Militairen rouwen om vermoorde kameraad BEIT SHEMESH - Israëlische militairen rouwen om hun kameraad, die gisteren doodgeschoten werd aangetroffen in de buurt van een autosnelweg buiten Jeruzalem. De 25-jarige Yehoshua Friedberg, van oorsprong Canadees, werd al vijf dagen vermist. De Israëlische politie en het leger in de bezette gebieden zijn in staat van verhoogde waakzaamheid gebracht. FotoEPA --- Clinton moet voorzichtig zijn met ondersteunen van Jeltsin Van onze correspondent WASHINGTON - In de eerste zes weken van zijn presidentschap van de Verenigde Staten heeft Bill Clinton zich op buitenlands gebied voorzichtig opgesteld. In kwesties als Bosnië, Haiti en het Midden-Oosten trad hij eerder afwachtend dan voortvarend op. Maar ten aanzien van Rusland lijkt hij elke terughoudendheid te laten varen. Clinton ging ondanks zijn drukke binnenlandse agenda snel akkoord met een topconferentie met president Boris Jeltsin, beloofde ondanks zijn bezuinigingsbeleid honderden miljoenen dollars aan extra steun en riep op tot een spoedconferentie van de G-7 om te zien hoe het Westen de Russische president kan helpen. --- Zijden draadje De vraag is of Clinton niet dezelfde fout maakt als ziin voorganger George Bush, die Michael Gorbatsjov bleef steunen terwijl diens politieke basis al lang was weggevallen. Clinton verweet Bush vorig jaar herhaaldelijk dat hij niet tijdig voor Jeltsin had gekozen. Maar nu hangt ook diens lot aan een zijden draadje. Er zijn echter duidelijke verschillen met 1991: in tegenstelling tot Gorbatsjov is Jeltsin gekozen. Bovendien was er voor Gorbatsjov een democratisch alternatief, namelijk Jeltsin. Het enige alternatief, dat zich voor Jeltsin aandient, is een overwinning van de communistische oude garde in het Kremlin. Clinton en het Westen hebben geen keus. Oud-president Richard Nixon zei het deze week zo: „Als Jeltsin valt en vervangen wordt door die hardliners, dan verdwijnt het vredesdividend als sneeuw voor de zon en zullen Cliritons bezuinigingen mislukken, omdat dan de defensie-uitgaven weer omhoog zullen moeten". Nixon vreest een terugkeer naar de Koude Oorlog. Zijn waarschuwing wordt door de Democraten serieus genomen. In Moskou wil de oude garde niets weten van westerse nulp. Men wil niet afhankelijk zijn van Amerikaanse gunsten. Clinton staat daardoor ook nog voor het dilemma dat te veel westerse steun juist die conservatieve krachten, die Jeltsin weg willen hebben, in de kaart zou kunnen spelen. --- Dilemma's En er zijn meer dilemma's. Jeltsin dreigt het parlement buiten spel te zullen zetten en alle macht naar zich toe te trekken. Hij heeft in een opmerkelijke brief aan Clinton en de andere G-7 leiders niet om steun, maar wel om begrip voor zon stap gevraagd. Het ligt voor de hand dat hij dat zal krijgen. Jeltsin zal waarschijnlijk met zon drastische stap wachten tot na de top met Clinton op 3 en 4 april in Vancouver en tot na het door hem gewenste referendum op 25 april. Maar het wordt dan voor Clinton moeilijk de schijn weg te nemen dat hij het groene licht heeft gegeven voor net ontbinden van een democratisch gekozen parlement. Daarom wordt in Washington op Jeltsins brief niet openlijk gereageerd. De op buitenlands gebied onervaren Clinton moet voorzichtig blijven manoeuvreren tussen openlijke steun en terughoudendheid. --- 'Ultraman' verrast bobby LONDEN - Deze Londense bobby keek gisteren verrast op, toen hij in Oxford Street werd ingehaald door een 'ultraman. De 'ultraman' is een figuur uit een Japanse televisieserie, waarvoor in Londen promotie wordt gemaakt. Foto Reuter --- Sjachrai, de sturende hand achter Jeltsin Van onze correspondent Hans Geleijnse MOSKOU - Sergej Sjachrai wordt gerekend tot de vertrouwelingen van president Jeltsin. De besnorde, jeugdige jurist en grondwetdeskundige was in december bij het roemruchte Zevende Volkscongres door Jeltsin naar de Kaukasus gestuurd. Daar moest hij orde op zaken stellen tussen vechtende Ingoesjen en Osseten. Sjachrai hulde zich in militair uniform, stelde voorlopig orde op zaken tussen de bergvolkeren en keerde naar Moskou terug. Hij stelde vast dat Jeltsin onvoldoende voorbereid' zijn tegenstanders in het congres tegemoet was getreden De president verloor zijn premier Gaidar en hing zijn presidentiele macht op aan een referendum dat vriend en vijand hem ontraadde. Bij dit congres zou het allemaal anders lopen, zei Sjachrai. De president was in december veel te spontaan en te rigoureus opgetreden Sjachrai werd nu van meet af aan bil de voorbereidingen betrokken en leidde het legertje Jeltsinadviseurs en vice-premiers dat werd geacht de congresfracties te bewerken. Goed, Jeltsin bleef op de gebruikelijke manier dreigen in de weken voor het congres. Met 'laatste varianten', met schimpscheuten op een sterk gewijzigde Grondwet waaraan hij zich niet wenst te bihden, kortom, zijn voorstellen aan het congres werden begeleid door waarschuwend kanongebulder. Maar aan de vooravond van de bijeenkomst en bij de opening stelde Jeltsin zich op als de Grote Verzoener. Hij wilde met iedereen praten, tot aan de communistische weerwolven toe, hij wilde bereiken dat het parlement zich aan zijn taak zou houden, het controleren van de regering, en de regering zou kunnen regeren. Dit met het oog op economisch herstel. Jeltsin moest af van het referendum dat hij op het Zevende Congres als wapen had gebruikt. Maar dat kon niet zonder groot politiek fezichtsverlies. Hij stelde daarom et congres voor om niet al die vervelende grondwetswijzigingen weer van kracht te laten worden waarover hij op dat Zevende Congres zo kwaad was geworden. Wijzigingen die de president beroofden van vrijwel alle bevoegdheden die datzelfde Congres hem eind 1991 genereus had toegekend. Maar Jeltsin is weer terug bij af. Zijn tegenspeler, parlementsvoorzitter ChasDoelatov, brak onder enthousiast gejuich van de congresmeerderheid het duivelswerk' van december af. Daardoor dreigde Jeltsin zijn volmachten te verhezen en bleven regering en parlement met de meeste macht zitten., --- Boze tongen Dit alles was te voorzien. Is het dus ondanks of dankzij Sjachrai dat Jeltsin nu opnieuw het vermaledijde referendum moet gebruiken in een poging om de politieke machtsverhoudingen te doorbreken? Boze tongen beweren dat Sjachrai zelf aspiraties heeft voor het presidentschap. Bewijsbaar is zoiets natuurlijk nooit, maar het is opvallend dat nu het politieke stof wat is gaan liggen, de mogelijkheid opdoemt van vervroegde presidentiële en parlementsverkiezingen. Het enige waarop Jeltsin nu nog kan hopen, is dat het Congres vandaag doorzet wat het gisteren aankondigde: ook vervroegde verkiezingen voor het parlement. Dat betekent een heel stel oude communisten weg, inclusief lastposten als Chasboelatov. Maar een echte zekerheid is dat voor Jeltsin niet. Tenzij Sjachrai alsnog een konijn uit de hoge hoed weet te toveren of, misschien, uit de uniformpet. --- Drie zware commissies moeten Duits solidariteitspact redden Van onze correspondent BERLIJN - Het topoverleg tussen de Duitse regering, de oppositie en de minister-presidenten van de zestien deelstaten is gistermiddag verdaagd tot vandaag. Drie zware commissies moeten in de tussentijd compromissen zoeken om het solidariteitspact voor de financiering van de opbouw in de ex-DDR te redden. Oorspronkelijk zou het tweedaagse topoverleg gisteravond afgesloten worden. Geen van de deelnemers wilde de verlenging de voorbode van een mislukking noemen. Er is beweging in de zaak en iedereen wil tot een goed resultaat komen, verklaarden deelnemers. Vogel, de woordvoerder van kanselier Kohl, zei dat het onderhandelingsklimaat ongeveer overeenkomt met de voorjaarsachtige temperatuur aan de Rijn. „Men wil compromissen sluiten, maar het is een gecompliceerde materie. Desondanks zijn de betrokkenen optimistisch gestemd dat een oplossing wordt gevonden". Naar verluidt zal het door de regering voorgestelde snoeiplan op de sociale uitkeringen worden geschrapt. In plaats daarvari zal de controle op het misbruik van de voorzieningen worden verscherpt. Ook de belastingfraude, die de staat jaarlijks vele miljarden kost, zal worden aangepakt. Verder wordt overwogen op 1 januari 1995 de btw opnieuw met 1 procent te verhogen om tegemoet te komen aan de financiële wensen van de deelstaten. Gezien de vele strijdpunten besloten de deelnemers dat drie commissies oplossingen moeten zoeken voor de geschilpunten. De eerste werkgroep houdt zich bezig met de belastingaspecten en de sociale elementen in de voorstellen van regering, de oppositie en van de deelstaten. De tweede werkgroep bestudeert de financiële relaties tussen de rijke en arme deelstaten enerzijds en hun verhouding tot'de centrale regering anderzijds. De derde groep onderzoekt bezuinigingsmogelijkheden. Uiteindelijk moet er een compromis uitkomen waardoor de ruim 100 miljard mark beschikbaar komen die jaarlijks voor de opbouw van de nieuwe deelstaten noodzakelijk is. Daarnaast dient de financiële relatie tussen de deelstaten en de regering in Bonn opnieuw geregeld te worden. --- Turkse gevangenissen zo lek als een mandje Van onze correspondente Jessica Lutz ISTANBUL - Het scheelde maar een haar of de Turkse minister van justitie, Seyfi Oktay, was deze week gedwongen geweest af te treden. De oppositiepartijen eisten dit nadat afgelopen maand bij 3 verschillende uitbraken 21 gevangenen ontsnapten. De minister noemde het hypocriet dat de Moederlandpartij t (ANAP) hem ten val wilde brengen aangezien in haar eigen achtjarige regeringsperiode in totaal 2389 gevangenen wisten te ontsnappen, zonder dat dat aanleiding was tot enigerlei maatregel De manier waarop de gedetineerden zijn ontsnapt, heeft veel weg van een klucht. Achttien politieke gevangenen in Nevshehir § roeven een tunnel van 35 meter ie uitkwam vlak voorbij het prikkeldraad dat de gevangenis omringt. De uitkijktoren die dat gedeelte bewaakt, had geen schijnwerper en zelfs geen ramen. Oorzaak: geldgebrek. Omdat net een ijzig koude avond was, stond er dan ook geen bewaker op post. Niet dat dat zoveel had uitgemaakt, want de andere uitkijktorens hebben dan weliswaar ramen, maar geen verwarming, waardoor de ruiten voortdurend beslaan en de bewakers alsnog niets kunnen zien. In lakens gehuld vielen de boeven niet op in de sneeuw. Een van de tunnelgravers werd later gepakt. Omdat hij te dik was, kwam hij slechts moeizaam door de tunnel en miste zijn makkers op de afgesproken plek. Hij wist niet beters te verzinnen dan maar naar huis te gaan, waar hij opgewacht wejd door de politie. In Istanbul wandelden een dag later zeven gevangenen vermomd als bewaker de lange gangen door op weg naar hun vrijheid. Slechts een van hen wist ook werkelijk te ontkomen. Weer een paar dagen later zaagden twee mannen de tralies door van de ziekenhuiscel waar ze op een operatie lagen te wachten. Zij wisten wel te ontvluchten. Sinds jaar en dag worden er tunnels gegraven bij de vleet, of op andere manieren ontsnappingspogingen georganiseerd. In 23 jaar tijd zijn 13.865 gevangenen de bajes ontvlucht. Het record tunnelgraven ligt op 123 meter, in 1988. Deskundigen menen dat de enige oplossing is om gevangenissen op zuilen te bouwen. Nu is het zo, dat de gevangenen met twintig tot veertig personen in slaapzalen verblijven. Op gasflessen koken zij hun eigen potje en iedere zaal heeft zijn aparte luchtingsruimte. De fundamenten van de muren gaan niet erg diep en het beton van de vloeren is zacht genoeg om doorboord te kunnen worden. Door personeelstekort worden de zalen hoogstens eenmaal in de twee weken doorzocht, maar vanwege het psychische overwicht van de gevangenen durven de bewakers vaak de zaal niet eens in. Zodoende is het geen kunst het opgegraven zand in de kasten te verbergen, zoals gebeurde bij de laatste tunnel. Omkoopbare bewakers helpen bovendien om allerlei spullen, zoals bewakersuniformen, naar binnen te smokkelen. En zo bleek ook dat de ijzers die gebruikt werden om de tunnel te stutten, afkomstig waren uit de banken van de bezoekersruimte. --- Noodtoestand in India na bomontploffingen Bombay BOMBAY (UPI, DPA, Reuter) - In India is de noodtoestand ingesteld na de reeks bomontploffingen in de stad Bombay. Dat heeft de onderminister van binnenlandse zaken Rajesh Pilot in het Indiase parlement bekend gemaakt. De explosies kostten aan meer dan tweehonderd mensen het leven. Ruim elfhonderd personen raakten gewond. Volgens de politie liggen meer dan 900 mensen, van wie ongeveer 150 zwaar gewond, in ziekenhuizen. Premier Sharad Pawar van de deelstaatregering van Maharashtra, waarvan Bombay de hoofdstad is, sprak over een internationaal complot. „Door de aanslagen te richten op het commerciële hart, probeerden de terroristen de economie van India te treffen". Onduidelijk is evenwel wie verantwoordelijk is voor de aanslagen. Pawar zei dat hij versterkingen heeft laten aanrukken. Paramilitaire eenheden zullen kwetsbare plaatsen extra gaan beveiligen in het financiële en handelscentrum van India. Op dertien plaatsen deden zich in een periode van 90 minuten explosies voor. Bij de meeste ontploffingen ging het om in auto's feplaatste bommen, van technisch oogwaardige kwaliteit, aldus de politie. Na de ontploffingen braken in verscheidene delen van de stad relletjes tussen hindu's en moslims uit. De eerste ontploffing had plaats in de kelder van de beurs van Bombay. Enige tijd daarna deed zich een ontploffing voor in het kantoor van de luchtvaartmaatschappij Air India, aan de rand van het zakenkwartier. Ook in een winkelcentrum in het Worli-district in het centrum van de stad ontplofte een bom. Een woordvoerder van de brandweer zei dat hier verscheidene mensen zijn omgekomen. Bij het partijkantoor van Shiv Sena, een extremistische Hinduorganisatie, deed zich eveneens een explosie voor. De groepering wordt verantwoordelijk gehouden voor het geweld tussen moslims en hindu's dat in december en januari uitbarstte na de verwoesting van een moskee in Ayodyah en dat aan ongeveer zevenhonderd mensen het leven kostte. Ook het hoofdkwartier van politie, de markt en het drukke centraal station waren het toneel van explosies. Gisteravond had nog geen enkele organisatie de verantwoordelijkheid voor de aanslagen opgeëist. De Indiase minister van binnenlandse zaken Shankarrao Chavan leek echter in het parlement met een beschuldigende vinger te wijzen naar Pakistan. New Delhi heeft Islamabad al herhaaldelijk verweten terroristische aanslagen van moslimseparatisten in India te steunen. Pakistan ontkent iedere betrokkenheid. --- Nelson Mandela wil vredesmacht Van onze correspondent JOHANNESBURG - ANC-leider Nelson Mandela heeft gisteren een pleidooi gehouden voor een speciale vredesmacht die het geweld in Zuid-Afrika het hoofd moet bieden. Zoveel mogelijk partijen en organisaties, nationaal en internationaal, moeten aan deze eenheid deelnemen, terwijl de VN de commandant moeten benoemen, aldus Mandela tijdens een rede in een zwart woonoord in de provincie Natal. Hij sprak de hoop uit dat de secretaris-generaal van de VN, Boutros Ghali, dit idee zou steunen. De ANC-leider begon gisteren een driedaagse vredesmissie in het door geweld geteisterde Natal. Hij zal op zijn reis de ernstigste brandhaarden bezoeken van de burgeroorlog, die al jaren woedt tussen aanhangers van het ANC en de Zulupartij Inkatha. De ANC-leider vliegt morgen terug naar Johannesburg. --- Onduidelijkheid rond aanslag op omstreden Waalse politicus Van onze correspondent BRUSSEL - De Belgische justitie tast nog volledig in het duister over de 'aanslag' op de omstreden Waalse politicus Alain van der Biest. De ex-minister van pensioenen, die een sleutelrol vervult in het onderzoek naar de moord op de socialistische leider André Cools, werd eerder deze week in coma in een ziekenhuis opgenomen nadat hij gewond was aangetroffen voor zijn huis. Van der Biest heeft een dubbele schedelbreuk opgelopen, die het gevolg zou zijn van slagen. Alain van der Biest gold ooit als één van de politieke beschermelingen van André Cools, de oppermachtige leider van de Waalse socialisten, maar viel later in ongenade. Hij is verschillende keren beschuldigd van betrokkenheid bij de moord op Cools in de zomer van 1991, maar dat is nooit bewezen. --- Onderzoek naar Duitse connectie aanslag Wereldhandelscentrum NEW VORK (AP) - De Amerikaanse autoriteiten hebben de Duitse justitie om medewerking gevraagd bij het onderzoek naar de twee verdachten van de bomaanslag op het Wereldhandelscentrum (WTC). Zij zouden op een gezamenlijke bankrekening tienduizenden dollars van een bank in DUsseldorf hebben ontvangen. Een medewerker van de FBI in New Vork zei er rekening mee te houden dat het geld bedoeld was ter ondersteuning van terroristische activiteiten. Bij de bomaanslag op het Wereldhandelscentrum, op vrijdag 26 februari, vielen zeker vijf doden en raakten meer dan duizend mensen gewond. De getroffen toren van het WTC blijft zeker tot eind maart gesloten. --- Belgische militairen omgekomen in Somalië BRUSSEL (ANP) - Drie Belgische militairen zijn gisteren in Somalië omgekomen en twee andere zwaar gewond geraakt toen zij met hun jeep op een landmijn reden. Het incident gebeurde in Hoosingo, 160 kilometer ten westen van Kismayu. Er zijn 850 Belgische militairen actief in het gebied rond Kismayu. Ze nemen deel aan de actie Restore Hope. Woensdag kwam voor het eerst een Belgische militair in Somalië om hèt leven. Dat gebeurde toen een 26-jarige onderofficier in het wrak van een vliegtuig kroop en per ongeluk de schietstoel lanceerde. Hij overleed op weg naar een ziekenhuis in Kenya. LEKKAGE (Reutef) - Het Duitse chemische concern Hoechst AG heeft gisteren bekendgemaakt dat een van haar installaties circa 1000 liter giftige chemicaliën heeft gelekt. Het is de vierde maal in drie weken dat uit een van de Hoechst-installaties giftige stoffen lekken. --- Serviërs voor rechter wegens oorlogsmisdaden SARAJEVO - In de Bosnische hoofdstad Sarajevo is gisteren het eerste proces wegens oorlogsmisdaden begonnen tegen twee Serviërs. De Bosnische regering hoopt tijdens het proces te bewijzen dat Bosnisch-Servische nationalisten stelselmatig wreedheden begaan tegen burgers. De 22-jarige Boris Herak werd aangeklaagd voor onder meer volkerenmoord, dertig moorden, zestien verkrachtingen, oorlogsmisdaden en diefstal. Herak zou deze waslijst misdrijven op zijn naam hebben geschreven toen hii bewaker was van een Servisch verkrachtingskamp'. Zijn 31-jarige medebeklaagde Sretko Damjanovic staat terecht op beschuldiging van volkerenmoord, vijf moorden, twee verkrachtingen en diefstal. Indien de rechtbank beide mannen schuldig bevindt, kunnen zij tot de doodstraf worden veroordeeld. Ook de 47-jarige vriendin van Damjanovic staat terecht. Zij heeft voortvluchtigen verborgen. Gêzêtëntassëntwëêbê^vakêrs aktes van beschuldiging. Foto Reuter ---