Stichting Oecumenische Hulp: Adoptie richten op leefgemeenschappen De Stichting Oecumenische Hulp (Utrecht) is erg tevreden over de reacties op haar nieuwe adoptieplan voor kinderen in de Derde Wereld. Er kwamen dit jaar ruim 1100 adopties-nieuwe-stijl tot stand. Veel mensen voelen zich persoonlijk medeverantwoordelijk voor het lot van kinderen in ontwikkelingslanden. Hun inzet verschaft Oecumenische Hulp de middelen om bij te springen waar dat het meest nodig is. De organisatie van de adoptie is echter anders geworden. Wel duidelijk gericht, maar - in plaats van wat tot vorig jaar gebruikelijk was - niet persoonlijk meer. Naamloos dus. Maar met meer effect. Het is juist het resultaat dat de methode van de adoptie moet bepalen. Er zijn naar schatting 1,3 miljard kinderen op de wereld, verreweg de meesten, rond 1 miljard, wonen in Derde-Wereldlanden. Van de kinderen beneden vijf jaar lijden er 10 miljoen echt honger, 80 miljoen zijn zwaar ondervoed en voor 120 miljoen geldt een iets minder hoge graad van ondervoeding. Anders gezegd: vijftig procent van de kinderen in dit deel van de wereld heeft niet genoeg te eten. Mensen van de Stichting Oecumenische Hulp (SOH) - zij worden regelmatig op de hoogte gehouden van de werkelijlte stana van zaken en beschik!"^ over betrouwbare gegevens - verzekeren dat deze getallen niet overdreven zijn. „Al deze kinderen zijn slachtoffer van armoede, honger en onwetendheid. Zij vormen het Kwetsbaarste deel van de mensheid en dragen in elk opzicht de zwaarste last." Aan adoptie van een kind in de Derde Wereld - waarvoor bij Oecumenische Hulp steeds verzoeken binnenkomen - zitten nogal moeilijke kanten. Een medewerker: „Adoptie met aansluitende overbrenging van kinderen naar Nederland is naar onze mening bij hoge uitzondering aanvaardbaar. Lange-afstand-adoptie is beter. Maar dat mag niet betekenen dat er een apparaat moet worden opgebouwd om maandelijks briefjes en fotootjes uit te wisselen, geschenk pakjes in te klaren en dergelijke. Ook mag het niet gebeuren dat er van een straatarme familie, levend in een straatarme wijk, nu plotseling één kind is dat met geld en ge-, schenken wordt verwend. Dan lijkt het alsof de afgrond tussen rijk en arm wordt verplaatst naar een hut of huisje ergens in een krottenwijk". Wij moeten ons wel realiseren dat onze nauwe persoonlijke betrokkenheid bij een kind in die omstandigheden een te westers idee is. „Persoonlijk contact is mooi, maar zowel hier als van de hulpverleners daar vraagt het veel tijd en administratie. Ze kunnen die tijd beter gebruiken door met de kinderen zelf bezig te zijn of te werken aan de grondoorzaken van hun toestand, zoals de watervoorziening en de medische zorg. We moeten ons steeds afvragen of onze behoefte aan betrokkenheid met een bepaald kind niet beter kan worden vervangen door steun aan een groep van kinderen en aan hun inspanning voor een beter leven". tien leefgemeenschappen 'waar kinderen gebrek lijden. SOH bestempelt de reacties op het alternatieve adoptieplan als „fantastisch". Het wordt volgend jaar op dezelfde voet voortgezet. In het onlangs verschenen nummer van het blad „Werelddiakonaat" geeft de stichting een opsomming van „wereldwijde nood". Nood van kinderen. Meestal van de gemeenschap waarin zij leven. Want kinderen zijn geen eilandbewoners. Zij leven en lijden temidden van de volwassenen. Kinderen zijn de echte machtelozen in de wereld. Als het dan in onze macht ligt daar iets aan te doen, wie durft dit dan nog na te laten? Om deze veranderde adoptie-opzet concreet te maken, koos de Stichting •Oecumenische Hulp begin dit jaar der- SOH zal volgend jaar 25 projecten financieel steunen. Zo is in een aantal dorpen op Bali (Indonesië) voor heel arme kinderen de schoolvoeding op gang gekomen. Ook vindt men er nu een winkel voor schoolmaterialen en een uitleenbibliotheek voor studieboeken. In Laos wordt de capaciteit van een tehuis voor verlaten kinderen (3 tot 15 jaar) van 300 tot 2000 opgevoerd, zodat er een echt kinderdorp ontstaat. Via de Wereldraad van Kerken is Oecumenische Hulp Nederland hierbij betrokken. De Nederlander Jan Klein is directeur van drie centra voor 200 kinderen in Hong Kong. Kinderen van vluchtelingen en ook ongewenste en moeilijk opvoedbare kinderen. „Wat wij hier proberen is een tehuis om te toveren tot een thuis", schrijft Klein aan de medewerkers in Utrecht. Calcutta telt tienduizenden „werkende jongeren" tussen 5 en 15 iaar. „Kinderslaven", heten ze in de taal van het Jaar van het Kind. Werkdagen van twaalf tot zestien uur zijn geen uitzondering. Voor hen heeft de Young Men Welfare Society „trottoirscholen' opgericht, het eenvoudigste dat op onderwijsgebied denkbaar is. De leider van deze scholen was in ons land en vertelde dat het er goed mee gaat. In Marokko is een beroepsopleiding voor melaatse jongens uit arme gezinnen begonnen, en Accra (Ghana) heeft nu een opvangcentrum voor jongens in de sloppenwijk. Adoptie mag kinderen niet in een geïsoleerde positie brengen in hun omgeving. Op de foto, één van de schitterende platen van de Zendingskalender 1980 over het therria „Wij met elkaar", toont een door arme stadsbewoners van Lima, Peru zelf gebouwd peuterschooltje --- MOEDER TERESA Heilig zijn eenvoudige plicht In de Rooms Katholieke Kerk wordt Moeder Teresa, het gerimpelde vrouwtje dat in de streek bij Skopje werd geboren, al een beetje beschouwd als een nieuwe St, Franciscus van Assisie, een van de grootste ordenstichters van de kerk. Zij is ook al vergeleken met Ignatius van Loyol, die eens in Spanje een melaatse kuste. „Haar persoon en krachtige inspiratie is wéér een geschenk aan de kerk. Laten we God danken", zegt mij de bisschop van Skopje, mgr. Priela. En de mensen die niet in God geloven, maar zich wel herkennen in het eerste deel van de boodschap van de kleine vrouw („leder mens is er om lief te hebben en om te worden lief gehad")? „Ü en uw werk, uw lach vooral betekenen een nieuwe hoop voor de toekomst", brengt een geëmotioneerde Sjurd Lindebraekke uit nadat Moeder Teresa, daags na de uitreiking van de Vredesprijs, voor het gewone volk heeft gesproken. Het publiek, overwegend jongeren, trekt Christmas-carols zingend, de koude stad in en Lindebraekke, lid van het Nobelcomité en voorheen parlementslid van de liberale conservatieve partij in het Noorse parlement, staat met natte ogen in de garderobe. In drommen kwamen zij de dag na de officiële uitreiking van de Vredesprijs naar de universiteitsaula. Veel jongeren en opmerkelijk veel vrouwen. Men heeft de stille hoop dat de Nobelprijswinnares in haar openbare rede met een aanvulling zal komen op haar volledig geïmproviseerde rede van de vorige dag, die zij tegen het einde besloot met een krachtig pleidooi voor het ongeboren leven. In Noorwegen is de abortus gelegaliseerd, maar, zegt men mij, de smeekbede heeft bij veel vrouwen diepe en pijnlijke gevoelens van schuld opgeroepen. Tot een protest is het niet gekomen, want de PJoren voelen aan dat het absurd moet zijn te protesteren tegen een vrouw die de liefde predikt en zich met haar zusters indentificeert met alle lijdenden - in welke vorm dan ook. Men hoopt op een woord van troost. Een priester die dagelijks bezig is vrouwen uit de knoei te halen, heeft er ook om,gevraagd... De Nobelprijswinnares echter vult niets aan. Zij gaat bijna woordelijk hetzelfde zeggen. Zij vertelt weer het verhaal van Maria, die nadat zij had gehoord dat zij zwanger was, zich direct haastte om het goede nieuws te taan vertellen aan haar nicht Elizaeth, die ook in verwachting was. Van Johannes. „Hij sprong van vreugde op in de schoot van zijn moeder, omdat hij in dat andere kind al kon herkennen, de prins van de vrede", aldus Moeder Teresa. „Waarom wordt de kreet van miljoenen, die aangewezen zijn op alleen maar de liefde van hun moeder niet gehoord? De oorlog tegen het ongeboren kind is de ergste bedreiging van de vrede, want als we daarmee instemmen, betekent het niets meer dan dat u en ik en volkeren elkaar gaan doden". Hetzelfde verhaal, maar in tegenstelling tot daags tevoren toen zij er vooral op uit leek de verantwoordelijken des lands en van de wereld wakker te schudden, richtte zij haar smeekbede nu niet aan het eind van haar rede tot haar gehoor, maar aan het begin. Haar Boodschap van Liefde, die haar congregatie groot maakte en die miljoenen lijdenden, melaatsen, stervenden, paria's, leprozen, wezen en ongewensten, in India en daarbuiten voeding, hulp, genezing, onderdak, kleding, maar vooral troost bracht in lichamelijk en geestelijke krepeersituaties, de boodschap waarmee zij de vorige dag was begonnen, volgt ditmaal en is de bekrachtiging van het Vredesgebed, dat zii wederom iedereen heeft laten meebidden. De Boodschap van Liefde aan alle lijdenden staat nu op de voorgrond, de boodschap, die geldt voor vandaag en de toekomst. De ouderdom en vermoeidheid, maar vooral het leed, dat zij zag in de krottenwijken van de Derde Wereld en de vereenzaming van velen in de westerse wereld lijkt de Moeder van de Armen in het gezicht gegroefd als zij alleen is, maar zij ontspant en lijkt ineens vele jaren jonger zodra zij met iemand of met meerderen te maken krijgt. Telkens keert het terug in haar woorden of toont zij het, bijvoorbeeld als haar een kind wordt aangereikt: „U en ik zijn geschapen naar Gods evenbeeld, laat zien, dat God van ie houdt. Straal Gods liefde uit naar anderen, laat met je lach of door je dienende handen weten, dat ook zij door God worden lief gehad". De drukte rond haar persoon in Oslo is chaotisch. In een klooster wordt zij weliswaar enkele uren per dag zorgvuldig afgeschermd om te kunnen werken, om brieven te schrijven, want alle grote beslissingen in haar congregatie die overal ter wereld werkzaam is worden door haar genomen, maar zodra zij zich vertoont, wordt zij omringd door menigten, die haar als een heilige vereren. „Heilig zijn is een eenvoudige plicht, die geldt voor iedereen. Wees heilig, zoals Mijn Vader heilig is, heeft Jezus gezegd", zegt zij tegen een groepje Noren, die vooral onder de indruk zijn van het enorme werk van dienstbaarheid, dat zij in korte tijd in de wereld tot stand bracht. „Het gaat niet om de grote dingen, maar juist om de kleine dingen. Hoeveel liefde stop je in de kleine daden ten opzichte van je directe omgeving. Daar gaat het om. Dat werkt aanstekelijk op anderen, zodat er uiteindelijk een groot netwerk van liefde tot stand komt. Zo zullen we samen vrede brengen". Drie jaar geleden vestigde zij een convent in Rotterdam. Ze heeft 97 aanvragen om zusters te sturen, zeer veel verzoeken zijn van bisschoppen in rijke landen. - Waarom stuurt u zusters naar het Westen? „De armoede van het Westen vind ik groter en moeilijker te bestrijden dan de armoede van India of Afrika. Te veel mensen in het Westen hebben geen tijd voor elkaar. Ze zijn zo druk bezig met het verzamelen van materiële zaken, dat ze zelfs geen tijd hebben om naar hun eigen kinderen te lachen. De diepste oorzaak van de problemen bij de jeugd, alcohol en drugs, is het gebrek aan liefde, zij voelen zich ongewenst of worden niet geteld, kinderen vergeten hun ouders, die in bejaardenhuizen het diep verdriet van net ongewenst zijn voelen; de maatschappij van het Westen stoot mensen als nutteloos af. Zij mogen dan wel te eten hebben, maar zij hongeren naar liefde". „De hongerigen in de arme landen geef ik een stuk brood of een schep rijst en daarmee is het probleem meestal opgelost. De rijken kunnen veel van de armen leren, want het zijn grote en mooie mensen. Wat ik geef, delen zij vaak nog met anderen... De honger naar liefde is moeilijker te stillen dan de honger naar een stuk brood". De foto's bij dit artikel zijn afkomstig uit het boek „Moeder Teresa" van Desmond Doig, uitg. Lannoo, Amsterdam, 1979 --- O Lied! O Lied! O Lied! o Lied, gij helpt de smert wanneer de rampen raken, gij kunt, o lied, de wonde in 't hert de wonde in 't hert vermaken! (verbinden) O Lied! o Lied, gij laaft den dorst, gij bluscht het brandend blaken, gij kunt, o Lied, de drooge borst en 't wee daarvan doen staken. O Lied! o Lied, het zwijgend nat dat leekt nu langs mijn kaken, gij kunt het, en uw kunst is dat, gij kunt het honing maken .... O Lied! o Lied! (Uit „Gedichten, gezangen, gebeden" van Guido Gezelle 1830-1899) --- Even Stilte Van Gezelle is eens gezegd: „Het wonder in zijn werk is, dat zoveel kunst hier samengaat met zulk een ongekunsteldheid." Ik schenk u dit gedicht, dit lied van hem op deze laatste dag van het vreemde jaar 1979. Het doet mij veel, maar weet ik veel, wat het u doet? Het is bekend dat dit „O Lied, o Lied" geboren is in een heftige crisissituatie van Gezelle's leven. Hij was in Vlaanderen té Vlaams en werd in het Franstalig Vlaanderen miskend en vernederd. Zijn kinderlijk-oprechte fijngevoelige natuur werd zwaar gewond. U beste mensen, die ook in het afgelopen jaar krisissituaties hebt mee moeten maken, schenk ik deze parel uit het gedichtensnoer van Guido Gezelle. Als het goed zal zijn, wacht u vandaag en morgen in de kerk een „Liedboek voor de Kerken", of „Randstadbundel", vol met liederen en gedichten, veelzeggend. Moge het de predikant of priester gegeven worden het juiste lied, gedicht te laten zingen. Moge het u gegeven worden te „luisteren" naar Woord en lied. Want „luisteren is leven!" Als de ziele luistert („Kleengedichtjes") Ais de Ziele luistert Spreekt 'et al een taal dat leeft, 't (ijzigste (zachtste) gefluister Ook een taal en teeken heeft: blaren van de boomen kouten met malkaar gezwind, baren in de stroomen klappen luide en welgezind, wind en wee en wolken, wegelen (paden) van Gods heil'gen voet, talen (spreken) en vertolken 't diep gedoken Woord zoo zoet... als de Ziele luistert! G. van den Berg --- Water Op de projectenlijst van het actieve Christian Service Committee in Malawi (Afrika) staat het water bovenaan. Er zijn nu al duizenden dorpsbewoners aangesloten op het watemet. SOH werkte mee aan de aanleg in drie dorpen rond Malawi's nieuwe hoofdstad. Ze blijft dit plan met geld begeleiden, juist omdat het voor kinderen zo geweldig belangrijk is als dorpen een waterkraan krijgen. Vroeger moesten moeders kilometers ver lopen. Water was maar mondjesmaat beschikbaar. Twee revalidatiecentra voor gehandicapte jongeren (meest poliopatiënten) in Lesotho (Afrika) hebben dringend behoefte aan orthopedische hulpmiddelen. Die zijn erg kostbaar. Oecumenische Hulp blijft steun verlenen. In de krottenwijk Mathare Valley van Nairobi (Kenia) onderwijzen kinderen van 9 tot 14 jaar hun ouders in gezondheids- en voedingsleer. Honderdtien kinderen zijn bij deze unieke actie betrokken. Een maatschappelijk werker vatn de Raad van Kerken in Kenia heeft hun les gegeven over het voorkomen van ziekten en de waarde van verschillende soorten voedsel, en de cursisten dragen op hun beurt deze kennis over aan ouders, broers en zusters. Ook worden zij aangemoedigd andere kinderen te helpen, zoals geestelijk gehandicapten die niet naar school kunnen omdat het bedrag dat de speciale scholen voor gehandicapten in rekening brengen te hoog is. SOH (Cornelis Houtmanstraat 17 Utrecht) heeft ook een paar algemene doelen in haar steunplan voor 1980 opgenomen. Twee voorbeelden. Op initiatief van de Wereldraad van Kerken wordt een onderzoek ingesteld naar racistische elementen in kinderlectuur en schoolboeken. Wie racisme in de kiem wil smoren moet bij het kind beginnen. Onlangs verscheen in Londen een rapport over kinderarbeid en kinderuitbuiting. Dit in het kader van het Jaar van het Kind. Het bleek dat over de hele wereld meer dan 52 miljoen kinderen onder de twaalf jaar werk verrichten. Er zijn er die een werkweek maken van 72 uur. Meestal verdienen ze bitter weinig. Velen die nog in de leer zijn krijgen zelfs niets. Oecumenische Hulp wil het onderzoek en het §übliciteitswerk van de Anti Slavery ociety in Londen op dit gebied graag bijstaan. --- Meeleven In de nieuwe wijze van adoptie krijgen de deelnemers geen brieven met foto's meer van „hun" kind. Wie kinderen in een bepaalde situatie wil helpen, ontvangt eens per jaar wel bericht over de leefgemeenschap waarvoor de bijdrage is bestemd, zodat men toch kan meeleven met hun wel en wee. Met permanente en periodieke hulp aan kinderen in de Derde Wereld bewijzen wij ook onszelf nog een morele dienst. Het is misschien een middel om met iets minder schuldgevoel aan onze rijk voorziene tafels plaats te nemen. Een Kerstgedachte die overweging verdient. Meer dan vele andere. ---