Schade in de Friese bossen vrij ernstig APPELSCHA — Opnieuw hebben de staats- en particuliere bossen in Friesland ernstig onder de storm van het afgelopen weekeinde te lijden gehad. Een voorlopige indruk in de boswachterij Appelscha is dat daar onder het geweld van de soms tot orkaankracht aanzwellende wind tien bunder hout verloren is gegaan. Vooral onder de fijnspar heeft de storm weer vernietigend huisgehouden. Het ernstigst is de schade aan de kwetsbare randen van de percelen bos, die na de zware verwoestingen van de novemberstorm van 1972 geheel moest worden opgeruimd. Deze open en gedeeltelijk al weer ingeplante plekken moesten het opnieuw ontgelden. Veel bomen knapten op twee, drie meter van de grond af, terwijl de zwaardere exemplaren met wortel en al uit de grond werden getrokken. Vergeleken bij de stormschade van 1972 valt de, omvang van de vernielingen thans gelukkig mee, volgens districtsambtenaar Wim Ponsen. Toen ging een kleine tweehonderd hektare (van de 1700) tegen de vlakte. De in 1972 gehavende gedeelten waren praktisch geheel opgeschoond. Ponsen: „Je blijft zo aan de gang. Bosbouw begint op deze wijze wel een triest vak te worden". Over het hele Appelschaster bosgebied sneuvelden eveneens incidenteel nogal wat stammen. De enkele exemplaren in de door de storm van 1972 geslagen gaten, die staande waren gebleven, zijn nu goeddeels ook afgeknapt, of ontworteld. Vooral langs de weg van Appelscha naar Wateren herinnerden sommige percelen zondag aan het macabere beeld, dat de ruïneuze storm van drie jaar geleden naliet. De verbinding is zaterdag een tijdlang voor het verkeer versperd geweest, doordat omgevallen bomen de weg barricadeerden. De bosweg dwars door de uitgebreide boswachterij vanaf de jeugdherberg Us Blauhiem in de richting Wateren was zondagmorgen nog afgesloten. Op verschillende plaatsen lagen zware sparren schots en scheef over de rijbaan. Flinke schade (maar vergeleken bij het rampjaar 1972 klein) meldde ook districtsambtenaar Van der Hul uit de Staatsbossen in Appelscha. Ook hier konden de nieuwe ronden van eerder verwoeste percelen het geweld van de storm niet weerstaan. Op het totale houtbestand zijn een dikke 200 omgevallen of afgeknapte stammen geteld. Ook verloren gingen de laatste nog overeind staande exemplaren in een drie jaar geleden al vrijwel verwoest, oud fijnsparren-kompleks in het Reigersbos. Onder de bomen, die het afgelopen weekeinde omwaaiden, bevonden zich exemplaren van 50—80 jaar oud. Vrij veel schade ontstond vrijdagnacht verder in de bossen van Beetsterzwaag en Olterterp. De schade in de Gaasterlandse gemeentebossen wordt door bosopzichter Hilbert A. Meijers „vrij ernstig" genoemd. Er ging naar schatting vijfhonderd kubieke meter naaldhout verloren, vooral langs de randen van de vorige stormvlakten. „WU hadden alles opgeruimd, maar we kunnen nu weer opnieuw beginnen, want de bossen vallen nog onder verantwoordelijkheid van de gemeente", aldus de heer Meijers. Gaasterland heeft de bossen zoals bekend verkocht aan Staatsbosbeheer, maar de akte is nog niet gepasseerd. --- Waterstanden FZP 5-1. Bergumerdam 41 (45); Leeuwarden 41 (28); Nesserzijl 37 (37); Sneek 25 (12); Scharsterbrug 28 (30); Woudsend 14 (15). Gemiddeld 25,6 (24,2). Neerslag 2 mm. De inlaatsluis is gesloten. De sluizen voor de afstroming zijn geopend. --- ,Wy moatte hieldal wer op e nij begjinne' Orkaan laat spoor van verwoestingen achter... LEEUWARDEN — De storm, die met orkaankracht van de vroege vrijdagnacht tot zaterdag laat in de avond over Friesland heeft geraasd,, heeft een spoor van verwoestingen achtergelaten. Boerderijen werden beschadigd of totaal vernield. Het vee moest op talrijke plaatsen naar elders worden gebracht. Huizen werden van dakpannen ontdaan en tal van andere verwoestingen brachten veel ongerief mee. Gisteren is het herstel op verschillende plaatsen al op gang gekomen. In Hemelum is de ligboxenstal van de veehouders Teake Salverda en Gerd Bouma voor een groot deel vernield. De ongeveer honderd koeien werden bij veehouders in de wijde omgeving ondergebracht. De stal was nieuw. „It wie kertier oer twaën doet de greate klap kaem. Wy binne forskriklik skrokken, hwant wy hiene gjin weet fan hwat der mei de pleats barre soe. Wy lemen noch op bêd, mar mei it foarein is lokkich neat bard," zegt mevrouw Arme Sybrandy-Frankena uit Hemelum. Van de oude boerderij, die het echtpaar Sybrandy met twee kinderen bewoont, kwam het dak voor een deel naar beneden. De meeste brokstukken kwamen in de schuur terecht, waar drie paarden en drie veulens stonden. De dieren werden niet geraakt. Ze zijn ondergebracht in de omgeving. De familie Sybrandy heeft de nacht doorgebracht bij veearts Sijtze Piersma in Hemelum. Wat er met de boerderij gaat gebeuren is no£ niet bekend. Na de aprilstorm in 1973 was de achtergevel vernieuwd. De boerderij had geen agrarische bestemming meer. In Mirns werden bomen en struikgewas gesierd met grote, gele plukken isolatiemateriaal afkomstig van het dak van de kippenfokkerij van de heer Tjalling de Jong aan de Bleelenswei. De dakbedekking was er voor een groot deel afgerukt, pas gistermorgen kon een begin worden gemaakt met het provisorisch dichten van de gaten met plastic. De 22.000 kuikens in de loods waren toen nog in leven, maar over hun levenskansen viel gisteren nog niets te zeggen. De temperatuur in de loods is lange tijd te laag geweest. Ook omtrent de omvang van de schade kon niets worden gezegd. BIJ DE FOTO: De schapen veilig op de dijk bij het ondergelopen '_' Noorderl'eech. Links op de achtergrond de boerderij van polhoeder Roeda. Midden in deze watermassa, beleefde „fügelman" Eenshuistra - zijn angstig avontuur. De in elkaar gewaaide fokstal van de heer Joris Wijnja onder Workum. --- Ton schade De heer Joris Wijnja, die een varkensfokkerij heeft onder Workum, schat dat de herbouw van zijn nieuwe fokstal rond een ton..gaat kosten. De loods was pas gereed gekomen, „mar wy kinne nou 'wer hiëlendal 'óp'e nij bigjinne. Om't it hjir op'e romte is, hienen wy by de bou al foar in swierdere dakkonstruksje keazen, mar dat hat neat holpen." De fokstal is helemaal ingestort, maar de heer Wijnja heeft niets gehoord toen dat gebeurde, hoewel hij er vlak naast woont. Een paar honderd meter verder is de hooischuur van de heer Sjoerd Yntena uit elkaar gerukt en deels op zijn woning terecht gekomen. De heer Yntema heeft de nacht bij buren doorgebracht. In Staveren werd het dak met drie schoorstenen van de voormalige doopsgezinde pastorie aan de Voorstraat weggerukt. Een oude boerderij van de gebroeders Visser in de Noordermeer stortte in. De boerderij werd gebruikt voor opslag van materiaal. Van een woning aan de Voorstraat is een muur weggeblazen... De Sneker brandweer ia met een man of zeven zestien uur achtereen in touw geweest om mensen te helpen bij het dichtspijkeren van ramen, verwijderen van gedeeltelijk los gerukte goten, antennes en ' dergelijke. „We hebben wel in veertig tot vijftig gevallen hulp verleend en dat is nog nooit eerder voorgekomen", zegt commandant de heer Wouter Slob. Ook in Arum heeft de storm danig 'huisgehouden- Van het huis van oudkapper en zanger Minne Huizinga werd een groot deel van de voorgevel uit zijn voegen gerukt en kwamen tal van stenen op straat terecht. Verschillende auto's werden door stenen beschadigd. Dat laatste was ook op tal van andere plaatsen het geval. Ook in Witmarsum sneuvelde een voorgevel. Op de woning van de familie Ludema op de Grauwe Kat kwam een boom terecht. Het door de storm hoog opgestuwde water bezorgde ook in Zuidoost•Friesland nogal wat boeren overlast. Op het laag gelegen deel van de Tjonger onder Mildam kwam het water over de zuidelijke polderdijk heen en overstroomde daar vele hectaren weiland. Het Koningsdiep kreeg eveneens 'met zeer hoge waterstanden te maken, waardoor o.a. het gebied van de Mersken onderliep. Gisteren fourageerden tienduizenden vogels op het ondergelopen land. Het opgejaagde water drong tot vlak achter het dorp Terwispel door, waar een grote polder de hoge boezemstand niet aankon en „ünderstrüpte". Buiten haar oevers trad ook De Linde in de buurt van De Blesse. Op verschillende plaatsen moesten boeren zaterdag hals over kop hun loslopend vee evacueren. Zij werden volkomen door het hoge water verrast. --- Dak van flat in Drachten getild In Drachten werden in de nacht van vrijdag op zaterdag omstreeks vier uur Vier gezinnen in hun slaap gestoord, toen een gedeelte van het dak van een flatgebouw aan de Wielewalen door de storm werd meegenomen. De plafonds bleven grotendeels intact, maar de situatie was zo gevaarlijk dat de bewoners naar andere huizen van de woningbouwvereniging Smallingerland berden overgebracht. Om de omgeving voor rondvliegende stukken dakbedekking te behoeden werd het dak verder door personeel van Gemeentewerken verwijderd. Ook de mastiekbedekking van de Edah-winkel in De Wiken bezweek onder de storm. Er werd in de omgeving schade aangericht door het materiaal, dat de straten in de omgeving inwaaide. De winkel was zaterdag overigens gewoon open. Bij de schoenwinkel van Boersma in de Zuiderbuurtpromenade ontstond brand, die door een politiepatrouille werd ontdekt en met behulp van een brandblusapparaat werd geblust. Bij de Amro-bank bezweek een grote ruit onder de druk van de storm. Op tal van plaatsen in Drachten ontstond schade aan woningen en gebouwen. De caravans op De Veenhoop kregen het eveneens zwaar te verduren; enkelen waaiden om, één kwam in de ringvaart terecht en rcakte op drift. Boten werden door het hoge water op de oever getild en een gedeelte van het terrein kwam onder water te staan. Aan de Skieding velde de storm een aantal iepen. De bomen, die voor een deel ziek zijn, zouden worden gekapt en vervangen door andere. Zij kwamen over de weg te liggen en werden door personeel van Gemeentewerken verwijderd. Ook op andere plaatsen in Smallingerland sneuvelden bomen en werden lichtmasten en verkeersborden ontzet. --- NIEUWEBILDTZIJL — Drie verlagingen in de slaperdijken werden zaterdagavond opgevuld met zandzakken. Op de foto zijn enkele mannen bezig met dat veiligheidskarwei. --- Zaterdagavond had wind nog orkaankracht LEEUWARDEN — Na de orkaankracht van vrijdagnacht bereikte zaterdagavond tussen zes uur en half acht de storm zijn grootste kracht. De gemiddelde windkracht was toen S (storm) volgens de schaal van Beaufort met uitschieters tot bijna 12 (orkaan). Zoals zaterdag reeds werd bericht werd vrijdagnacht om drie minuten over één op de vliegbasis Leeuwarden door de weerkundige dienst de zwaarste windstoot geregistreerd. Deze had een snelheid van 140 kilometer. De windkracht was toen royaal 12. Na half, acht werd het zaterdagavond geleidelijk rustiger met omstreeks elf uur nog een uitschieter van 10 (zware storm). Omstreeks twee uur zondagmorgen kwamen, de uitschieters in buien niet verder dan windkracht 9 en later in de morgen 7 tot 8- Daarna luwde de wind regelmatig verder tot windkracht 4 en minder gisteren overdag. Opvallend was de enorme kracht van de uitschieters, die zich met name voordeden tijdens buien. Zaterdagavond werd tijdens zon windexplosie windkracht 11 (zeer zware storm) gemeten in een periode dat de gemiddelde kracht 6 (stijve bries) was. Deze plotselinge uitschieters moeten verantwoordelijk worden geacht voor een groot deel van de schade aan huizen, gebouwen en bomen. De richting was constant noordwest. --- Als er binnenkort maar niet weer zware storm komt... Schade aan de dijken is meegevallen LEEUWARDEN — Ir. Tierae van Gulik van Provinciale Waterstaat kon gistermorgen opgelucht constateren, dat de schade aan de dijken is meegevallen. In Harlingen werd zaterdagavond een hoogste waterstand gemeten van meer dan 3.70. Na half tien bleef de waterhoogte constant tot omstreeks half twaalf. Toen begon het water te zakken. Op Lauwersoog, waar de waterstanden altijd hoger zijn, werd ruim 3.75 meter gemeten. Om een uur of zeven hield men in Harlingen nog rekening met een hoogte van meer dan vier meter, doch die werd niet bereikt. De uitgebreide dijkbewaking werd om één uur zondagmorgen Ingetrokken. Bü Zurich was overdag een gat in de glooiing geslagen (zoals daar vaak gebeurt bij een flinke storm), dat In de loop van de dag was gedicht. Mensen van aannemer Van Oord hadden zaterdag de zandlaag boven het asfalt van het dijkvak Peaesens-Wierum met klei verzwaard om schade te voorkomen. Volgens ir. Van Gulik is er niets aan de hand, als er niet binnenkort een zware storm komt met gelijke waterhoogten. Ir. Van Gulik sprak zijn verbazing uit over het feit, dat veel mensen in de loop van zaterdag naar de zee kwamen kijken. Kennelijk realiseerden zij zich niet, dat het instellen van uitgebreide dijkbewakig geen grapje is en dat er dan serieus rekening gehouden moet worden met doorbraken. De politie van Ferwerderadeel en Het Bildt had moeite met het ontwarren van verkeerskluwens op de smalle weggetjes in het bedreigde gebied. De dijkbewaking werd uitgevoerd door mensen, die waren gemobiliseerd door de waterschappen. --- Water in huizen Op Vlieland, waar de hoogste waterstanden ook onder normale omstandigheden altijd lager zijn dan op de wal, werd om kwart voor tien zaterdagavond een hoogste stand gemeten van 3.27 meter. In het huis van walkapitein Cor Boon aan de Havenweg stond het water 60 centimeter hoog. In vier andere huizen stond het onder de vloer, doch de bewoners konden de voeten nog net droog houden. Hotel Zeezicht aan de Havenweg had het water tot aan de drempel staan. In het havengebied lekte het water door een daar aangebrachte kering heen. Burgemeester Gerrit Rombout vertelde, dat voor het eerst in zijn negen jaar durende ambtsperiode op Vlieland de kering bij hotel Zeezicht gesloten moest worden. De hulpwerkzaamheden verliepen overigens uitstekend aldus de burgemeester. --- „Weingatten" bij Anjum gingen dicht HOLWERD — Inspectie van de dijken van het waterschap „Eastergoa's Sédiken" tussen Holwerd en Lauwersoog toonde zondag aan, dat die het geweld van wind en water goed hebben doorstaan. De nieuwe dijkvakken — van Lauwersoog tot It Skoar bij Ternaard — zijn volkomen onbeschadigd uit de strijd gekomen en ook de nog niet verhoogde dijken hebben geen ernstige schade opgelopen. Wel is de zee op tal van plaatsen over deze dijken geslagen, gelukkig zonder gevolgen voor het binnenbeloop. Op veel plaatsen sloegen uitlopers van de golven op een hoogte van 7 meter plus ook over het asfalt van de verhoogde dijken heen. Dat gebeurde in de nacht van zaterdag op zondag, toen het water veel hoger kwam en de zee bovendien veel wilder was dan in de voorgaande nacht. Ook de honderd meter verhoogde dijk bij It Skoar, die deze herfst nog niet kon worden afgewerkt vanwege de slappe ondergrond, heeft geen moeilijkheden gegeven. Wel is de kleidijk op het Wad ter hoogte van deze plek door de golven danig aangetast en sterk afgeplat. Op deze kleidijk hadden zaterdagmorgen dertig schapen een goed heenkomen gezocht. Ze werden omstreeks tien uur door dijkwachters gered, voordat de zee echt gevaarlijk kon worden. Voor het eerst sinds 22 december 1954 zijn in de nacht van zaterdag op zondag de „wemgatten" in de slaperdijk van de Anjumer en Lioessenser Polder gesloten geweest. Een dergelijke afsluiting, die voor de aanwonenden nogal wat ongerief meebrengt, behoort tot de maatregelen in het kader van de uitgebreide bewaking. Zaterdagmorgen heeft men dit nog achterwege gelaten, maar toen zich in de loop van de dag enkele onzekere factoren aandienden werd besloten de keringen toch maar te laten aanbrengen. Het werk werd uitgevoerd door het kraanbedrijf van de heer Frans Postmus van Oosternijkerk. Dertien jaar geleden, in de nacht van 16 op 17 februari 1962, heeft men op het punt gestaan deze dijkgaten ook te sluiten, maar zo ver is het toen net niet gekomen. Tegelijk met de wemgatten gingen ook de sluisdeuren in de tunnel onder de autoweg naar Lauwersoog dicht, waarmee Lauwersoog voor langzaam verkeer onbereikbaar was geworden. In de haven van Lauwersoog zonk zaterdag de Zoutkamp 23, terwijl verder een enorme chaos ontstond op de nieuwe camping, waar heel wat caravans over de kop gingen en verscheidene zelfs totaal werden vernield. ---