Proza van Adriaan Venema en Abel J. Herzberg Gestileerde dramatiek Uitgeverij De Standaard te Antwer>en (m samenwerking met P. N. van dampen te Amsterdam) is al jarenlang ;en actieve uitgeverij op het terrein r-an de bellettrie, die behalve (en voor iet merendeel) Vlamingen, ook Nederanders in haar fonds heeft opgenomen •n daarbij ruimte biedt aan zowel expe■imenteel proza als aan debuterende luteurs. Het valt te betreuren dat de Nederlandse boekhandelaars, op hun >eurt, zo weinig meewerken om de aueurs uit dat fonds te brengen, laat itaan te pousseren. Helaas is er één facor die afbreuk doet aan de vele kwalieiten van het fonds en dat is het onlantrekkelijke typografische uiterlijk ran de boeken die ouderwets, stijf en >ijna dilettantistisch aandoen. Zo ook weer de korte roman van Adriaan Venema: Het leven een bries. iet papier is van goede kwaliteit, de etter duidelijk, maar de kleur van de ■over is gemeen groen en de letters van le titel zijn van een lelijk lichtgroen en ïard blauw. Een goede 'verpakking' nag dan wel niet essentieel zijn voor de vaarde van een boek, het oog wil ook vat. Het is te hopen dat De Standaard le typografie nog eens in overeenstemning weet te brengen met het kwalitaief hoge peil van de inhoud van het onds. Voor zijn roman Het leven een bries jntving Adriaan Venema de Louis Couoerusprijs 1975. Venema werd in 1941 n Heiloo geboren en bracht zijn jeugd n Amsterdam door. Als journalist be'on hij bij de Provinciale Zeeuwse Courant en werd later verbonden aan ie kunstredactie van De Telegraaf. Vlaar, als zovele later bekend geworden ludere en jongere schrijvers (Eelke de long, Frenkel Frank e.a.) nam hij afscheid-zonder-tranen van het befaamde Dchtendblad en werkte korte tijd als jerschef voor het Nationaal Ballet, rhans studeert hij geschiedenis te Amiterdam. Hij schreef in de afgelopen ja•en romans en essays over gevarieerde, neest historische, onderwerpen. Na :ijn 'reactionaire Telegraafverleden' itelde hij zich (alweer als Frenkel ''''rank, De Jong c.s.) alternatief en 'eëngageerd links op en gaf o.m. uit bij 3ert Bakker. Ook bekeerde hij zich (beier ten hele bekeerd dan ten halve geiwaald) tot de 'Griekse Beginselen' en schreef een studie over homofilie in de iteratuur, een nogal rommelig en wilekeurig naslagwerk. In historisch oplicht blunderde hij met een roman over .lUdwig II van Beieren. Het was dan >ok wel een verrassing, dat hij als prijswinnaar uit de bus kwam met zijn •oman Het leven een bries. De eerste indruk van dit boek is dat iet even houterig, of liever kartonnig, landoet als de cover, maar van lieverlele gaat men er toch kwaliteiten in ontlekken die de bekroning schijnen te echtvaardigen. Hoewel, een juist oorleel valt hier moeilijk te vellen omdat het een 'uitgeversprijs' betreft en men niet op de hoogte is van de andere inzendingen. In 't kort gezegd: Het leven een bries is een sterk maatschappelijk geëngageerd drama, dat meer het gestileerde, statische karakter van een toneelstuk vertoont dan de vloeiende dynamiek van een roman, een 'vertelling. Het gegeven en de entourage doen dan ook denken aan de opzet van een toneelstuk en het zou me niet verwonderen wanneer dit de oorspronkelijke intentie van de auteur is geweest. Het gehele drama speelt zich af, binnen een eenheid van tijd en plaats, in een appartement van een hoog flatgebouw en de personages (behalve de hoofdpersoon) komen op en gaan af als in een toneelstuk. De hoofdpersoon, van wie we op blz. 18 terloops vernemen dat hij Edzard heet, wordt in de rest van het verhaal aangeduid als 'de man. Dat geeft hem iets onpersoonlijks en maakt hem meer een symbool, een prototype, dan een mens van vlees en bloed. In mindere mate geldt dit ook voor de andere personages. Het boek begint er mee, dat Edzard in het venster van ziin apartement op zes-hoog staat, duidelijk van plan zich naar beneden te storten. Eerst gooit hij een melkfles naar beneden om daarmee de aandacht van het publiek op zich te vestigen, want zijn voorgenomen zelfmoord heeft de aard van een protest tegen de zinloosheid van het leven. Dat publiek komt, in de vorm van nieuwsgierigen, politie, brandweer en een priester. Edzard is een jaar of 34-35 (overeenkomend met de leeftijd van de auteur). Zijn voorgenomen daad wordt verhinderd door de interventie van de openbare instanties, die hem, routinegewijs, van zijn plan willen afbrengen en door de komst van zijn vrouw in gezelschap van zijn vriend Kees. Het huwelijk met zijn triviale, domme vrouw is in het slop geraakt en het interesseert hem weinig dat zij een verhouding heeft met vriend Kees, een nogal banale man, die, wat wereldlijk succes betreft, niet in zijn schaduw kan staan. Terwijl in de loop van het verhaal een brandweerman, een .priester, zijn vrouw en zijn vriend op hem inpraten om hem tot andere gedachten te brengen, herinnert hij zich gebeurtenissen uit zijn jeugd, voor een deel uit de bezettingstijd. De brandweerman verricht zijn taak uit nuchtere beroepsoverwegingen. De priester, op zijn manier, eveneens, terwijl zijn vrouw en vriend nauwelijks kunnen verbergen dat zijn dood hen, in materieel en emotioneel opzicht, heel welkom zou zijn. Een van de ingrijpendste herinneringen is die aan een oude Duitse emigrant, waar Edzard mee bevriend is geweest en die hem beïnvloed heeft. De emigrant, aangeduid met H. beschouwde hem als zijn zoon, of als de plaatsvervanger van zijn eigen, door de nazi's vermoorde zoon. Deze figuur stelt Venema in staat een stukje literaire emigrantengeschiedenis in te lassen, dat overigens uit de toon van het geheel valt. Tenslotte waagt Edzard de sprong niet, maar dit besluit heeft niets te maken met de inmenging van de mensen die hem er vanaf willen brengen. Hij is uit eigen overwegingen tot deze slotsom gekomen. Maar dan staat zijn dood a.h.w. al in de sterren geschreven. Hij heeft spoken opgeroepen die niet meer af te weren zijn Het publiek in zij" zucht naar sensatie, w» «cA *Un niet laten ontgaan en storm • X?n%et tement binnen om hem te Iyncnen. is boek met een originele inmgue, m een vaardig opgebouwde slf P*n*eend goede dialogen hoewel hennnere nfel vXymE e?Je?d?epe bood. schao en ondanks alles een eigenaardige beding In elk geval geen d-ooj- Inee-roman en daarom toch we « moeite van het lezen en. vermoedelijk ook de bekroning, waard. Gestileerd is eveneens de novelle DSe^roderozen (Querido,.Amgri-gg SangdeWwaarin hij zijn belevenissen in het concentratiekamp Bergen-Belsen beschreef en De memoires vank^H Herodes. Dit verhaal is met gestileerd op de wijze van een toneelstuk als by Venema, maar als een monoloog een 'voordracht. Er is nog een andere en merkwaardiger, paralfel tussen de verhalen van Venema en Herzberg deteruggrijpt op het bijbelboek Job. Bij Venema lijkt dat toeval en de schrijver za het zich niet bewust zijn geweest; bij Herzberg daarentegen is het opzet en bewust toegepast. Zoals men weet, praten in het boek Job een aantal vrienden op Job in n.a.v. van zijn probleem: de zinloosheid van het leven en lijden en Gods verantwoordelijkheid in verband daarmee. Dat zien we in Het leven een bries, waarin de autoriteiten, de vrouw en de vriend de zelfmoordenaar tot andere gedachten willen brengen door middel van de dialoog. In Drie rode rozen zien we iets dergelijks, maar hier sluit de auteur regelrecht aan bij het boek Job, in een aantal gefingeerde brieven, gericht aan 'Job de Duider. Hoofdpersoon in het verhaal is Salomon Zeitscheck, een joodse man van rond de 65 jaar, een overlevende van de Tweede Wereldoorlog. Hij is een eenzame en vereenzaamde man, met een enigszins conservatieve, deftige instelling. Voor de oorlog was hij eigenaar van een bloeiende kledingzaak. Behalve een solide en vakkundig zakenman met een clientèle uit de gegoede burgerstand, was hij een verwoede lezer; hij had smaak en eruditie en beheerste vloeiend een aantal talen. Dit in tegenstelling tot zijn vrouw Paula, een domme en oppervlakkige, maar niet onbemiddelde vrouw. Het huwelijk was dan ook meer uit verstandsoverwegingen gesloten dan uit liefde. Het echtpaar kreeg drie kinderen, twee meisjes en een jongen. Salomon was liberaal godsdienstig. Maatschappelijk was het een geslaagd gezin, maar in werkelijkheid een gezin waarin de echtelieden langs elkaar heenleefden. Dan komt de oorlog die alle zekerheden omverwerpt en het gezin ten verderve voert (Job: De Heer heeft gegeven, de Heer heeft genomen). Salomon doet zijn zaak over aan zijn schijnbaar toegewijde assistent, die zich echter al spoedig als nsb-er ont. popt. Zijn kinderen worden wegge. voerd naar concentratiekampen, m|a hii weet met zijn vrouw een onderduik, adres te vinden bij protestants-gelov*. ge, maar bekrompen heden, die het echtpaar maar node (omdat de domincc het zegt) in hun huis dulden. Opgesi(£ ten in een kleine ruimte en essentieel op elkaar teruggeworpen blijkt Pas eoed hoe voos het huwelijk is geweest Paula, lijdend onder de minachting van haar man en beangst om het lot van haar kinderen, pleegt zelfmoord. Salo. mon voelt zich enerzijds opgelucht door haar dood, maar wordt anderzijds ge. kweld door schuldgevoelens. Na de oorlog in staat van zijn geld te leven vindt hij kamers bij een onsympathiek ke pensionhoudster, waarvan later blijkt dat zij een moffenhoer' is ge. weest. Wanneer hij haar laat blijken niet van haar kleverige toenadering ge. diend te zijn deinst ze er niet voor terus hem een 'rotiood' te noemen. Hij j 8 dan zover, dat hij dit over zijn kant laat gaan, al zegt hij zijn kamer op. Hij leeft dan al zo lang teruggetrokken en gedesillusioneerd, dat enige antisemitische agressie hem nog nauwelijks raakt. Hij heeft zijn eigen problematiek en schuldgevoelens tracht tot klaarheid te komen omtrent de vraag in hoeverre God verantwoordelijk gesteld kan worden voor de zin of de on-zin van het lij. den Hij doet dit op de manier waarop Job de schuldvraag stelt. Salomon heeft al die na-oorlogse jaren geleefd in een soort schizofrene toestand. Hij praat in zichzelf, of anders gezegd: Salomon praat en discussieert met Zeitscheck. Hij behoort, met nog twee anderen, tot de enige overlevenden van een familie die uit 82 leden bestond. Met een nichtje dat naar Israël emigreerde onderhoudt hij nog contact en aan het eind van het verhaal schrijft hij haar een brief die ter discussie wordt voorgelegd aan de leden van de commune waarin het nichtje woont. Tussendoor, in de nachtelijke uren, heeft hij zijn gefingeerde brieven geschreven aan 'Job de Duider. In principe is Drie rode rozen het zoveelste verhaal over het onvoorstelbaar verschrikkelijke lot van de joden in de Tweede Wereldoorlog en de duistere zin daarvan. Door van Salomon niet direct een heilige of een uitverkorene te maken weet Herzberg een overtuigende mate van objectiviteit te bereiken, die het probleem van het specifieke joodse lijden op een algemeenmenselijk plan brengt. Helaas doen de gestileerde en kunstmatige opbouw en de wat stijf-archaïserende stijl van het verhaal iets aan de schrijnende probleemstelling af. De novelle zou er bij gewonnen hebben wanneer de opzet pretentielozer en simpeler was geweest. Wat niet wegneemt dat dit verhaal gelezen moet worden 'opdat wij niet zullen vergeten. AB VISSER AbelJ. Herzberg Adriaan Venema --- Abram Terts - Een stem uit het koor Vervreemding Eenzijdig citeren Zelden is een boek zo lang zo chaotisch op mij overgekomen als Een stem uit het koor van de Russische schrijver Abram Terts. Ook het nawoord dat Terts' vriend Igor Golomsjtok heeft geschreven kon daaraan weinig of niets verhelpen. Als lezer moest ik zelf de orde zien aan te brengen. Uiteindelijk is dat, ongeveer halverwege het boek, gelukt. Maar voor daarover wat te zeggen lijkt het me goed ook de lezers van dit stuk te konfronteren met de aard van Terts' geschrift. Dat wordt geprobeerd aan de hand van een aantal citaten uit de zeven afdelingen van Een (item uit het koor. Het enige dat daarbij in eerste aanleg als hulpmiddel geboden wordt zijn, in verkorte vorm, dezelfde gegevens als die waarover ik beschikte bij het openslaan van Terts' boek. De inhoud daarvan vormt een neerslag van wat Abram Terts heeft opgeschreven in de ruim vijf jaar dat hij in dwangarbeiderskampen, honderden kilometers ten noordoosten van Moskou, opgesloten heeft gezeten. Terts werd daarheen overgebracht in het voorjaar van 1966, hij werd vrijgelaten in de eerste week van juni 1971. Die vijf jaar gevangenschap hadden de Sovjet-autoriteiten Terts opgelegd omdat hij in het buitenland enkele, voor een deel ook in het Nederlands vertaalde boeken had laten verschijnen die naar Sovjet-opvattingen vanwege hun schadelijkheid niet gepubliceerd hadden mogen worden. De nu vijftigjarige schrijver had voor zijn aktiviteit om al te begrijpelijke redenen een schuilnaam gekozen. Het duurde een jaar of zes eer de machthebbers aan de weet waren gekomen dat zich achter de naam Abram Terts een leidende kritikus van het befaamde Moskouse tijdschrift „Nowij Mir" (De Nieuwe Wereld) verborg: Andrej Sinjawski die geruime tijd werkzaam is geweest aan het Gorki-Instituut voor de wereldliteratuur - een instelling voor opleiding van jonge letterkundigen. Nadat Terts-Sinjawski wegens „laster, pornografie en het openbaar maken van staatsgeheimen" tot zeven jaar gevangenisstraf was veroordeeld werd hij weggevoerd naar een kamp in Mordovië. Schrijven bleef voor hem een eerste levensbehoefte, misschien zelfs door de gewijzigde omstandigheden een even noodzakelijke als eten en drinken: „Het vierkantje papier is als een tralievenster waardoor ik naar buiten kijk." Terts mocht echter alleen brieven „van onbeperkte lengte" schrijven aan de naaste familieleden. Een beperking waar hij onderuit wist te komen door alles wat hij anders in een soort dagboek zou hebben genoteerd nu te verwerken in de tweemaal per maand voornamelijk aan zijn vrouw verzonden brieven van vijftien a twintig dichtbeschreven kantjes. In totaal beschikte Terts daardoor na zijn vrijlating over rond vijftienhonderd vellen met aantekeningen die hem het samenstellen van Een stem uit het koor mogelijk hebben gemaakt. Uit dat boek - „Aan mijn vrouw Maria wijd ik dit boek, bijna volledig samengesteld uit mijn brieven aan haar tijdens de jaren van mijn gevangenschap, 1966-1971" - volgen hier nu eerst, per afdeling en dus per achtereenvolgend jaaL van de gevangenschap, een aantal alnhalingen. Uit 1(1966): Bij al het interessante dat in en om mij gebeurt, staat heimelijk de voetnoot dat ik het aan jou moet vertellen, en ik ben er zo aan gewend het allemaal aan jou over te brengen, dat die gerichtheid van de onderwerpen op jou hun zelfs betekenis geeft." „De rij voor het eten is als een plank met boeken. En plotseling heb je daar tussen die gelijkmatig versleten boekdelen een erbarmelijk verhaal..." „Hij likte als een hond zijn lepel af en stak hem in zijn zak. Ik likte de mijne ook af en stak hem ook in mijn zak." Uit II (1967): „Het kwik is gisteren tot min 37 graden gezakt en kolommen rook - bovennatuurlijk als op een kindertekening - rusten loodrecht op de hoogrode hemel en blijven daar zo uren staan zonder uiteen te vloeien. Het lijkt op de uitbarsting van een geiser of een vulkaan, en de kachels verdienen eerder de naam van „stookplaatsen". „Gesprekken over een waarschijnlijk transport. Een oude man: - Maar ik, beste jongen, ik denk al aan een andere route. ' Er zijn van die intonaties waarmee de spreker zichzelf letterlijk wil overtuigen dat hij werkelijk heeft bestaan. Alsof die mens - als hij dat paspoort niet zou tonen, dat adres niet zou geven - inderdaad niet zou hebben bestaan." Uit 111 (1968): „- Schrijf haar dan dat ik niet ben gestorven. Dat ik - gewoon vertrokken ben." „De muziek van Mozart en Haydn heeft de betekenis van het klokgelui bewaard. Het is wel zo dat het bij hen het klokgelui is geworden van liefde en lente. Wanneer dergelijke muziek via de radio tot ons komt, dan kun je ergens niet begrijpen dat de componist ervan heeft kunnen sterven." Uit IV (1969): „Een gevangene, een kennis van me, vertelt. Op de dag dat hij een zoon kreeg, liep hij de kiosken af en kocht alle kranten van die datum. Om ze later zijn zoon, wanneer die achttien werd, aan te bieden: dat was er allemaal op jouw geboortedag aan de hand! Het plan slaagde niet. Zijn vrouw is getrouwd, de zoon weet niet wie zijn vader is en het pak oude kranten is waarschijnlijk weggegooid. Zijn vrouw had geen fantasie. Maar het was goed bedacht!" „Ik weet waarom raven zo krijsen: ze voelen zich te zwart in die witte sneeuw." Uit V (1970): „lemand voor zijn vrijlating zegt peinzend: -Ik neem een biertje... (lange pauze). En eet er een worstje bij (pauze)... " „Deze jaren ben ik de mensen zo moe geworden, dat er die enkele keren dat ik het afdelingsgebouw leeg aantref zelfs fysiek een zalig gevoel door mijn lichaam golf t: niemand!... " Uit IV (1971): „Vreemd, maar mijn geklets in mijn brieven is in belangrijke mate geen praten maar luisteren, aandachtig luisteren naar jou. Nu eens van de ene kant, dan weer van de andere kant. Maar wat zal jij op dit of dat zeggen? Het is voor mij belangrijk om jou te horen wanneer ik schrijf. Taal als middel om iets op te vangen, een auscultatiemiddel. Taal als middel van bespiegelend zwijgen. Absoluut leeg. Strikken, netten. Een netje van taal geworpen in de zee van het zwijgen met de hoop een gouden visje op te halen. In een pauze, in een ogenblik van zwijgen wordt het visje opgehaald, maar woorden hebben hier niets van doen. Die helpen alleen maar de pauzes uit te zetten. Met woorden sturen we onszelf alleen maar met een kluitje in het riet, waarbij we de toegang vrij maken tot de meest volmaakte stilte." „(...) Wanneer men iets plezierigs tegen iemand wil zeggen, vraagt men: - Hoelang moet u nog? 12 april 1971. - Over negentien dagen moet ik nog precies een jaar en zeven maanden uitzitten! (Rekenkunst)" Uit VII (1971): „Ik loop door mijn huis als een spook. Niet als een spook dat hier ooit heeft gewoond. Maar als een dat nog komt. 9 juni 1971." „Het meest interessante dat ik die eerste dagen en weken na mijn vrijlating ervoer was het gevoel van een overledene die op het levensfestijn verscheen." „Toch heb je daar door dat alles een aflopende zaak is. Het is en blijft een oord des doods. En ik ben daar geweest. Wel aan de rand, maar ik ben er geweest. En de mensen - verveelden zich met de doden." „En zij gaan en gaan voort op dit moment. En terwijl ik hier leef, terwijl wij allen leven - zullen zij gaan en gaan... 9 juni 1971." De reeks aanhalingen nog eens nalopend kan ik me voorstellen dat niet iedereen er uit zal afleiden dat Terts' boek in eerste aanleg een chaotische indruk maakt. Dat deze gedachte opkomt valt overigens goed te verklaren. Bij het citeren is bewust een zekere eenzijdigheid nagestreefd doordat vooral aantekeningen gekozen werden die meer of minder rechtstreeks, met het verblijf in de dwangarbeidskampen te maken hebben. Dit deel van Terts' beschouwingen is hierboven daardoor nu dan ook wel te volgen. Tegelijk echter is aldus een vertekend beeld van het geheel gegeven. Want Een stem uit het koor is veel meer dan een verslag van een gevangenschap. Enigszins valt dat al af te leiden uit enkele aanhalingen zoals die waar het gaat over de muziek van Mozart en Haydn of die met bespiegelingen over de taal. Het boek is echter nog veel gevarieerder en ook onnoemelijk veel rii 0,1. die ontdekking kwam ik toen geleidelijk tijdens het lezen bleek dat de chaos van aantekeningen zich toch in een zekere orde liet brengen Het gaat inderdaad altijd en overal om het leven in de strafkampen, maar dat leven is onder te verdelen naar jaren, seizoenen bewakers, verklikkers, politieke en kriminele gevangenen, naar hun zorgen, angsten, lijden en sterven En naar de tijden waarin Terts' denken zijn ongehinderde vlucht kon nemen Van dit hele, omvangrijke skala kan ik hier niet meer dan enkele facetten weergeven. Het eerste heeft betrekking op de manieren waarop Abram Terts reageerde op de gedwongen samenleving met de uiteenlopende soorten mensen. Als regel verdroeg hii hen best. De honderden uitspraken die hi van zijn medegevangenen noteerde laten daarover geen twijfel bestaan Er zijn geestige, komische, trieste, ontroerende en ook wel dokumentaire belangwekkende passages van soms bladzijden achtereen aan te danken. Tot de meest voor de hand liggende en tevens opmerkelijkste behoren wellicht de bladzijden die met deze kernachtiee uitspraak beginnen:,.-Geen kloot plezier zal ik in deze wereld beleven." Ook zonder verdere voorbeelden zal allicht reeds duidelijk zijn dat daarna velerlei opmerkingen volgen over vrouwen; de eigen vrouwen van de gevangenen en andere zoals de in een lied beschrevene: „Ik maakte kennis met een dame van nachtelijke schoonheid... " Enkele zeldzame keren geeft Terts er blijk van dat de konstante aanwezigheid van de anderen hem hindert. Het zou kunnen zijn dat de kern van die reaktie te vinden is in een der laatste aantekeningen van het boek: „Toch was ik daar niet mezelf. Die plotselinge overschakeling op jezelf overdondert je wel: waar kom jij vandaan? en wat moeten we met je?' Vervreemding, dat is duidelijk, die veroorzaakt lijkt door net losgescheurd worden van vrouw en (pas enkele maanden oude) zoon en door het losraken van met grote zo niet hartstochtelijke inzet verricht werk als letterkundige en als schrijver. Een der frappantste kwaliteiten van terts boek is daardoor bepaald: nog afgezien van de barre en mensonwaardige omstandigheden waaronder het geschreven moest worden is het zonder meer al een werk van de eerste literaire orde geworden waarin, wonderbaarlijk genoeg, beschouwingen staan over Kl e" schrijveri (klassieken als vn^i™ GoSo1' Tsjechow, Ljeskow; voorgangers aTs Achmatova en Mandelr™ Jesenin) die van zon grote bevniit ZU» dat de meeste anderen in SLVri]heid de kwaliteit ervan n™ ™et g^te moeite zouden kunnen evenaren. betrïkïK V£d ik dit deze keer een EeXT^t ]k?ubl zaak- De waarde van dat her ™UU *]et ,fcoor is eerst en vooral zien hL P lndrukwekkende wijze laat overJ?nd rnf*man zes iaar lan? recht ziin Tplhe,eft,weten te"blijven doordat reai^ Sterker was danJhet „strenge pen had ZllTaïn men in de kamonderzoek geLeverd' TiJdens het voor- S?nfavskH T hei Proces had Andrej höe zïin Lt^°nder woorden gebracht bel oien ™ 'ng bePaald wasl „ja, ik hsl gjalkZTSt' 3a' ik ben eenideaook' nVite^r ™* « maar ik ben heeft hi>oi 9, "■ want een schrijver k^iekoidSfnT^ker *°r9en tan vu« o; dat politiek regiem. (ARRAi, ~ RUDIBOLTENDAI W^JERTS £en stem uit het talinc uit L. Dgeval £oed leesbare ver-330 blz Su ai? Gennep, Amsterdam, oiz., paperback f 28.50 T Maria en Andrej Sinjavskij ---