President Tudjman leidt in stembusstrijd Kroatië ZAGREB (DPA, ANP) - President Franjo Tudjman stevent af op een overwinning in de presidentsverkiezingen die gisteren in Kroatië zijn gehouden. Tudjmans partij, de Kroatische Democratische Gemeenschap (HDZ), dreigt haar absolute meerderheid in het parlement echter te verliezen. Dat blijkt uit de eerste prognoses die de kiescommissie vannacht bekend maakte. In de strijd om het presidentschap is Tudjman goed voor 57 procent van de stemmen. Ziin naaste rivaal, de sociaal-liberaal Drazen Budisa, komt niet verder dan 21 procent. Tudjmans HDZ zou echter niet meer dan 40 procent behalen van de 124 zetels in de Sabor, het Kroatische parlement. De partij beschikte in het vorige parlement nog over een meerderheid van 57 procent. De tweede partij wordt de HSLS van Budisa met 19 procent, gevolgd door de Nationale Partij (HNS) met 8 procent. De extreemrechtse Partij van het Recht (HSP) blijft met 6 procent ver achter bij de verwachtingen. Haar leider Dobroslav Paraga liet weten dat de HSP de uitslag van de verkiezingen niet zal erkennen. Aan de verkiezingen deden zeventien partijen mee. De definitieve uitslag wordt niet voor vrijdag verwacht. De opkomst bij de verkiezingen was hoog, volgens waarnemers. Tegen de middag had in sommige Kiesdistricten al meer dan 50 procent van de stemgerechtigden gestemd. Ook in een grensstad als Slavonski Brod, die dagelijks beschoten wordt door Servische artillerie aan de andere kant van de grens, zijn de verkiezingen „vrijwel normaal" verlopen, aldus een lid van de plaatselijke kiescommissie. --- Deens parlementslid verlaat politiek na diefstal ijsjes KOPENHAGEN (AP) - Het Deense sociaal-democratische parlementslid Jimmy Stahr neef t besloten zich na de eerstvolgende verkiezingen uit de politiek terug te trekken, omdat hij door de rechter schuldig is bevonden aan winkeldiefstal en veroordeeld is tot een boete van 300 Deense kroon (bijna f 100). De 57-jarige Stahr werd in een supermarkt in Kopenhagen betrapt op het stelen van twee ijsjes, een pakje kauwgum en een stuk kaas. „Het was 1 juli, met 32 graden Celsius de warmste dag van het jaar. Ik weet niet wat er toen in mijn hoofd is gebeurd", luidde zijn verklaring tegenover het boulevardblad Ekstra Bladet. --- Pools parlement geeft meer macht aan Lech Walesa WARSCHAU (AFP, Reuter, DPA) - Het Poolse parlement heeft zaterdag een serie wijzigingen van de grondwet goedgekeurd waardoor de macht van president Lech Walesa wordt vergroot. De president kan voortaan gemakkelijker een regering aanstellen. Tegelijkertijd maken de wijzigingen het voor Walesa echter onmogelijk een regering te ontslaan. De meerderheid van 241 tegen 110 stemmen was maar net voldoende voor de vereiste tweederde meerderheid. „De afgevaardigden waren ongerust dat de president te veel macht zou krijgen en stuurden daarom aan op een compromis", aldus Bronislaw Geremek van de Democratische Unie, de frootste van de circa dertig politiee groeperingen in het Poolse parlement. Walesa gaf geen commentaar, maar een woordvoerder van de president had eerder al gezegd dat Walesa, die al lang aandringt op meer macht voor zichzelf, teleurgesteld is over de grondwetswijzigingen omdat ook de macht van de regering is vergroot. Een kabinet kan alleen nog ten val worden gebracht door een motie van wantrouwen. --- Dodental vliegrampen China en Nepal loopt op tot meer dan 200 KATHMANDU (AP) - Tussen de wrakstukken van het Thaise verkeersvliegtuig, dat vrijdag in Nepal verongelukte en dat reddingswerkers pas gisteren wisten te bereiken, zijn geen overlevenden aangetroffen. Het toestel van Thai Airways, dat op een vlucht van Bangkok naar Kathmandu tijdens slecht weer neerstortte, had 14 bemanningsleden en 99 passagiers, onder wie veel buitenlandse toeristen, aan boord. Bij de tweede vliegramp die vrijdag plaatsvond, tijdens het opstijgen van een Chinees lijnvliegtuig op het vliegveld van Nanjing, is het dodental inmiddels opgelopen tot 109. --- Drie topmilitairen in Thailand op zijspoor BANGKOK (AFP, Reuter, DPA) - Drie topmilitairen in Thailand, die in mei op bloedige wijze een einde maakten aan de demonstraties voor meer democratie, zijn dit weekeinde op een zijspoor gezet door de Thaise interim-regering. De drie zijn van hun functies ontheven en overgeplaatst naar posten zonder werkelijke macht. Het besluit werd genomen door waarnemend premier Anand Panyarachun. Waarnemers spreken van een vergaande stap, die erop gericht is hetburgerlijk gezag meer macht te geven ten koste van de militairen, die al lange tijd de Thaise politiek domineren. --- Prijzen drastisch omhoog in Albanië TIRANA (DPA) - Albanië heeft zaterdag de controle op de prijzen van goederen opgeheven. Het staatspersbureau ATA dat dit meldde, zei dat dit het begin is van een radicale hervorming van de economie na vijftig jaar communistische planeconomie. Tegelijkertijd werden echter, aldus ATA. de prijzen van een aantal artikelen drastisch opgetrokken. Zo werd de prijs van een kilogram brood verhoogd van 2,5 naar 13 lek. Ter compensatie verhoogde de regering de lonen met 280 en de vergoeding voor werklozen met 200 lek per maand. Ook de pensioenen zijn omhoog gegaan, aldus ATA. --- SCHOONHEIDSKONINGIN (Reuter) - Zuid-Afrika heeft voor het eerst een niet-blanke schoonheidskoningin gekregen De 24--jarige 'kleurlinge' Amv Kleinhans werd zaterdag in Sun City gekozen Miss Zuid-Afrika, de ei blanke winnares sinds het n van de verkiezing in 1954. n van de twaalf finalistes waren Wank. --- Franjo Tudjman, de huidige Kroatische president, bracht gisteren ook zijn stem uit. Foto Reuter --- Europees ruimteplatform Eureca in moeilijkheden HOUSTON/CAPE CANAVERAL (Reuter, AFP, DPA) - Het Europese ruimteplatform Eureca wordt achtervolgd door pech. Nadat eerst de lancering, die oorspronkelijk voor zaterdag op het programma stond, een dag werd uitgesteld wegens een computerfout, kreeg de satelliet gisteren te kampen met besturingsproblemen en is hij niet in de juiste baan om de aarde terechtgekomen. Volgens woordvoerster Daria Robinson van het Europese Ruimtevaartbureau ESA is er echter geen reden voor ongerustheid. De onbemande satelliet lijkt goed te functioneren, afgezien van net feit dat hij een baan van 420 in piaats van 520 kilometer om de aarde beschrijft. De technici van het Europese controlestation ESOC in Darmstadt, die de satelliet in een hogere baan wilden brengen, schakelden gisteren de motoren van het platform al na 6 minuten uit toen bleek dat de satelliet problemen had met de besturing. Vandaag zou opnieuw worden geprobeerd de Eureca in de juiste baan te brengen. Mocht die operatie mislukken dan is er overigens nog geen man overboord. Ook op geringere hoogte kunnen de meeste experimenten worden uitgevoerd, al zullen in dat geval de resultaten minder zijn dan tot nu toe gehoopt. Het ruimteveer Atlantis, dat de satelliet gisteren lanceerde, is in ieder geval te ver uit de buurt om een reddingsactie uit te voeren, zo verklaarde een zegsman van het Amerikaanse ruimtevaartbureau NASA. Eureca is de grootste en zwaarste satelliet die ooit door ESA is gebouwd. Het herbergt zon 35 wetenschappelijke experimenten, waaronder twee uit Nederland. Het platform zal negen maanden in de ruimte blijven, waarna het door een Amerikaans ruimteveer mee terug zal worden genomen naar de aarde. --- Engelse oorlogsheld Lord Cheshire overleden LONDEN (DPA) - Oorlogsvlieger Lord Cheshire, de meest gedecoreerde Britse piloot en een van de bekendste helden uit de Tweede Wereldoorlog, is vrijdag op 74--jarige leeftijd overleden. Hij voerde tijdens de oorlog meer dan honderd bombardementsvluchten uit op Duitsland. Na de oorlog zette hij de Cheshire-stichting op, die in 4d landen 267 tehuizen voor gehandicapten beheert. Een iaar geleden werd Cheshire in de adelstand verheven. --- Oefeningen Kuweit en de Verenigde Staten zijn vandaag begonnen met militaire oefeningen die tot 17 augustus zullen duren. Aanvankelijk zouden hierbij ruim 2000 Amerikaanse militairen worden betrokken, maar vrijdag maakte de Amerikaanse regering bekend dat 2400 extra manschappen zullen worden ingezet. De Amerikaanse minister van defensie Dick Cheney zei zaterdag dat de extra troepen waarschijnlijk zon twee maanden in de Perzische Golf zullen blijven. De oefeningen moeten Saddam Hussein duidelijk maken dat de VS vastbesloten zijn „om bij een crisis snel naar het gebied terug te keren", zei Cheney op het Amerikaanse satellietstation CNN. Hij ontkende dat de actie enig verband houdt met de aanstaande presidentsverkiezingen in de VS. Kroonprins Saad Abdullah al- Sabah heeft in een interview gezegd dat alle troepen in Kuweit in staat van paraatheid zijn gebracht. De agressieve houding van Irak had daartoe volgens hem aanleiding gegeven. „De ontwikkelingen in dit cruciale gebied zijn te wijten aan de stijfkoppigheid van de heerser van Irak en de weigering alle resoluties van de Veiligheidsraad en de bepalingen van het staakt-het-vuren ten uitvoer te leggen," zei hij. --- Noorse controle op kerncentrales Rusland LONDEN (IPS) - Noorwegen heeft ƒ 5,5 miljoen uitgetrokken ter controle van de veiligheid van de kerncentrales in de voormalige Sovjet-Unie. Het project, dat de Noren samen met de Russen uitvoeren, behelst onder meer net per satelliet in de gaten houden van de kerncentrales bij Kola en Sint Petersburg. Ook Rusland's nucleaire marinebasis in Moermansk zal onder controle komen te staan. DOODGESLAGEN (Reuter) Veiligheidstroepen in de Centraalafrikaanse Republiek hebben zaterdag oppositieleider Claude Conjugo met geweerkolven doodgeslagen, zo nebben woordvoerders van de oppositie bekendgemaakt. Conjugo was een van de leiders van de oppositionele Alliantie voor Democratie en Vooruitgang. MOESSON (Reuter) - Tenminste 58 mensen zijn de afgelopen dagen in Zuid-Pakistan omgekomen als gevolg van hevige moessonregens. Ook werd zware schade toegebracht aan gewassen. Verscheidene slachtoffers vielen in Karachi en tientallen anderen in andere steden van de provincie Sind. --- Luxueus hotel In mei werd bekend dat het Congres in geval van nood zou worden ondergebracht onder een luxueus hotel in de heuvel West Virginta. Een ..ondergronds Pi n opgezet ui K.ivcn Rock in Pennsylvania. Tot in de jaren tachtig hield de Federale Bank een eigen kluis aan in Virginia, die tegen straling bestand was. In de/e ruimte van 13.000 vierkante meter werden stapels bankbiljetten bewaard om de economie weer op poten te zetten na de oorlog. Het 'Laatste Oordeel' bevatte ook een lijst van culturele en historische schatten die voor het nageslacht bewaard moesten worden, zoals een bijbel van Gutenberg en de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring, Volgens Time zouden veel van deze maatregelen r worden als het tot een nucleaire oorlog zou komen --- Zon, strand en zeeën van mensen LA BAULE - Rustminnende vakantievierders moeten niet naar La Baule. Dc stranden bij dit toeristisch plaatsje aan de westkust van Frankrijk zitten volgepakt met mensen, die het afgelopen weekeinde met vakantie zijn gegaan. Naar schatting zes miljoen mensen in Frankrijk gingen op weg naar hun vakantieadres, terwijl vijf miljoen huiswaarts keerden om vandaag weer aan het werk te gaan. Foto AP --- Italiaans ijsje voor soldaat PALERMO - Een meisje bood gisteren een van dc in Palermo gestationeerde militairen een ijsje aan. De Italiaanse regering heeft /tienduizend soldaten naar Sicilië gestuurd om de Mafia aan te kunnen pakken. Foto EPA --- 'Laatste Oordeel' moest VS redden bij kernaanval WASHINGTON (AFP, Reuter) - Op het hoogtepunt van de Koude Oorlog heeft de Amerikaanse regering bunkers laten bouwen om zichzelf, hoge functionarissen, kunstschatten en grote hoeveelheden contant geld te redden van een nucleaire aanval. Het weekblad Time bericht in zijn uitgave van vandaag over het plan 'Laatste Oordeel', dat voorzag in een netwerk van geheime bunkers en reddingsploegen. Het plan werd uitgewerkt onder president Dwight Eisenhower in de jaren vijftig. en bepaalde de te volgen procedures bij een kernaanval. De president en zijn adviseurs zouden dan met een speciale eenheid per helikopter worden geëvacueerd naar een van de vele geheime bunkers in de bergen in de omgeving van Washington. De reddingsploegen hadden opdracht gericht te schieten om te voorkomen dat familieleden of anderen zouden proberen dc helikopter stormen om weg te komen Vanuit zijn bunker in Mount Weather zou de president dan een van tevoren op. men tv-boodschap uitzenden, om eventuele overlevenden van de nucleaire holocaust ervan te verzekeren dat de regering nog steeds in functie was. „We zouden dit land moeten leiden als een enorm militair kamp, met strenge regels", had Eisenhower gesteld in een memo aan zijn adviseurs in 1955. --- Baghdad herhaalt twee jaar na invasie aanspraken op Kuweit KUWEIT (AP) - Twee jaar na de inval in Kuweit heeft de Iraakse staatsradio gisteren gezegd dat het emiraat deel uitmaakt van Irak en dat „Iraakse geloofsijveraars" zich voor de inlijving zullen blijven inzetten. Het Kuweitse leger, dat vandaag begon met gezamenlijke oefeningen met Amerikaanse eenheden, zei zich zaterdag niet op een oorlog met Irak voor te bereiden. Het door de Iraakse regering geleide dagblad Al-Jumhouriya schreef dat de invasie een .„historische vergissing" van zeventig tar recht zette. „Uiteindelijk zal uweit terugkeren naar het rechtmatige volk, maar het is aan de geschiedenis op welke manier en wanneer", zo schreef de krant in een commentaar dat door het officiële Iraakse persbureau INA werd verspreid. --- Twee Arabieren benoemd tot onderminister Israël JERUZALEM (GPD, Reuter) - Het Israëlische kabinet is gisteren akkoord gegaan met de benoeming van twee Arabische parlementsleden tot onderminister. Nawaf Masalha van de Arbeiderspartij wordt onderminister op het departement van volksgezondheid. Walid Sadik van de links-liberale Meretzfractie gaat zich speciaal bezighouden met de situatie van de Arabische gemeenschap in Israël. In het verleden zijn eerder drie Israëlische Arabieren onderminister geweest. Het is de hoogste functie die Arabieren ooit vervuld hebben in Israël. Van de vijf miljoen Israëlische staatsburgers zijn er zon negenhonderdduizend Arabier. De benoeming van Masalha en Sadik betekent overigens niet dat ze nu zijn opgenomen in het kabinet. Daarin hebben alleen ministers zitting. Andere nieuwe benoemde onderministers zijn Yossi Beilin. een trouwe aanhanger van Shimon Peres in de Arbeiderspartij, op buitenlandse zaken. Ex-generaal Mordechai Gur, afkomstig uit het Rabin-kamp binnen de Arbeiderspartij, wordt onderminister van defensie. Het betekent dat hij de dagelijkse gang van zaken op dat ministerie zal leiden, omdat minister van defensie Jitzak Rabin ook premier is. Ran Cohen is de nieuwe onderminister van volkshuisvesting. Als parlementslid van Meretz heeft hij zich altijd een verklaard tegenstander betoond van de bouw van nederzettingen in de bezette gebieden. Dat zou kunnen leiden tot conflicten met zijn directe baas, minister Benjamin Ben-Eliezer, die behoort tot het rechtse kamp in de Arbeiderspartij. --- Gorbatsjov en Popov waarschuwen voor staatsgreep Rusland MOSKOU (DPA. Reuter) - Ex- Sovjet-president Michail Gorbatsjov en de voormalige burgemeester van Moskou, Gavrii] Popov, hebben dit weekeinde gewaarschuwd voor een staats greep in Rusland en de Russische regering tot radicalere hervormingen gemaand. In een interview met de Russische krant Komsomolskaja Pravda bekritiseerde Gorbatsjov het trage hervormingsbeleid van de regering. Moskou moet snel greep krijgen op de levensmiddelenvoorziening en de werkloosheid, anders is een staatsgreep niet ondenkbaar „Ik vrees dat dan de gevaarlijkste elementen zullen proberen een regime te vormen dat zich niet van de vorige onderscheidt", aldus Gorbatsjov. De vroegere burgemeester van Moskou, Gavriil Popov, tevens voorzitter van de Russische Beweging voor Democratische Hervormingen, stemde in met deze kritiek en verklaarde in de krant Izvestija: „Het belangrijkste probleem wordt niet opgelost. Een coup is niet uit te sluiten". Ook hij drong aan op veranderingen in het regeringsbeleid. --- Grote bosbranden teisteren westen VS MOCCASIN (AP) - Verschillende delen van net westen van de Verenigde Staten worden geteisterd door enorme bos- en heidebranden, die al honderden hectares natuurgebied in de as hebben gelegd. Bij een brand op 30 kilometer van het Yosemite National Park in Californië is al 1600 hectare bos en struikgewas in vlammen opgegaan. Ongeveer tweeduizend mensen zijn geëvacueerd uit de plaatsen Big Oak Flat en Moccasin, die door het vuur worden bedreigd. De brand is volgens de brandweer veroorzaakt door een kampvuur. Er is geen melding gemaakt van doden of gewonden. --- Aanvallen neonazi's op vreemdelingen in zes Duitse steden BERLIJN (AP) - Skinheads en neonazi's hebben dit weekeinde in zes Duitse steden aanvallen op vreemdelingen en vluchtelingentehuizen ondernomen. Daarbij zijn tenminste vijf mensen gewond geraakt en tien arrestaties verricht. Vijf incidenten vonden plaats in enkele kleine steden rond Berlijn. Het zesde voorval speelde zich af in Neurenberg, waar een jonge man benzine in een tehuis voor asielzoekers goot en de branstof aanstak. Bewoners wisten het vuur echter snel te blussen; niemand raakte gewond. --- Colombo benoemd op buitenlandse zaken ROME (Reuter) - De vroegere Italiaanse premier Emilio Colombo is zaterdag benoemd tot minister van buitenlandse zaken als opvolger van Vincenzo Scotti, die afgelopen woensdag aftrad. Dat is in Rome bekendgemaakt. Colombo, een christendemocraat, is oudvoorzitter van het Europese parlement en was van 1980 tot 1983 al een keer eerder minister van buitenlandse zaken. Van 1970 tot 1972 was hij premier van een Italiaanse regering. De 72-jarige Colombo werd zaterdagmorgen door president Oscar Luigi Scalfaro ingezworen. Bronnen in het ministerie van buitenlandse zaken zeiden zaterdag dat Colombo met zijn veel grotere Europese ervaring dan zijn voorganger Scotti over een groter prestige zou kunnen beschikken in EG-kringen. AFGHANISTAN (Reuter) - In de Afghaanse hoofdstad Kabul zijn gisteren veertien mensen om het leven gekomen bij een regen van raketten en mortiergranaten, die volgens de autoriteiten werd afgevuurd door dissidente verzetsstrijders. Gistermiddag werd een staakt-het-vuren gesloten. ---