(Advertentie 1.M.) _, _- é * ƒ-'✓ VRACHTEN KRIWHNuMMERtm --- • (Advertentie 1.M.) Wi£ IföETH&W&fttLTUSSENBzÓNEENBaf/RST? --- . (Advertentie 1.M.) .V NUNMEK ÉÉN, IN LEEUWARDEN WORDT OOK 'NNuMMEREÉN IN DRACHTEN. --- „Ik heb het gevoel dat die jongen het ene gat met het andere stopt" Kunstenaars wachten lang op opbrengst kunstbeurs LEEUWARDEN - Een aantal Friese kunstenaars, maar ook collega's van buiten de provincie, zijn kwaad op Kunsthuis 77. Dit bedrijf, opgerich_ n B'fc.!re" r. JP £msterdam.gevestigd, houdt zich volgens het Handelsregister in Breda bezig met „het promoten van beeldende kunst en beeldende kunstenaars door middel van het organiseren van beurzen" De kunstenaars kopen op zo n beurs plaatsruimte voor hun werk, Kunsthuis verkoopt dat werk en rekent dan later met de kunstenaars af. Het probleem is nu dat dit „later wel erg ruim genomen wordt. De laatste beurs werd in april gehouden in de Oude Kerk te Amsterdam. Bijna vier maanden later wachten tenminste zes Friese en een onbekend aantal niet- Friese kunstenaars nog op hun geld of een deel daarvan De grote man achter Kunsthuis is Henk Mommaas (33), een Limburger die het bedrijf in 1977 oprichtte in Breda. Zijn eerste drie beurzen werden gehouden in de Grote Kerk in Breda en ook toen al waren er moeilijkheden met de betalingen aan de kunstenaars. Bert de Jong uit Hijum maakte het affiche voor de eerste beurs en kon naar zijn zeggen bijna een jaar lang wachten op zijn geld. Herman Noordermeer uit Leeuwarden deed twee keer mee in Breda. De eerste keer was het allemaal in orde, maar de tweede keer heeft hij een half jaar moeten bellen en schrijven voor hij zijn centen kreeg. „Ik doe er nooit meer aan mee," zegt Noordermeer, ~ik heb het gevoel dat die jongen het ene gat met het andere stopt.' Deze opmerking wordt door bijna alle betrokken kunstenaars gemaakt. De vierde kunstbeurs werd dit voorjaar in de Oude Kerk in Amsterdam gehouden. De zaak was nog maar net begonnen of de deelnemende kunstenaars, vijfhonderd in getal, kregen een schrijven van Kunstenaar Kollektief 500 te Amsterdam, een collectief dat volgens ingewijden nooit heeft bestaan. Maar het schrijven wekte wel beroering. Zo werd onder meer gesteld dat Henk Mommaas overbekend is bij „deurwaarders, kantonrechters en incassobureaus." „Alleen al in 1976 drie BV's failliet waarvan hij de eigenaar of de compagnon was. Kosmos in maart. Public Relations 2000 in augustus en DZM in november." aldus het anonieme schrijven. Navraag bij het Handelsregister te Breda leert dat het faillissement van de twee laatstgenoemde BV's inderdaad zaken van Mommaas betrof. Bij Kosmos, een soort makelaardij voor de horeca, was hij niet direct betrokken. Mommaas zelf zegt dat hij juist door het faillissement van Kosmos zakelijk met zijn twee BV's ten onder is gegaan. Hij deed voor het bedrijf via zijn PR 2000 de public relations en had een vordering van naar zijn zeggen ƒ160.000 op Kosmos. Dat deed zijn PR 2000 de das om en maakte ook zijn DZM (Dienstverlenend Zakenbureau Middenstand), opgericht toen hij het zwerk bij Kosmos zag drijven, tot een doodgeboren kindje. Het anonieme schrijven van het „collectief" zaaide grote ongerustheid in de harten van de deelnemers. De vakorganisaties BBK en BBK 69 ontvingen klachten. De BBK had al eerder moeilijkheden met Mommaas gehad door een wat onbesuisd schrijven in het orgaan van de bond. Mommaas dreigde het toen voor de rechter te gooien, waarop men moest terugkrabbelen. Gewestelijk secretaris Louis van Poeteren wil het bij nader inzien maar houden op: „Wat zijn het, s.tructurele misstanden of kinderziekten?" --- Royale rente Na afloop van de beurs in Amsterdam bleek de ongerustheid van een aantal deelnemers terecht. Het lijkt erop dat - afgaande op de gegevens van de Friese kunstenaars - een flink bedrag na vier maanden nog niet is betaald. Alom bestaat het vermoeden dat het uiterst trage betalen te maken heeft met het opstrijken van een royale rente. Henk Mommaas ontkent dit. Volgens hem "loet men helaas zo traag uitbetalen omdat zestig procent van de deelnemende kunstenaars nog niet volledig de plaatsruimte op de vorige beurzen heeft betaald, waardoor er nog twee ton „uit z°u staan." Kunstenaars als Mieken Wit te Oldeboorn en Pieter Jorritsma te Dokkum f.eggen zeker te weten dat dit onmoge*■_« is: niemand wordt toegelaten yoordat alles betaald is. André van der •-•inden te Wolsurn, die wat laat was !J!et zijn laatste termijn, vertelt dat Mommaas dat geld van hem eiste omdat Van der Linden anders „moeite zou krijgen met het uitschrijven", wat Van der Linden interpreteert met: „Anders krijg je je niet-verkochte werk niet terug." Henk Mommaas zegt niet te begrijpen waarover de Friese kunstenaars nu zo klagen: „De Friese kunstenaars hebben in Amsterdam voor ongeveer ƒ 10.000 verkocht, ƒ 6.830 is al betaald en ƒ3.170 volgt binnenkort." Een kleine enquête onder de Friese deelnemers die dinsdag te bereiken waren, leert echter dat op die dag nog ongeveer zevenduizend gulden niet uitbetaald was. Chris Fokma te Leeuwarden moest toen nog ƒ 325 ontvangen, Gijs Winkelman te Leeuwarden nog ƒ750 van zijn ƒ3OOO, Jelle de Vries te Koudum ƒ2200, Jan van Tuinen te Sneek ƒ 675, Joop Klompien te Doezum (door Mommaas bij Friesland geteld) ƒ 500 en Pieter Jorritsma te Dokkum ƒ 3000. Laatstgenoemde zegt echter - bij alle bedenkingen die hij overigens ook heeft - dat hij zich nog niet ongerust maakt. Kunsthuis verklaarde later desgevraagd dat men van de nog te betalen bedragen reserveringsgeld voor andere beurzen aftrekt, een redenering waar de betrokkenen het niet mee eens zijn. Degenen die wel hun geld kregen, zoals Mieken Wit en Len André te Lioessens, hebben dit meteen contant gevraagd bij het sluiten van de markt. Mieken Wit wel op een hele speciale manier: ze had een slaapzak onder de arm en verklaarde niet eerder de Oude Kerk te zullen verlaten voordat ze haar geld had. Fred van der Wal uit Veenwouden zag het zwerk drijven en koos eieren voor zijn ƒ 600. Hij verklaarde tegenover Kunsthuis dat hij voor dit bedrag wel een plaatsje op de beurs te Boston (VS) wilde hebben. Kunsthuis werft op het ogenblik liefhebbers voor een beurs daar, dit najaar. Beeldhouwer Chris Fokma wil dat jonge kunstenaars die pas van de academie afkomen gewaarschuwd worden voor deze gang van zaken. Overigens heeft hii wel waardering voor de opzet van de beurzen, die kansen geven aan kunstenaars die elders - bijvoorbeeld voor de uitlenen - uitgeballoteerd worden. Zelf investeerde hij ƒ 610 in de beurs, voor plaatsruimte in de kerk en in de goed ogende catalogus. Hij verkocht voor ƒ325 aan zelfgemaakte sieraden, al met al een nadelige zaak. De zaak had nog nadeliger kunnen uitpakken als Fokma niet had ontdekt dat er één sieraad meer was verkocht dan was opgegeven. Zelf belde hij al vele malen naar Kunsthuis om ziin geld. Dan kreeg hij als reactie: „Hebt u het nog niet? De PTT kreeg de schuld of er zou een verkeerd gironummer bij zijn naam hebben gestaan. Mommaas geeft toe dat het voor hem een moeilijke zaak is om de periode tussen de beurzen te overbruggen. Dit wijt hij vooral aan wanbetalende kunstenaars. Zijn zaak noemt hij een „nonprofit organisatie", die volgens hem binnenkort de stichtingsvorm zal krijgen. Een ieder is welkom om de boeken te controleren. Er zijn verder plannen voor een kunstuitleen voor bedrijven, een kunstkrant (eens per kwartaal) en een lexicon met kunstenaars. Kunsthuis heeft inmiddels de balans van de Amsterdamse beurs opgemaakt. De inkomsten bedroegen ƒ256.153,15 en de uitgaven exact hetzelfde bedrag. Bij die laatste zat een post van ƒ 23.809,25 voor de inkomsten van directeur Mommaas en zijn drie medewerkers. Bij de inkomsten vallen de posten hang- en stagelden en catalogus (ƒ 173.725) en entree (ƒ51.483,75) op. Bij de uitgaven springen de inrichtingskosten (ƒ122.000) en de publiciteitskosten (ƒ 82.531,78) in het oog. Het huren van de kerk kostte ƒ 10.000. Er moet volgens Kunsthuis in totaal nog ƒ 30.000 aan de kunstenaars uitbetaald worden, dit gebeurt nu met een snelheid van ƒ 10.000 per week. Er zou in Amsterdam voor een bedrag van ƒ123.012 aan kunst verkocht zijn, zodat de deelnemers zo op het eerste gezicht er ruim ƒ 50.000 (ƒ 173.725 min ƒ 123.012) bij hebben moeten leggen. --- Waterstanden 'pZP:66cm min NAP) Datum: 29/8. (qpe^umerdam 11 (10); Nesserzijl 10 \V\ 10 (10); Woudsend (li\ Ia Sneek 10 (9); Leeuwarden 11 rni«j 10,2 (9,9). Neerslag m*nderdano,l mm. l' inlaatsluis is gesloten. , e sl"izen zijn gesloten. --- Friezen laten hun Edammer in de steek voor Goudse kaas LEEUWARDEN - In Friesland neemt de consumptie toe van onverpakte (niet voorverpakte) Goudse kaas. Dat is een andere ontwikkeling dan elders in het land, waar buiten het Noorden de verkoop van hele Edammers sterk toeneemt. Dit blijkt uit een onderzoek, dat het Nederlands Zuivelbureau heeft laten instellen. Vroeger was het Noorden juist het gebied, waar de Edammers gegeten werden. (Goudse is volvette kaas en Edammer is kaas met een vetgehalte van 40 procent in de droge stof). --- Noardfriezen komme wer nei Fryslân LJOUWERT - Fan 30 augustus oant 2 septimber, hwat earder as oare jierren, komt der wer in kloft fan san fiifenfjirtich Noardfriezen op bisyk yn Fryslan. De groep dy't ünaer lieding stiet fan de hear Alfred Boysen fan de „Foriining for Nationale Friiske", wurdt üntfongen troch de Fryske Akademy. Hja meitsje in boattocht oer de marren mei de „Redbad" fan Terherne en geane de sneons nei de stifting „Schylgeralan" op Schylge. De freedtojouns, de 31ste is der vn seal „Duhoux" yn Wurdum in Fryske joun mei de famylje Van der Meer üt Goaijengea, de Snitser Skotsploech, Jan Bearn Singelsma en de foardraechster frou L. Betzema-Nicolay fan Ljouwert. It bisyk fan de Noardfriezen stiet yn it forban fan de Pinksterreis dy't Westerlauwerske Friezen alle jierren nei Noardfryslan meitsje en de ütwikseling fan Noardfryske en Westerlauwersk Fryske bern, dy't organisearre wurde troch „Fryslan Reizen". Ear't de Fryske joun by Duhoux bigjint, komme de dielnimmers ian de Pinksterreis byinoar foar in réuny. Letter yn 'e hjerst sil der noch in groep liv üt Sealterlan (Óldenburg) op Disite komme. --- Brief Kamer van Koophandel „slap" en „min stik" genoemd Statencommissie geen moeite met verhoging van milieuheffing LEEUWARDEN - Zonder moeite ging de Statencommissie Milieubeheer gistermiddag akkoord met het voorstel van Gedeputeerde Staten om de provinciale verontreinigingsheffing te verhogen van ƒ 27,78 tot ƒ30,84 per inwoner-equivalent. Zowel de PvdA-er Sijbren van der Vlugt als de heer Leen Schotel (D' 66) waren van mening dat het eigenlijk een hamerstuk had moeten zijn. De voorgestelde verhoging vloeit namelijk rechtstreeks voort uit eerder door de provincie genomen beslissingen en levert zodoende nauwelijks stof tot discussie op. Dat er toch nog tamelijk breedvoerig over het onderwerp gesproken werd, was voor een belangrijk deel te wijten aan een ingekomen brief van de Kamer van Koophandel en het advies van de commissie van advies en bijstand. Beide zijn van mening dat de verontreinigingsheffing minder snel moet stijgen dan is voorgenomen. Als belangrijkste argument werd hiervoor aangevoerd de druk die de heffing op het bedrijfsleven legt. De Kamer van Koophandel is van mening dat de provinciale overheid haar uitgaven moet beperken, om op die manier een bijdrage te leveren aan het rendementsherstel van het Friese bedrijfsleven. De provincie zou Bestek'Bl als richtlijn moeten nemen. Als ander argument gebruikt de Kamer „de voelbare aanslag" die de verhoging van de heffing op het besteedbare inkomen van de inwoners van Friesland pleegt. De heer Van der Vlugt vond het maar „in min stik, dat de Keamer van Keaphannel net siert". Hij was een beetje flauw van de naar voren gebrachte argumenten, die dezelfde zijn als andere jaren, en die vorig jaar al duidelijk zijn weerlegd. Bovendien was hij van mening dat de argumenten van de Kamer van Koophandel en de commissie voor advies en bijstand - waarin ook de KvK zitting heeft - zonder enige toelichting op papier zijn gezet, en dus ook daardoor weinig om hakken hebben. De heer Schotel kon zich met de mening van de PvdA-er verenigen. Hij vond het slap dat in de brief citaten van anderen waren gebruikt en was bovendien van mening dat met dergelijke argumenten alleen maar bereikt wordt „dat we ze niet meer serieus gaan nemen". Gedeputeerde Klaas Dankert deelde mee dat het in de bedoeling ligt de overgangsregeling naar een nieuwe heffingsverordening niet in werking te laten treden wanneer dat in het nadeel van het Friese bedrijfsleven zou werken. Aan de orde kwam ook de subsidieaanvraag van de Friese Milieuraad voor het komende jaar. De raad had iets meer dan tweehonderdduizend gulden begroot, en zowel GS als de commissie milieubeheer konden dat bedrag accepteren. CDA-er Gerrit Holtrop was wel van mening dat eens nagegaan moet worden wat de gevolgen zullen zijn van een volledige ontkoppeling van Milieuraad en Fryske Gea. Beide organisaties zijn nauw met elkaar verbonden, hetgeen volgens de CDA-er een ondoorzichtige situatie oplevert. Ook vond hij dat de Milieuraad er naar moet streven minder afhankelijk te worden van de provinciale subsidie. In dit verband noemde hij het vrijwilligerswerk als een van de mogelijkheden die daartoe zou kunnen bijdragen. Gedeputeerde Dankert zegde toe een en ander eens met de Milieuraad te zullen overleggen. I --- De eerste Dokkumer „Oostergo-koningin" komt uit Dantumadeel DOKKUM - De eerste miss-verkiezing in Dokkum leverde dinsdagavond in de 25-jarige „Harmonie" een Oostergo-koningin uit Dantumadeel op in de persoon van de 19--jarige socio-therapeute Monika Anna de Vries uit Veenwouden. Een zes „man" sterke jury onder leiding van burgemeester Ebele Talstra van Dantumadeel koos haar als nummer één uit een groep van elf kandidaten. Tweede en daarmee hofdame van de eerste Oostergo-koningin werd de 27--jarige huisvrouw en moeder van twee kinderen Sjoukje van der Laag- Rondaan uit Dokkum. Beide dames krijgen een belangrijke rol tijdens de Oostergo-dagen, die tot en met zaterdag in Dokkum worden gehouden, terwijl van de Oostergo-koningin wordt verwacht, dat ze in het komende jaar ook af en toe nog zal meewerken aan bijvoorbeeld openingen van winkels van Dokkumer middenstanders. Het zal ongetwijfeld Club 65-voorzitter Michiel van der Gang goed hebben gedaan, dat een dame uit de regio als eerste uit de bus kwam, want in een praatje vooraf had hij nog eens weer gewezen op het belang van Dokkum voor de regio en omgekeerd en daarbij er ook op geattendeerd, dat veel van de elf kandidaten uit die regio afkomstig waren. Dat waren er om precies te zijn vijf van de elf. Behalve uit Veenwouden kwamen ze uit Damwoude (twee), Oudkerk en Raard. Naast burgemeester Talstra hadden in de jury zitting Elly Gortemulder van Elly's Dansschool uit Drachten, heamielkeninginne Nynke Nauta van Bolsward, de leraar lichamelijke opvoeding Siebe Reitsma van Waaxens, NDC-redacteur Willem de Boer van Dokkum en kunstschilder Koos Reinsma van Leeuwarden. De elf kandidaten traden tweemaal op, eerst in vrijetijdskleding, daarna in avondkleding. Een al eerder afgelegde intelligentietest telde ook mee bij de uiteindelijke beoordeling, waarbij duidelijk meewoog, dat de winnaressen ook een belangrijke representatieve taak wacht. De dames werden beide keren gepresenteerd door de heer Peter Wip, die meteen al meedeelde, dat men de oorspronkelijke titel „Miss Oostergo 1979" had laten vallen voor de nieuwe titel „Oostergo-koningin". Dat is dus Monika Anna de Vries uit Veenwouden geworden, die met haar 19 jaren een lengte van 1.74 m heeft. Verdere maten volgens eigen opgave: buste 85, taille 66, heupen 91. De eerste Oostergo-koningin heeft blauwe ogen en kastanjebruin haar. Ze heeft na de Havo een opleiding voor socio-therapeute gevolgd. Ze speelt graag piano en houdt verder van turnen, lezen en uitgaan. Haar hofdame Sjoukje van der Laag- Rondaan heeft in haar 27 jaren een lengte van 1.68 bereikt en verder de volgende maten: buste 89, taille 71 en heupen 89. Ze kijkt de wereld in met bruine ogen, heeft donkerblond haar en heeft na de huishoudschool een opleiding voor apothekersassistente gevolgd. Haar hobby's zijn velerlei: schrijven, muziek, geschiedenis, borduren, haken en tekenen. Voor beide dames was er een keur aan geschenken van de Dokkumer middenstand, terwijl ze bovendien de komende vier dagen elke dag gratis anders gekleed en geschoeid zich kunnen vertonen en wat ze dan dragen mogen ze houden ook. Burgemeester Ebele Talstra kroont Ooslergo-koningin Monieka de Vries. Rechts hofdame Sjoukje van der Laag- Rendaan. --- Erg laat broedende watersnippen JOURE - Half juli plegen de watersnippen al met de trek te beginnen en als er dan half augustus nog broedende watersnippen worden aangetroffen, dan mogen dat gerust erg late broeders heten. Onze vogeldeskundige medewerker Jan de Jong te Joure kreeg niettemin twee meldingen van zulke broedgevallen. Het eerste, dat door hem zelf werd gecontroleerd, betrof een nest met vier eieren bij Echtenerbrug, waarvan er op 15 augustus drie uitkwamen. Het tweede nest lag bij Garijp en hier kwamen op 17 augustus alle vier eieren uit. Vermoedelijk betreft het hier vervolglegsels, maar hoe het ook zij, erg laat zijn deze snippen zeker. Mochten er nog meer gevallen bekend zijn, dan hoort de heer De Jong (Borgerstr. 66 te Joure) dat graag. Hij kreeg ook meldingen binnen van een zwarthalszwaan en een coscorobazwaan, respectievelijk vanaf de Afsluitdijk en uit Leeuwarden. Deze vogels horen thuis in Zuid- Amerika en het betreft hier dan ook vrij zeker uit gevangenschap ontsnapte exemplaren. --- Burgemeester opening Bouwbedrijf: Naijver door bijzondere regionale toeslag is zeer onterecht DRACHTEN - De bijzondere regionale toeslag (een rijkssubsidie) waarvan nieuwe bedrijven die zich in Smallingerland en nog enkele gemeenten in oostelijk Friesland vestigen, profiteren) zal volgens burgemeester drs. Rinse Zijlstra niet worden uitgebreid. „Ik zou erg gelukkig zijn als de brt ook in andere kernen zou worden gehanteerd, maar iedereen met enig politiek benul weet, dat gewijzigd beleid in dit opzicht betekent, dat deze toeslag dan voor alle gemeenten zou worden afgeschaft", aldus burgemeester Zijlstra. Hij verrichtte dinsdagmiddag de opening van de nieuwe bedrijfsgebouwen en kantoren van Bouwbedrijf Wels bv aan De Hemmen in Drachten. De bijzondere regionale toeslag wordt toegepast in gemeenten met een hoog werkloosheidspercentage. Leeuwarden komt er niet voor in aanmerking, maar zou er wel aanspraak op willen maken. De vlucht die de industrie in Drachten de laatste jaren neemt, wordt in de Friese hoofdstad mede toegeschreven aan deze brt. Volgens burgemeester Zijlstra is dat niet juist, maar is het succes van Drachten te danken aan het goede ondernemingsklimaat in Smallingerland. „Nu heeft succes altijd twee kanten. In de eerste plaats verschaft het vreugde aan degenen die dit succes ten deel valt. De andere kant is echter nog wel eens, dat er enige naijver kan ontstaan, vooral wanneer de indruk post vat dat het succes van de een ten koste gaat van de ander. Helaas is hiervan ook in het goede Friesland nu en dan sprake, waarbij zeer ten onrechte de indruk wordt gevestigd als zou de bijzondere regionale toeslag de kwaaie pier zijn", zei de heer Zijlstra. Hij meende, dat het verhelderend zou kunnen werken, als de ondernemers die in Drachten geïnvesteerd of hun bedrijf of instelling daarheen verplaatst hebben, eens zouden worden ondervraagd, teneinde achter de motieven en overwegingen voor hun besluit te komen. De rol in de betekenis van de brt zou dan volgens Smallingerlands burgemeester in het juiste perspectief worden geplaatst. Het zou, betoogde hij, van slecht beleid en kortzichtigheid getuigen, alsmede door druk vanuit Friesland zelf, maatregelen zoals de brt ongedaan zouden worden gemaakt die per saldo voor de hele provincie ertoe bijdragen, dat de economische structuur wordt versterkt en de werkgelegenheid verbeterd. „Verbreding" van de brt zit er volgens drs. Zijlstra niet in. Er zullen in de eerstkomende tien jaar ongeveer vijfduizend woningen worden gebouwd in Smallingerland, maar het wordt de gemeente daarbij wel steeds moeilijker gemaakt, merkte drs. Zijlstra op. Hij maakte gewag van een steeds toenemende bemoeiing van de rijksoverheid en sprak van „een brij van regelingen, circulaires en procedures, die moeten worden doorgeworsteld, voordat er een paal in de grond zit". Decentralisatie van het woningbouwbeleid zou volgens hem leiden tot een „drastische vereenvoudiging en verkorting van procedures, vermindering van het aantal regelingen en een afbraak van de bureaucratie". Bouwbedrijf Wels bv beschikt aan De Hemmen over een bedrijfspand met een nuttige vloeroppervlakte van achtduizend vierkante meter. Er werken 140 mensen bij het bedrijf, waarvan veertien bij de timmerfabriek „Timboco bv", een zelfstandige afdeling van het bouwbedrijf. Tot Wels bv hoort ook bouwbedrijf O. de Vries in Gorredijk (veertien werknemers), waarvoor aan de Kerkewal een nieuw bedrijfsgebouw plus kantoren worden gebouwd. De nieuwbouw aan De Hemmen betekende voor Wels een investering van ongeveer zes miljoen gulden. --- Examens SNEEK - Aan de Rijksuniversiteit te Utrecht is geslaagd voor het doctoraal examen diergeneeskunde de heer Jan Doeke Rinzema te Utrecht, voorheen te Sneek. ---