(Advertentie) "GeefMilatnila de kans om weer te lopen " I Met 100 gulden helpt u hem op de been GIRO 50500 NF.I)KRIANDSESTICHTINC.V«K)RI.I**R\HI NIKIMMN'. \Msll RDAM --- Elly Wever haalde jacht als 'pensioen' uit Joegoslavië Door Rien Floris Femme Wever uit Monnickendam werd in oktober vorig jaar doodgeschoten door soldaten van het Federale Joegoslavische leger. De reisverzekering keerde geen dubbeltje uit voor de aan flarden geschoten auto en de gestolen spullen. De vliegreis naar Nederland moest zijn weduwe uit eigen zak betalen. Minister Van den Broek beloofde een onderzoek, maar Elly Wever hoorde daar nog niets van. Vorige week keerde zij terug naar het land waar haar geliefde sneuvelde om 'hun' zeiljacht de 'Da Tiga' terug te halen. Het schip wordt verkocht en vormt haar 'pensioen. OPATIJA - De Adriatische zee vertoont geen rimpeltje als Elly Wever haar 9,5 meter lange zeiljacht 'Da Tiga' (De Derde) de haven van Opatija binnenvaart. Een kleine, roodharige vrouw. Breekbaar bijna, maar met een ongekende wilskracht. Medici gaven haar tien jaar geleden al op. Kanker. De dokter staat voor een raadsel, maar haar geest houdt haar lijf overeind om zelfs deze zware vaartocht te volbrengen. Ondanks de ziekte genoot ze de afgelopen acht jaar samen met haar Femme met volle teugen van het leven. Drie jaar lang zeilden ze rondom Spanje en de afgelopen vijf jaar bivakkeerden ze op de Adriatische zee. Samen rekten ze het leven zo ver als het kon. Een naar schatting zeventienjarige soldaat maakte daar een einde aan. Hij schoot bij het dorpje Murvica zijn mitrailleur leeg op de auto van de Wevers. Tijdens een wapenstilstand hadden ze op aanraden van de Nederlandse consul deze kustweg genomen naar huis. Enkele kilometers voor de hel losbarstte, hadden Femme en Elly nog de weg gevraagd aan soldaten die ze zelfs een biertje hadden aangeboden. Zes kilometer verder was net raak. Zeven geweerlopen werden op de kleine Elly gericht toen ze uit de auto stapte waarin haar man op dat moment stierf. ledere dag nog beleeft ze dit tafereel. Een film die ongevraagd door haar hersenen wordt afgespeeld. Desondanks relativeert ze een half jaar later de nachtmerrie wonderbaarlijk: „Dat is balorigheid geweest, een incident. Er zaten ook aardige jongens tussen, zoals die jongen uit Albani die me onder zijn hoede nam. Als het aan die andere knaap had gelegen was ik ook doodgeschoten." Elly Wever (links) aan het roer van de 'Da Tiga'. Ze bracht het jacht over een verlaten Adriatische Zee van Brac naar Opatija om het voor de verkoop naar Nederland te kunnen laten vervoeren. FoUftOPD --- Meelevendheid Van Split namen de vier de kleine veerboot naar het eiland Brac waar de 'Da Tiga' in de haven lag. De haven was de oorlog niet ongeschonden doorgekomen en zelfs de Da Tiga' had schade' Een achterstag was door een granaatscherf geraakt en moest worden gerepareerd. De bevolking van het eiland kende het levensverhaal van Elly en ze kon zich nauwelijks op straat vertonen. De meelevendheid van de eilandbewoners werd haar te veel. Snel voeren ze naar Split om het schip verder klaar te maken voor de grote reis. In Split zaten ze rustig op de boot, toen uit tientallen geweerlofien het vuur werd geopend... op de ucht. Als gekken schoten de militairen hun geweren af, toen ze hadden gehoord dat Amerika Kroatië erkende. Elly dook het vooronder in: „Ik dacht: mijn god, daar begint het weer, ze moeten me hebben. Uiteindelijk bleken het allemaal vreugdeschoten te zijn. Maar ik was intussen weer duizend doden gestorven." Samen. met de havenmeester van Split stippelden ze een route en tactiek uit. „De havenmeester beloofde dat de hele zee veilig was, omdat de Kroatische marine hier heer en meester was. Hij raadde ons aan om toch iedereen die we tegenkwamen via de marifoon aan te roepen en ook het militaire eiland Zirje te melden dat we eraan kwamen. Maar diep in mij zat de angst er nog steeds in. Achter ieder bosje dat beweegt aan wal zie ik een geweer. Ik heb de hele reis in angst gezeten." De hele afstand werd op de motor afgelegd, omdat er een noordenwind stond, terwijl ze een noordelijke koers moesten varen. In Split lagen ze twee dagen verwaaid', omdat ze door de storm niet konden vertrekken. Van Split voer de 'Da Tiga' naar het plaatsje Jezera op Murter. Ook daar sloeg de beruchte Bora toe en zorgde er met een windkracht 12 voor dat het schip vier dagen de haven moest houden. Toen het weer kalmer werd, zetten ze koers naar het eiland Pag. „Ik was daar nog nooit geweest. Ze hadden daar een splinternieuwe haven, maar er was geen schip te bekennen. En overal langs de kust was het zo rustig en wereldvreemd. Ook in Split, waar de haven vol hoort te liggen. Op de hele Adriatische zee zijn we vrijwel geen zeilschip tegengekomen.' Van Pag ging de tocht via het eiland Rab naar Opatija. Daar ging de 'Da Tiga' het water uit om per dieplader naar de Uitp.' werf ZMdnoordUk te worden getransporteerd. Klaar voor gretige kopers, van wie er al twee interesse hebben getoond --- Moed Van het woord 'moed' wil ze niet horen na de barre zeiltocht. ~Ach, ik heb dat karakter nu eenmaal. Als je al zo lang bezig bent om to overleven dan kan dit er ook nog wel bij. Maar het valt tegen. Dt> eerste twee, drie maanden na zijn overlijden, heb ik het rouwen minder beleefd dan de afgelopen dagen. Ik ben nu op de feiten gedrukt, dat het echt over is." „Mijn leven is nu ook 180 graden gedraaid. Ik had hier op zee alle vrijheid en nu moet ik thuis in mijn tuintje zitten. Ik heb geen idee hoe ik nu de zomer moet doorkomen Ik probeer me dan maar voor te stellen dat er ook mensen zijn dio helemaal geen tuintje hebben. Diewonen drie hoog achter en daar houd ik me dan maar aan vast Bovendien kan ik alles goed van me afpraten." Wat dat betreft is ze er zelf van overtuigd dat haar wilskracht en haar geest haar kanker onder do duim weten te houden. Sinds 1981 zijn er drie keer uitzaaiingen bij haar geconstateerd Dan zou je al dood moeten zijn. Ik putte kracht uit ons leven hier op zee. Dat ik hier steeds weer naar toe kon, naar ons schip, dat gaf me de kracht om verder te gaan. Maar als je dan nu zoveel hebt meegemaakt als ik, dan tast dat je nele constitutie aan." --- Plannen Voorlopig heeft Elly Wever nog plannen om leuke dingen te doen van haar ten gelde gemaakte schip en haar boek moet nog af. „Ik ben in 1987 begonnen met schriiven over hoe het is om te leven als jo door de medici bent opgegeven. Dat boek heet 'Mag het een ietsje meer zijn ..." En ze heeft nog een wens, maar voor die in vervulling gaat, moet het eerst even wat rustiger worden in Joegoslavië. „Ik wil terug naar de plek waar hij is doodgeschoten. Misschien vinden mensen dat gek, maar volgens mijn psychiater is het heel normaal. Ik zou er graag nog eens heen gaan om alles to reconstrueren. Ik wil gewoon zien waarom we in die hinderlaag zijn gelopen en waarom die aardige soldaten ons die weg op hebben gestuurd, terwijl zij wisten dat er een wegversperring zou zijn. Wie weet kan ik dan alles nog beter verwerken. Want het blijft door mijn hoofd spoken. Toen ik de eerste zes weken na de schietpartij bij mijn dochter logeerde, vroeg ik iedere avond of alles wel goea op slot zat, omdat ik echt dacht dat zo me nog kwamen doodschieten." --- Luistervink met honde-oren Door Rob Hirdes Ooit hoorde ze tijdens een noodweer de vleugels van het vliegtuig kraken. 'Metaalmoeheid', fluisterde ze de gezagvoerder toe. Van meer recente datum is de aardschok. Ze werd wakker van een onderaards, aanhoudend geroffel. Nog voor half Nederland op zijn grondvesten schudde, wist ze dat dit spoedig stond te gebeuren. En ze had weer gelijk. Want haar gehoor heeft het nog geen dag laten afweten. Al 55 jaar niet. „Ik heb honde-oren," verklaart Elisabeth Bierens de Haan- Keuls haar gave. „It's a God's gift." AMSTERDAM - Als kleuter was ze zich verre bewust van haar helderhorendheid. Wel was haar hoofd altijd gevuld met 'het grootvogelorkest', zoals ze het kwinkeleren van de vogels noemt. En ze hoorde ook doorlopend poezen spinnen en miauwen. Het was dan ook geen toeval, dat ze de bijnaam van scherpoortje' kreeg toen de kleine Liesbeth nog bij de Kabouters zat. Vooral stemgeluiden spraken haar aan en met het bereiken van de jaren des onderscheids besloot Elisabeth haar oren in dienst van de medemens te stellen. Zo van: 'Laat mij uw stem horen en ik zal zeggen wie u bent. „Ik ben heel bevattelijk voor stemmen," zegt ze melodieus. „Ontelbare hebben mijn pad fekruist. Stemmen, waarmee je eton kunt snijden. En stemmen, waar een gewillig oor in ligt." In de loop der jaren heeft ze zich gespecialiseerd in het analyseren van de menselijke stem. Stemontleedkunde noemt ze dat. Of met een duur woord 'fonosofie'. Dagelijks legt ze zich toe de stemmen die haar telefonisch bereiken, te ontleden. „De ware mens achter de stem wordt voor mij zo zichtbaar. Het is daarbij belangrijk dat ik de spreker in kwestie niet zie, maar alleen hoor via de telefoon of een cassettebandje. Op die wijze komt het innerlijk onverbloemd naar voren.' Door als het ware in de huid van een ander te kruipen, komt de fonosofe tot karakterstructuren, leefomstandigheden, gewoonten, ziekten en zo nu en dan toekomstperspectieven. „En vervolgens geef ik adviezen, zoals je die aan vrienden en vriendinnen geeft. Ik zie mijzelf beslist niet als een therapeute. Dat is iets voor de wetenschap. Ik praktizeer invoelschap". Elisabeth Bierens de Haan-Keuls: „Ik hoor zo scherp als een hond, misschien nog wel beter." FotoGPn --- Praten Niet alleen het luisteren gaat haar goed af; in haar Amsterdamse bovenhuis praat ze honderd uit. Om niet te zeggen de oren van het hoofd. Zoals over haar periode als KLM-stewardess. „Het was mijn tweede reis. We waren met een Lockheed Electra van Amsterdam op weg naar Teheran. Boven wat destijds Perzië heette, kwamen we in een werkelijk verschrikkelijk noodweer terecht. Ineens hoorde ik de bespanning van de vleugels kraken. En ik wist het meteen; metaalmoeheid. Toen ik dat aan de gezagvoerder vertelde, lachtte hij schampertjes en vroeg met lichte ironie: 'Hoe lang vlieg jij al?' Maar nadat we daags erop weer op Schiphol stonden, las ik in de krant dat alle Lockheed's Electra voor inspectie terug naar de fabriek moesten. Vanwege metaalmoeheid... Toen was het mijn beurt om te lachen." Zo doet ze vriend en vijand bij tijd en wijle versteld staan. Laatst nog. Omdat de centrale verwarming thuis zon onheilspellend geluid maakte. „Ik belde de techniciën, maar die hoorde niets. Met een 'ach mevrouwtie, u hoort dingen die er niet zijn , probeerde hij me gerust te stellen. Maar toen bi] de kachel op mijn aandringen uit elkaar had liggen, bleek toch maar mooi het motorblok finaal verbrand." Een ander voorbeeld: „Destijds hoorde ik Relus ter Beek en ik werd daarbij getroffen door de unenheid in zijn stem. Alsof zijn hart overbelast was. Daags erop maakte de minister bekend het om gezondheidsredenen een tijdje rustig aan te moeten doen." --- Wiegel Of wat te denken van Hans Wiebel „Hij is een van mijn favorieten. Ik ontmoette hem voor het eerst niet zo lang na het tragisch overlijden van zijn eerste vrouw. Aan zijn manier van praten hoorde ik, dat hij op het punt stond een nieuw levenspad in te slaan. Bn ik vertelde hem dat. Hij glimlachte heel vriendelijk, maar zei niets. Achteraf moet dat toch al een tiging zijn geweest van wat ik bespeurde ' Het liefst ontleedt Elis Bierens de Haan stemmen van onbekenden. Omdat voor haar de stem de graadmeter is van het menselijk wezen. „Hoe iemand er uitziet, kan vaak heel bedriegelijk zijn Daarom wil ik dal niel van tevoren weten Hel gaal mij om de lijst, niet om hel schilderij. Maar de steinontlei'dkundige is ook maar een mena en ds geeft ze soms toch toe aan de verleiding het stemgeluid van (overbekende Nederlanders te analyseren. Zoals de lach van koningin Beatrix. Haar conclusie: „Een vrouw met een logisch, helder denkvermogen. Met een ij/> ke wil. En nut een heel warm hart. Een zeldzame combinatie --- Lubbers „Lubbers? Zijn stem verraadt mij dat hij een lavoerder i goed stuurman. Kn heel paniekbestendig". len Dales is ook een open boek voor de fonosofe. „Ont/i i tend intelligent; voor een vrouw. Bijna mannelijk intelligent, zou ik zeggen. Dat komt omdat haar lu ker hersenhelft sterk is ontwikkeld". Ze doet er nog één. Hedy d'Ancona. „Soms kom ik niet zo seei op typische karaktereigenschappej zoals bij haar. Maar kom ik t<,i andere associaties. Als ik mevrouw d'Ancona hoor, denk ik m aan een knot wol en een tin Je". --- Onderschat Haar laatste tocht met de 'Da Tiga' van Brac naar Opatija is Elly Wever niet in de koude kleren gaan zitten. Daar had ze niet op gerekend, want ze moest en zou de trip zelf maken. „Ten eerste is mijn leven verpest, doordat mijn man is doodgeschoten. Mijn psychiater hoorde dat ik zelf het schip wilde terughalen en vond dat een goede manier om het rouwproces te verwerken. Maar het is me tegengevallen. Het is de zwaarste reis die ik ooit heb gemaakt. Ik heb het onderschat." De aanleiding om het schip terug te halen is louter financieel. Femme Wever kreeg als brandweerman met functioneel leeftijdsontslag 70 procent van zijn laatst verdiende loon. Elly krijgt na zijn overlijden daarvan 70 procent en daar kan ze geen schip van onderhouden. ~Wat dat betreft is het pure noodzaak. Als het zou kunnen, zou ik het schip houden. Hij (Femme) heeft er zo veel liefde in gestoken. Dan wordt zon schip een stukje van je zelf. Maar ik red dat financieel niet." Voor het ophalen zorgde een anonieme Nederlandse miljonair met een huis in Zwitserland. „Ik ben door die man opgebeld, omdat mijn verhaal hem zo had aange- frepen. Hij bood spontaan aan om et schip te laten halen. Er zijn rijken die alleen maar rijker willen worden, maar deze man geeft zomaar geld uit om een voor nem volslagen vreemde vrouw te helpen." Samen met het echtpaar Kerstholt uit Soest (vrienden van de goede gever) en haar (watersport)vriendin Julitte Lampe als navigator, begon ze op 3 april aan het avontuur. Met de auto reed het viertal naar Opatija waar ze de auto achterlieten. Per veerboot voeren ze van Rijeka naar Split. ---