Kunst is een bewegend gebeuren O.B.K. Kunst is een bewegend gebeuren, zoals het leven dal.is. nat is een uitspraak van Joop Holterman uit Heerenveen, Hip wel heel letterlijk van toeging is op het mechanisch SÖ dat hij de afgelopen £aand in de bovenzaal van ca- S De Reade Swetser in zijn woonplaats aan het publiek heeft getoond. Dat bewegende in dynamische staat ook centraal in de projecten die hij in Ac nabije toekomst op stapel «aat zetten en die interessant lenoeg zijn om er eens met lem over te gaan praten. Joop Holterman werd 42 jaar Beleden in Almelo geboren. Hij volede vakopleidingen voor fijnhankwerken en houtbewerken en werkte acht jaar als gereedschapsmaker en modelbouwer In zijn vrije tijd maakte hij echter pentekeningen en die liefhebberij werd zo belangrijk voor hem dat hij zijn beroep ervan maakte. Hij zat vier jaar in de contra en hielp m Hengelo reikende BKR-tentoonstellingen van de grond. Maar nu hij in Heerenveen leraar handvaardigheid aan de lts is en docent aan het kreativiteitscentrum De Cirkel, is hij wel blij niet meer van de BKR gebruik te hoeven maken. Toen hij ►naast pentekeningen ook objecten ging vervaardigen, kwam zijn technische opleiding uitstekend van pas. Hij begon met trekpoppen in een lijst en achter glas, die door de beschouwer met een touwtje in beweging gebracht konden worden. Zo maakte hij ook een groot oog, waarvan 'het ooglid omhooggetrokken kon worden. Bij zijn mechanisch project in De Reade Swetser kon hij zich meer op grote schaal uitleven. In het midden van de zaal bevond zich een rad, waar allerlei objecten via touwtjes mee waren verbonden. Het rad stond weer in verbinding met de deur. Als die openging, Degonnen al die objecten te bewegen: naar boven en beneden, naar Voren en naar achteren, uitwaaierend of een kwart cirkel draaiend. Bii de opening van de expositie werd eerst &1 het publiek binnengelaten, daarna werd het aan de deur bevestigd en toen kwam Joop Holterman binnen. De aanwezigen kwamen ogen te kort om al die bewegende vormen aan de muren te kunnen volgen en waren zeer verrast over net effect. ~Ik ben er erg blij mee dat het daar hangt," zegt hii, „welke groep of leeftijd je ook neemt, men speelt ermee. Zelfs mensen die nooit met beeldende kunst in aanraking zijn geweest hadden daar lol.' Het was overigens een heel gepuzzel en gereken met gewichten en contra-gewichten om er een soepel draaiend geheel van te maken. Zonder contra-gewicht bijvoorbeeld kon je de deur bijna niet openkrijgen. Opvallend was ook, in vergelijking met de bovengenoemde trekpoppen en het oog, dat Joop Holterman hier slechts abstracte decoratieve vormen koos. Hij wilde het zo sober mogelijk houden, om vooral het effect van de verschillende bewegingen duidelijk te laten uitkomen. Maar nu moet ziin volgende project van de grond: zijn windmolen-constructie op het dak van sporthal De Kamp aan de Rottumerweg te Heerenveen. Het geheel wordt acht meter hoog (de sporthal is 9,5 meter) en zestien meter lang. Óp het hoogste punt, in het midden komt een draaischijf van 1.80 meter hoog met aan beide zijden in verschillende kleuren de naam „De Kamp", aan de beide zijkanten komen schijven in verschillende kleurbanen, die 1.20 meter hoog zijn. Ze worden door de wind aangedreven en Joop Holterman vertelt dat je, door het gebruik van verschillende kleuren, het driedimensionaal effect van een bol krijgt. Onder de grote schijf met de naam komt nog een schoepenrad met een soort luxaflex, dat maakt dat het geheel soepel gaat lopen. Dit rad drijft een dynamo aan, die weer twee schijnwerpers met stroom voedt. De schijnwerpers zijn gericht op de naam „De Kamp. Een model van het project van 1:10 zal in de windtunnel van TNO in Delft worden getest. De totale kosten zullen ƒ29.000 bedragen. Overigens heeft het heel wat voeten in de aarde gehad om het zover te krijgen. Twee eerdere ontwerpen gingen niet door vanwege technische redenen of omdat er teveel onderhoudskosten aan vast zaten. Het windmolenproject, waarmee Joop Holterman toen op de proppen kwam, ontmoette naar hij vertelt nogal wat tegenstand van het gemeentebestuur. „B. en w. hebben alles gedaan om het tegen te houden," zegt hij. Het ontwerp moest namelijk eerst door de stedebouwkundige commissie („ik denk dat dit het eerste kunstwerk in Nederland is. dat in de stedebouwkundige commissie is geweest"), daarna moest de schoonheidscommissie zich erover buigen en vervolgens waren de Nederlandse Spoorwegen aan de beurt, omdat de sporthal bij de spoorbaan staat. Maar alle instanties keurden het goed en toen konden b. en w. ook niet anders, zegt hij. De hele procedure heeft zo n drie iaar in beslag genomen. Maar nu net er door is, werkt hij er hard aan om het over een jaar helemaal klaar te krijgen. „Maar het leukste project ga ik straks mee beginnen, aldus Joop Holterman. Van de gemeente heeft hij namelijk een stukje grond in de buurt van het Thialfstadion ter beschikking gekregen om er zijn eigen fantasiehuis te kunnen Douwen. Het zal opgetrokken worden uit materiaal dat weggegooid is en door anderen als onbruikbaar wordt beschouwd. Hij heeft zich wel tot taak gesteld er een degelijke constructie van te maken en dat er een esthetisch verantwoorde vorm tot stand komt. Het huis zal dan ook niet van de ene op de andere dag klaar zijn. Joop Holterman wil er duidelijk het groeiproces van tonen. Het is de bedoeling dat er drie ruimten in het huis komen: een werkplaats, een ruimte om je in terug te kunnen trekken en een zogenoemde belevingsruimte. „Die ruimte is het belangrijkste," aldus Joop Holterman, „ik wil proberen iedereen die binnenkomt te confronteren met de meest elementaire voorwaarden om te kunnen (over)leven. Het wordt een ruimte - het is nog maar een voorzichtig idee - waarin je de vier elementen water, aarde, lucht en vuur terug kunt vinden. Het ene venster kijkt bijvoorbeeld op een vijver uit, tegen* een ander venster ligt zand, een derde is op de lucht gericht. Alleen dat vuur, daar zit ik nog mee... Ik wil in ieder geval geen open haard." Zijn huis wordt opgetrokken op de fundamenten van een oude woning, die op een open plek in een klein bos stond. „Op die open plek mag ik spelen," zegt hij, „alleen ben ik wel een beetje bang voor vernielingen en zo." Maar hij hoopt lastige klanten duidelijk te kunnen maken waar hij mee bezig is en waarom. Hoe het huis eruit komt te zien, kan hij onmogelijk zeggen; dat is helemaal afhankelijk van de materialen die hij vindt. Hij is op het idee van dit „organisch bouwwerk" gekomen door de „eindeloze reeksen flats" die j e in alle steden om je heen ziet. Hij wil daar iets op menselijke schaal tegenover zetten. Als je naar het uiterlijk van de nieuwbouw kijkt, zou je veronderstellen dat daar binnen alles gelijk beleefd wordt. Toch beleeft iedere bewoner de dingen weer verschillend, maar helaas is dat niet aan de buitenkant te zien. „De buitenkant is een eenheidsmasker geworden, dat de werkelijkheid verbergt," zegt hij, „is dit een gevolg van een verstoorde communicatie, of is hierdoor een verstoorde communicatie ontstaan?" „Je weet in de flats niks van elkaar," aldus Joop Holterman, „ik heb dat wel eens geïllustreerd met de volgende uitspraak: ik heb fisteren een geweer gekocht, omat ik dacht dat mijn buurman er eergisteren een heeft gekocht - je weet niets van elkaar en daar heb je het begin van de wapenwedloop." Bij de bouw van zijn eigen huis spiegelt Joop Holterman zich aan de kinderen die bijvoorbeeld hutten bouwen. „Wonen is voor mij een hol hebben, waar je kunt schuilen. De baarmoederfunctie, warm en beschermend," zegt hij. Hij zegt zich als kunstenaar te pletter te zoeken naar aansluiting met de samenleving: „Ik zou er een functie in willen hebben, maar de samenleving draait ontzettend rationeel. Gevoelens komen niet van pas in werksituaties. De werkzaamheden van de kunstenaar zijn niet te pakken, niet meetbaar en kunst heeft ook geen nut en rendement Hoe pas je dat soort werkzaamheden nu aan bij dat stramien van de samenleving?" Hij hoopt met zijn projecten toch iets meer in de richting van de samenleving te komen dan met het maken van alleen maar tekeningen, die hier en daar worden geëxposeerd. En hij heeft ideeën genoeg. Zo loopt hij ook al een tijd rond met het idee om een project met spiegels te maken. Als spiegels tegenover elkaar staan, kun je daar eindeloze herhalingen in krijgen. Als plafond en vloer ook nog met spiegels bedekt zijn, heb je daar totaal geen houvast meer. Dat idee zou hij wel eens willen uitdiepen. „Maar het is ontzettend kostbaar, misschien kost het wel een ton, dus dat zal voorlopig wel niets worden. Tenzij er iemand is, die zegt: daar zie ik wel wat in." Op deze plaats komt het organisch bouwsel. Joop Holterman bij zijn mechanisch project in De Reade Swetser. --- Kunstpolitiek I OBKantlijn Pc, toespraak over kunstpolitiek die PvdA-voorman Joop den Uyl vorig jaar hield bij de uitreiking van de P. C. Hooftprijs aan "emco Campert heeft de discussie over dit onderwerp nieuw leven ingeblazen. Merkwaardig genoeg lijkt deze discussie zich te concentreren in Rotterdam, waar >n net najaar van '79 de Rotterdamse Kunststichting samen met ac tioekmanstichting een symposium over het onderwerp organiseerde, waarop begin dit jaar een openbare discussie volgde. Het is te hopen dat het onderwerp ook de politieke gemoederen m de rest van het land bezig saat houden; als er bezuinigd moet worden loopt de kunst maar l\ te gemakkelijk het risico het Bnr,-Vau de rekeni«g te worden; poutici hebben meestal meer oog ™or kiezersaantallen dan voor de "wanten van de samenleving. , Intussen heeft de redaktie van sn • iraire tijdschrift De Revior in haar juni-nummer een po- P'ng gedaan de discussie niet te 'aten verzanden. „Omdat het Besproken woord vervluchtigt «iaar het geschrevene blijft, leek dit °ns zinn'g in aansluiting op "it alles een schriftelijke discusie over het onderwerp uit te lokhn Ii ,c°nstateert ze, daarbij de Wi . De fcunst van links van De f.° kskrant over het hoofd ziend. "at maakt de bijdragen in De Redév ! ter niet minder waar- Trm!,redaktie confronteerde Bart lomp (socioloog en PvdA-hoofdteur nrsl,id>' Jan R°Bier (direcsor T®0e£manstichting), profes- Lun^ "n (econoom), Reinier en m S