daarom wil de regering nu de collectieve sector niet méér laten groeien dan met 1 procent; niet alleen in 1976, maar voorhands ook in de volgende jaren. Als ze daarin slaagt, betekent dit een bescheiden stijging van het werkelijk vrij besteedbaar inkomen per werknemer. Als ze daarin slaagt, want ook dat is onzeker.
---

Pas inhouden
De regering houdt dus in de collectieve sector de pas in om de werkloosheid niet nog groter te laten worden. Ze stimuleert bovendien de economie met een aantal matregelen (extra uitgaven én verlichtingen van lasten) — In 1976 ten bedrage van mee kan een groeiend deel van de ruim 7 miljard gulden — maar daarwerklosheid, ook naar het oordeel van de regering zelf, niet worden opgelost. De werklosheid wordt namelijk extra vergroot door het oplopen van de arbeidskosten, de snelle technische ontwikeling, en de verandering in de vraag naar goederen. Wie door deze structurele werkloosheid is gedupeerd, moet dus van de bestedingsimpuls geen soelaas verwachten. Hoe zijn probleem moet worden opgelost .blijft voorlopig onzeker, ofwel duister. De regering steunt volgend jaar het of komt, met 550 miljoen. Bovendien wil het garant staan voor 500 miljoen gulden aan achtergestelde leningen ter genezing van het bedrijfsleven dat zich na enige tijd weer zelf zal kunnen redden. Dat is mooi, maar de vraag is. of in het kader van de werkgelegenheid en onze internationale concurrentiepositie — ons land is tenslotte sterk afhankelijk van de ex- Port — geen fundamentele lastenverlichting voor het bedrijfsleven noodzakelijk is. Onze betalingsbalans Is niet slecht In 1975 kan het overschot naar schatting 4 miljard zijn. In 1976 zelfs 7 miljard. Maar vergissen we ons niet. Deze fraaie cijfers zijn te danken aan een geringere invoer van goederen door het teruglopen van de conjunctuur, en aan de stijging van de exportprijzen voor aardgas. Als de conjunctuur aantrekt, zal de invoer toenemen, en ook zonder aantrekken van de conjunctuur zullen na 1978 de aardgasbaten teruglopen. Dat laatste zal moetien lelden tot een aanpassing van ons bestedingspatroon. Een niet zo prettig vooruitzicht, en bovendien een hypotheek op de dan komende begrotingen. Onzekerheden dus. Een deel van het overschot van de betalingsbalans gaat nu terug naar het buitenland o.a. door de financiering van de ontwikkelingshulp. Met an? dere woorden: het teruglopen van de aardgasbaten betekent voor de financiering van de ontwikkelingshulp 0p zn zachtst een onzekerheid Ook de derde wereld heeft belang bij een goed gaan van onze economie De regering brengt in 1976 de ontwikkelingshulp op 1,5 pet van ons netto-nationaal inkomen, maar bij een teruglopen van de groei van ons nationaal inkomen betekent dat in feite een relatieve achteruitgang.
---

17 procent meer
Het de pas inhouden van de collectieve sector betekent, dat de overheidsuitgaven in 1976 met 17 procent zullen stijgen. Voor 1975 werd een jaar geleden op 23 procent gemikt. Voor een aantal departementen zijn de ambities nu wat teruggedrongen, ook op langere termijn. De regering krijgt door de tegenvallende conjunctuur volgend jaar drie miljard minder aan belasting binnen. Met de extra stimuleringsuitgaven betekent dit een tekort op de begroting van ruim 15 miljard gulden, waarvan 14,5 miljard moet worden gefinancierd. Uit de sociale fondsen komt 3.8 miljard vrij, zodat 10,7 miljard anders moet worden gefinancierd. Dat is niet zonder problemen. Doet de overheid een te groot beroep op de kapitaalmarkt — door staatsleningen —, dan leidt dit tot kapitaalinvoer ui», het buitenland, of tot een vermindering van de kapitaaluitvoer — die nn een groot deel van ons betalingsbalansoverschot verwerkt —, en dat kan een opwaartse druk op onze gulden betekenen. En een dure gulden remt onze export, waarvan we Juist so afhankelijk rijn, ook voor onze werkgelegenheid. Bovendien kan het de rente doen oplopen, en dat heeft rijn bezwaren voor rentegevoelige Investeringen; in de al zo zwaar getroffen bouwnijverheid bijvoorbeeld.
---

Geldschepping
Met andere woorden: de mogelijkheden van het rijk om op de kapitaalmarkt te lenen, zijn niet onbegrensd. De minister moet dus meer een beroep doen op de zgn. monetaire financiering, dat wil zeggen geldschepping via de Nederlandsche Bank. Dat is niet zonder gevaar. Als de conjunctuur weer oploopt, moet men de daardoor geschapen „over-liquiditeit" weer afremmen. Monetaire financiering werkt de inflatie in de hand, en juist de ondanks de recessie fors blijvende inflatie is een der economische kernproblemen. De minister laat zich rriet uit over de vraag hoeveel hij op de kapitaalmarkt zal gaan lenen, en hoeveel hij monetair zal gaan financieren. Hij zegt alleen de rente niet te veel te willen opdrijven. Dit is een grote onziekerheid voor de kapitaalmarkt en een bron van touwtrekken met de president van de Nederlandsche Bank, die de waarde van de gulden heeft te bewaken.
De minister van financiën merkt in het voorwoord van zijn Miljoenennota op, dat het in zijn begroting ontvouwde beleid zekere risico's met zich brengt, met name wat betreft de financiering van het begrotingstekort. Het alternatief voor het beleid is echt gaan bezuinigen, dat wil zeggen „berusten in een aanzienlijk lagere groei, hogere werkloosheid en een aantasting van de voor zovelen in onze samenleving wezenlijke overheidsvoorzieningen", zoals minister Duisenberg het zelf noemt. Daarom aanvaardt de regering de risico's. De ervaringen met de stimuleringsmaatregelen zijn tot dusverre niet erg bemoedigend. Gevreesd moet worden dat zulks ook in 1976 het geval kan zijn. In ieder geval is het onzeker en riskant door het beslag dat die maatregelen voor een deel — namelijk de extra uitgaven — op de financiële middelen leggen en het tekort vergroten. Wat de conjunctuur betreft spreekt minister Duisenberg van aanwijzingen van een zeker herstel in de tnt*r" nationale conjunctuur in de komende twaalf maanden. De ontwikkeling van de industriële produktie en de orderontvangsten in enkele landen wijzen in die richting. De ervaring tot dusver is dat de verwachting tot betere tijden met de tiid verschuift. opnieuw dus een onzekerheid. Wa»r' mee de onzekerheden «>n risico's van de begrotinrr van 1976 en voor at 'aren daarna r>og een versterking k-«~„_ ,>„„ ,__„, )(j rlor)f _r_,__,|ï_j»*lj yan het buitemrebeuren. De begroting is een a_npa«_li>tr ?>„ de situatie. geeo remedie teeen de kwaal. , Bovendien is de vraag hoe lang »«l herstel van de cnniunctuur zal dure». Zal het geen kleine opwaartse So"' beweging riiu in een grote »»"" waartse conjunctuurgolf.
---