Volgende week: Eije Wykstra en de godsdienst --- Rijkspolitie: men moet eens ophouden met de produktie van die flauwekul „Rijdende zeilplank", nieuw produkt van Lankhorst Sneek SNEEK - Lankhorst Touwfabrie-r ken BV te Sneek komt binnenkort met een nieuw soort „boot" op de markt, de zogenaamde „sail-board", een rijdende zeilplank. Het produkt is afkomstig uit Engeland waar er al wedstrijden mee worden gehouden. Lankhorst heeft intussen vijf exemplaren in voorraad die op de Hiswa in Amsterdam aan het Nederlandse publiek getoond zullen worden. Bij proefritten op een asfaltweg heeft men snelheden van veertig kilometer per uur gehaald, maar in Engeland ligt de maximumsnelheid van ervaren „droogzeilers" rond de zestig kilometer, zodat de aanschaf van een helm bij deze nieuwe vorm van vermaak beslist geen overbodige luxe is. Volgens één van de medewerkers van Lankhorst, de heer Jan Wester, is de sail-board beslist niet bestemd voor gebruik op de openbare wegen, maar is hij uitstekend geschikt voor voetbalvelden of stranden. Bij Lankhorst denkt men dat de sail-board vooral aftrek zal vinden bij wind-surfers die zo ook 's winters door kunnen surfen, zij het dan op het droge. De plank van de sail-board is anderhalve meter lang en heeft een aluminium frame. Het ding rijdt niet op wielen, maar op voetballen van plastic of polyj ester, die volgens een nieuw procédé aan de plank bevestigd zijn. Het zeil heeft een oppervlakte van iets meer dan twee vierkante meter. De plank is met de voeten te besturen. Een rem zit er niet op, maar dat is volgens de heer Wester geen probleem. De sail-board is gemakkelijk tot staan te brengen door het zeil tegen de wind in te drukken. Bij harde wind gaat de mast scheef hangen, en niet de plank, zodat het onmogelijk is op twee ballen door de bocht te scheuren, of beter gezegd door de wind te gaan. De plank kan dus niet omslaan. Bang voor onverantwoord gebruik op bijvoorbeeld openbare wegen is de heer Wester niet. „Zon ding kost meer dan duizend gulden. Dan kun je toch verwachten dat men er geen gekke dingen mee eaat uithalen, of er kleine kinderen mee laat zeilen. En doet men het toch, dan is er zo politie bij om het te verbieden. En terecht." Tijdens de proefritten is volgens de heer Wester - die de sail-board ook geprobeerd heeft - gebleken, dat het gevaar voor ongelukken niet groot is. „Ik ben wel een paar keer gevallen, maar ik had alleen wat schaafwondjes." Toch is het duidelijk dat er aan bezigheden als dammen, schaken of zakdoekje-leggen minder risico's verbonden zijn dan aan een woeste rit op de sail-board. Gewetensbezwaren tegen het op de markt brengen van dit nieuwe voertuig heeft men bij Lankhorst evenwel niet. De heer Wester: „Er worden toch ook scharen, messen en honkbalknuppels verkocht? Daar kun je ook vreemde dingen mee uithalen. Bovendien is de sail-board bij lange na niet zo gevaarlijk als een ijszeiler. Die bereiken snelheden tot 120 kilometer per uur. terwijl ze nauwelijks te besturen zijn." De verkeersgroep van de rijkspolitie te Leeuwarden toont zich in een eerste reactie minder enthousiast over deze nieuwe vorm van vervoer. ~Ze moesten maar eens ophouden met de produktie van dergelijke flauwekul", aldus een woordvoerder. „Het is levensgevaarlijk, zowel voor mens als dier". Dat de sail-board niet op openbare wegen mag worden gebruikt, staat voor de rijkspolitie vast. Maar ook stranden zouden wel eens tot verboden gebied voor de droogzeilers verklaard kunnen worden. „Het is op sommige stranden verboden voor auto's, dus waarom niet voor dit soort dingen?" HAVELTE - De heer W. van der Wijk te Winsum is benoemd tot directeur gemeentewerken van Havelte. Hij was werkzaam als adjunct-directeur bij de gemeenschappelijke technische dienst van de gemeenten Ezinge, Eenrum, Adorp, Aduard en Winsum. Een helm is geen overbodige luxe --- Januarimaand was iets te droog (Van onze weerkundig medewerker) (waernimmer Easterlittens) LEEUWARDEN - De voorbije januarimaand was gemiddeld in Friesland iets aan de droge kant. Het neerslagcijfer kon na lang wikken en wegen worden vastgesteld op 56 mm tegen 64 mm normaal. De sneeuwval - op de ene plaats zonder verstuiven en duinvorming, op de andere wel - gaf veel onzekerheden. Zo veel, dat ik te langen leste besloot alleen maar een kleine selectie van de stations, voornamelijk die boven 40 mm mee te nemen in dit overzicht. Het zou geen enkele zin hebben gehad plaatsen te noemen met verschillen in neerslaghoeveelheid van bv. 30 of 10 mm terwijl ze betrekkelijk dicht bij elkaar liggen. Daarom voor deze keer maar weinig cijfers, maar wel veel rijmsels. „Foarmoanne" Kdld/ Wyt/Moai/Lestich (meiwurker Terwispel) In Bakkeveen viel 91 mm, Oosterzee 87 mm, Steggerda 81 mm, Buitenpost 80 mm, Beetsterzwaag en West-Terschelling 74 mm (nieuw station, welkom meneer Sorgdrager!), Oosterwolde en Oenkerk 70 mm. Dit wie in kalde jannewaris, wol 21 dagen mei froast yn 't lan. Ek 60 sm snie, dit is net mis. it forkear roun dan ek gauris üt 'e ha.nl Dit malle waer kostte ek wer syn deaden. Ek yn de natür kaem dit oan 't ljocht en noch wyt houfolle oare skeaden, wie hwat diz winter oer üs brocht.' (waernimmer Wergea) In Drachten en Harlingen viel 68 mm, St. Nicolaasga 67 mm, Vlieland en Workum 66 mm, Ballum, Hallurn 65 mm. Ureterp 64 mm. 'De fügcls en bisten hiene it tige krap yn 't Fryske Gea Jannex ris wie ek foar de minsken f rij h ca. Snie. slimme froast, glêdde diken en gjin ridersiis, Hwat i ■ Hjen, mei dizze winter binne wy net sa wiis' Veenwouden en Moskou 62 mm, Echtenerbrug en Appelscha 61 mm, Holwerd en Lippenhuizen 60 mm, Moddergat 59 mm, Gorredijk 57 mm, Mildam 55 mm, Sneek 53 mm, Rottum - bij Heerenveen - 48 mm, Schettens 42 mm, Leeuwarden-vliegbasis 40 mm. 'It kwik bytiids frij hwat leger, De snie kaem stadich oan mar heger. Sa min wie 't meitsjen fan 'n baen, Us greate Fryske Tocht is sels neat fan kaem!' (waernimmer Lippenhüzen) In Ten Post viel 53 mm, Steenwijk 68 mm, Wouw 78 mm. 'Sa folie snie, de iisklubs wiene dr mei oan, It Us wie dan ek rounom bidoarn. Freun Kees *) die seker wol syn best, Mar in protte lijen, dat wier 't foarfêst!' (waernimmer Sint-Nyk) ★ ) (Kees de Wolf mei wetter op it üs). In Lippenhuizen waren op 28 januari de kerkklokken van Gorredijk duidelijk hoorbaar (anders nooit). In Hardegarijp werden 30 vorstdagen vastgesteld w.o. 3 dagen kouder dan -20. Aantal zonuren in Ten Post: 27 tegen normaal 49. Laagste temperatuur -24.7 gr. C op 4 januari. Gemiddelde temperatuur (-5 gr. C) daar alleen in de januari's van 1963, 1942, 1940 en 1848 lager. Gemiddelde maandtemperatuur (electronisch) in Mildam: -3.4 gr. C, uit maximum en minimum -4 gr. C. Koudegetal van Hellmann, nov./dec./jan.: -164.85, electronisch gemeten. Hoogste sneeuwdek 26 cm op de 26e. Laagste temperatuur in Sneek -21 gr. C (se) in Schettens -20 gr. C (ook op de se). In Wommels waaide de wind net zo vaak uit westelijke als uit oostelijke richtingen en op 6 januari bleef de temperatuur er met maximaal -11.5 gr. C. rekordlaag. Buitenpost berekende 'Hellmann op -169,1 en mat als laagste -18.7 gr. C op de 4e januari. --- fries mozaiek Het dossier - Eije Wykstra ,Meer dan liederlijk' ER IS WEL eens verondersteld, dat Eije Wykstra homo-sexueel was, maar er zijn geen aanwijzingen in die richting en ook navraag bij de mensen die nem goed gekend hebben, levert niets konkreets op. Het verhaal is misschien in de wereld gekomen, omdat Eije Wykstra op zijn 34ste nog steecis vrijgezel was. Gezonde kerels trouwden, zo was de algemene opvatting. Eije zal daar zo zijn eigen gedachten over nebben gehad. Hij was er zich goed van bewust, dat hij na een huwelijk zijn vrijbuitersbestaan moest opgeven en hij wist ook, dat armoede en ruzie zijn voorland werd. Maar de belangrijkste redenen die hem ervan weerhielden een verbintenis aan te gaan, zijn waarschijnlijk te vinden in zijn frustraties op het gebied van erotiek en sexualiteit. In zijn autobiografie onthult hij daar het een en ander over. Hij deelt mee, dat hij thans (hij schreef dit een jaar of zes na zijn veroordeling) alle vleselijke lusten heeft overwonnen en dat hij voortaan geheel „rein" en op de geest gericht, zal leven. Maar het blijft merkwaardig met hoeveel, bijna sarcastische, wellust hij over de „onzedelijkheid" van de bevolking in het Fries-Groningse grensgebied schrijft. Eerst een stukje uit zijn verslag van de voorjaars- en najaarsmark ten in Marum. In zijn jeugd waren dat hoogtepunten in het uitgaansleven en Eije ging er als jongetje in gezelschap van zijn vader al naar toe. Onderweg staken ze altijd eenmaal aan en dan het vader zich twee brandewijntjes met suiker schenken. De kleine Eije mocht het restje in brandewijn gedrenkte suiker uit het glaasje likken. Als ze dan weer buiten kwamen, hadden die paar druppels alcohol hem een opgewonden gevoel bezorgd, zo deelt hij mee. Op de kermis ging zijn belangstelling vooral uit naar de wilde dieren, die daar in kooien getoond werden. Hij vond het zielig voor die koninklijke dieren en zou ze het liefst de vrijheid geven. Hij herinnert zich ook Jan van Salen, die merkwaardige liedjeszanger en -verkoper, die later in Nijega onder de tram van Drachten naar Bergum om het leven kwam. ★ De uitgebrande woning van Eije Wykstra, enkele uren na het drama. Bij deze deur maakte Eije zijn eerste slachtoffer, de chef-veldwachter Mient van der Molen. De zwarte plek in de sneeuw duidt de plaats aan. Op het origineel van de foto is in de deur een kogelgat te zien; bovendien zijn er bloedsporen op waar te nemen. --- Morremaat Als jongeman ging Eije ook naar de Marumer markt en wat hij dan waarnam schildert hij zoveel jaren later in schrille kleuren: „Ja, dan 's morgens onderweg zag men al verscheiden van die arbeiderswijven - de koe der armen (de geit) aan het touw of een armoedig Drents schaap. Sommigen dreven zelfs een zwijn naar de markt en dat zegt nogal wat. Die vrouwen kwamen aan 's avonds in het donker weerom en kozen bij voorkeur een achterafpad. En dan waren er altijd wel een paar aangeschoten kooplui en boeren, die geen fijnproever waren, maar die niettemin het klappen van de zweep kenden. En daar was het juist die vrouwen om te doen, als ze eenmaal van honk waren. Want och, ik kan een ieder verzekeren: zoek bij ons op het platteland geen zedelijkheid. Ik weet die dingen beter. Een ieder wacht slechts op de gelegenheid. Het volk is slechts zedelijk voor en na de „blijde boodschap". En dan moet men opmerken hoe fijntjes en tegelijkertijd hoe brutaal aie getrouwde Eva's een andere Adam verleidden en aan zich verplichtten. Ze bezigen daartoe gebarenspel, maar ook gebruiken ze ter oeoging van het grote doel allerlei geheimzinnige woorden en uitdrukkingen. Zoals ik straks zei: dan gaan de vrouwen 's avonds bij voorkeur een eenzaam achterpad langs, want daar is het voor hen juist te vangen. Komt hun dan een manskerel achterop - of liever meer dan één - dan weten zij al gauw welk vlees zij in de kuip hebben. Zij schreeuwen het maar uit, die veelbetekende woorden, zoals: „Jim moeden nooit in fiets kopen zolang 'n huurfiets zo goedkoop is,' „Een ohewagen is 't kroaken wend", „Een old schaap lust ok nog wel 'n gruun bladje", „Pas op nou, da jim murgen niks vergeten hebben van Morremaat (Marumer markt)", „Schuier nog wat over jong, van Morremaat?", „Zeg, hest vandoag al ien de swatte spiegel zien?" --- Liederlijke ervaring Men ziet dus, die vrouwen durven het onderwerp wel aan. Ik overdrijf niet, het is beslist verbazend en ik spreek uit liederlijke ervaring. Het gastmaal wordt aangericht, zij nodigen tot de bruiloft, en wel moge net je bekomen. Nu zal men zeggen: maar wat zijn dat dan toch schandalige hoeren. Welnee, zo is het niet. Het zijn eerwaardige, gulle huismoeders. Maar evenals de eerste Eva hunkeren zij naar de verboden vrucht, want dat bete/cent immers verandering. En verandering van spijs doet eten. Och, zij vinden dat „veur 'n keer zon oarigheid en het is ja maar eenmaal Morremaat. En daarbij, die-end-die doet het ook. Ja, Emile Zota heeft in zijn boeken veel over die dingen geschreven en velen waren er die hem van overdrijving betichtten. Maar ik zeg met nadruk, dat Zola nog ver, zeer ver beneden de waarheid is gebleven En het is overal gelijk, in alle landen van gans Europa. Ik zou er boekdelen over Kunnen schrijven. Ja, het begrip zedelijkheid is zoals alreeds wij gezien hebben bij ons op het platteland en in gans de wereld een zo goed als onbekende eigenschap, behalve op het oostelijk halfrond, waar nog enige reinheid onder de volkeren is. En men moet niet denken, dat het met verloop van tijd er beter op geworden is. Wat dat betreft staan de oude kermissen in nog veel gunstiger condities dan de hedendaagse feesten, zoals pasen, pinksteren en andere zondagsfeesten die tussentijds worden gehouden. Ook moet men niet denken, dat de z.g. christenen boven hunne niet-christelijke broeders en zusters uitmunten wat heiligheid en reinheid betreft. Wie dat meent die weet nog niet vanwaar de wind waait. De jongelingschap daar bij ons die weet hoe de vork in de steel zit. Kom, zeggen ze tegen elkander, wij gaan met pinkster niet naar Leekster kermis, maar wij gaan naar het bos naar 't zendingsfeest. Daar is wel wat loos jong, want dat christelijke volkje komt haast nooit van honk en dat vrouwvolk daar kun je mee doen watje wilt". --- Verdorven „Zo spreekt de ridderschap onzer dagen, in tegenstelling met wat ons in de schone sagen, legenden en sprookjes wordt verteld en voorgehouden. Want daarin geldt als eerste en laatste reg.l: bescherming van eer en onschuld door de moedige, fiere krijgsmannen. Maar de meisjes van onze tijd hebben de jongens vooral niets te verwijten, want zij zijn zelf nog veel en veel verdorvener. Zo zijn de zonden van de ene partij de oorzaak die der andere. Ik weet die dingen, ik heb in mijn tiid alles nagespeurd en opgemerkt en ik ben in de diepste geheimen der meest-verborgenheden op seksueel gebied volkomen met de toestanden op de hoogte. Met het doel om mijn wetenschap te vermeerderen ben ik meermalen met een meisje geweest. Want ik wilde van alles weten, hoe een vrouw over het seksuele leven dacht. Van de mannen wist ik het allang, aangezien die het meer voor in de mond hebben. Maar nu weet ik ook de intiemste gedachten en gevoelens der vrouw op dat gebied en net is meer, ja meer dan liederlijk. Is het niet verbazend? En is er soms een jongen die nog een beetje rein gevoel bezit of wat bleu is, zodat hij geen durf heeft, nu dan heeft hij met eenmaal afgedaan. Misschien neemt een meisje hem voor de tweede zondagavond nog eens mee in de hoop, dat het nog terecht zal komen, maar o wee als hij ook dan zijn plicht verzaakt. Dan is zijn vervloeking een voldongen feit. Voor hem is er geen hoop meer, ook niet bij de anderen, want die weten het al tauw en dan is hij er uit onder de raaien. Grappig is het hoe de vriendinnen onder elKander over zon jongeman praten."„"Men valt dV by iene sloap", zegt er één. „Hij har nog nooit eerder een meid had", zo laat de ander zich uit. „Hij moet veur 'n halfstuver durf hebben en pak-an," „As der eerst mar oppe smoak was," „Hij moes es een keer met 't schoap noar de ram," „Ja, of 'n nacht bij vaoje en moeke slaopen". --- Moedveren „Nu, in die geest beoordelen de meisjes een jongen, die niet de eerste of tweede avond als hij een meisje naar huis brengt de vesting inneemt. Maar in de regel komt het wel terecht, want de meisjes zijn er o zo slim op om hun heerlijke oogmerken te bereiken. Zij leggen dat zo ongeveer zo aan: Als zij vernemen dat zij een jongen meegenomen hebben, die de „moedveren" ontbreken of die om edeler reden zichzelf terug houdt, dan trachten zij hem op alle mogelijke manieren aan te porren. Zij doen dat zo geraffineerd - het is eigenlijk zonder weerga. Zij vraagt dan telkens: „Hoe laot zol 't zowat weden? Och, och, wat ben 'k slaoperig. Astoe niet by my waste dan ging 'k doadlik op bedde. Zie, daor slaap ik en daor slaopen vaaje en moeke. Ik leg doar fijn jong, moest es zien." Daarbij worden dan allerlei grappige en schijnbaar onschuldige opmerkingen gemaakt. Doch men begrijpt de bedoeling wel, nietwaar. Zo hij wil en de strijd aandurft dan kan hij de hem toegeworpen handschoen opnemen. Maar het gebeurt wel, dat het toch nog altijd het geval niet is. Maar de vrou- welijke takt en vindingrijkheid is maar zo niet uitgeput. Zij neuriet zacht het liedje „En papa zat mama met een stokje achterna" en toont hem ansichtkaarten waarop een kussend paartje staat afgebeeld. Zij weet: wie over de hond komt, komt ook over de staart. Hij wordt op alle manieren gepolsd, maar eindelijk en ten laatste neemt zij haar toevlucht tot meer practische en minder kiese maatregelen. Zij gaat eerst met het hoofd op de tafel liggen en doet net of ze slaapt. Maar even later laat zij zich plotseling bij de stoel neerglijden en zegt daarbij zacht: „Och och, ik ben ja zo sluug en slaoperig, ik moet hier even 'n vief menuten oppe vloer liggen, dan zal 't aanstond wel bekommen en dan ken wy dan nog wel even praoten". --- Doedelzak „Ach, dat lieve kind. Die doedelzak, hii blijft nog wezenloos zitten en schijnt gevoelloos voor de nood en zorg van zijn evenmens. Zich nog steeds in hare verwachtingen bedrogen ziende staat zij eindelijk zuchtend op, me fonkelend oog en zwellende boezem Onrustig en gejaagd houdt zij haar kleine dameshorloge bij het scheme rend nachtlichtje. Want de tijd gaat verder. Zij zal nog een radicaal middel toepassen, een middel dat nog haas nimmer heeft gefaald. Daartoe moet zi; de bleue en laffe ridder de handschoer als het ware in het gezicht werpen Welnu, zij zal het wagen. Waar kan de wanhoop een mens al niet toe brengen 9 Zij slaat beide armen om zijn hals en begint hem allergeducht te zoenen, dan laat zij hem gedeeltelijk los, zij werpt het hoofdje achterover en vraagt met gesloten ogen bijna smekend: „En wat wilt nou nog meer?" Nu, een mens is geen aardappel en een man is niet van stro en zodoende heeft de zaak in de regel nog wel een gunstig verloop. En 'zo n jongeman, die voor net eerst „op karwei" is geweest, die stapt 's morgens fier als een pauw op huis aan, slechts van één enkele gedachte vervuld: „Ik heb kearelswark doan". Ziezo, nu heb ik er genoeg van gezegd. Men ziet aan dit weinige reeds hoe het met de zedelijkheid bij ons op het land is gesteld. Ik zou er boekdelen over kunnen schrijven. Allemaal daadzaken en persoonlijke gebeurtenissen, die mij haarfijn bekend zijn. Het zou tezamen een prachtig geheel vormen en als het dan in druk verscheen, zou het door de Nederlandse jongelingschap en maagdenrei als het ware verslonden worden. Want dat is de lectuur welke zij begeren. Ja, in een maand zouden er gemakkelijk 40.000 exemplaren van kunnen uitverkocht worden. Want men bedriege zich niet met de mening als zouden de mensen deze lectuur te onzedelijk vinden. Ik zeg nogmaals: het zou verslonden worden. En ieder zou zijn eigen liederlijk beeld erin weder vinden, want droevig ziet het er in de wereld op seksueel gebied uit. Ik heb mij in alle richtingen op dat gebied persoonlijk overtuigd en ben absoluut van alle kanten betrouwbaar ingelicht. Ik ben niet voor niets gehele nachten met de harmonica op bruiloften en andere feestpartijen te spelen geweest te midden van het boeren jongvolk. En ik heb daarbij mijn ervaringen opgedaan, evenals de wijze Jonathan in zijn „Waarheid en Droomen" van het kaartspel vertelt." --- (Advertentie 1.M.) POMPEN VERKOOP rvivircm verhuur ■ t__hn.-_ur.au ••;•:■.. PDEWITTEBvi; RJ^^B LEEUWARDEN T&WmW Tel. 30249 ....':>' Kantoor - Vinc. v. Goghatr. 102 --- (Advertentie 1.M.) /•FESnUWNT/*/* f _ „ktShMmdav ____vl -"'. _________ ________ UTTHUTZIG THUIS EN THUIS UTTHUIZIG In Restaurant De Stadthouder voelt u zich uithuizig en toch thuis. Niet alleen tijdens diners, particuliere en za-, kelijke lunches. Maar ook gedurende recepties, vergaderingen etc. waarvoor zalen en zaaltjes van 10 tot 150 man. Alstublieft. En thuis mag u zich ook wel eens"uithuizig" voelen. Dan bezorgt De Stadthouder uitgebreide hors d'oeuvres en komplete bittergarnituren. Gul. En stijlvol in overeenstemming met zijn naam en faam. j ÓJjaßrf iel Nieuwestad 75 Leeuwarden Tel. 05100-21568 Openingstijden: ma. t/m za. v.a. 10.00 uur zondag v.a. 15.00 uur. ---