(Advertentie) S\ Ji.-. '—" © uro Computer, stoot altijd voor u klaar. ■^ ' Ons stondpunt: beter één keer te veel ■ gevraagd, don in f^l JYÏÏY/i_k\ m -ke* s\\J U l) nHH » eenbestand --__N^\X^ •Évy'iM weggevoogd. MfMo^ WUWW Pro'3eer moar- CO*^SêÊÊ H | Til. 05130-2*95.., .«OSI3O-29326 --- HOE BEDOELT Ruilvoet De term ruilvoet wordt een enkele keer wel eens gebruikt om er de onderlinge ruilverhouding tussen goederen mee aan te geven. Laten we aannemen dat het in barre voortijden twee keer zo veel moeite kostte een hert te bemachtigen dan een bever. De ruilvoet zou dan één hert op twee bevers zijn. De gangbare betekenis van ruilvoet wijkt niet zo veel af van het boven bedoelde, maar wordt eigenlijk alleen gebruikt als het om de internationale handel gaat. Onder ruilvoet wordt dan verstaan de verhouding tussen het export- en het importprijspeil. Stel dat Nederland uitsluitend gas zou exporteren en graan zou importeren. De uitvoer is 70 miljard kubieke meter gas tegen een prijs van ƒ 0,50 per kubieke meter. De invoer is 100 miljoen ton graan tegen een prijs van ƒ350 per ton. Export en import houden elkaar keurig in evenwicht: beide /' 35 miljard. Maar als de graanprijs faat stijgen en de gasprijs gelijk lijft, gaat Nederland erop achteruit. Voor elke ton graan die wordt ingevoerd, moet meer gas worden uitgevoerd dan voorheen. Als de graanprijs bij voorbeeld verdubbelt bij eenzelfde gasprijs, wordt de Nederlandse ruilvoet gehalveerd. Nu gaat het uiteindelijk niet om prijzen (om geld dus), maar om goederen. Waar het om gaat is dat we, bii een gehalveerde ruilvoet, niet 70, maar 140 miljard kubieke meter gas moeten exporteren om onze graaninvoer te kunnen betalen. En zo zijn we toch weer terug bij onze ruilvoet. Een kleiner wordende ruilvoet kan tot het vervelende effect leiden, dat een land wel steeds meer produceert, maar er weinig of niets mee opschiet. Dat lot trof de niet-olie producerende ontwikkelingslanden (enigszins cynisch wel eens NOPECS genoemd) tijdens de oliecrises van 1973 en 1979. De toch al zeer geringe produktiegroei van deze landen ging meer dan op aan de hogere olie-invoer, zodat ze slechter af waren. De Nederlandse ruilvoet daarentegen is opmerkelijk stabiel. De afgelopen twintig jaar is er nauwelijks verandering in gekomen. Zelfs de beide oliecrises, die ons toch een flink hogere olierekening presenteerden, lieten de ruilvoet vrijwel onberoerd. Dat laatste komt natuurlijk door onze export van aardgas, waarvan de prijs gekoppeld is aan die van aardolie. Om op de ontwikkelingslanden terug te komen: veranderingen in de ruilvoet kunnen voor deze landen een zaak van leven of dood zijn. Voor een land als Zambia, waarvan de uitvoer voor 90 procent uit koper bestaat, of Ghana, met een uitvoer die voor de helft uit cacao bestaat, is een daling van de koper- respectievelijk cacaoprijs desastreus. Over het geheel genomen is de ruilvoet van de niet-olie producerende (dus de armste) ontwikkelingslanden vooral in de jaren zeventig en tachtig afgenomen. Dat komt door hogere olieprijzen, maar ook doordat de prijzen van hun exportprodukten nauwelijks stijgen. De westerse markten voor koffie, cacao en dergelijke zijn immers zo goed als verzadigd. GERRIT GORTER --- Friese oscilloscoop van Tektronix Door Arend van der Meulen HEERENVEEN - Het elektronicabedrijf Tektronix in Heerenveen heeft zelf een oseilloscoop ontwikkeld. Het is voor de eerste maal dat het Heerenveense bedrijf zelf zon elektronisch meetinstrument heeft ontworpen. Tot dusverre werd er alleen geproduceerd op basis van ontwerpen van het moederbedrijf in Amerika. De nieuwe 'scoop' voldoet ook als eerste aan de nieuwe EC92-normen van de Europese Commissie, die met ingang van 1995 verplicht worden. De eerste Friese oseilloscoop is vanmorgen aangeboden aan de commissaris der koningin Hans Wiegel. Die gaf het apparaat, dat straks ongeveer ƒ 6000 kost, op zijn beurt door aan de sector techniek van de Noordelijke Hogeschool in Leeuwarden. Een oseilloscoop is een uiterst verfijnd meetinstrument waarmee eigenlijk alles (elektriciteit, licht, geluid, beweging, druk, hitte, chemische veranderingen) heel nauwkeurig kan worden gemeten. Ze worden gebruikt in bij voorbeeld ziekenhuizen en de ruimtevaart. Typerend onderdeel van de oseilloscoop is het groene beeldschermpje waarop het meetresultaat wordt weergegeven. Dat het bedrijf in Heerenveen de nieuwe scoop zelf ontwikkelde is het gevolg van het nieuwe bedrijfsbeleid dat vorig jaar is ingezet, zo schetst directeur Jan Gielisse de ontwikkeling. Tektronix heeft wereldwijd gereorganiseerd en uit dat proces is Heerenveen versterkt naar voren gekomen. De wereld is door Tektronix in drie afzetgebieden (Amerika, de Pacific en Europa) ingedeeld. Doel is om in elk deel de produkten voor de eigen markt te ontwikkelen en te produceren. Heerenveen is binnen de EG-markt de enige produktievestiging. Afdelingen in Engeland en op Guernsey werden eerder al naar Friesland overgeplaatst. „Op zich is het natuurlijk helemaal niet zo bijzonder dat wij een nieuw produkt ontwikkelen. Elk bedrijf moet dat geregeld doen. In dit geval is het echter wel bijzonder, omdat het om het eerste in Friesland ontwikkelde instrument gaat, dat gemaakt is op basis van wensen van de afnemers en dat voldoet aan het EC92 certificaat", aldus Gielisse. „Dat certificaat wordt in de toekomst steeds belangrijker en vervangt alle landelijke keurmerken. Die worden nu nog te vaak gebruikt om handelsbarrières op te werpen." Volgens Gielisse is het verplicht voldoen aan de EC-eisen met ingang van 1995 nog niet bij iedere fabrikant bekend. Grote bedrijven zijn al lang bezig hun produkten aan te passen, maar veel kleinere ondernemingen weten vaak niet eens van het bestaan af. De bedrijven mogen zichzelf het certificaat verlenen en het bijbehorende stickertje achterop hun produkten plakken. Dat heeft tot gevolg dat ze zelf ook aansprakelijk zijn voor hun produkten. Een klant die constateert dat zijn scoop niet aan de specificaties voldoet, kan dus straks zijn klacht en zijn eventuele schadevergoeding rechtstreeks bij de Heerenveense producent claimen. En die producent kan zich niet meer verschuilen achter grote, wat ongrijpbare keuringsinstanties die zijn apparaat wel hebben goedgekeurd. „Importeur en producent zijn rechtstreeks aanspeekbaar. Dat geeft meer zekerheid", aldus Gielisse. Zijn vestiging zal in de toekomst ook de Europese certificering van de in Amerika gemaakt produkten verzorgen. Bij zon systeem van zelfcertificering lijkt de verleiding groot om dat stickertje toch maar op de scoop te plakken, zelfs al zou niet helemaal aan alle eisen zijn voldaan. Gielisse glimlacht slechts: „Dan heb je alleen jezelf te pakken. Onze klanten komen uit de wetenschap en de hoogwaardige industrie. Als ons apparaat niet aan de specificaties en dus aan hun verwachtingen voldoet, merken ze dat onmiddellijk." Een van de belangrijkste eisen waaraan de nieuwe scoop voldoet is dat ze nauwkeurig blijft werken ook als ze in een omgeving staat met een hoge elektro-magnetisch straling. Die straling is overal wel in meer of mindere mate aanwezig. Bij sterke stralingsbronnen zoals televisiebuizen en transformatoren, kan de straling zo hoog zijn dat de meetapparatuur ontregeld raakt. Dat zal de nieuwe Friese oseilloscoop niet gebeuren. Auke Nauta van de afdeling produktontwikkeling test de nieuwe oseilloscoop onder toeziend oog van Jan Gielisse. Foto LC Jan de Vries --- Afschaffen van rente-aftrek loopt niet zo'n vaart Door Hans Woelders De meesten zullen gedacht hebben, dat het er toch niet van zal komen: het bericht, dat de regering studeert op het niet meer aftrekbaar maken van rente van schulden, aangegaan voor consumptieve uitgaven. De afgelopen tien jaar zijn reeds veel plannen door de regeringen bekendgemaakt. Bij voorbeeld het beperken van de aftrek van hypotheekrente door een bovengrens te stellen, het schrappen van rente voor consumptieve schulden en een combinatie van die twee. Tot nu toe is zij er niet in geslaagd een sluitende regeling te ontwerpen. Vandaar de zorgeloosheid van de lezers. Wie het aangiftebiljet inkomstenbelasting 1991 bekijkt, komt een post van renteaftrek op twee plaatsen tegen. In de eerste plaats onder punt 8 van het biljet. Het gaat daar om rente van schulden en kosten van geldleningen in verband met de eigen woningen. Het meervoud houdt in, dat net niet alleen gaat om het huis, waarin men woont. Ook de tweede woning valt hieronder. Onder punt 14 wordt gesproken over rente van schulden. Een attente lezer zal zich afvragen wat de betekenis is van het noemen van rente van schulden op twee plaatsen. De betekenis schuilt hierin, dat de aftrekbare rente van punt 8 invloed heeft op de aftrek van de buitengewone lasten en giften. Deze aftrek is namelijk afhankelijk van het onzuiver inkomen. De rente van punt 14 heeft geen invloed op het onzuiver inkomen. Het zal duidelijk zijn, dat men beter de rente onder punt 8 kan aftrekken dan onder punt 14, mits men natuurlijk aftrek van buitengewone lasten en giften heeft. In de praktijk wordt door de fiscus weinig geïnformeerd waarvoor de hypotheekschuld is verhoogd. Dat kan zijn omdat men het eigen huis wilde verbouwen of een tweede woning ging aanschaffen. Dan is aftrek onder punt 8 juist. Maar de schulden kunnen net zo goed aangegaan zijn om de kinderen te laten studeren of een boot te kopen of een muziekinstallatie. In dergelijke gevallen hoort de rente thuis onder punt 14 van het biljet. Het is te begrijpen, dat de fiscus onder de huidige werkdruk geen tijd heeft om dit allemaal te controleren. --- Vrijstelling Een tweede belang van de plaats van de aftrek van de rente van schulden betreft de rentevrijstelling. Als iemand rente ontvangt van bii voorbeeld een deposito en daarnaast rente "betaalt voor een schuld wegens het aanschaffen van een boot, moet de ontvangen en betaalde rente worden gesaldeerd voor de rentevrijstelling. Hypotheekrente en rente van schulden in verband met woningen behoeven niet gesaldeerd te worden met ontvangen rente. Dit is vroeger wel het geval geweest, maar de Tweede Kamer heeft dit snel veranderd. Als de aftrekbaarheid van de rente voor consumptieve goederen en niet voor de woningen betaalde rente wordt geschrapt, ontstaat een aantal problemen. In de eerste plaats komt de vraag naar voren, wat er met rente van bestaande schulden gaat gebeuren. Bij het aanschaffen van een boot of een muziekinstallatie heeft men er rekening mee gehouden, dat de rente aftrekbaar was. Het zonder meer schrappen van de renteaftrek zal veel mensen in problemen brengen. De betaling van de rente en aflossing van de schuld kan moeilijkheden opleveren, Dit zal veelal betekenen, dat men met de bank moet gaan praten om tot een andere regeling te komen. In de tweede plaats zal er een verschuiving naar de hypothecaire lening ontstaan, uiteraard als men in het bezit is van een onroerend goed. De fiscus zal dan moeten natrekken of de hypothecaire lening bestemd is voor het onroerend goed. Vaak zal het een combinatie van factoren zijn. Bij voorbeeld: lemand wil zijn huis opknappen. Daarvoor heeft hij ƒ 35.000 nodig. Bovendien wil hij een nieuwe afwas- en vaatwasmachine kopen. Hij verhoogt zijn hypotheek met ƒ 40.000. --- Tijdrovend Voor de fiscus zal het veel tijd en geld kosten om achter de splitsing te komen. De vraag kan worden gesteld of het lak niet duurder wordt dan de brief. De regering heeft de bedoeling met het voorstel meer geld in de staatskas te laten vloeien. Een principieel standpunt zit niet achter dit voorstel. De vraag is of het schrappen van de rente-aftrek - niet hypotheekrente zijnde - de Staat inderdaad veel geld oplevert. Het aantal mensen, dat geld leent voor dure goederen is in verhouding erg klein. Het voorstel zal in hoofdzaak de mensen met een kleine beurs treffen. Mensen, die een auto nodig hebben hetzij voor hun werk hetzij omdat zij wegens een handicap niet zoni n auto kunnen. Deze mensen worden direct door de maatregel getroffen, tenzij de regering weer uitzonderingen op de regels gaat treffen. Maar dan ontstaat weer een lappendeken van een wet. Moet de regering dan weer terugkomen op een eerder voorstel de hypotheekrente tot een bepaald bedrag aftrekbaar te stellen, bij voorbeeld de rente over een maximaal bedrag van ƒ 350.000 of ƒ 400.000? Of de rente van schulden voor een tweede woning te schrappen? Dit zou kunnen, maar het effect zal maar zeer beperkt zijn. Slechts een klein deel van de Nederlanders woont in een duur huis met een hoge hypotheekschuld of bezit een tweede woning, waarop een hoge schuld rust. --- Weeldetarief Is er dan geen betere regeling te bedenken? Die is er wel, maar kan wegens de harmonisatie binnen de EEG niet worden ingevoerd. Gedacht wordt aan het invoeren van een weeldetarief in de omzetbelasting. Vóór de invoering van de BTW kende Nederland zon tarief. Weeldegoederen werden met 35 procent omzetbelasting belast. De belastingdruk werd bij de consument van deze foederen gelegd. Europa '92 staat het denen in deze richting in de weg. De belastingwetenschap kent nog wel andere mogelijkheden, bij voorbeeld de uitgavenbelasting, maar deze ideeën zijn meer geschikt voor de studeerkamer dan voor de praktijk. Het is dan ook niet gek te veronderstellen, dat het voornemen van de ring een voornemen zal blijven, omdat uitvoering op te veel problemen zal stuitc n Mr. Hans Woeldors is fiscaal-jurist te Goutum. --- NatNed in Tsjechoslowakije PRAAG (ANP) - Nationale Nederlanden Levensverzekering Maatschappij mag als eerste buitenlandse verzekeraar polissen verkopen in Tsjechoslowakije. De werkzaamheden beginnen 1 juni. Nationale Nederlanden is een jaar bezig geweest met de voorbereidingen voor de vergunning en het opzetten van een verkooporganisatie. --- Winst Unigarant bijna verdubbeld HOOGEVEEN (ANP) - De nettowinst van verzekeraar Unigarant in Hoogeveen, met als grootste klant de ANWB, is vorig jaar gestegen van/ 1,3 miljoen tot ƒ2,5 miljoen. De netto-omzet steeg van ƒ 39,5 miljoen naar/ 43,1 miljoen. Vooral de doorlopende reisverze- Kering en de bromfietsverzekering leverden veel geld op. De nettowinst van dochtermaatschappij UVM (reis- en recreatieverzekeringen) steeg van ƒ 1,9 miljoen tot f 2,2 miljoen. --- Samenvoeging twee produktschappen ZEIST (ANP) - De besturen van de Produktschappen voor Pluimvee en Eieren in Zeist en van Vee en Vlees in Rijswijk hebben besloten hun secretariaten samen te voegen. In Zeist werken 60 mensen, in Rijswijk 130. Er komen achttien banen te vervallen zonder dat er gedwongen ontslagen zullen plaatsvinden. De produktschappen streven ernaar op korte termijn een nieuwe huisvestingsplaats in het midden van net land te vinden. De fusie is een gevolg van de schaalvergroting in de landbouw. --- Duitsland scheldt Egypte schuld kwijt CAIRO (DPA) - Duitsland scheldt Egypte ongeveer 4,5 miljard mark aan schulden kwijt. Dat is de helft van wat Egypte bij de Duitsers in het krijt staat. Voorwaarde is wel dat Egypte zijn economie liberaliseert, zoals het met het Internationale Monetaire Fonds is overeengekomen. De wisselkoers van de Egyptische munteenheid is inmiddels vrijgegeven en de subsidies op levensmiddelen en benzine zijn verlaagd. --- Klant betaalt boodschappen contant Door Raymond Peil DEN HAAG - De meeste klanten (40 procent) komen nog steeds op de fiets naar de supermarkt. Ze betalen daar boodschappen steeds minder met cheques (54 procent in 1989, 40 procent in 1991), ongetwijfeld omdat zij snel even een paar flappen uit de geldautomaat tappen. Bovendien heeft de klant even veel vertrouwen in de eigen-merkprodukten van de grote ketens, als in de bekende, grote A-merken van de fabrikanten. Dit profiel van de supermarktbezoeker blijkt uit het onderzoek Consumenten Trends 1992, van het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL), de club waar bijna alle supermarkten lid van zijn. In 1991 besteeddden de consumenten gezamenlijk ƒ64 miljard aan levensmiddelen, zo melden de onderzoekers voorts in hun rapport. De helft van de ƒ 64 miljard die aan levensmidelen wordt uitgegeven komt in de kassa van de supermarkt. De speciaalzaken en andere winkels verdelen de rest. In de supermarkt wordt het meeste geld (/' 17 miljard) besteed aan kruidenierswaren. Vlees, wild en gevogelte (ƒB,l miljard) staan op de tweede plaats, gevolgd door uitgaven (f 7,4 miljard) aan aardappels, groenten en fruit. De Nederlandse consument besteedt gemiddeld f 101,22 per week in de supermarkt, twee procent meer dan in 1990. Gemiddeld kwam men 3,41 keer per week (177 keer per jaar) in de supermarkt, iets minder dan vorig jaar (182 keer). De meeste klanten (98 procent) rekenen contant af, terwijl 40 procent (vorig jaar 54) met cheques betaalt. (Dit is samen meer dan 100 procent, omdat men vaak op verschillende afdelingen in één supermarkt kan afrekenen). Het CBL is blij met de teruggang in cheque-betalingen, omdat die extra werk en kosten veroorzaken. Elektronisch betalen heeft nog niet echt ingang gevonden, voornamelijk omdat nog weinig grutters de daarvoor benodigde apparatuur in huis hebben: 3 procent van de kassabonnen werd met de pincode afgerekend. De fiets blijkt het meest populaire vervoermiddel te zijn om naar de supermarkt te komen: 40 procent (1989: 42 procent) trapt naar de super. De auto bleef met 33 procent gelijk. Meer mensen doen tegenwoordig te voet hun boodschappen (2d procent in 1991, 2 procent meer dan het jaar ervoor). --- Eigen merken De eigen merken die de grote superketens in het schap hebben lijken in populariteit te winnen. De geënquêteerde consumenten gaven de eigen merken een 7,2, toen hun werd gevraagd hoeveel vertrouwen zij in dit produkt hadden. In 1989 was dat nog een 6,7 voor het eigen merk en een 7.3 voor het fabrieksmerk, waar vaak veel reclamegeld aan wordt gespendeerd. In de kleinere supermarkten heeft het eigen merk nog een kleine achterstand op het fabrieksmerk: 7,0 tegen 7,2. Van het totale assortiment bestaaat ongeveer 18 procent uit eigen merk en 66 procent uit fabrieksmerken. De keuze van de klant voor een bepaalde supermarkt hangt samen met goede kwaliteit, aantrekkelijke aanbiedingen en lage prijzen. Een meerderheid van de klanten zegt tevens herkenbaar personeel belangrijk te vinden. Tweederde denkt dat het personeel hen kent. Klanten stellen vriendelijk en deskundig personeel veel meer op prijs dan in 1989. Belangrijk wordt gevonden dat het personeel verstand heeft van de verkochte waar, of dat nu vleeswaren, groente, fruit, vlees, kaas of brood is. Supermarkten doen er goed aan voor de magnetron geschikte produkten in huis te halen. Meer dan een kwart van de klanten bezat op 1 januari 1992 een magnetronoven. 11 procent meer dan een jaar geleden. Dat gaat in totaal om 1,6 miljoen huishoudens. Naar verwachting zijn dat er aan het eind van dit jaar 1,9 miljoen. Tot slot vroeg het CBL ook naar de grootste ergernissen van klanten in hun supermarkten. Geen verrassing zal zijn dat lange wachttijden voor de kassa het hoogst scoren, gevolgd door - naar de waarneming van de consument - onvoldoende in bedrijf zijnde kassa's. Bijvullen van de vakken als de winkel open is completeert de top drie van supermarkt-ergernis. Heel weinig werd geklaagd over de muziek in de winkel en onvoldoende hygiëne op de versafdelingen. --- 'Duitsers in weekeinde aan het werk' MUNCHEN (Reuter) - Werknemers in de Duitse industrie moeten ook op zaterdag en zondag werken om de produktie te vergroten en meer rendement te halen uit investeringen in dure machines. De sterk geautomatiseerde Duitse industrie kan het zich niet permitteren om de machines maar vijf dagen in de week te laten draaien. Dit heeft de Duitse minister van economische zaken Jürgen Möllemann gezegd. Volgens hem hoeft niemand langer te werken. De ploegendiensten moeten worden gewijzigd en de arbeidsovereenkomsten moeten flexibelei* worden. --- HOOFDFONDSEN, 14.00 UUR 22/05 25/05 ABN Amro 43,90 43,80 ABN Amro A.I.F. 80,50 80,60 ABN Amro Obl.F. 178,50 178.60 AEGON 122,80 122,30 Ahold 86,90 87,40 Akzo 160,10 160,50 Alrenta 196,20 196,20 Amev eert. 52,40 53,20 Bols eert. 46,60 46,00 Buhrm.Tet. c. 52,50 52,90 CSM eert. 96,00 96,10 DAK 22,90 22,80 Dordtsche Petr. 141,10 142,30 DSM 115,00 114,80 Elsevier eert. 113,40 113,80 Fokker eert. 35,10 35,10 Gist-Broc. eert. 39,00 39,00 Heineken 165,90 166.50 Hoogovens nrc 59.60 59,60 Hunter Douglas 73.00 72,00 Inl.MUller 68,50 68,50 IntNed.Gr. c. 49,70 49,50 KLM 40,30 40,30 Kon.Ned.Papier 47,20 47,40 Kon Olie 152,50 153,90 Nedlloyd 60,30 60.80 Océ-v.d.Gr. 74,00 73,70 Pakhoed eert. 43,80 43,60 Philips 38,20_ 38.501 Polygram 20 53,20 Robeco 98.10 98,80 Rodamco BO 48.00 Hcihnco 96,60 97.60 Rorento Stork _ 46,00 Unllevei eert 185,90 185,00 lezil VNU 91,20 VOC nrc 42.4(1 men <■. n Woltem-Kluwer 74.80 75,20 --- TERMIJNMARKT 15/05 22/05 Amsterdam Aardappelen 50 mm (ƒ 100 kg) jun'92 16,80-17,00 13,50-13,60 apr'93 23,40-23.50 23,10-23,20 Slachtvarkens (/ kg) jun 3.240-3,245 3,225-3,240 jul 3,205-3,215 3.180-3.190 aug - 3,130-3,135 Londen Aardappelen (Eng.ponden/ton) jun 87,50 65.00 N scp Koffie (dollar/ton) mn 708,00-714.00 705,00-710.00 jul 783,00-734,00 781,00-732,00 Cacao (Eng.ponden/ton) mei 551.00-560,00 537,00-540,00 jul 577,00-578,00 555,00-556,00 Mp 598,00-599,00 579.00-580.00 Suiker (dollar/ton) aug 214.40-215,00 209,80-210.20 okt 203,40-204,40 200,40-201,00 dcc 188.00-194,00 187,00-190,00 Chicago Haver (dollarct/bushel) jul 144,25-146.00 132,75-133,00 149.75 138,00-137,75 dcc - 144,75 Tarwe (dollarct/bushel) lul 358,0 - ---