Sikke Doele ITSWIET GENIET Gedichten Priis ƒ 7,90 --- Staatssecretaris Volksgezondheid komt met beleidsveranderingen Mevrouw Veder-Smit van plan kruiswerk voorrang te geven "Betere financiële basis nodig" (Van onze parlementaire correspondent) LEIDSCHENDAM - Mevrouw mr. Els Veder-Smit uit Leeuwarden, de nieuwe staatssecretaris voor Volksgezondheid, geeft de positie van het kruiswerk in ons land prioriteit. Zij vindt dat de maatschappelijke gezondheidszorg een betere financiële basis moet krijgen. Binnenkort zal zij stappen zetten om het kruiswerk uit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) te doen financieren. De bewindsvrouw ziet ruimte om het gezondheidszorgbeleid enigszins te wijzigen. Zij ziet haar nieuwe werk als „een geweldige uitdaging om te doen". Mevrouw Veder is zich (na een jarenlang Kamerlidmaatschap voor de VVD waar zij zich ook met volksgezondheid bezig hield) nu aan het inwerken, maar heeft nog niet het gehele terrein verkend. Zij wil in ieder geval het stuk beleid handhaven dat is gericht op de kostenbeheersing. De kwantiteit is belangrijk, de kwaliteit niet minder, verklaarde de staatssecretaris gisteren tijdens een kennismaking met de pers. Het gezondheidszorgproces dat zich afspeelt tussen zorgverleners en patiënten heeft haar bijzondere belangstelling. Een fors karwei dat de staatssecretaris wacht, is het maken van de memorie van antwoord op de beide omstreden wetsontwerpen van haar voorganger, Hendriks, over de voorziening (gezondheidszorg-nieuwe-stijl) en de tarieven in de gezondheidszorg. In het parlement en daarbuiten hebben deze voorstellen veel kritiek geoogst vanwege de volgens velen te centrale bevoegdheden die de overheid daarin worden gegeven. Mevrouw Veder verkeert in de unieke positie dat zij ook nu de - uiterst kritische - vragen mag beantwoorden, die zij zelf als Kamerlid heeft gesteld. Deze vragen draaiden onder andere om het gebrek aan voorbereidend overleg met artsen en andere betrokkenen uit de gezondheidszorg en om de overheersende taak voor de overheid. „Ik zal veel tijd nodig hebben voor deze memorie," zei de staatssecretaris, „en er zullen zeker wijzigingen komen." Over de financiering van het kruiswerk uit de AWBZ zal de bewindsvrouw spoedig advies vragen aan de Ziekenfondsraad, die de uitvoering van deze wet controleert. Zij hoopt het antwoord in de tweede helft van dit jaar te krijgen. Over de mogelijkheid om de financiële positie van het kruiswerk dat in achtereenvolgende begrotingen van haar voorganger Hendriks nogal was gekortwiekt, op korte termijn wat te verlichten, bleek zij somber gestemd. Mevrouw Veder zal veel aandacht besteden aan het rapport over kostenbeheersing, dat de Ziekenfondsraad heeft gemaakt (de bewindsvrouw was voorheen kroonlid van de ZFR). Zij zal onderzoeken wat er verder met de aanbevelingen van dit rapport moet gebeuren. Ook hoopt zij veel te kunnen doen aan het drugsbeleid, aan de gehandicaptenzorg, preventie, geestelijke gezondheidszorg, democratisering in de gezondheidszorg en de rechten van de patiënt en aan de tandheelkundige zorg. Zij verklaarde uitdrukkelijk voorstandster te zijn van een grote mate van overleg. „Dat kost wel tijd en doet beslissingen soms uitstellen, maar wellicht zijn ze dan beter afgewogen", aldus de staatssecretaris. Wat de kwestie van de drinkwaterfluoridering betreft - enkele jaren geleden strandde een wetsontwerp in de Tweede Kamer - hebben mevrouw Veder en minister Ginjaar nog geen concrete denkbeelden. De intrekking van het ontwerp had te maken met wetstechnische factoren, met de presentatie en met het dwangelement van de toevoeging, zei de staatssecretaris. Zij acht het niet uitgesloten - in het kader van advisering over de rechten van de patiënt-consument - over deze vraagstukken wat meer helderheid te brengen. Aan de hand daarvan kan dan nader over eventuele wetgeving worden gedacht. Ook het toepassen van fluoride in de (tandheelkundige) voorzieningen van de AWBZ moet nog worden geregeld. Een zorg van mevrouw Veder is wel, dat de AWBZ door allerlei toevoegingen „een zeer uitgedijde regeling" wordt, waarvoor zij in principe niet is bedoeld. Maar op een algemene wet ziektekosten heeft zij ook geen zicht. --- Gevaarlijke wolk in hogere luchtlagen, zegt Bochum Sporen van radio-activiteit boven Canada BONN - De Russische Kosmossatelliet die dinsdag boven het noordwesten van Canada uiteenviel, heeft een radioactief spoor door de hoogste luchtlagen getrokken dat over een paar weken radioactieve neerslag op aarde zal veroorzaken. Dit heeft het instituut voor ruimte-waarneming in Bochum meegedeeld. In een voor de pers bestemde verklaring zegt dit instituut dat deze neerslag elk deel van het aardoppervlak tussen de evenaar en de 52ste breedtegraad kan besmetten. De ontstane wolk zou een doorsnee van 50 tot 70 kilometer en een lengte van 300 tot 400 kilometer hebben. Onderzoekteams van de Verenigde Staten en van Canada hebben tot dusver geen sporen gevonden van radioactieve neerslag. Na het bekend worden van het vergaan van de spionagesatelliet, voorzien van 45 kilo van net gevaarlijke uranium-235 werd een grote operatie ondernomen, waaraan minstens zes vliegtuigen met stralingszoekers deelnamen. Canadese en Amerikaanse funktionarissen nebben gezegd dat de kans gering is dat radio-actieve wrakstukken de aarde zullen bereiken. Een van de Canadese „snuffelvliegtuigen", op zoek naar eventuele fall-out van de verongelukte Russische kernsatelliet, heeft vanmorgen boven de grotendeels onbewoonde noordwestelijke gebieden een vrijwel zeker door Kosmos-954 veroorzaakt spoor van radioaktieve besmetting gevonden. Het ministerie van defensie meldde, dat een C-130 Hercules van de Canadese luchtmacht „beet" kreeg in de onderste luchtlagen, 322 kilometer oost-noordoost van Fort Reliance. --- Advies aan minister: freon verbieden in spuitbussen DEN HAAG - De Raad voor de luchtverontreiniging heeft minister Ginjaar van Volksgezondheid geadviseerd het gebruik van spuitbussen die freon als aandrijfgas gebruiken, te verbieden. Het advies van de raad volgt op de publikatie van een ontwerpbesluit van de minister waarin wordt voorgesteld spuitbussen voorlopig te voorzien van een etiket waarin voor de mogelijke gevaren van freon wordt gewaarschuwd. De Raad voor de luchtverontreiniging baseert zijn advies voornamelijk op een Amerikaans rapport dat eerder in Zweden aanleiding heeft gegeven freon voor spuitbussen te verbieden. Het verbod gaat op 1 januari 1979 in. De maatregel is ingegeven door de grote kans dat het freon mogelijk schadelijk is voor de ozon-laag om de aarde. Op ongeveer twintig kilometer hoogte zorgt het ozon ervoor dat een groot deel van de ultraviolette straling van de zon wordt tegengehouden. Een toename van de ultraviolette straling zou, vooral bij blanken, het aantal gevallen van huidkanker kunnen vergroten. --- Staat wil f 620.000 schadevergoeding terug van Menten DEN HAAG - Het ministerie van Justitie onderzoekt op het moment de mogelijkheid om een bedrag van ƒ 620.000 terug te vorderen van de oorlogsmisdadiger Pieter Menten. Dit bedrag is het totaal van drie uitkeringen die Menten in 1952 en '53 kreeg als vergoeding van opgelopen oorlogsschade. Een woordvoerder van het ministerie kon niet zeggen hoe lang het zal duren voor er eenbeslissing over terugvordering genomen wordt. --- Tsjech met jas vast in busdeur: meegesleurd PRAAG - Een 60-jarige Tsjech is bij een bizar verkeersongeluk om het leven gekomen. De man was met zijn lange jas in de automatische deur van een bus vastgeraakt en werd vervolgens tot de volgende halte - een afstand van drie kilometer - meegesleurd. Toen de deur weer openging werd hij dood op het wegdek aangetroffen. --- Vier jaar en tbr voor drievoudige moord opgelegd GRONINGEN - De rechtbank in Groningen heeft de 17-jarige Onno P. uit Winschoten vanmorgen veroordeeld tot een gevangenisstraf van vier jaar met aftrek van voorarrest en onvoorwaardelijke terbeschikkingstelling van de regering. De jongen bracht in de nacht van 30 september op 1 oktober van het vorige jaar in Winschoten een 31-jarige moeder met haar twee kinderen van zes en vijf jaar om het leven, nadat hij eerst de vrouw had verkracht. Angst voor herkenning bracht hem ertoe zijn slachtoffers te doden. De moordenaar woonde in dezelfde straat als zijn slachtoffers. Hij paste eeregeld op de kinderen van Antje Koster, die gescheiden van haar man alleen in een huis woonde. Onno P., die regelmatig sexboerderijen bezocht en enkele malen voor hij zijn gruweldaad beging al eens een verpleegster in de buurt van zijn woonplaats verkrachtte, was sexueel geobsedeerd door de vrouw, die later zijn slachtoffer zou worden. Ongeveer twee weken voor de bewuste nacht, was hii het huis van zijn slachtoffer al eens binnen geklommen en had hij aan haar bed gestaan. Hij was echter weer even stil weggeslopen als hij binnengekomen was. --- Akkoord bereikt over prijscompensatie in haven-cao ROTTERDAM - Bij de onderhandelingen over de nieuwe haven-cao is overeenstemming bereikt over het handhaven van de automatische prijscompensatie. Dit heeft een woordvoerder van de Vervoersfederatie NVVNKV vandaag meegedeeld. De automatische prijscompensatie voor de havens houdt in, dat als de prijzen met twee procent zijn gestegen de lonen automatisch omhoog gaan. --- Moluks centrum afgebrand ELST - In het Betuwse Eist is gisteren het Molukse recreatiecentrum „Hoeroewano" naast de Molukse kerk grotendeels afgebrand. Dankzij de wind bleef de kerk gespaard. Over de oorzaak van de brand die een schade van enkele tonnen veroorzaakte, kon de politie nog niets zeggen. --- Druk Carter op Egypte en Israël Washington wil grote publiciteit vermijden CAIRO-JERUZALEM - Sinds het afbreken vorige week van de formele besprekingen tussen Egypte en Israël worden achter de schermen serieuze onderhandelingen gevoerd, zo heeft de Egyptische president Anwar Sadat gisteren tijdens een vraaggesprek bekend gemaakt. Hij zei niet te weten, wanneer de formele besprekingen weer zullen worden hervat, maar verklaarde: ~Ik ben voortdurend in contact met president Carter". In Jeruzalem werd door Israëlische regeringsfunctionarissen bekend gemaakt, dat Israël een beginselverklaring had opgesteld die als basis moet dienen voor een vredesregeling in het Midden-Oosten en waarop een Egyptische reactie wordt afgewacht. Naar verwacht wordt zal dit antwoord via Amerikaanse diplomatieke kanalen worden gegeven. De Verenigde Staten oefenen zo wel op Israël als op Egypte sterke druk uit de vredesbesprekingen op ministerieel niveau te hervatten, maar op neutrale grond en zonder overmatige publiciteit. >e geluiden over de sterke Amerikaanse druk vinden vandaag hun weerspiegeling in een nieuwe ontmoeting tussen de Amerikaanse onderminister van buitenlandse zaken Alfred Atherton en de Israëlische premier Menachem Begin. De essentie van de Amerikaanse druk, aldus de diplomatieke kringen in Jeruzalem, is een bespoediging van de hervatting van de militaire en de politieke besprekingen om geen vacuüm te doen ontstaan in de huidige vredespogingen. De Amerikanen dringen er bij beide partijen op aan voor de te hervatten onderhandelingen een afgezonderde plaats uit te kiezen. Naar in diplomatieke kringen verluidt, menen de Amerikanen dat de uitgebreide verslaggeving tijdens alle ïasen van de Israëlisch-Egyptische contacten sinds Sadats dramat.i-sche vredesmissie naar Jeruzalem een negatieve uitwerking heeft gehad op de dialoog en verschillen tussen de partijen heeft aangescherpt. Demilitarisatie van de Sinaï zal het eerste punt zijn op de agenda van de militaire Israëlisch-Egyptische commissie, die volgende week haar werkzaamheden zou kunnen hervatten, zo heeft premier Begin van Israël verklaard in een vraaggesprek met het partijloze blad „Haaretz". In de Raad van Europa in Straatsburg zei de Luxemburgse minister-president Gaston Thorn gisteren, dat Israël zich soepeler zal moeten opstellen, opdat de Palestijnen niet het enige volk in het Midden-Oosten zullen blijven dat niet beschikt over een eigen vaderland. Hoe dit vaderland er uit zal zien en hoe de betrekkingen met de andere landen uit het gebied zullen zijn, zal afhangen van de onderhandelingen. Er moet, aldus premier Thorn, een algemeen akkoord komen dat geen ruimte laat voor extremisten. --- Foute inhaalmanoeuvre liep toch nog goed af LEEUWARDEN - Vanmorgen rond elf uur stapte de 44-jarige S. V. uit Houtigehage wonder boven wonder ongedeerd uit deze auto. Hij reed op de E 10 in de richting Leeuwarden ter hoogte van de Hogebrug en wilde gaan inhalen. Op het moment dat hij naar links zwenkte werd hij zelf ingehaald door de 48-jarige J. S. v,it Dokkum. De auto's raakten elkaar, V. verloor de macht over het stuur, sloeg met zijn auto over de kop en belandde in de berm, waar de auto tot stilstand kwam. Met de neus richting Groningen. De wagen van S. liep lichte schade op. --- Meer ratten dan mensen in Rotterdam ROTTERDAM - Het aantal inwoners van Rotterdam, dat enkele jaren geleden nog ruim 700.000 bedroeg maar inmiddels is gedaald tot minder dan «00.000, is voorbijgestreefd door de kolonie ratten die de Maasstad bevolken. De ontsmettingsdienst van de Roteb (reinigingsdienst) die ook de bestrijding van ratten voor haar rekening neemt, schat het aantal ratten in de stad nu op 700.000. De reinigingsdienst heeft de bevolking via de Stadskrant enkele raadgevingen verstrekt om mee te werken aan de bestrijding van de rattenplaag. De dienst waarschuwt de mensen ervoor vogels niet teveel te voeren. Etensresten mogen niet op straat worden gegooid en beentjes van wild en gevogelte moeten eerst in een krant worden gewikkeld en daarna in de vuilniszak gestopt worden. Gaten en spleten in muren en wanden, die ratten tot schuilplaats kunnen dienen, moeten worden dichtgestopt. De Roteb raadt de mensen voorts aan luchtroosters in de fundering van het huis en de deksels en roosters van putten te controleren. --- Ontvoerders van Empain willen geld hebben PARIJS - De ontvoerders van de in Parijs wonende Belgische industrieel Edouard-Jean Baron Empain hebben met de familie Empain contact opgenomen en, zo is vanmorgen meegedeeld, een losgeld geëist. De ontvoerders, is namens het ministerie van binnenlandse zaken bekendgemaakt, hadden het bewijs kunnen leveren dat zij de veertigjarige industrieel gevangen hielden. De woordvoerder van het ministerie zei niet hoe groot het geëiste bedrag was tegen betaling waarvan de ontvoerders bereid waren hun gevangene los te laten. Het contact, aldus het ministerie, was het eerste geweest. Baron Empain was maandagmorgen ontvoerd toen hij zich per auto begaf van zijn Parijse woning naar zijn kantoor. --- Gemeentegarantie bij aankoop bestaande woning verhoogd DEN HAAG - De kostengrens waarbij men nog een gemeentelijke garantie met rijksdeelneming kan krijgen voor aankoop van een bestaande woning, met die bedoeling om die als eigenaar zelf te gaan bewonen, is verhoogd tot ƒ 125.000 (was ƒ 115.000). Staatssecretaris Brokx (Volkshuisvesting) heeft deze verhoging per 1 januari 1978 vastgesteld. --- Wethouder Rijpkema vvoor CDA: „In elke oplossing van verkeersproblemen zit wel een ietsje pijn" LEEUWARDEN - Op een gisteravond door het CDA-verband Leeuwarden gehouden hoorzitting in de Salvatorkerk heeft opnieuw het verkeerscirculatieplan centraal gestaan. Bewoners van het oostelijk stadsdeel konden zich over allerlei zaken uitspreken tegenover de vrijwel voltallige CDA-raadsfractie, maar de ongeveer twintig bezoeker* beperkten zich tot opmerkingen over het verkeersplan. Daarbij Werd vooral gepleit voor behoud van rip rust in de eigen straat of buurt, het geen wethouder Cornelis Rijpma aaiï het einde van de bijeenkomst geprik keld deed verklaren: „In elke oplos sing zal een ietsje pijn geleden moe ten worden. U moet begrip hebben voor de afweging in de raad. Het gaat hier niet alleen om een Emmakade of een Pasteurweg, maar om een totaaloplossing van de verkeersproblemen in Leeuwarden." Een pleidooi voor het verkeersarm houden van de Emmakaden vond gehoor bij het raadslid Wijger Miedema" Hij stelde, dat er geen verkeer van beduiding over de kaden zou mogen komen, het gebied zou alleen haaks doorsneden worden met een nieuwe brug over het kanaal. „En dan haw ik it geloei, dat dy brêge wol hwat in visueel Êrobleem weze kin, mar mear ek net." ie vragensteller opperde daarop, dat de heer Miedema wellicht het plan niet helemaal goed had gelezen, omdat het deel van de Emmakade nz. nabij de rondweg wel degelijk een belangrijke functie in het plan heeft. Het idee om het verkeer niet langs deze route, maar vanuit de Wybrand de Geeststraat via de Bote van Bolswertstraat over het Vliet naar de ringweg te leiden, noemde de heer Miedema „in goed alternatyf dy't wurdich is om bisjoen to wurden". Een opmerking over de bewoners van Schil-Oost, die als „trouwe stadsbewoners" het slachtoffer dreigen te worden van de „deserteurs" die naar Camminghaburen teruggelokt moeten worden, schoot wethouder Geert Eijgelaar in het verkeerde keelgat. Hij wees op de miljoenen, die aan de oude stadswijken in de Friese hoofdstad zijn en worden verspijkerd. „We zijn de hele Schil- Oost aan het ontwikkelen, kijk wat we met het gebied-Linnaeusstraat aan het doen zijn..." De heer Eijgelaar zei te hopen, dat er in de toekomst meer financiële mogelijkheden komen, nu de Kamerleden die eind vorige week Leeuwarden bezochten een goede indruk van de activiteiten op dit gebied kregen. Namens het buurtcomité Van Leeuwenhoekstraat en omgeving werd de instelling van een „groene golf" oftewel aan elkaar geschakelde verkeerslichten veroordeeld. De spreker zei bang te zijn, dat het verkeer van de zijwegen geen kans meer zal krijgen over te steken of in te voegen, en brak een lans voor het scheppen van zogeheten bajonetaansluitingen. De heer Miedema verdedigde de „groene zone", die de ringweg aantrekkelijker kan maken, waarmee het euvel van sluiproutes door woonstraten kan worden voorkomen. Bajonetaansluitingen vragen steeds twee verkeerslichtinstallaties, en als „goedwillende leek" zei hij voorstander te zijn van eenvoudige en goedkope oplossingen, waartoe de normale kruisingen benoren. --- NEW YORK - Cabbie Bill Sinclair wacht op hulp nadat hij met zijn auto' is gestrand in een Newyorkse straat, die was ondergelopen door een breuk in de waterleiding. Meer dan honderd automobilisten overkwam hetzelfde. Tot overmaat van ramp begon het ook nog hevig te regenen: de meteorologische dienst voorspelde gisteren dat er binnen 24 uur tien centrimeter water zou vallen. --- Publiekstheater laat „Aristofanes" vallen: andere voorstelling LEEUWARDEN - Voor 31 januari stond in de Harmonie een voorstelling gepland van de produktie „Aristofanes", gespeeld door het Publiekstheater. Het gezelschap heeft laten weten dit stuk niet te kunnen uitbrengen. Men speelt nu op dinsdagavond in Leeuwarden „Met gesloten deuren" van Jean-Paul Sartre en „De Meiden" van Jean Genet. De spelers zijn Hugo Koolschijn, Ton Lutz, Annet Nieuwenhuyzen, Arm Hasekamp en Sigrid Koetse. De regisseur is Ton Lutz, Nicolaas Wijnberg ontwierp de decors en de costuums. --- Theater met blijspel van Neil Simon LEEUWARDEN - De Toneelgroep Theater komt morgenavond in de Harmonie met „Opgestaan... plaats vergaan", een blijspel van Neil Simon. ue hoofdrollen worden gespeeld door fcric van der Donk en Sjoukje Hooymaayer. Eric Thompson is de regisseur, wei stuk speelt zich af in een flat in New Vork, waar het leven van het echtpaar Mei en Edna hevig wordt verstoord ais de man werkloos wordt. Behalve beiae genoemde spelers ziet men in dit stus Anita Menist, Liane Saalborn en Peiei Aryans. --- Bij inbraak snackbar f 50 en rookwaren weg LEEUWARDEN - Bij een inbraak m de snackbar van J. Rodenhuis (31) °V de Uiterdijksterweg is gistermorgen rond vijf uur een bedrag van ƒ 50 uit o kassalade ontvreemd. Verder verdwenen er enkele pakjes sigaretten en shag- De Leeuwarder C. Zijlstra deed aangute van diefstal van een koplamp va" zijn auto, een Volkswagen 1300. De Koplamp werd maandagnacht van de w - gen geschroefd, die geparkeerd ston op de Oude Veemarkt. In de nacht.v.ao(j zondag op maandag is er voor ƒ ' gereedschap weggenomen uit een w ning in de Raadhuisstraat, waar bouwbedrijf Kats met een verbouwing bezig is. Dezelfde nacht hebben onbekende» achter de Frieslandhal een kassanoKje en een elektrische klok vernield. ---