De earste en tagelyk ek de léste forhalen fan Durk Ymkes Schuurmans yn DE HOUTEN SKONK Ynboun 185 siden. Priis ƒ 14.90 --- Heer Bommel en de Denktank 78. De politie zat intussen niet stil, en tegen de middag bevond commissaris Bas zich bij het bruggetje waar heer Bommel de postbeambte ontmoet had. „Hier stond hij," sprak de politiechef. „Van hier af moet de omgeving met een fijn kammetje worden onderzocht, Snuf. Hij moet sporen hebben achtergelaten." „Die liggen onder de sneeuwbui van vanmorgen," zei de brigadier. „En ik kan geen manschappen missen, nu er vanmiddag een voetbalwedstrijd is. Sportliefhebbers eisen de aanwezigheid van de hele politiemacht." Hij wees op de resten van verversirrgsmiddelen, die het sneeuwtapijt opvrolijkten, en zijn meerdere knikte. „Er zijn al heel wat supporters gepasseerd," zei hij begrijpend. „Ikzelf had ook wel willen kijken, want ik ben een voetballiefhebber. Maar plicht gaat voor. Ik ga achter Bommel aan, waar hij ook is. Hij was niet de enige ambtenaar met zon hoog plichtsbesef. Ook de heer Dorknoper zat in zijn schemerig kantoor de inhoud van de teruggevonden postzak te onderzoeken, terwijl buiten een vrolijke menigte 'zich naar de Steenheuvel begaf. „Eigenlijk ben ik ook een sportliefhebber," sprak hij. Vooral voor de tv. Maar plicht gaat voor, nu ik eindelijk de vermiste papieren gevonden heb. Men denkt maar al te vaak verkeerd over ons, ambtenaren." --- Ingezonden Arme en rijke landen In zijn lezenswaardig artikel „Hier doen voor daar" stelt de heer L. ten Cate in deze krant van 27 december j.l. het probleem van de arme landen aan de orde, waarin hij ons met de neus op de keiharde werkelijkheid drukt door te stellen, dat het onredelijke in de huidige verhoudingen op dit punt schuilt in het feit dat wij de aangename dingen die hier alleen maar kunnen, als vanzelfsprekend zijn gaan beschouwen m.a.w. dat wij het als vanzelfsprekend ervaren dat wij profiteren vari de achterstand in de arme landen. Dat dit niet zo kan doorgaan zal een ieder die zich ook maar enigermate in deze problematiek verdiept, duidelijk zijn. Er zal verandering moeten komen, als ware het alleen maar in het belang van ons zelf. Het is inderdaad, zoals de heer Ten Cate aan het slot van zijn artikel schrijft: „De twee grote vraagstukken van de wereld van nu zijn de bewapening en de armoede. Die zullen moeten worden opgelost." Men kan het ook zo stellen zoals de polemoloog Röling het in zijn boek „Polomologie" uitdrukt: „Het wapenprobleem is het belangrijkste vredesprobleem van de rijke landen, zoals het armoedeprobleem het belangrijKste vredesprobleem van de ontwikkelingslanden is." Verder schrijft hij: „Nog niet is de VN zo ver gegaan, de massale economische uitbuitingen of verwaarlozing een internatonaal misdrijf te noemen en een bedreiging van internationale vrede en veiligheid. Dat zal mede te wijten zijn aan de omstandigheid, dat vele ontwikkelingslanden zijn vertegenwoordigd door hun elite, die belang heeft bij het handhaven van de bestaande toestand". Tot zover Röling. Het grote probleem is wel op welke wijze aan deze voor ons allen zo belangrijke zaak een wijziging ten goede aan te brengen. Zeker, er wordt incidenteel al veel'gedaan, ook in ons land, maar al deze acties, hoe goed ook bedoeld, lossen het probleem niet op. Ik ben het met de heer Ten Cate eens, dat men er niet teveel op moet rekenen, dat de mensen heus wel zullen doen wat verstandig is en hun levensstijl vrijwillig zullen gaan veranderen. M.i. kan hier alleen iets bereikt worden door dwang, in die zin, dat op internationaal niveau dwingende maatregelen worden getroffen. De hulp, die thans wordt geboden, draagt nog teveel het karakter yan de vroegere armenzorg bij ons. Ook daar is langs de weg van vrijwilligheid geen wezenlijke verbetering gekomen, maar hoofdzakelijk tengevolge van de totstandkoming van een complex van sociale wetten. De onlangs overleden schilder en tekenaar Issing heeft eens in een tv-gesprek een paar markante uitspraken in dit kader gedaan. Hij zei in dit gesprek 0.m.: „Als wij allen hadden geleefd, zoals de Bijbel dat van ons vraagt, was er geen socialisme nodig geweest. Ik zie het socialisme dan ook als de onbetaalde rekening van de kerk." Zoals nationaal het armoedeprobleem niet kon worden opgelost door armenzorg en liefdadigheid, zo zal dit m.i. evenmin kunnen met het probleem van de arme landen. Pas wanneer de wereldgemeenschap van de VN, die nu vooral een wereld-vredes-gemeenschap is, wordt veranderd in een wereld-welvaarts-gemeenschap, waarbij die gemeensenap zich tot taak stelt te bevorderen dat al haar leden komen te leven op een economisch menswaardig peil, kortom pas wanneer de sociale gerechtigheid in het volkenrecht wordt aanvaard, kan de afstand tussen arme en rijke landen, die nu nog steeds groter wordt, worden verkleind. Mantgum, W. Goinga. (Over ingezonden stukken kan niet worden gecorrespondeerd. Ze kunnen ook niet worden teruggezonden. Anonieme inzendingen of stukken zonder duidelijk adres van de inzender worden niet in behandeling genomen. De redactie behoudt zich altijd het recht voor de stukken in te korten. De maximale lengte is als regel 600 woorden. Red. --- Graag goed voorbeeld In „Trouw" van 23 december werd een artikel gewijd aan het boekie „Help, ik verzuip". Het artikel had de titel „Leven zonder drank de moeite waard", een heel toepasselijk woord, waar helaas steeds minder Nederlanders zich aan houden. Er kan gerust worden gezegd, dat miljoenen Nederlanders te veel alkohol drinken. Er zijn honderdduizenden mensen in Nederland, die zeer ernstig aan de alkohol zijn verslaafd. Van alle mensen die in psych. ziekenhuizen worden opgenomen, is ongeveer de helft aan de drank verslaafd, of één van hun familieleden is dat. Voor die mensen is het ziekenhuis alleen al een bevrijding en een genezing vanwege het feit, dat zij daar geen alkohol kunnen krijgen. Wat kan men in Nederland doen tegen het alkoholisme, dat op het ogenblik veruit de grootste bedreiger is van onze volksgezondheid? In de eerste plaats zal de reklame voor alkohol moeten worden verboden. De Ster-reklame heeft soms wel iets geinigs maar het geinige van bijv. „Schat, staat de Bokma koud" heeft een sinistere achtergrond. Verder zou het belangrijk zijn als hooggeplaatste mensen eens een goed voorbeeld gaven. Premier Van Agt heeft onlangs in het licht van de schijnwerpers, waarin zijn geest altijd opbloeit, zijn vrouw bedankt. Allemaal prachtig, maar het Nederlandse volk heeft daar niet veel aan en zijn vrouw had hij ook bij haar in de huiskamer of in bed kunnen bedanken. Als Van Agt in het licht van de televisielampen nu eens verkondigde, dat hij geheelonthouder werd en het Nederlandse volk opriep hetzelfde te doen, dan zou hij bij mij en vele anderen sterk in achting stijgen. Maar dat niet alleen. Hij zou waarschijnlijk daardoor ook vele prachtige jonge levens redden van de verdrinkingsdood. Van Agt, begin het nieuwe jaar eens goed, en doe iets tegen dat vreselijke alkoholisme. Oudega (HO), Tjitte Venema. --- Klokkestoelen in Friesland Naar aanleiding van het pas verschenen boek „Klokkestoelen van het Noordererf", van Sytse Jan van der Molen met foto's van Paul Vogt, wil ik graag het volgende opmerken: bij het samenstellen van dit boek zijn, naar mijn mening, - en dat geldt ook voor de rest van dit stukje - door de schrijver - de fotograaf of wie dan ook, enige vergissingen gemaakt daar waar de, nu nog, bestaande Friese klokkestoelen worden afgebeeld, met plaatsnaam en bijschrift. Omdat het hier gaat om een heel mooi fotoboek met interessante gegevens - ook voor later - en omdat het „monumenten" betreft, die toch wel de moeite waard zijn om met „eigen" foto en plaats afgebeeld te worden, ben ik zo vrij, deze gemaakte vergissingen aan te geven. Op blz. 55 foto no. 4 staat volgens de schrijver afgebeeld: de klokkestoel van Bantega. In werkelijkheid staat echter afgebeeld: de klokkestoel van Ruigahuizen! (zonder klok, want die is in 1974 gestolen). Op blz. 62 foto no. 11. Volgens de schrijver: de klokkestoel van Eesterga. Afgebeeld staat echter: de klokkestoel van Bantega! Op blz. 78 foto no. 27. Volgens schrijver: de klokkestoel van Legemeer. Maar afgebeeld staat hier: de klokkestoel van Teroele! Op blz. 88 foto no. 37. Afgebeeld de klokkestoel van Oldeouwer met als bijschrift: „Twee klokken-twee trapjes. Maar Oldeouwer heeft echt maar één klok! Op blz. 103 foto no. 53. Volgens schrijver: Teroele. Bijschrift: de klokkestoel in het landschap, en zelfde blz. foto no. 53A: eveneens Teroele. Bij- schrift: Hij kan er weer jaren tegen. Maar op deze beide foto's staat de klokkestoel van Legemeer afgebeeld! Slotsom van deze vergissingen: de foto's van Legemeer staan bij Teroele en omgekeerd, de foto van Teroele bij Legemeer maar... omdat de klokkestoel van Ruigahuizen, tweemaal afgebeeld staat, namelijk bij Bantega (foto no. 4) en bij Ruiganuizen zelf (toto ho. 46) en de klokkestoel van Bantega bij Eesterga, houdt dat natuurlijk ook nog in, dat de klokkestoel van Eesterga helemaal niet afgebeeld staat in ,>Klokkestoelen van het Noordererf"! Het gaat „hier en nu" om gemaakte „vergissingen", die nog vast te stellen zijn, voordat ze als „echt" de geschiedenis ingaan. Leeuwarden. P. de Jong. --- Ja, nu Arie! TRIJFEL door nico scheepmaker NOG ZES JAARTJES slapen en het is 1984, het juk onder de jaartallen dat we nog zes jaar moeten meeslepen voordat we zullen weten of George Orwell gelijk had toen hij, met dit jaar als titel van zijn befaamde toekomstroman, het tijdstip aangaf waarop we onder een geoliede dictatuur zouden leven. Amalrik heeft jaren later dit jaartal nog wat extra gewicht gegeven door zijn essay over de ondergang van de Sovjetunie „Haalt de Sovjet-Unie 1984" te noemen, met het gevolg dat het jaar 1984 nu al vele jaren voor mij, maar voor mij niet alleen, een even magische betekenis heeft als 1600, 1648, 1914-1918 en 1940-1945. Toen Orwell zijn boek in 1948 schreef, léék het niet alleen, maar was hel in werkelijkheid ook nog ver weg. Hij was toen 45 jaar, zal niet geweten hebben dat hij al één jaar na net verschijnen van zijn beroemdste boek (in 1949) zou overlijden, maar misschien had hij toch al het gevoel dat hij geen 81 zou worden en net jaartal 1984 in ieder geval niet een jaar lang zou hoeven doormaken. Maar de meesten van ons zullen 1984 zeker halen! Een jaar lang zullen wij onze bankcheques en brieven dateren met dat wereldberoemde jaartal, en dan zal het voorgoed voorbij zijn. 1985... Dat is natuurlijk helemaal niks, dat is niet eens net jaar vóór 1984! Geen mens ter wereld heeft dan nog het Orwelljaar 1984 te goed, en de magie die van het boek en zijn titel tientallen jaren lang is uitgegaan, zal dan verbroken zijn, waardoor het boek nauwelijks meer verkocht zal worden - of niet meer verkocht zal mógen worden. Vergeleken met 1984 is ons huidige jaartal natuurlijk een jaartal zonder kraak of smaak. Des te moeilijker zal het zijn om van het automatisme van 1977 ai' te komen en voortaan met 1978 te dateren. Mijn ervaring is, dat je daar ongeveer een maand voor nodig hebt, de maand januari dus. 7 januari 197... Ha, bijna weer een 7 gezet in plaats van die 8! Ik zal u helpen er bijtijds aan te denken. ledere keer (en luister en lees nu goed, lees het desnoods nog een paar keer over), dus iedere keer als u „januari" schrijft, „januari" dus, „januari", dan moet u bedenken dat daar eigenlijk „ja, nu Arie!" staat. Arie Groenevelt, die nu, in 1978, met het kabinet-Van Agt, de kans krijgt van zich te doen spreken. Ja, nu Arie! Ik weet nu al dat u er niet meer onderuit zult komen steeds even aan Arie Groenevelt te denken als u „januari" in uw datering schrijft, met een zekere irritatie bovendien, óf omdat u geen liefhebber van vakbonden bent, óf omdat u zich stoort aan Ari zonder die „e" in „januari." In ieder geval legt u de komende maand steeds even een verband. En op hetzelfde moment zult u weten waaróm u dat doet. Dat was immers dat maffe ezelsbruggetje waarmee u bijtijds gewaarschuwd moest worden om niet langer 1977 maar 1978 te schrijven! En zie, u vergist zich nooit meer! Ja, nu Arie!.. . --- Roei de snoek uit! Bij het zien van de foto uit de LC van 29-12-77 op pag. 13 betreffende de vangst van twee grote snoeken, werd ik, zacht uitgedrukt, beroerd. Het tonen yan twee erg dode vissen, notabene vastgehouden in de oogkassen, is een slechte reklame voor de toch zo mooie sportvisserij. De heren op de foto verdienen dan ook niet het etiket sportvisser. Deze twee prachtige wiifjessnoeken vormen een kweekfabriek voor de reeds zo dunne snoekbezetting in onze wateren. Met het wegvangen van deze exemplaren ondermijnt men niet alleen de snoekstand, maar de gehele visstand. Zoals bij bijna elke sport zijn er bij het vissen ook twee partijen, maar laat de man achter de hengel niet vergeten dat de vis een onvrijwillige tegenstander is en na een sportieve strijd, teruggezet dient te worden in zijn element. Als er zo nodig gesnoefd moet worden tegenover familie of kennissen: maak dan een foto van de vis aan de waterkant, daar heeft de vanger een mooie herinnering aan en de vis zn vrijheid mee terug. De LC zou er voortaan goed aan doen om niet meer zo lovend te schrijven over dergelijke walgelijke praktijken, daar dit alleen maar kan stimuleren om dergelijke praktijken te herhalen en laten we dat voorkomen. Leeuwarden. J. T. Ettema, sportvisser. --- Nieuw Cambuur-stadion? Hoewel het stadion „Cambuur" reeds voor de Tweede Wereldoorlog tot stand is gekomen, zijn er nog nimmer verbeteringen aangebracht. Er zijn vele plannen gemaakt en er is veel over gesproken, maar daar is het bij gebleven. Opnieuw is er een plan naar voren gekomen (zie LC d.d. 21-12-1977) betreffende het stadion „Galgenwaard" in Utrecht. Het verdient aandacht om, mits dit tot de mogelijkheden behoort, zoiets ook in Leeuwarden tot uitvoering te brengen. Als supporters juichen wij dit toe, als het tenminste niet weer op de lange baan geschoven wordt. Te lang hebben wij als supporters regen en kou getrotseerd en wij willen nu eindelijk wel eens, dat het niet alleen bij praten blijft. Tijdens de* opening van de verbouwde kantine van de SC Leeuwarden op het sportpark „Cambuur" heeft de burgemeester gezegd, dat op korte termijn verbeteringen aan het stadion zullen worden aangebracht. Mijn vraag is derhalve: waaruit bestaan die verbeteringen en wanneer worden ze gerealiseerd? Ik hoop, dat wij dit nu eens mogen vernemen, want tenslotte zorgen wij mede via het kaartje, dat wij kopen, ook voor de nodige inkomsten van de gemeente c.g. Cambuur. Leeuwarden, Opmerker. --- Schade aan snoekstand Bij deze wilde ik reageren op een foto in uw krant van donderdag 29 december. Op desbetreffende foto staan de heren A. en P. Schippers afgebeeld met 2 zeer fraaie snoeken resp. 18 en 28 pond. Bij deze mijn komplimenten aan de heren met hun fraaie vangst. Maar wat mij als sportvisser ten zeerste van het hart moet is dit; ik vind het een grote aanfluiting aan het adres van deze beide heren, dat ze zo met hun vangst in een' krant durven te verschijnen. Dit noem ik geen verwoede sportvissers meer, maar verwoede sensatiezoekers. Het is een algemeen bekend feit dat het met de snoekstand in den lande niet al te best gesteld is. Menigeen zal nu wel denken, ja maar in Friesland is er nog genoeg. Ik dacht dat dit ook wel juist was, maar als iedereen zo denkt, is dat over enkele jaren wel wat anders. Ik bedoel als iedereen die zulke fraaie snoeken vangt en behandelt zoals op aeze ioto, aan is er natuurlijk van onbeschadigd terugzetten geen sprake meer. Terwijl toen deze snoeken (wijfjes) levende fabrieken zijn, en een noodzaak voor gezond viswater. Maar goed hierover is al genoeg geschreven. Naar deze foto te oordelen zijn deze snoeken bestemd voor konsumptie (en hopelijk niet voor de vuilnisbak) want als men ze onbeschadigd terug wilde zetten, houdt men een 18 en 25 ponder niet met één hand bij de oogkassen vast. Tevens vraag ik mij af, als de heren zo graag snoek eten, waarom er niet één vrij gelaten en de ander gedeeld? 9 of 12,5 pond ieder, lijkt mij voor de eerste tijd toch Wel genoeg van het goede, of fungeren de heren als vissers voor de buurt, of familie? Verder neem ik het uw krant, die toch een goede visrubriek verzorgt, zeer kwalijk dat U dergelijke foto's in uw krant opneemt, en dergelijke walgelijke sensatiepraktijken stimuleert. Men zal wel denken, is die vent even jaloers. Ten dele heeft U, die dit denkt gelijk, ik ben zeker jaloers op het aan de haak krijgen en vangen van dit soort fraaie exemplaren maar ik ben beslist niet jaloers op het verschijnen in de krant met zon fraai exemplaar, op zon walgelijke manier. Ik lever niet gauw kritiek, daar ik geen hypocriet ben, maar dit moest mij toch echt eens van mijn hart. Heren redaktie, ik hoop dat U zo vriendelijk wilt zijn dit schrijven in onverkorte vorm te publiceren, zodat ik er misschien een klein beetje toe bij kan dragen, dat er wat voorzichtiger wordt omgesprongen met een uiterst waardevolle vis, voor ons gehele visbestand. Dit geldt trouwens niet alleen voor de snoek. Gersloot C. J. Pels. --- Doe er wat aan Men zegt wel eens dat er verschillende soorten leugens bestaan. Leugentjes om bestwil, kleine leugentjes, leugens, grote leugens èn statistieken. De bedoeling van dit gezegde is duidelijk. Men kan niet altijd op statistieken vertrouwen. Een statistiek die helaas wel vol-; doende waarheidsgetrouw is, is de statistiek over het toenemend alcoholgebruik in Nederland. De cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek tonen aan dat het verbruik de laatste twintig jaar is verdrievoudigd. Het aantal alcoholisten is in deze periode meer dan verviervoudigd, terwijl ook het aantal mensen dat door overmatig drankgebruik in lichamelijk of geestelijk opzicht schade lijdt sterk is toegenomen (hun aantallen worden resp. op 260.000 en 700.000 geschat). Ook buiten Nederland is er sprake van een verontrustende groei van het alcoholgebruik. Dit laatste geldt niet het minst voor het communistische Oostblok en de ontwikkelingslanden. Niet ten onrechte stelde een bekend Indiase wetenschapsman dat het toenemende alcoholgebruik in de Derde Wereld een groot deel van het effect van de zg. ontwikkelingshulp weer teniet doet. Een ander statistisch feit dat er niet om liegt, is het steeds groeiend aantal slachtoffers van het rijden onder invloed (nu al meer dan 400 dodelijke ongelukken per jaar en een veel groter aantal ernstig en minder ernstig gewonden. Opmerkelijk bij dit alles is de gemoedsrust waarmee de gemeenschap deze feiten over zich heen laat komen. Te dikwijls wordt het toenemend alcoholgebruik opgevat als een normaal bijverschijnsel van onze welvaartsmaatschappij waarmee we moeten leren leven. Zelfs in kringen die anders zo gevoelig zijn voor de tekorten en het leed in onze samenleving en (terecht) te hoop lopen bij extern milieubederf, wordt het toenemend alcoholgebruik maar al te gauw als een vanzelfsprekendheid aanvaard en verzet er tegen als bevoogding afgewezen. Blijkbaar beseft men niet welk een groot sociaal gevaar dit toenemend alcoholgebruik in onze zo kwetsbare samenleving betekent. Evenmin dat hierdoor de oplossing van een groot aantal drongende maatschappelijke problemen wordt bemoeilijkt zo niet onmogelijk wordt gemaakt. Dit laatste niet alleen vanwege het feit dat het alcoholprobleem de gemeenschap Jaarlijks miljoenen kost die elders aringend nodig zijn, maar ook omdat het alcoholisme in veel gevallen een schijnoplossing betekent voor de moeilijkheden die er in het persoonlijke en sociale leven zijn. M.a.w. alcoholgebruik staat in veel gevallen de persoonlijke bewustwording, het zoeken naar een oplossing op langere termijn en zo de totstandkoming van een betere samenleving in de weg. Hier komt dan nog bij, dat de alcohol in vele duizenden gezinnen een onvoorstelbaar groot leed veroorzaakt, de lichamelijke en geestelijke positie van honderdduizenden, w.o. vele jongeren, ondermijnt, het geweld en de agressie doet toenemen, enz., enz. Om al deze redenen zouden we van de overheid willen vragen: a. paal en perk te stellen aan de vaak maar al te verleidelijke reclame voor alcoholhoudende dranken; b. een nog intensiever toezicht in te stellen op de naleving van de voorschriften ten aanzien van alcohol in het verkeer, de zogenaamde 1 november-wet; c. op officiële recepties geen alcohol te schenken, en zo ook op dit punt het goede voorbeeld te geven; d. meer geld beschikbaar te stellen voor voorlichting, ook via de media en het onderwijs. Door alles op de overheid te schuiven wordt het probleem echter niet opgelost. Naast de verantwoordelijkheid van de overheid is er ook die van ons zelf. We zouden zelf een goed voorbeeld kunnen geven door ons te matigen, onze kinderen voor te leven, dat vrolijkheid en gezelligheid geen alcohol behoeven, of door de alcohol resoluut af te wijzen. Meppel. Drs, S. C. Derksen. --- Klacht EIGENLIJK HOUD ik niet zo van dat soort woordspelingen, tenzij ze een goed doel dienen, zoals „ja, nu Arie! Maar bijvoorbeeld „Kortsjnoj's complaint", de variatie op de titel van het Defaamde boek „Portnoy's complaint" (Portnoy's klacht), zou ik nooit in deze rubriek hebben opgenomen, als ik niet toevallig gehoord had hoe prof. dr. Karel van het Reve deze woordspeling aan dr. Hugo Brandt Corstius overreikte met het verzoek haar aan de redactie van Vrij Nederland te doen toekomen voor „de zetter." Ik ken Hugo, ik weet hoe vergeetachtig hij is; het leek me daarom net veiligst om het ideetje even via deze rubriek aan Vrij Nederland door te spelen, dan weten we tenminste zeker dat het de redactie nog bijtijds bereikt. --- LCommentaar VOOR DE MATEN HET JAAR 1978 zal mee in het teken staan van de strijd tegen de waanzin en verschrikking van de atoombom in het algemeen en van actie tegen de neutronenbom in het bijzonder. Niettemin heeft het departement van Defensie het zin- en smaakvol gedacht, een serie sexbommen tegen de werving en reclame voor de krijgsmacht aan te gooien. Het heeft dat gedaan door 25.000 exemplaren te verspreiden van een kleurige kalender, waarop foto-modellen dienen als sier-stukken voor de duurste moordwapens van onze strijdkrachten. „1978: Twaalf maanden om te laten zien wat we kunnen, waarmee we bezig zijn en met wie en waarom", zeggen de strijdvaardige wervers van de krijgsmacht. Bij oefenende Leopard-tanKs staat de frisse en vrolijke boodschap: „We oefenen, we rijden door weer en wind, door berg cri dal, bij nacht en ontij, we staan ons mannetje. De luchtmacht met haar raketten doet net nog poëtischer: „We paraderen, we presenteren de sabel en boren ons door het luchtruim, flitsend als degens." Bij de marine „kiezen we het ruime sop, de jongens van Tromp en De Ruyter, in de gouden traditie van eeuwen, houden we zee en vaste koers.' Een *- 16-straaljager, behangen met bommen en raketten, wordt aldus bezongen: „Klein wonder van vernuft, ieder moment vol verantwoordelijkheid, maar ook: je bewust zijn, dat wie het woord „vrijheid" zegt, de blik naar boven richt." „We bereiken ondenkbare snelheden en weten waarvoor we het doen . De makers van deze kalender zeggen, de werving wat „smakelijker en speelser" te heDben willen aanpakken. De indruk wordt gewekt, dat het leger een fleurig, speels bedrijf is, waarin een maat pas man kan worden. Moordgrieten moeten, zichzelf onthullend, de naakte waarheid van dood en verderf zaaiende moordwapens verhullen. Of grijpt, deze sex-voor-de-sectie-reclame als vooruit op de vermaatschappelijking van de krijgsmacht die de nieuwe minister van Defensie dr. Kruisinga wil nastreven, onder andere door de benoeming van een vrouw tot staatssecretaris: Toos of Haya als sociale pin up-ladies van het leger? --- NIEUWE MATEN ZONDER DAT wij het hebben gemerkt zijn wij het nieuwe jaar weer wat uniformer ingegaan dan wij het oude jaar zijn uitgegaan. Sinds 1 januari '78 leven wij in West-Europa onder een nieuw, uniform stelsel van maten. Het gebruik van maten zoals bunder voor een stuk land, atmosfeer voor luchtdruk, calorie voor voedingswaarde en pk, of paardekracht, voor motorvermogen is bij de wet verboden in het handels- en ambtelijk verkeer. Ons en pond worden officieel 100 en 500 gram, een bunder moet voortaan hectare heten en de ouwe, trouwe paardekracht moet op stal worden gezet om plaats te maken voor de kille kilowatt of kW. Wie het oude jaar is uitgereden in een auto van 100 pk heeft er nu één van 73,5 kilowatt over. Wie niet méér dan 2400 calorieën „brandstof" in zijn voedsel wil hebben, moet nu zijn dieet afstemmen op maximaal 10.533 Joule (1 calorie staat gelijk met 4,19 Joule, genoemd naar de Britse bierbrouwer en fysicus James Joule: 1818-1889). Atmosferen worden in „bar" of „Pascal" gemeten en wie anderhalf promille alcohol in zijn bloed heeft kan dat juridisch zien vastgelegd als 32,6 m mol / 1. We moeten afscheid nemen van Fahrenheit; Celsius wordt de enige maat van onze hitte en koude. Ter zee en in de lucht mag men blijven rekenen in mijlen en knopen. Maar wie zal ons te land beletten, te blijven spreken over bunder, ons, pond en pondernaat? En wie zal ons verhinderen, een „mingel melke" te bestellen, een „kop earte", een „snies aeijen" of een „bael ierapels?" Wie zal een timmerman beletten, zijn duimstok te blijven hanteren en sprekers om ellenlange vertogen te houden? Laat.ons de oude maten in ere houden in ons denken en spreken en in '78 geen duimbreed meer wijken voor de opdringende uniformiteit en gelijkschakeling. --- Tsjin de nije stavering Sa't nou liket sil yn 1980 de nije stavering ynfierd wurde. Dat hawwe wy to „tankjen" oan de minsken dy't nei stribje om de Fryske tael (nei 1980: taal) yn it Hollansk op gean to litten. Hwant dy kant giet it üt. Aenst moatte wy baas skriuwe yn pleats fan baes, geweld yn pleats fan gewelt en wysheid vn pleats fan wysheit, want ynsté fan hwant, wêre ynsté fan hwerre ensfh. Nou kin de hear Tamminga wol sizze dat de stavering it jaske is fan in wurd op papier, mar hy haldt der gjin rekken mei dat it jaske hwat in wurd aenst oankriget hurd slite sil en al gau in „jasje" wurde kinne soe! Vn oare wurden sein: aS de skriuwtael forhollanske wurdt, dan sil de forhollansking fan de praettael noch folie hurder gean as nou, mei gefolch dat dan oer in stikmennich jier de stavering wer oanpast wurde moatte soe ensafierder. De skriuwtael is ien fan 'e wichtigste middels yn de bestriding fan de forhollansking fan üs tael. Jo soene sizze kinne, dat it in rem is op dy forhollansking (en dan is „rem" posityf bidoeld) en it soe dochs wol begreatlik wêze as dy léste rem ek noch sa „steld" wurde soe dat de Fryske tael stadichoan yn it Hollansk glide soe. Drachten. D.O. --- Op een wandelend blad Wandelend blad te zijn is niet zo leuk en doet soms veel verdriet. Daarvan is nu te Amerongen een wandelende tak doordrongen die in dat wandelend blad dit droeve feit te lezen zat* TRIJNTJE FOP --- MATELOOS OUD-PREMIER Den Uyl en vele van zijn vrienden hebben zich tot het bittere einde van dit voor hem politiek verknalde jaar slechte verliezers getoond. Zij nebben het jaar uitgehuild met jammerklachten over het kiezersverraad van het CDA en de zedeloze partnerruil van Van Agt. Al dit zelfbeklag en al deze zelfrechtvaardiging beginnen ook de PvdA en Den Uyl welgezinde mensen mateloos te vervelen. De PvdA-leiding doet er wijzer aan, zich te bezinnen op eigen fouten en, daaruit lering trekkend, haar aandacht en activiteiten op de toekomst te richten. Een waarlijk vooruitstrevende partij moet verder zien dan een kabinet zonder haar lang is. De tijd werkt voor haar. N. --- Vuurwerk IK HEB WEINIG geschoten in mijn leven, en dan nog bitter weinig raak. In de twee jaar dat ik in dienst zat, heb ik, doordat ik op een gelukkige plaats terecht kwam, maar een paar keer hoeven schieten. Maar ik heb er nooit aardigheid in gehad. Zon zwaar geweer, en dan dat rijzende en dalende vizier alsof het continu eb en vloed was... Ik dacht al gauw: zodra die punt van mijn vizier die roos in de verte passeert, trek ik aan de trekker en dan zien we wel! Ze kunnen me hooguit ontslaan! Het effect was, dat ik als enige op een snel bewegend voorwerp moest schieten en daardoor meestal mis schoot. Wel schrok ik steeds weer van de knal, en van het gezwaai in de verte waarmee aangegeven werd dat mijn kogel spoorloos verdwenen en waarschijnlijk gedeserteerd was. Waarom nooit eens toevallig erin, en altijd toevallig ernaast, dacht ik dan. Ik heb ook nooit in een schiettent op de kermis geschoten, en nooit een vuurpijl of een rotje afgestoken. Een lamp aansteken vind ik wel zo mooi: geen lawaai, en hij brandt veel langer! Ik denk wel eens: als al die mensen nu eens geen vuurwerk afstaken, dan zouden al die bespaarde miljoenen naar Hongkong gestuurd kunnen worden als werkloosheidsuitkering aan de door ons werkloos geworden vuurwerkmakers aldaar... ---