(ADVERTENTIE IM.) Alle systemen voor particulier en industrie --- (ADVERTENTIE 1.M.) „DETELTSJEBEAM" len van de moaiste Fryske berneboeken fan de léste jierren. Ferskes, forhalen en tekeningen fan Diet Huber. Rejaol formaat, X f O Cfl 96 siden J I £,UU To keap yn elke boekhannel en by de kantoeren fan de Ljouwter Krante. --- Marxisme in nieuwe toepassing Mao was tegenpool van Josef Stalin (Van een medewerker) DEN HAAG — „Dogma's zijn als koeiestront. Ze zijn goed om de aarde mee te bemesten", aldus een kenmerkende uitspraak van de overleden voorzitter van de Chinese communistische partij. Ze vestigt de aandacht op het feit dat Mao een zeer onorthodoxe communist was en de eerste die het socialisme op de specifieke situatie van de Derde Wereld toepaste. Met name de laatste paar jaar zijn er verscheidene pubhkaties geweest, die hierop een onverwacht licht wierpen. Van late memoires van Russische diplomaten tot onbekende geschriften van de Chinese voorzitter zelf. Hoe paradoxaal het ook mag klinken, Mao komt daaruit naar voren als iemand die de klassieke theoriün van het rnarxisme-leninisme een geheel nieuwe toepassing heeft gegeven en mat name de gevaren van het stalinisme vroegtijdig heeft onderkend. Om de betekanis daarvan te begrijpen moet men teruggaan tot de grandfeggeirs van bet zogenaamde historisch materialisme. Marx spoorde de Europese socialisten aan om de macht te veroveren. Maar dait was in de dominerende industrielanden en in een tijd dat de arbeidersklasse daar een meerderheid vormde. Lenin op zijn beurt voerdie de communisten aan bij de Russische revolutie. Dat was in een weliswaar onafhankelijk maar toch onderontwikkeld land in een tijd dat diezelfde arbeidersklasse nog slechts een kleine minderheid vormde. Zijn hoop was echter gevestigd op een uitbreiding van de revolutie naar andere landen en op een bondgenootschap met de landarbeiders en pachtboeren. Stalin nu vervormde deze laatste opvatting op twee manieren. Wat betreft het eerste maakte hij de communistische partijen in het buitenland tot instrumenten van de internationale politiek van de Sowjet-Umde. En wat betreft het tweede voerde hij de collectivisatie van de landbouw door zonder zich eerst van de medewerking van de betrokkenen te hebben verzekerd. Juist op dat moment, in de tweede helft van de twintiger jaren, begon ook in China de communistische beweging van de grond te komen. Het gevolg van Stalins politiek voor hen was tweeledig. Enerzijds moest de partij' volgens zijn aanhangers geleid worden door de arbeidersklasse Maar er was in China nog minder een arbeidersklasse dan in Rusland. Anderzijds volgde daaruit 'volgens diezelfde theoretici dat de tijd voor een socialistische revolutie nog niet rijp was en dat de arbeiders een betrekkelijke verbetering van hun situatie alleen konden bereiken door tijdelijk bondgenootschap met de burgerlijke Kwo Min Tang-beweging van Tsjang Kai-sjek. Mao bij de viering van 21ste verjaardag van de Chinese Volksrepubliek in 1970. Achter de kennelijk plezierig gestemde leider loopt Lm Piao, in 1969 officieel aangewezen als Mao's opvolger en in 1971 omgekomen bij een vliegtuigongeluk nadat hij een mislukte greep naar de macht zou hebben gedaan. MAO TSE TOENG --- Platteland Mao viel deze schijnbaar orthodoxe opvatting nu in twee opzichten aan. Aan de ene kant wees hij erop dat van deze nationale burgerij weinig te verwachten was omdat zij in het semi-koloniale China grotendeels door buitenlandse belangen werd beheerst. Aan de andere kant stelde hij dat de minderheid van arbeiders daarentegen een bondgenootschap moest aangaan met de overgrote meerderheid van landarbeiders en pachtboeren en wel tegen de nationale burgerij en de buitenlandse belangen. Dit zou dan niet leiden tot een snelle machtsgreep van bolsjewieken in de steden zoals in Rusland was gebeurd, maar het zou wel leiden tot een langdurige volksoorlog van guerrilla-groepen die uiteindelijk vanaf het platteland d esteden zouden veroveren. Daarmee is tevens het fundamenteel verschillende uitgangspunt gegeven. De Russische revolutie was van het begin af aan het werk van een kleine voorhoede die zijn wil oplegde aan een meerderheid. De Chinese revolutie daarentegen was het werk van een grote massa die zijn wil oplegde aan een minderheid. In het eerste geval riep het halsstarrig doorzetten van bepaalde dogma's dan ook toenemende tegenstand op die alleen door een ruecksichtslose repressie kon worden gebroken. In het tweede geval waren er weliswaar veelvuldige campagnes en rectificaties, maar de zuiveringen hadden zelden een bloedig karakter. Blijkens onlangs gepubliceerde memoires van een afgezant van Stalin onderkende Mao dit verschil al vroegtijdig met name ten tijde van de beruchte Moskouse processen in de dertiger jaren. Ook later bleven Stalins en Mao's weg uiteenlopen. Na de Tweede Wereldoorlog was Moskou bang dat een omwenteling in Peking de betrekkingen met Washington nog verder zou doen verslechteren. Het Kremlin vroeg daarom die Chinese communisten hun wapens in goed vertrouwen over te dragen aan hun aartsvijanden, de nationalisten, zonder dat daaraan enige garantie werd verbonden. De guerrilla's legden deze raad echter naast zich neer, hervatten de strijd en vestigden in 1949 met succes de Volksrepubliek. --- Eigenbelang De revolutie had gezegevierd, maar wel tegen de wil van het „vaderland van de revolutie" in. Het leerde de Chinezen een les die ze niet licht zouden versreten. Ze zagen hoe de Russen hun eigenbelang vaak voorop stelden in de betrekkingen met de broederlanden. Dat bleek opnieuw in 1956 toen Moskou zijn wil aan Boedapest en Warschau oplegde. Peking trachtte te bemiddelen maar tevergeefs. Mao trok er ook een andere conclusie uit. De zogenaamde de-stalinisatie van Chroesjitsjov bleef aan de oppervlakte en ging niet op de werkelijke oorzaken in van de verwording van het Sowjet-communisme. Vandaar dat Mao zich gedwongen voelde Stalin tegen Chroesjtsjov in bescherming te nemen. Maar niet zonder tegelijkertijd in theorie en praktijk de kritiek van de massa op de fouten van de partü ook in eigen land te trachten aan te moedigen. In zijn artikel „Over de juiste oplossing van de tegenstellingen onder het volk" bestreed bij de Russische misvatting dat de klassenstrijd met de socialisatie van de produktiemiddelen zou ophouden. Integendeel, zo schreef hij, ook na de revolutie zal steeds opnieuw een confrontatie met „burgerlijke elementen" noodzakelijk zijn. In de campagne „Laat honderd bloemen bloeien, laat honderd meningen redetwisten" werd het massadebat voor het eerst op gang gebracht. Weliswaar pakte de beweging heel anders uit dan' was voorzien en moest men haastig rechtsomkeert maken, maar hier tekende zich al Mao's vastberadenheid af om de fouten van zowel Stalin als Chroesjtsjov te vermijden. Dat werd tevens duidelijk in het ontwikkelingsbeleid dat sterk rekening hield met het grote aandeel dat de arme boeren in de omwenteling hadden gehad. In de Sowjet-Unde was rond 1930 de collectivisatie van de landbouw in zeer korte tijd van bovenaf opgelegd, wat leidde tot bedekt verzet, gevolgd door onderdrukking. In het China van de vijftiger jaren daarentegen werd het land van de grootgrondbezitters allereerst onder de landarbeiders en pachters verdeeld, daarna werden ze aangemoedigd om elkaar onderlinge bijstand te verlenen, later om coöperaties te vormen en ten slotte om in communes op te gaan. --- Industrie Op soortelijke wijze trachtte men gemaakte fouten bij de opbouw van een eigen industrie te voorkomen. In de Sowj et-Unie van de dertiger jaren had men door lage graanprijzen op te leggen grote kapitalen aan de landbouw onttrokken om industriële monstenproj ecten mee te financieren die dan weer agrarische machines produceerden. Het nadeel was echter dart de boeren niet konden volgen wat er met hun geil gebeurde, terwijl de grootschaligheid" bureaucratie en' verspilling in de hand werkte. In het China van rond 1960 daarentegen moedigde men de landbouwcommunes aan om op hun eigen bescheiden niveau de noodzakelijke investeringen voor produktieverhoging te doen. Daarmee werden beide problemen uit de Stalin-periode ondervangen. Deze politiek werd opnieuw door Mao zelf theoretisch voorbereid door een pas bekend geworden uitvoerige kritiek op Stalins handboek voor de politieke economie. En ze werd in de praktijk gebracht dooor het lanceren van de massa-beweging van de grote sprong voorwaarts die de verschillen tussen landbouw en industrie, tussen platteland en stad en tussen hand- en hoofdarbeid trachtten te verkleinen. Het is dan ook niet verbazingwekkend dat de problemen die hierdoor ontstonden dankbaar werden aangegrepen door tegenstanders van Mao, In het buitenland was het Chroesjtsjov die hem door het terugtrekken van alle hulp tot een andere koers trachtte te dwingen. In het eigen land waren dat technici en functionarissen die hun privileges als nieuwe klasse bedreigd zagen. Vandaar dat in het midden van de zestiger jaren een nieuwe massa-beweging volgde, die erop gericht was deze overheids- en partij-elite uit zijn vooraanstaande posities te verdrijven. Dot leidde tevens tot de voltooiing van de breuk met de Sowjet-Unie. Overigens zonder dat de strijd in China daarmee beslist was. Want zelfs de allerjongste conflicten in de Pekingse top waren in feite niet meer dan een hervatting van het aloude debat. Het enige verschil is dat Mao er inmiddels niet meer is om oude dogma's te ontmantelen en er nieuwe initiatieven voor in de plaats te doen. En het Is de vraag of iemand hem ooit in die positie zal kunnen vervangen. --- Prins Bernhard krijgt Duitse onderscheiding DEN HAAG — Prins Bernhard Is onderscheiden met de gouden „Orde van Verdienste der Duits-Togolese Vereniging". Tevens Is de prins benoemd tot erevoorzitter van de „Dachverband der Bundesrepubllk Deutschland und der Republlk Togo", de overkoepelende organisatie van Duits-Togolese verenigingen. In een brief aan de prins schrijft de voorzitter van de Duits-Togolese vereniging, Guenter Herrmann, dat hij „in de moeilijkste uren iln het leven van Uwe Koninklijke Hoogheid trouw achter Uwe Koninklijke Hoogheid blijft staan". Verder schrijft Hammamm dat de prins „door zijn inspanningen voor de Vereniging in Afrika „het vertrouwen van het Nederlandse volk weer zal herwinnen". Volgens de DTV zou op 20 september op paleis Soestdijk de uitreiking van de onderscheiding moeten plaatsvinden, maar dit wordt door de Rijksvoorlichtingsdienst ontkend. --- Dr. Fop I. Brouwer officier in orde van Oranje Nassau GRONINGEN — Ter gelegenheid van zijn afscheid als directeur van de middelbare Landbouwschool in Groningen is dr. Fop I. Brouwer benoemd tot officier in de orde van Oranje-Nassau. Dr. Brouwer kreeg als bioloog landelijke bekendheid door zijn medewerking aan het radio-prgramma „weer of geen weer" op de zondagmorgen. Ettelijke jaren lang heeft dr. Brouwer in dit programma een praatje gehouden over allerlei wetenswaardigheden in de natuur. Ook voor de RONO heeft hij veel voorlichtend werk op dit gebied verricht. Dr. Fop I. Brouwer studeerde aan de Rijksuniversiteit van Groningen biologie en promoveerde in 1958 aan de gemeentelijke universiteit van Amsterdam wis- en natuurkunde. Sinds 1962 was de heer Brouwer directeur van de middelbare landbouwschool in Groningen. --- Abortus in principe niet toegestaan mevr. hannie van leeuwen lid van de tweede kamer voor de arp IN DE WEEK vóór Prinsjesdag begint het lang verwachte debat in de Tweede Kamer over de abortus. De belangrijke en delicate problematiek zelf en de hele gang van zaken met de initiatief-ontwerpen hebben veler aandacht naar deze behandeling getrokken. Die brede belangstelling geeft aan de grote verantwoordelijkheid van allen die bij de behandeling betrokken zijn, een extra accent. Er liggen nu twee wetsontwerpen ter tafel. Het ene is een combinatie van het oudste initiatief-ontwerp van de socialisten Lamberts en Roethof uit 1970 en van het in februari 1975 ingediende initiatief-ontwerp van de WD'ers Veder-Smit en Geurtsen; het andere is in januari 1975 ingediend door de KVP'er Van Schaik en door de AR via mevrouw Van Leeuwen, Van Schaik heeft enkele maanden geleden zijn intrede gedaan in de Raad van State. Zijn plaats als mede-indiener is ingenomen door het lid van de KVPfraotie mevrouw Gardeniers-Berendsen. Als woordvoerders van de drie christen-democratische fracties zullen optreden mevrouw Cornelissen (KVP) en de heren Van Dam (ARP) en Tilanus (CHU). De overeenstemirjing van de PvdA'ers en de WD'ers, die tot een gezamenlijk ontwerp heeft geleid, heeft aan de behandeling van de problematiek een belangrijke wending gegeven. Voordien lagen er drie initiatiefontwerpen, waaruit de Kamer een keuze moest doen. Van die drie draagt het christen-democratische ontwerp een duidelijk profiel. Het wijst abortus af, tenzij de voortzetting van de zwangerschap voor de lichamelijke of geestelijke gezondheid van de vrouw een ernstige bedreiging meebrengt, die niet op een andere wijze kan worden afgewend. Dit ontwerp voorziet bovendien in een toezicht op de inrichtingen waar abortussen kunnen worden verricht en in een strafrechtelijk toezicht. DE BEIDE andere oorspronkelijke ontwerpen onderscheiden zich vooral wat aankleding betreft. Het PvdA-ontwerp was ook duidelijk en beoogde kort en goed het abortusverbod voor bevoegde geneeskundigen uit het Wetboek van Strafrecht te schrappen. Daarmee wordt het verrichten van abortus, evenals andere medische ingrepen, onder het medisch tuchtrecht gebracht. Het WD-ontwerp beoogde een zeker strafrechtelijk toezicht te bewerkstelligen en voorzag in een regeling, inhoudende voorschriften voor de inrichtingen, alsmede in een commissiedie toezicht op de uitvoering van de wet moest oefenen. Op grond van een en ander presenteerden de WD-indieners hun ontwerp als een soort tussenvoorstel tussen de christen-democratische en socialistische initiatieven. De overeenstemming tussen de WD- en PvdA-indieners heeft deze presentatie van die zijde van de VVD wel ontmaskerd. Duidelijk is geworden, dat op het principiële kernpunt, te weten de normstelling, de beide ontwerpen overeenstemden. Het nieuwe gezamenlijke initiatief-ontwerp legt uiteindelijk de beslissing over een abortus bij de vrouw. Het toezicht op de inrichtingen en van de commissie op de uitvoering van de wet veranderen daaraan geen tittel of jota. DE NIEUWE situatie, waarin nu twee initiatief-ontwerpen ter beoordeling voorliggen, heeft zin en voordeel: de Kamer moet een duidelijke keuze doen tussen twee principieel en praktisch scherp te onderscheiden standpunten inzake de bescherming van het ongeboren leven. Er is natuurlijk licht de neiging, de kanis op aanneming of verwerping van de beide ontwerpen te gaan schatten. Aan die neiging wil ik liever maar niet toegeven. Het is een publiek gegeven, dat in een aantal fracties, die geacht worden achter het PvdA-WD ontwerp te staan, de meningen uiteenlopen. Verschillendie leden uit die fracties hebben van hun christelijke levensovertuiging uit grote moeite met het ontbreken van de rechtsbescherming voor het ongeboren leven in het gecombineerde ontwerp. Zij komen te staan voor een beslissing waarbij de betrekking tussen politiek en levensovertuiging heel rechtstreeks een rol speelt en tot een publieke keuze dwingt. Tot welke uitkomst dit zal leiden moeten we aan hun geweten overlaten. Hoe de gedachtenwisseling in de Kamer ook uitpakt, te verwachten is, dat de christen-democratische indieners en fracties alles zullen doen om duidelijk het geweldige belang voor mens en samenleving, dat met het debat -is gemoeid, naar voren te brengen. --- Beslissing over abortus aan vrouw en arts dr. hein roethof lid van de tweede kamer voor de pvda Te gast VOLGENDE WEEK moet de Tweede Kamer een keus doen uit twee wetsontwerpen over de abortus. Het voorstel van mevrouw Van Leeuwen (AR) en mevrouw Gardeniers (KVP) staat abortus niet toe, tenzij het lichamelijk of geestelijk welzijn van de vrouw wordt bedreigd. Volgens het voorstel van Lamberts en mij (beiden PvdA) en mevrouw Veder-Smit en Geurtsen (beiden WD) beslist de vrouw samen met de arts over de ingreep. De zorgvuldigheid van de besluitvorming wordt met waarborgen omringd. Oorspronkelijk lagen er drie wetsontwerpen ter tafel. Mede doordat die alle dreigden te worden verworpen zijn WD en PvdA het eens kunnen worden over een gezamenlijke tekst. De belangrijkste bepaling is, dat de arts niet meer strafbaar wordt gesteld. De vrouw neemt uiteraard de beslissing over de ingreep, zij het dat de arts daar natuurlijk de verantwoordelijkheid voor op zich moet willen nemen. Om de zorgvuldigheid van die besluitvorming zo goed mogelijk te waarborgen, zal een onafhankelijke commissie van deskundigen toezicht uitoefenen en de minister van volksgezondheid van advies dienen over de inrichtingen (abortusklinieken) waar de ingreep wordt uitgevoerd. Ook zijn de vier initiatiefnemers van het PvdAWD-wetsontwerp het er over eens geworden, dat na de legalisering van de abortus deze in het ziekenfondspakket moet kunnen worden opgeniomeni. De meeste hoofdbrekens bij de totstandkoming van het compromis heeft de oommissie van toezicht gevormd Duidelijk is, dat over de abortus bij de Nederlandse bevolking uiteenlopende opvattingen bestaan. De laatste jaren lijkt zich bij het publiek een meerderheid af te tekenen die de abortus toe wil staan, mits het verantwoord gebeurt. Commerciële overwegingen bijvoorbeeld moeten buiten, de deur gehouden worden. Bovendien hebben velen het gevoel, dat de beslissing moeilijker wordt naarmate de zwangerschap verder is voortgeschreden. De indieners hebben zich niet vast willen leggen op een termijn (van bijvoorbeeld drie maanden). Zij menen, dalt elk concreet geval verschillend is •en dat daaromtrent in een wet geen algemene regel kan worden gesteld. Soms zal een abortus beneden drie maanden ernstig moeten worden ontraden, terwijl zich boven die grens gevallen voordoen waarbij de ingreep noodzakelijk is. Het toezicht va nde commissie is globaal, dat wil zeggen het kan slechts beteeffen de algemene gang van zaken in een kliniek en de houding van een individuele arts in een reeks van gevallen. De commissie gaat dus geen concrete gevallen bekijken, maar heeft wel tot taak een algemene zorgeloosheid in een bepaalde kliniek of bij eeen heid in een bepaalde kliniek of bij een commissie kan daarmee lopen naar het Medisch Tuchtcollege of het Staatstoezicht op de Volksgezondheid. De vier initiatiefnemers hebben over dit aspect van de zaak nog langdurige gesprekken gevoerd met enkele leden van het dagelijks bestuur van de Ko-ninklijke Maatschappij ter bevordering van de Geneeskunst. Overeenstemming werd bereikt over de vraag, dat de ingreep als zodanig een strikt medische aangelegenheid is. Bij de beslissing over die ingreep gaan echter ook andere dan strikt medische overwegingen meespelen. De adviserende taak van de commissie komt tot uiting in haar recht om voorstellen te doen of gehoord t« worden over erkenningen van klinieken of het intrekken van dergelijke erkenningen. De minister van volksgezondheid mag alleen strikt administratieve voorschriften zelfstandig behandelen Wordt een erkenning ingetrokken, dan is beroep mogelijk op de Kroon. In afwachting van de uitspraak, daaromtrent mag de kliniek open blijven. Vermelding verdient ten slotte, dat de vier initiatiefnemers van het PvdAWD-Kmitwerp zich in de beantwoording van schriftelijke vragen van de zijde van de Kamer uiterst kritisch hebben betoond jegens de opstelling van minister Van Agt tegenover Bloemenhove. De indieners wensen zelf geen waardeoordeel over Bloemenhove uit te spreken, omdat zulks straks de taak van de onafhankelijke commissie wordt. Zij achten echter de argumentatie van de minister van Justitie om de praktij ken van Bloemenhove af te keuren volstrekt ontoereikend. De minister heeft daar geen zelfstandig onderzoek naar ingesteld. Hij heeft evenmin gehandeld in overeenstem- ming of overleg met het Staatstoezicht op de Volksgezondheid, dat dan tochaanmerkelijk beter tot oordelen bevoegd zou zijn dan een minister van Justitie. De door minister Van Agt gelaakte korte duur van de gesprekken bij de opvang van de vrouwen (twintig . tot dertig minuten) wordt verdedigd. Bijna alle vrouwen hebben al een indringend gesprek met hun huisarts gehad. Tegen die achtergrond moet zelfs een gesprek van twintig minuten, uitsluitend ov erde vraag, of al dan niet uitsluitend over de vraag, of al dan niet ten, als tamelijk lang worden gekenschetst. Het kan ndet de bedoeling zijn, aldus de initiatiefnemers, de vrouw nog eens een derdegraads verhoor te gaan afnemen. ---