Bernice Lehman: simpel tekenen... de friese galerij door sikke doele BERNICE LEHMAN beschouwt het als een uitdaging een drie-dimensionale ruimte te scheppen en toch de twee-dimensionale oppervlakte te respecteren. In haar tekeningen van land en vogels is zij daar frappant in geslaagd. De ontvankelijke beschouwer zal zich niet alleen opgenomen voelen in de eenheid van de natuur, hij zal ook de elementen ervaren en in dit geval de wind langs zich voelen strijken. Maar hii zal zich niet zo haastig uit de voeten moeten maken als sommigen doen, die niet goed raad weten met „die krabbels, die mijn kleine nichtje ook kan maken. Ze doen de kunstenares en zichzelf te kort. mensen die niet alleen op grote formaten werkten, maar ook de ruimte beeldden. Een in Groningen wonende docente aan de Leeuwarder academie voor beeldend kunstonderwijs Vredeman de Vries, die (in 1932) in New Vork geboren is, ziedaar enkele feitjes uit de biografie van de exposante. Het belangrijkste gegeven is naar Amerikaanse afkomst, want toen zij in 1965 uit Pittsburg Pennsylvania, waar zij zelf studeerde en later doceerde, in Nederland kwam had zij een enorme Amerikaanse bagage bij zich. Ook haar expansiedrift, haar verovering van dè ruimte is daarop terug te voeren. Rond haar veertigste begon Bernice Lehman haar werk te mooi, te esthetisch te vinden en via een grondige heroriëntatie op zichzelf na het lezen over de „Gestalttherapie" van Fritz Perls, liet zij de kleuren voor wat ze waren en ging tekenen, zo simpel en direct mogelijk. De veertig nummers omvattende expositie (voor de helft in het Fries Museum en voor de helft in de Kanselarij) toont de „vernieuwde" Bernice Lehman van na 1975. Hoewel over en weer de twee expositiezalen naar elkaar verwijzen doet men er goed aan in het Fries Museum te beginnen. Wie naar de kleine zaal gaat via de grote, krijgt eerst een paar draaien om de oren van de felkleurige, bijna fotografische schilderijen, die Ramon van de Werken van Dantumadeel maakte, om dan geconfronteerd te worden met het nauwelijks kleur vertonende, grafisch aandoende werk van Bernice Lehman. Een bankje om even te acclimatiseren ontbreekt m het Fries Museum. De exposante bedient zich soms van strakke geometrische vormen, soms van „toevallige" lijnen en tekens, soms van een combinatie van beide en bouwt zo een eenheid op, die nooit rammelt. Een enkel accent kan zon evenwicht bewerkstelligen zoals de signatuur op oosterse prenten. Zij past allerlei technieken toe, tekent met een dikke penseel, een spatel of een houtje, doet levendige structuren ontstaan in monotypes en weet verrassende effecten te bereiken met stempelen of door gescheurde of gesneden delen op of tegen elkaar te plakken. Zeer fraai werden de landschappen van de heuvels van Judea Kersvers uit Amerika, waar alles groter is, zag zij in Nederland „plaatjes; schilderijtjes van klein formaat, leuk om op te hangen in kleine kamertjes". Nu Waren in de VS de abstracte expressionisten haar grote voorbeelden, zoals Frankenthaler, de Amerikaan van Nederlandse afkomst Willem de Kooning en vermoedelijk vooral Franz Kline, en de Dode Zee, die haast de Schepping zelf laten zien. In de Kanselarij hangen zeer recente tekeningen. De serie „beweging" zegt de kunstenares waarschijnlijk meer dan ons, anderen zullen schouderophalend kijken naar de „vliegende paraplu", maar zii pakt èns helemaal met de serie „vogels . Suggestieve, griezelig raak gezette lijnen, die elkaar ritmisch en dynamisch ondersteunen en werkelijk de derde dimensie oproepen. Geen lijn te weinig, geen lijn te veel. Misschien wel bladen teveel, want uit die hele doos bonbons hoeven we er maar eentje om echt te genieten. De prijzen variëren van ƒ350 tot ƒ 1000, de goed uitgevoerde catalogus kost ƒ 7,50. (Ad Interim) Fries Museum, Leeuwarden. Tot 23 september. „Trapped" van 1975 „Land en vogels (1978) --- Cousin Cousine in Studio-Sneek De Sneker bioscopen hebben drie aanbevelenswaardige films in het komende weekprogramma opgenomen, inclusief de prolongaties. In de cyclusvoorstelling de Franse voltreffer Cousin cousine, over jonge mensen die elkaar erg aantrekkelijk vinden hoewel ze hun levensgezel of levensgezellin al hebben gevonden. Laat de familie maar praten, wij leven ons eigen (toch kuise) leventje en we doen dat uiterst plezierig. Erg aardig. Kramer versus Kramer heeft in deze kolommen al zovaak prijzende ontboezemingen veroorzaakt dat we nu maar volstaan met de mededeling: vier kruisjes en reken maar dat dit een compliment inhoudt. --- Rose-attraetie in Trebol Trebol in Harlingen heeft met The rosé een film in huis gehaald die teveel heeft geleden onder de publiciteits-golf. Bette Midler werd vooraf al groot feschreven en dat maakt de kritische ijker wantrouwend. Midler is goed, toegegeven, maar dat ze Streisand en Minnelli zomaar eventjes naar de kroon zal steken is onjuist. --- Audrey Hepburn in Bloodline Bedreiging aan de top De directeur-eigenaar van een multi-international heeft een gevaarlijke afwijking. Dat is bergbeklimmen. Als hij aan een rotswand hangt in de Zwitserse Alpen knapt ineens het dunne, maar sterke koord dat hem van de aantrekkingskracht van de aarde moet vrijwaren. Moord, of zomaar een ongeluk? In de film Bloodline wordt Gerd Fröbe betast met het onderzoek naar de ware toedracht en bijna had Terence Young een karikatuur van deze acteur gemaakt. Bloodline is een hoogst ernstige film, daaraan mag niet worden getwijfeld, maar als Fröbe of Omar Shariff in beeld komen is het moeilijk om niet even te grinniken. Daarom eerst even de aardige kant van deze onaardige film. Shariff wacht op het geld van zijn aangetrouwde oom, die net in de Alpen is omgekomen, omdat hij behalve zijn gezin ook nog een felle Italiaanse maitresse met eveneens drie koters economisch overeind moet houden. Maar er zijn meer kapers op de kust, als de oude Roffe het leven heeft gelaten. De aandelen moeten verkwanseld worden, vindt elk familielid behalve Audrey Hepburn die de meerderheid bezit. Is het eerzucht of een poging om de familienaam te handhaven, dat Hepburn haar vader opvolgt inplaats van te genieten van een comfortabel leventje? Allebei factoren spelen mee, maar de herinnering aan de bouwer van de industriegigant blijkt de voornaamste oorzaak. Nu de plannen van de andere aandeelhouders zijn doorkruist moet opnieuw een gewelddadige weg worden gevonden om geld los te weken van de Kof f e-fabrieken. Fröbe, de Zwitserse politie-inspecteur, stopt zijn computers vol met gegevens en om ze gunstig te stemmen praat hij er zelfs mee. Maar vooralsnog komt hij nietvverder dan de wetenschap dat elke aandeelhouder de potentiële moordenaar zou kunnen zijn van de nieuwe directie. De aanslagen volgen elkaar op, in de auto, in de lift, in een Sardijnse villa. Het onderwerp is nauwelijks nieuw te noemen, alleen de details verschillen met een roman van Harold Robbins. Gaandeweg groeit de bewondering voor Audrey Hepburn, de schimmige actrice met dat sprekende gezicht. Aan haar expressie heeft Bloodline het te danken dat hij niet tot de grijze middenmoot is gaan behoren. Terence Young, eens favoriet voor James Bondfilms, heeft weinig spectaculaire scènes kunnen maken, op grond van Laird Koenig's scenario terwijl Morricone's muziek ditmaal zelfs niet opvalt. Hepburn en de bejaarde lispelende James Mason moesten samen de film redden met Ben Gazzara als hoofdassistent. Technisch bekeken was Bloodline af, maar dat was altijd al een sterk punt van Young. (Club) SGK. Voor prolongaties en reprises, zie ook de rubriek Waarheen in Friesland --- ___^__rf^fV^\^____B p«k Bn VITALE MUSICAL K m!a__P^T3kM_3^^m De Volkskrant ____P % SPONTAAN EN ORIGINEEL Kt ybgjo^^ Trouw % ADEMBENEMENDE DANS, DRAMA o % EN MUZIEK UITVOERINGEN Het Parool % GAAT MET WERVELENDE VAART % VAN START Algemeen Dagblad % ZAL HET GOED DOEN BIJ HET % GROTE PUBLIEK De Telegraaf _____r _------_'^^SvA-i-V____!^i3jl_H_______ _______l cy «3 mgm TK|j3ra3^yfn£^3M IfiP*^^ --- „Dimenticare Venezia" in Club-theater Brusati blikt in de mensenziel Films Humor, soms van een macabere soort, en ernst wisselen elkaar af als de seizoenen, in de nieuwste film van Franco Brusati, Dimenticare Venezia. Al eerder bracht Brusati de handen van filmcritici en filmkijkers op elkaar met Pane chocolate een Romeinse zedenschildering in bonte kleuren. Het kleurgebruik heeft ditmaal eveneens veel aandacht gekregen omdat ze ook een stemming kan weergeven, een sfeer mede bepalen. Dimenticare Venezia, het beste te vertalen in „om Venetië te vergeten" mag dan vrolijke trekjes vertonen, in de eerste plaats wil Brusati kennelijk diepte in zijn film brengen, prikken in de menselijke geest. Brusati liet voor zijn mannelijke hoofdrol het oog vallen op Erland Josephson, de vaste acteur in de films van Ingmar Bergman. De Zweed heeft zich in gedrag en kleding helemaal aangepast aan de Italiaanse stijl en niemand zal dan ook een Mastroianni of Tognazzi in deze super-italo-film missen. Het beroep van Josephson blijft onduidelijk, maar de reden van zijn komst - met vriend - naar het landgoed van zijn zuster wordt wel uitgediept. Nicky, Josephson's koosnaampje, krijgt een uitbundig onthaal van de beide jonge vrouwen die lange tijd met de vroegere zo gevierde operazangeres' zijn opgetrokken. De beide mannen en de drie vrouwen nemen het ervan: ze liggen elkaar wel, ofschoon de mannetjes en de vrouwtjes toch elkaar plegen op te zoeken voor de intieme ogenblikken. In hun waardering voor Martha, de ex-zangeres doen ze niet voor elkaar onder. De dood van Martha schudt met name de beide huisgenoten plus de kordate beiaarde kamenierster nardhandig door elkaar. Het is afgelopen met het goede, beschermde leventje, maar dat is zo erg nog niet als het gemis van een opgeruimde persoonlijkheid niet een groot hart. Brusati gebruikt de zangeres, overtuigend gestalte gegeven door Hella Petri, overigens meer als verbindende schakel dan als persoonlijkheid die het publiek zo nodig ook innerlijk moet leren kennen. Josephson en Mariangela Melato vooral worden dichtbij gehaald. Brusati laat vaak hun jeugdherinneringen - voor de een gelukkige momenten, de ander hebben ze levenslange littekens bezorgd - tevoorschijn komen in eigentijdse decors. Eleonora Giorgi komt op als de onderdanige slavin van Anna, iemand die zichzelf wegcijfert en die bang de hand grijpt van haar hartsvriendin als de bus naar het onbekende Milaan zich in beweging zet. Het zijn de kleine gebaren die Dimenticare Venezia laat uitrijzen boven andere films die handelen over menselijke betrekkingen. De sexuele geaardheid van vier van de zes voornaamste acteurs en actrices moet worden opgevat als een toevalligheid: Brusati gaat er niet omheen maar hij vermijdt overdrijving. De verhoudingen blijven zuiver, als we deze aanduiding in dit verband mogen gebruiken zonder groepen andersdenkenden te bezeren. • Het was verleidelijk om deze beoordeling aan te vangen met een handjevol superlatieven, maar we hadden onszelf uitstekend in de macht. Maar hier komt alsnog eentje: Brusati heeft aangetoond dat de integere psychofilm met gewaagde inkijKjes in de mensenziel niet het alleenvertoningsrecht is van, zeg maar, een Scandinavisch cineast. De Italiaan laat mensen zien met een andere karakterstructuur, in een andere omgeving, maar ze zijn even herkenbaar als Bergman's personages. (Club) SYMEN KINGMA Erland Josephson en Hella Petri, broer en zus in Dimenticare Venezia --- Joost Gadiot Het Eurohotel heeft de draad weer opfevat en gaat weer regelmatig exposities ouden. De eerste in de nieuwe reeks bestaat uit werk van de 26-jarige kunstenaar en galeriehouder Joost Gadiot uit het Limburgse Gronsveld, die zijn opleiding genoot aan de Maastrichtse academie. Het zijn voornamelijk pentekeningen en etsen van bescheiden formaat, die in de café- en eetzaal zijn gehangen. De opstelling van tafeltjes en stoelen maakt het bekijken van dichtbij niet altijd eenvoudig en toch vergt het werk het. De meeste voorstellingen zijn, hoe realistisch en minutieus soms ook getekend toch los van de werkelijkheid. De onderwerpen zijn vaak wat „modisch" - hoewel de miraculeuze voorstellingen na de Jeroen Bosch-rage en de Escher-herwaardering ook al weer wat „uit" zijn - en op de monsterachtige vleermuizen en salamanders, mensen als vogels en vofels als mensen zijn we een beetje uitgeeken. Gadiot prikkelt niettemin de fantasie. De groeisels en bloeisels, getekend met een knipoog naar de naïeven, fascineren beslist. De olieverven boeien ons maar matig. De dromerige pentekening op gedrukte ondergrond „Herfst" daarentegen vervangt in de eetzaal bijna een romantisch muziekje. De aquatint „Libelle en bidsprinkhaan" bewijst Gadiot's technische vaardigheid. Prijzen pentekeningen en etsen ƒ 55 tot ƒ 1600 inclusief lijst. (Ad Interim) Eurohotel Leeuwarden. Tot 4 oktober. --- Redford-Fonda Grote namen in de cast van een film zijn geen garantie voor kwaliteit, daarvoor is het bewijs in de loop der jaren wel geleverd. Maar topacteurs kunnen wel een niet zo sterk scenario net dat beetje extra geven, dat het eindprodukt een stuk boven de middelmaat uittilt. lets dergelijks is er aan. de hand met The Electric Horseman, waarin Robert Redford en Jane Fonda de hoofdrollen spelen. Redford is de voormalige rodeokampioen Sonny Steeïe die ten behoeve van een soort cornflakes als rijdende kerstboom fungeert. Gestoken in een glitterpak vol lampjes op een al even smakeloos versierd paard verdient Sonny een fors salaris. De onvrede met deze wijze van bestaan uit zich *in overmatig drankgebruik. De goot lijkt voor de rodeokampioen dichtbij. Maar wanneer zijn broodheer het beroemde renpaard Rising Star blijkt te hebben laten stijfspuiten met drugs ter wille van een showoptreden in Las Vegas, slaan de stoppen bij Sonny door. Hij stuurt het paard en zichzelf het toneel af, Las Vegas uit en de woestijn in. Jane Fonda pikt in deze film haar rol van tv-journaliste uit The China Syndrome op en gaat als Hallie Martin op zoek naar de spoorloos verdwenen levende reclamezuil. Voor haar is Sonny slechts het onderwerp Voor een smakelijke reportage, totdat zij hem ontmoet en de beweegredenen voor de ontvoering van het paard hoort. Door de omstandigheden gedwongen leren de twee elkaar langzaam waarderen en aan het slot van de film gaat een ieder zijns weegs, zich een stuk lekkerder voelend: het paard, Sonny en Hallie. Het scenario van Robert Garland balanceert af en toe op de rand van de melodramatiek, maar die passages worden door Redford en Fonda bekwaam opgevangen. Regisseur Sydney Pollack die beiden al eens eerder in een goede film onder zijn hoede had - Redford in Jeremiah Johnson en Fonda in They shoot horses - kan tevreden zijn over hun duet. Pollack mag dan het contrast tussen de glitterwereld en de corrupte zakelijkheid van Las Vegas en het ruige ongeciviliseerde leven in de natuur in zijn beelden laten doorwerken, hij mag dan hetoog strelen met prachtig uitgebalanceerde opnamen van het wijde Amerikaanse land, The Electric Horseman boeide ons bijna twee uur lang vooral door Robert Redford en Jane Fonda. Men vergeet allengs de rol die zij spelen en ziet tenslotte twee mensen die zichzelf lijken te zijn (Club-2). WIM VERVOORT ROBERT REDFORD --- Interiors van Woody Allen In Tivoli 1 is Fame van Allan Palmer aan de tweede week begonnen. Eer bruisende film, over jonge kunststudenten in New Vork die vier jaar achtereen worden gevolgd door een nieuwsgierige maar niethinderlijke camers. Hoe kom ik terecht op de planken van Broadway, in de filmstudio's van Hollywood - of in de goot? Een onderzoek naar jeugdig talent, maar niet gedurende een namiddagse editie: wie wil slagen moet er keihard voor werken. Clint Eastwood is terug in Tivoli als The enforcer en Louis de Funès beleeft nu al zn vierde week als De vrek. Bvd Spencer blijft in de Cinema als de sheriff met hallucinaties. Aha, toch een aardige reprise temidden van de prolonfaties (Convoy, Life of Brian, Extase, ungle Boek) in Club. Dat is Interiors van Woody Allen, een vrouwenfilm met alweer Diane Keaton in een toprol, bijgestaan door E. G. Marshall, Geraldine Page en Maureen Stapleton. Ook Dracula is terug, in een belendend theater. Studio F laat Miou Miou zien in Vrouwen van Parijs, een titel die meer aanspreekt dan La Dérobade, zonder dat de inhpud er beter van wordt. ---