óoK r Ir \| lil Leeuwarden, Nieuwestad 54, tel. 05100-28310. 1 # Groningen, Oosterstraat 2, tel. 050-123886. Vt^^^ißi Brilmij heeft de bril die u past --- Vrijdag afscheid van Jetze Visser Tichelaar Makkum luidt laatste „vijftigjarige" uit MAKKUM - Tichelaars Koninklijke Makkumer Aardewerken Tegelfabriek BV neemt vrijdag afscheid van de laatste werknemer, die de vijftig dienstjaren volmaakt. Jetze Visser is de man, die na een halve eeuw werken kan gaan genieten van ziin welverdiende rust. Ruim achtenveertig jaar lang is hijplatteelschilder geweest bij Tichelaar. Sinds iets meer dan anderhalf jaar werkt hij om gezondheidsredenen nog maar halve dagen in de glazuurderij. De overgang naar een leven zonder werk fs dan ook niet meer zo groot. Vijftien jaar was Jetze Visser, toen hij bij Tichelaar kwam werken. Hij had toen een korte tijd achter de rug als knecht op een „briikarre", zoals de melkboer toen nog heette. De eerste ] week op de aardewerkfabriek deed hij niets anders dan cirkels draaien op afgekeurde dekstenen. Dat werk was een soort vingeroefening voor het schilderen. Achttien mensen werkten er aan het eind van de jaren twintig bii Tichelaar. Nu zijn het er meer aan tien keer zoveel. De werkverdeling was uiteraard minder verfiind dan thans. Het was heel normaal, dat de leerlingen zelf de benodigde verven maakten. Nu gebeurt dat in het laboratorium. Andere bezigheden die weinig te maken hadden met het eigenlijke werk waren het wassen van de klei en het lossen van schepen met turf. De jongste lichting moest ervoor zorgen, dat de kachels brandende bleven. Het beginloon van Jetze Visser was een rijksdaalder per week. Ziin leeftijdgenoten die het geluk hadden elders een baan te hebben gevonden verdienden meestal iets meer, maar ontevreden was de jonge Jetze zeker niet. Zijn oudere collega's herinnerden zich een halve eeuw geleden nog heel goed, dat zij gedurende de eerste tijd leergeld hadden moeten betalen. In dat licht gezien had hij het al heel wat beter. Toen Jetze Visser zes of zeven jaar bij Tichelaar had gewerkt, had hij zo ongeveer het idee dat hij het vak verstond. Nog steeds gaat men er bij Tichelaar van uit, dat het zeker vijf jaar duurt voordat iemand zich vakman kan noemen. „Moai wurk, mar ik kin it net mear dwaen," zegt de heer Visser van het schilderen. Dat werk maakt het noodzakelijk om lange tijd aan één stuk in precies dezelfde houding te zitten. Mensen met een niet zo sterke rug hebben daar vaak moeite mee. Tijdens de tweede wereldoorlog heeft Jetze Visser twee jaar als schilder gewerkt in het thans bij Oost-Duitsland behorende Dankmarshausen. Toen enkele lotgenoten niet terugkeerden van verlof, werd hij min of meer gijzelaar. Zelf keerde hij naderhand overigens ook niet terug van verlof. Hij dook onder, eerst in een hokje op het asland van Makkum oftewel op de „stjonkpölle". Later mocht hij met een paar andere mensen van Tichelaar een veilig heenkomen zoeken op het bedrijf in de „klaeiküle", die te bereiken was via een dubbele vloer. Na de oorlog is het dienstverband van Jetze Visser met Tichelaar een half jaar onderbroken geweest. Hij werkte gedurende die tijd in de visconserven bij Van den Berg'in Makkum. Daar ontmoette hij zijn vrouw. Dat was het enige lichtpuint uit die periode. Met grote blijdschap ging de neer Visser terug naar Tichelaar, toen daar weer emplooi voor hem was. Hij heeft nadien niet weer geprobeerd een andere baan te vinden. Vóór de oorlog was het werk aan de Afsluitdijk, waar destijds veel Makkumers een aantrekkelijk loon verdienden, al niet in staat geweest hem van baas te doen veranderen. Het werkklimaat bij Tichelaar is al die vijftig jaar heel aantrekkelijk geweest, vindt de heer Visser. Dat werd in de hand gewerkt, doordat alle schilders in een en dezelfde grote ruimte („op 'e seal") werkten. De gemeenschapszin die daarvan het resultaat was kwam onder meer tot uiting in het gezamenlijk sparen voor een jaarlijks reisje en het spelen in de lotto en de Staatsloterij. „It is ris wer hwat oars," zegt Jetze Visser over de receptie, waarmee hij vrijdag wordt uitgeluid. Hij bedoelt daarmee te zeggen, dat hij er niet bovenmate tegenop ziet. Evenmin maakt hij zich zorgen over het zoek brengen van de nakende vrije tijd. Van de kinderen heeft hij een broeikasje gekregen, waar vast wel wat tijd in zoek te brengen is. Daarnaast vraagt de groentetuin regelmatig aandacht. Verder houdt Jetze Visser van hengelen en hij fietst ook graag wat. Niettemin zegt hij: „Ik hie noen wol in bytsje trochwurkje wollen, mar dat mei nou ienkear net." JETZE VISSER --- Nieuwe fabriek Wouda start Mening van overheid: Beheerst prijsbeleid zuivel aanvaarden SNEEK - Als overheid zijn wij van mening, dat we een beheerst prijsbeleid in de zuivel moeten aanvaarden naast een medefinanciering van de overschotten door het bedrijfsleven. Dat zei ir. Aart de Zeeuw, directeur-generaal van landbouw op het ministerie van landbouw, gistermorgen bij de ingebruikstelling van de nieuwe mengvoederfabriek van Wouda-Koudijs in Sneek. Ir. De Zeeuw verwachtte daarover deze herfst in Brussel een harde discussie. Dat we geen rijke toekomst tegemoet zullen gaan, zullen we moeten aanvaarden. Onze positie is relatief gunstiger dan die van andere landen. In die positie zullen we het er echter niet liberaal op aan moeten laten komen. Dat is geen realistisch standpunt. Maar we moeten wel oppassen, dat we het beginsel van de specialisatie in Europa niet vergeten. Dat beginsel moeten we blijven verdedigen en we moeten niet te snel zeggen, dat er een contingentering van de melk dient te komen, waarbij de prijs hoog kan blijven, de melk op vaste plaatsen gemaakt kan worden en de concurrentie wegvalt. Een proces waarbij juist het omgekeerde plaatsvindt, is ook niet mogeliJK, zei ir. De Zeeuw. Een harde strijd, waardoor velen gedwongen de landbouw verlaten en de werkloosheid zich uitbreidt, is niet aanvaardbaar. De uitbreiding van Wouda in Sneek fetuigt van zelfvertrouwen, zei ir. De eeuw, een zelfvertrouwen, dat de Friese boeren nu kenmerkt, zij het dat het misschien wat traag op gang is gekomen. Mede als gevolg van de agrarische activiteiten staat Nederland er in het ongunstige economische getij wat minder ongunstig voor dan andere landen. De agrarische industrieën staan er ook wat minder somber voor dan andere industrieën. Er is in de agrarische industrie wel sprake van een afnemen van de groei, maar er is geen stilstand. Er is ook duidelijk geen marktverlies. zei ir. De Zeeuw. Het agrarische overschot op de betalingsbalans bedraagt acht miljard gulden en het stijgt. In de NRC is de landbouw door prof. Hartog al eens ten voorbeeld gesteld aan de rest van de economie. De sterke positie van de landbouw in Nederland schreef ir. De Zeeuw toe aan het efficiënte apparaat voor de produktie, verwerking en handel van landbouwprodukten. De landbouw is wat dat betreft een progressieve sector. De mengvoederindustrie is in dit geheel sterk blijven groeien. Europa is jaloers op Nederland wat de mengvoerindustrie betreft. Ir. De Zeeuw achtte het echter onjuist aan die industrie de schuld te geven van overschotten. De vooraanstaande plaats is het gevolg van snelle aanpassingen en het telkens weer aangrijpen van nieuwe mogelijkheden. Nederland mag er trots op zijn, dat het graanaandeel in het mengvoer is gedaald tot achttien procent, waar het in Europa als geheel nog 40 procent is. Ook het krachtvoergebruik in de Nederlandse melkveehouderij is sterk gestegen. Andere landen maken daar Kritische opmerkingen over en verwijten Nederland de overschotten. „Ik meen dat deze kritiek ongerechtvaardigd is", zei ir. De Zeeuw. leder land kan immers gebruik maken van dezelfde mogelijkheden. Een andere kwestie is, of de EEG bij het invoerbeleid heffingvrij moet blijven. Nederland heeft zich in eerste aanleg verzet tegen een hogere heffing op tapioca. Na zijn toespraak zette ir. De Zeeuw met een druk op de knop het nieuwe bedrijf van Wouda in werking. Er vinden bij Wouda ongeveer 100 man werk. Met veel gedaver en autosirenes kwam de apparatuur in werking. Wouda-directeur ir. Sytse de Boer schetste de gang van zaken bij de bouw van de fabriek. Het bedrijf van Wouda in de Sneeker binnenstad gaf te veel hinder, zodat met behulp van de gemeente en van ministeries een nieuwe fabriek bij de Houkesloot kon worden gebouwd. Kortgeleden heeft de hele verhuizing zijn beslag gekregen. De nieuwe fabriek heeft een capaciteit van 40 ton per uur en ze werkt in een drieploegendienst. De loscapaciteit bedraagt 100 ton per uur en er kunnen schepen van 1500 ton voor de wal komen. De opslag bedraagt 6.000 ton. De fabriek wordt door een computer bestuurd. De fabriek kan zich soepel aanpassen aan de veranderende inzichten in de diervoeding, meende ir. De Boer. --- Nieuw industrieterrein Burgemeester Bernardus van Haersma Buma constateerde, dat Wouda sterk agrarisch gebonden is en derhalve goed past in een gemeente, die vanouds het middelpunt vormt van een gebied, dat zijn bestaansbronnen in de agrarische sector vindt. Het industrieterrein is nu bijna uitgegeven en de burgemeester achtte het voor de ontwikkeling van Sneek en van de Zuidwesthoek van Friesland van het allergrootste belang, dat op korte termijn een nieuw industrieterrein aan grootscheepsvaarwater ter beschikking komt. --- De grootste Niemand, zegt koopman De Boer vlot. Wat doet nij er dan mee op de markt? Wel, het gaat om de lijst, mooi diep zwart, al zit er hier en daar een schrammetje op. Zon lijst is nog wel een paar centen waard, want ze worden zo niet meer gemaakt. Dat is te zeggen, verkijk je daar niet op, want het kan best gebeuren dat tien stands verderop een karrevracht van die lijsten wordt aangeboden, splinternieuw en dus eigenlijk te verkiezen boven die oude rommel uit West-Duitsland. Jawel, maar die nieuwe lijsten zijn van kunststof. Op het eerste gezicht is het overigens niet te zien en je kunt ze gemakkelijk antiek maken door ze even over de straatstenen te halen, zodat ze flink onder de schrammen zitten. Zo gaat dat in de antiekhandel of wat door voor doorgaat. Weet je wel, dat de maandelijkse rommel- of vlooienmarkt van Makkinga één van de grootste van Nederland is? vroeg onlangs een Makkingaaster. Dat 't Waterlooplein er maar kinderspel bij is? Het was ter Fries Mozaiek-redaktie niet bekend, dus op de laatste zaterdag van de maand naar het Ooststellingwerfse om te kontroleren of dat chauvinisme gerechtvaardigd was. Wel, en daar treft men dan onder de lommerrijke eiken van de Oosterhuisweg en zijstraten een uitstalling van antiek, curiosa en gewone rommel aan, die inderdaad in wijde omtrek zijn weerga niet heeft. Er zijn om precies te zijn 165 standhouders. „Der na wolris mear west", zegt Dorpsbelang-voorzitter Arme Meestringa, waaruit tussen haakjes blijkt dat je in Ooststellingwerf met Fries heel best uit de voeten kunt, hoewel de Stellingwerfse Skrieversronte ons graag anders wil doen geloven. „Vn 'e boutak wiene der 176". Hetgeen door de kooplieden wordt bevestigd. Je kon hier toen op de koppen lopen, vertelt de eerder geciteerde Steen wij ker handelaar. Hoe is het zo gekomen, dat een klein dorp van zon achthonderd inwoners zon grote naam heeft op dit gebied? De heer Meestringa heeft er zo direkt geen verklaring voor. 't Zal de gezelligheid zijn, het landelijke misschien, want wat de Oosterhuisweg betreft strekt de markt zich over honderden meters uit tot tussen de boomwallen en de grazende koeien. Het klinkerweggetje is schaduwrijk, dat is misschien ook een punt, er is luwte bij harde wind en bij kans alles mag, dat zal ook een attractie zijn. Het is een vrije markt, zoals die past in de vrije natie van de Stellingwervers. Ook niet-erkende kooplui mogen er handel drijven. Dorpsbelang incasseert ƒ 1,75 per meter standruimte en voor de rest doet ieder maar waar hij zin in heeft. Het verloopt allemaal erg regelmatig, er wordt geen wanklank gehoord en de duizenden kijkers en kopers zijn inschikkelijk. --- fries fm mozaiek fm Het Waterloo-plein van het Noorden De vrije markt van Makkinga OP DE ROMMELMARKT in Makkinga ligt een oorkonde met deze in fraaie Gothische letters gecalligrafeerde tekst: „Gedenkblatt zur Erinnerung an den Tag der Entlassung aus der Schule für Johann Thohoff", met een paar onleesbare handtekeningen eronder. De plaatsaanduiding is niet meer te achterhalen, maar het jaartal 1898 nog wel. Johann Thohoff zal wel niet meer tot de levenden behoren. Hoewel stel dat hij met twaalf jaar van school is gegaan, dan is hii van 1886 en zou hij nu in zijn 93ste of 94ste levensjaar zijn. Hoe komt zo n „Gedenkblatt" in Makkinga terecht, vraagt men zich af. Een boedeltje, zegt koopman De Boer uit Steenwijk. Er zat nog veel meer tussen. Hij toont een portret van een twintigtal jonge zeeofficieren, kennelijk op een statiefoto vereeuwigd na afloop van de opleiding. De namen staan er allemaal onder, maar bij welke gelegenheid, waar en in welk jaar de foto is gemaakt, is niet meer na te gaan. En oorkonden ter gelegenheid van de Konfirmation zijn er ook bij. Wie ter wereld, behalve de familie en die gaf er blijkbaar ook al niet om, anders waren die dingen niet in Makkinga beland, wie ter wereld koopt zulke persoonlijke stukken? •k De maandelijkse rommelmarkt van Makkinga. Vanaf de Brink strekt de markt zich langs de Oosterhuisweg over bijna een kilometer uit. --- Spijt Echt antiek is er weinig, maar wat heet antiek. De spullen die dertig jaar geleden met de gemeentelijke reinigingsdienst werden meegegeven of in stilte gedumpt werden in gracht, sloot of kuil brengen soms grof geld op. Je hoort verbijsterde nieuwelingen onder de kijkers hun vergissingen van toen bekreunen. „Och hearken Jelle, san ding ha ik doe noch yn 'e wyk smiten en nou hie 'k der hjir al fjouwer tsienties foar barre kind. Hie 'k de souder doe mar net opromme". De meer ervaren bezoekers verbazen zich over niets meer. Die lopen van stand naar stand, informeren zakelijk naar de prijs en weten aan het eind van de rit precies waar ze het voordeligst uit zijn. Het schijnt een geweldige rage te zijn, het verzamelen van rommel, die de generatie van een kwart eeuw geleden opgelucht de deur uitdeed, omdat er inmiddels een betere tijd was aangebroken met meer praktische en efficiënte zaken, die het dagelijkse leven veraangenaamden. De nostalgie speelt natuurlijk ook een rol. „Zon petroleumstel had grootvader ook" en dat is dan een gerede aanleiding om er vijf tientjes voor neer te tellen, waarna het petroleumstel thuis te pronk wordt gezet, inclusief de reclame voor Shell, die toen ook al hielp. Oprechte heideboenders en bezems van berkenrijs zijn er overigens ook in Makkinga te koop en verder verse bijenhoning, duiven, konijnen, groente, kanaries, parkieten, eggen en ploegen uit de tijd van de paardentraktie en vierkante stuivers van de jaargangen 1932 tot 1942. Voor de oudsten moet men overigens ƒB5 neertellen, die van 1941 doen ƒ 17,50 maar de nikkelen dingen van een jaar later kosten merkwaardigerwijs ƒ25. Is er voor een hedendaagse, ordinaire ronde stuiver ook nog iets te koop? Jawel, een speldje met merkreclame, zoals je die tot voor kort bijna overal gratis kreeg. Tip voor handige toekomstige zakenlieden: bewaar die overigens lelijke stuivers van nu liever tot later, vul er een oude sok mee en ga over tien jaar op de laatste zaterdag van de maand naar de Makkingaaster rommelmarkt. Wedden dat ze twee rijksdaalders per stuk doen. Zoveel rente geeft geen enkele bank, dat staat vast. Sa 't like, bimastre boer Wibe fan Kie sneons gans grouwe kerpers yn Wimerts of le. Mar wüens. dan wipt 'er yn stêd tomük by de froulju op bed. De fiskman forrette, hoe't Wibe dat hie! ANDERS B. ---