(Advertentie) "JE MAG ER ZIJN11 KOM DUS OOK! Vrijdagavond SPECIALE JEUGDAVOND Na officiële gedeelte ROCK-FORMATIE 'TRIBUTE' NACHTFILM Afsluiting 1.00 uur. 18-21 MAART 199319.30 UUR TECHNISCHE SCHOOI SNEEK VU SOCWBIHIttTIM, 1) (IHIHtK-00-aTI «FO: 05150 WC --- Vlieland en OLAF steken f 1 miljoen in afvaloverslag VLIELAND - Als laatste van de Friese Waddeneilanden krijgt Vlieland binnenkort een modern overslagstation voor afval. De gemeente heeft een bouwplan van ƒ 625.000 voor een overslagstation • op de oostpunt van het eiland. Daarnaast wil het Openbaar Lichaam Afvalverwijdering Friesland (OLAF) ƒ 380.000 investeren in beladingsapparatuur en zes nieuwe containers, waarin meer vuil kan worden meegenomen dan in de huidige bakken. Daarmee hoopt het OLAF stank en lekkage op de veerboot te voorkomen. Bovendien kan door de zwaardere belading worden bespaard op het veertarief. --- Bijdrage voor teelt spruiten op Het Bildt SINT ANNAPAROCHIE - De gemeente Het Bildt is van plan J 10.000 subsidie te geven voor investeringen van veertien bedrijven in een project voor spruitenteelt. De bedrijven zetten de spruitenteelt vorig voorjaar op als nieuwe tak. Het resultaat was tot nu toe negatief vanwege aanloopproblemen en onverwacht lage veilingprijzen. De gemeente ondersteunt geen bedrijven, maar in dit geval is Het Bildt bereid tot een bemoedigingsbijdrage', omdat het om een collectief bedrijven gaat. Bovendien gaat het geld naar een experimenteel project op het gebied van de vollegrondsgroenteteelt. De Dienst Landbouwvoorlichting en de stichting Akkergroente begeleiden de spruitenteelt. Ondanks het tegenvallende resultaat heeft deze tak een goede kans van slagen, zo schrijven burgemeester en wethouders. --- Nekkramp bij kind uit Heerenveen HEERENVEEN - Bij een tienjarige leerling van basisschool De Kempenaar in Heerenveen is vorige week woensdag nekkramp geconstateerd. Het kind, een ionf ëetje, is opgenomen in ziekenhuis >e Tjongerschans. Zijn toestand is stabiel. De gemeenschappelijke gezondheidsdienst (ggd) De Friese Wouden heeft de ouders van alle leer- , lingen van De Kempenaar een " brief gestuurd met informatie over nekkramp. „Onze boodschap is dat ouders weinig kunnen doen", zegt desgevraagd Erna Jellesma, sociaal verpleegkundige bij de ggd. Een kind thuis houden van school heeft geen zin, want de bacterie die nekkramp veroorzaakt, is altijd onder de mensen. „Slechts in enkele gevaller. worden kinderen, en soms ook volwassenen, er ziek van", aldus Jellesma. De kans dat een hele groep tegelijkertijd wordt' besmet, is minimaal. De afgelopen weken hebben zich in verschillende delen van Nederland gevallen van nekkramp voorgedaan, maar volgens Jellesma is er niet sprake van een toename. „In deze tijd van het jaar komt nekkramp relatief veel voor, maar het aantal gevallen is niet hoger dan in andere jaren." --- Rechercheteam voor zware criminaliteit LEEUWARDEN - Er komt voor; Friesland een speciaal rechercheteam voor de bestrijding van de zware criminaliteit. De groep opereert ook in het werkgebied van het Gerechtshof Arnhem bij de aanpak van georganiseerde misdaad. De Procureurs-Generaal in Nederland hebben besloten in totaal zes van dergelijke teams in Nederland op te richten. Deze kernteams komen in het ressort Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Den Bosch. Uiterlijk 1 september moeten de recherche-eenheden operationeel zijn. Het is nog niet duidelijk hoe groot het team wordt of wat ac vestigingsplaats wordt. De Centrale Recherche Informatiedienst (CRI) heeft vorig jaar 96 hoog georganiseerde criminele groepen' geregistreerd. In 1988 waren er dat nog maar twaalf. De stijging is deels toe te schrijven aan een betere registratie bij criminele inlichtingendiensten. --- Toestand van het Milieu: mager rapport Door Willem Bosma LEEUWARDEN - Waar in Friesland is het grondwater vervuild? Waar worden de meeste voetgangers doodgereden? Broeden er nog tureluurs en bloeien er nog waterviolieren buiten de natuurreservaten? Waar staan de bedrijven, die een rampenplan nodig hebben? Waar liggen de zoutkoepels waarop Economische Zaken een oogje heeft voor de dumping van kernafval? Op al deze en nog veel meer vragen geeft het vandaag verschenen rapport 'Toestand van het Milieu in Friesland' geen antwoord. De studie, waaraan drie jaar is fewerkt, moet het provinciaal estuur helpen bij het bedenken van milieumaatregelen in het Milieubeleidsplan 1994-1997. Door de toestand van het milieu regelmatig te controleren kunnen verbetering en achteruitgang worden ontdekt. In hun voorwoord herhalen de samenstellers de conclusie uit het vorige Milieubeleidsplan (1988), dat er nog flinke leemten in de kennis van net Friese milieu bestaan. Alleen over de biolófische en chemische kwaliteit van et Friese oppervlaktewater bestaan net als vijf jaar geleden veel en vrij nauwkeurige gegevens. Die kwaliteit is zoals bekend slecht. Maar voor veel andere onderwerpen worden geen handzame cijfers, kaarten of tabellen gepresenteerd, waaruit de oorzaken en de effecten van milieuproblemen in een oogopslag blijken. De onderzoekers klagen, net als bij de tussenrapportage twee jaar geleden, over het ontbreken van betrouwbare bronnen en de afwezigheid van bruikbare indicatoren. Om die reden beperken de samenstellers zich nagenoeg tot de weergave van cijfers, schema's en kaarten die rechtstreeks zijn ontleend aan reeds verschenen studies of jaarrapportages. Toch ontbreken in Toestand van het milieu' veel gegevens die wel degelijk voorhanden moeten zijn geweest. Veranderingen in flora en fauna zijn nauwelijks in het rapport verwerkt, hoewel de aftakeling van het bos, de vergrassing van de heide en de verarming van de flora van water en moeras veelal nauwlettend door de terreinbeherende instanties worden fevolgd. Over manipulaties aan et grondwaterpeil bestaat een schat aan kosteloos beschikbare gegevens van TNO en de waterschappen, maar die zijn niet in het rapport opgenomen. Hetzelfde geldt voor de nitraatmetingen door Waterleiding Friesland, waarover alleen op basis van een mondelinge mededeling van het drinkwaterbedrijf wordt gerapporteerd. Prominent aanwezig in het rapport zijn kleurenkaartjes van de intensiteit van de zure regen, die in blokken van 25 m 2 wordt weergegeven. De handicap van deze kaarten is dat er een foutmarge van 30 tot 100 procent in zit. Een kaart van fosfaatverzadigde gronden ontbreekt, mogelijk omdat het onderzoek daarnaar nog niet klaar is. Voor veel onderwerpen worden in het milieurapport geen handzame gegevens gepresenteerd. Voor de geluidhinder wel. De kaart geeft de invloed van de verschillende bronnen van geluid aan. --- Jeugdige wijkbewoners aan de schoonmaak in Drachten DRACHTEN - De schoonmaakactie in de Drachtster wijk de Trisken liep zaterdag nog niet helemaal op rolletjes. Initiatiefneemster Ria Varenhorst had een grotere opkomst verwacht. Nu bleef het aantal vrijwilligers in de ochtend- en middagploeg steken op 35. Het waren vooral kinderen die het leuk vonden om gewapend met een prikstok de strijd met het zwerfvuil rondom wijkgebouw De Skammel aan te binden. De mooie lentedag werkte niet in het voordeel van de actie, denkt Varenhorst. „ledereen wil zn eigen tuin eerst netjes maken." Toch laat de initiatiefneemster zich niet ontmoedigen. Het groen langs de wegen in de omgeving van de Melkkelder is er hoe dan ook schoner op geworden. „We hebben anderhalve container vol gekregen met plastic, blikjes en zelfs een halve fiets", zegt Varenhorst. In het najaar wil ze elders in de wijk aan de schoonmaak. „Mensen moeten er aan wennen dat je op straat niet zomaar de troep achter je neer kunt gooien." De gemeente Smallingerland hoopt dat andere wijken het goede voorbeeld in de Trisken volgen. Foto LC/Jan de Vries --- Achterstand bij vergunningen blijft tot na '95 LEEUWARDEN - De provincie Friesland zal pas na 1995 de achterstand bij het verlenen van milieuvergunningen „langzamerhand" afronden. Dat staat in de schets voor het Milieubeleidsplan 1994-1997. Het vorige Milieubeleidsplan (1988) had als doelstelling dat Friesland in 1992 helemaal bij zou zijn met de vergunningverlening. De provincie heeft van het rijk extra geld gekregen om de achterstand in te lopen, op voorwaarde dat dat vóór 1995 zou zijn gebeurd. Alleen voor de lozingsvergunningen op het oppervlaktewater geldt een termijn tot 1996. --- MIN! OPSKERPER. GEEF! Krijst alwer sinnespruten. A Skeinsprut?n, no al? --- PRAATPLAN MILIEUBELEID: Beperking van overbemesting per veehouderij LEEUWARDEN - De overbemesting van Friesland kan beter door een mineralenbalans per bedrijf dan door een algemene gebruiksnorm worden tegengegaan. Dat staat in de schets voor het Milieubeleidsplan 1994-1997, die vanmorgen door een stuurgroep van gedeputeerden en ambtenaren is gepresenteerd. Volgens het praatstuk is opvulling van mestruimte' (het verschil tussen de huidige fosfaatbelasting en de landelijke tussennorm) in Friesland uit den boze. Volgens de stuurgroep moet Friesland bij het rijk pleiten voor de status van proefgebied voor mineralenboekhouding door de boeren. De veehouders zouden in ruil daarvoor moeten worden vrijgesteld van de landelijke fosfaatnormen, zodra zij hebben aangetoond dat de bemesting de opnamecapaciteit van de gewassen vrijwel niet overschrijdt. Een aanzet tot het toepassen van een mineralenbelans is overigens vorige zomer al gegeven met de gezamenlijke actie TDe Friese boer werkt aan het milieu' van provincie en landbouworganisaties. In de schets voor het Milieubeleidsplan staat dat Friesland zijn zandgronden moet vrijwaren van mestimport uit andere delen van het land. Op de klei zou alleen plaats moeten zijn voor mestoverschotten uit de eigen of naburige regio. De stuurgroep betwijfelt overigens of het Friese polder- en boezemwater wel schoon kan worden met toepassing van de huidige mestwetgeving. Het Milieubeleidsplan 1994--1997 komt later dit jaar ter inzage te liggen. De vanmorgen gelanceerde schets dient slechts voor overleg met doelgroepen. Daardoor hebben Gedeputeerde Staten hun handtekening er nog niet onder gezet. Het plan borduurt in frote fijnen voort op het vorige eleidsplan uit 1988 en volgt vrijwel helemaal de rijksdoelstellingen die sindsdien zijn gekozen. Uit de schets blijkt dat de stuurgroep het 'stand-still'-beginsel uit 1988 heeft weggelaten. Volgens dat uitgangspunt zou de milieukwaliteit nergens mogen verslechteren. In de schets staat dat milieuvervuiling in „gebieden met kwetsbare functies ' wordt verboden. De provincie moet volgens de stuurgroep nieuwe bedrijven verplichten ac best beschikbare technieken toe te passen om milieubederf te voorkomen. Bij bestaande bedrijven worden de kosten tegen de milieubaten afgewogen, aldus de schets. De schets bevat nog geen nieuwe voorstellen om de ernstige verdroging van Zuidoost-Friesland tegen te gaan. De stuurgroep wijst erop dat over de aanpak nog wordt onderhandeld met de boerenorganisaties. Voor de thema's verspilling van grondstoffen en afvalverwerking sluit de schets aan op eerdere provinciale nota's. De Leeuwarder vuilverbranding komt in het schets-Milieubeleidsplan niet voor. Vuiloverslagstations moeten worden toegesneden op levering van afval aan de VAM in Wijster, aldus de schets. Daarmee neemt de stuurgroep verder afstand van de aspiraties van de Friese gemeenten zelf het huishoudelijk afval te verwerken. --- Geld bodemsanering wordt anders verdeeld LEEUWARDEN - Gedeputeerde Staten willen het budget voor bodemsanering de komende tien jaar voor 90 procent gebruiken voor 'milieu-urgente gevallen', die niet door de vervuilers zelf of particuliere belanghebbenden worden aangepakt. Het gaat dan om gifbelten die een acute bedreiging zijn voor mens, natuur en drinkwaterbronnen. De overige 10 procent van het budget moet als potje dienen voor die gevallen, waarin vervuilers of eigenaars in gebreke blijven. Volgens de schets voor het Milieubeleidsplan van de provincie is het uitgesloten dat de bodemvervuiling in Friesland binnen één generatie zal zijn opgeruimd. Volgens de schets kost aanpak van alle gevallen - naar schatting 4000 a 6000 plaatsen - tussen de ƒ 3 miljard en ƒ 5 miljard. Doordat de verspreiding van gifstoffen in het frondwater doorgaat, nemen de osten per jaar met ongeveer ƒ 80 miljoen toe. Dat is veel meer dan het budget dat Friesland jaarlijks tot zijn beschikking heeft. Terugkijkend op de eerste tien jaar van de bodemsanering constateren Gedeputeerde Staten dat de schoonmaak van Friesland veel problemen oplevert. Grond blijkt moeilijk reimgbaar en de duur van grondwaterzuivering laat zich lastig voorspellen. Doordat de bodem in stedelijke gebieden is doortrokken van een sluier lood en teeracntige stoffen ervaren bedrijven en gemeentebesturen de sanering van een bepaald zwaar vervuild terrein veelal als het maken van een witte plek in een grijs gebied. De provincie heeft nog altijd geen inzicht in de omvang van het grijze circuit' van particuliere saneringen, waarvoor nog geen meldingsplicht van kracht is. GS hopen door het verkrijgen van nieuwe bevoegdheden en de samenwerking met het bedrijfsleven de bodemsaneringsoperatie te versnellen. --- Groene Ruimte zet prijs landbouwgrond Gaasterland onder druk Door Jan Arendz BALK - De prijs van landbouwgrond in Gaasterland staat onder druk. Veehouders zonder hinderwetvergunning moeten er zelfs rekening mee houden dat de waarde van een hectare land wel ƒ 10.000 lager kan zijn. Die conclusie trekken de kritecommissie, taxateurs en een deel van de handelaren. De natuurbepalingen in de vorm van ecologische richtlijnen slaan dan wel op de gebouwen, ze hebben indirect ook een nadelige invloed op de grondprijs. Bovendien rust er een smet op het totale gebied, doordat Gaasterland in het structuurschema De Groene Ruimte als waardevol cultuurlandschap is aangewezen. Dat alles maakt aspirant-kopers wantrouwend. Een enkele veehouder die land wilde verkopen, zag geïnteresseerden uit Brabant en Gelderland al meteen afhaken bij het horen van het woord Gaasterland. De verhandelbaarheid van grond in dit gebied neemt inderdaad sterk af, bevestigt Sanne Wind uit Bolsward. Als voorzitter van de sectie agrarisch onroerend goed van de NVM (Nederlandse vereniging van Makelaars) heeft hij gemerkt dat het probleem zich in heel Nederland voordoet. „De plannen fan it ryk soargie yn sokke streken foar grutte ünrêst. De hannel sit dêrtroch op slot." Wie een 'probleemboerderij' toch kwijt wil, ontvangt per hectare mogelijk f 10.000 minder, aldus Wind. Boerderijen op 'veilige afstand' van zuurgevoelige bosjes of het IJsselmeer houden hun waarde juist wel. Door de natuur- en recreatieclaims elders, is deze f rond zelfs meer waard. Wind ervaart overigens dat et rijk goede prijzen voor grond betaalt bij het uitkopen van boeren. Maar op de bedrijfsgebouwen verliest de boer dan vaak weer. En de laatste bedrijven die in een natuurgebied overblijven, krijgen veel minder uitbetaald. „Wat dat oangiet moatte jo it ryk dus wantrouwe", zegt de makelaar, doelena op het 'uitstervingsbeleid'. Voorzitter Tjebbe Hepkema van de kritecommissie in Gaasterland is dezelfde mening toegedaan. Hij wijst er verder op dat slechts weinig grond in deze hoek van Friesland gevrijwaard blijft van beperkinten. „As jo de buffersönes der by rekkenje, bliuwt der ast neat mear oer." Handelaar in onroerend goed Jan de Boer uit Sneek denkt zelfs dat de gemiddelde prijs in de Gaasterlandse knelgebieden inderdaad is gezakt van ƒ 30.000 naar ƒ 20.000. De prijs voor land zonder quotum in Friesland is momenteel ƒ 28.000 tot ƒ 30.000, schat hij. Durk Zwaagstra van de Landbouw Maatschappij Friesland-Flevoland geeft nog een andere reden voor het zakken van de prijzen in gebieden als Gaasterland en Midden-Friesland. De pers maakt volgens hem te veel ophef over natuur- en recreatieplannen. „Hoe mear dy oer al dy plannen skriuwe, hoe minder it lan wurdich wurdt." Vooral kopers van buiten de provincie zijn wantrouwend geworden, weet De Boer. „Dat is yn hiel Fryslan sa. Se nimme kaarten mei, dêr't alle soergefoelige gebieten op steane." Voor streken zonder beperkingen is in Gaasterland wel veel belangstelling. De grondprijs is er naar verhouding altijd hoog geweest, zegt De Boer. Het aanbod in de glooiende gemeente is en blijft klein, omdat er weinig verloop is in het boerenbestand. De boeren zijn fanatiek, vooruitstrevend en hebben meestal wel een opvolger in eigen kring, aldus de Sneker makelaar. Hij schat dat tweederde van de huidige agrariërs die grond zoekt, afkomstig is uit streken waar ook milieubeperkingen gelden. Jan de Jong uit Oosthem is een van de handelaren die denkt dat de prijzen op peil blijven. Organisaties als It Fryske Gea claimen steeds meer grond, waardoor de vraag naar de overgebleven landbouwgrond groter wordt, luidt de verklaring. „It is noch altyd sa dat yn Gaasterlan grün ferkocht wurdt foar ƒ 40.000 de bunder", aldus De Jong. Door de opkomst van de maïsbouw is volgens hem zandgrond nog steeds de meest populaire grond. Ook zijn collega Jan Visser uit Wyckel vindt dat de handel nog weinig is veranderd. Er wordt volgens hem evenveel land aangeboden als in andere jaren. „Al dy plannen lizze noch net fêst. De minsken wachtsje öf." Boeren die echt in het nauw zitten zijn volgens Visser al uit Gaasterland vertrokken. Sanne Wind en Tjebbe Hepkema van de kritecommissie blijven erbij dat de gemiddelde grondprijs wel degelijk lager is. De uitlatingen van De Jong en Visser doen ze af als een „handelaarsferhaal". Wat de huidige prijzen werkelijk zijn, is moeilijk vast te stellen, waarschuwt Gerrit van Dijk, die voor Het Landbouwblad de openbare verkopingen in Friesland volgt. „Want elk perscel hat syn eigen priis. It is mar krekt wat belang by san stik lan nat. Mar 'De Groene Ruimte' soarget yn alle gefallen foar in bepaalde smet." ---